221
452
Chính trị
chinhtri
/chinhtri/
981670
L.Berman: "Phạm Xuân Ẩn - Điệp viên làm thay đổi cuộc chiến"
1
Article
null
L.Berman: 'Phạm Xuân Ẩn - Điệp viên làm thay đổi cuộc chiến'
,

(VietNamNet) - Trong phần trò chuyện này, ông Larry Berman kể câu chuyện về nhà tình báo đã "luôn sống thật trong vỏ bọc của mình" và vì thế, nhận được sự yêu quý, kính trọng của tất cả những người bạn Mỹ. Nhà sử học này, thông qua những chi tiết trong cuộc đời Phạm Xuân Ẩn, lý giải vì sao Mỹ đã thua trong cuộc chiến với một nước nhỏ bé.

>> Trò chuyện với L.Berman về "Điệp viên hoàn hảo" Phạm Xuân Ẩn
>> Huyền thoại về cụm tình báo H.63 anh hùng

Sống thật trong vỏ bọc của mình

- Tôi đã đọc những quyển sách của những đồng nghiệp, những người bạn của Phạm Xuân Ẩn viết về ông. Ban đầu, họ tức giận và sau đó, họ chấp nhận và thông cảm. Sự tức giận của người Mỹ cũng là điều dễ lý giải. Tuy nhiên, ông thấy sao khi những người biết ông Ẩn vẫn tỏ ra kính phục ông ấy?

Ông Ẩn nhận được sự kính phục của những người Mỹ biết ông ấy vì ông chưa bao giờ nói điều gì lừa dối những người bạn mình. Ảnh: Lê Anh Dũng.

Đó là một câu hỏi lớn tôi cũng đã đặt ra cho mình. Khi bạn biết một người thân quen lâu năm với bạn là một điệp viên, và có thể, họ đã dùng bạn là nguồn tin, lợi dụng bạn chống lại đất nước bạn, làm sao bạn vẫn có thể xem họ là bạn? Tôi không hiểu nổi. Phạm Xuân Ẩn vẫn là một người bạn và vẫn được yêu qúy.

"Điều làm tôi khao khát viết về ông Ẩn không chỉ là cuộc đời "không thể tin được" của ông ấy với 2 vai: Nhà báo, nhà tình báo - hoàn hảo như nhau, mà cái tôi quan tâm hơn, cái tôi "nhìn" ra ở ông ấy là tính nhân bản vô cùng tận của con người này trong khi thực hiện cả hai vai ấy". - Larry Berman

Trong phần cuối của cuốn sách, tôi đã đưa ra câu trả lời. Trước hết, tất cả những người Mỹ đều nhìn cuộc chiến ở Việt Nam theo cách giống như Phạm Xuân Ẩn đã nhìn. Điều đó giúp họ bỏ qua.

Hai là, họ cần hiểu đầy đủ về ông ấy. Phạm Xuân Ẩn là một điệp viên, tất nhiên, ông ấy cần có một tấm bình phong, một chiếc mặt nạ để làm công việc một cách bí mật. Nhưng vượt trên những điều đó, ông ấy đã sống thật trong vỏ bọc của mình. Ông ấy yêu nghề báo và ông ấy yêu quý những người bạn Mỹ.

Ông Ẩn đã trả lời tôi: Tôi chưa bao giờ nói điều gì lừa dối những người bạn tôi. Tôi chưa bao giờ sử dụng những thông tin của họ để phục vụ cho công việc điệp viên của mình. Tôi chưa bao giờ làm điều gì chống lại những người bạn của tôi.

Và những người bạn Mỹ không có lý do gì để tức giận. Họ có thể tha thứ không phải cho một điệp viên mà cho một người bạn tốt của họ. Ông ấy là một người bạn tốt và là một điệp viên tốt.

(Trong cuốn sách tặng Phạm Xuân Ẩn, Robert Sam Anson, phóng viên từng được ông Ẩn cứu sống đã viết: “Tặng Phạm Xuân Ẩn - Người đã dạy tôi về Việt Nam và về ý nghĩa đích thực của tình bạn. Với bạn, một người dũng cảm nhất mà tôi đã từng gặp, tôi còn nợ bạn một món nợ mà chắc chẳng bao giờ có thể trả được. Xin nhận ở tôi lời chào Hoà Bình” - NV)

- Ông có lý giải trong cuốn sách Phạm Xuân Ẩn là "Mỹ con" (người được Mỹ đào tạo, sống theo kiểu Mỹ và chịu ảnh hưởng của nước Mỹ, yêu nước Mỹ). Vậy ông có nghe rằng năm 1959, khi được chọn lựa giữa việc ở lại nước Mỹ sống sung túc và việc trở về rất dễ bị bắt, ông Ẩn đã chọn con đường trở về. Ông nghĩ sao về sự chọn lựa này?

Tận dụng mối quan hệ rộng rãi của mình, Hai Trung thường xuyên thu thập tin tức và tài liệu từ các tướng lĩnh quân đội Mỹ và VNCH - Ảnh: Tư liệu

Đó là một câu hỏi lớn. Đây là ngã tư đường quan trọng đầu tiên trong cuộc đời điệp viên của Phạm Xuân Ẩn. Ông ấy buộc phải chọn lựa. Ông ấy yêu nước Mỹ nhưng đối với ông ấy, Tổ quốc mới là trên hết. Ông Ẩn đã lựa chọn mục tiêu, lựa chọn nhiệm vụ cho mình.

Trong cuốn sách, tôi kể chuyện này khá kỹ lưỡng và rõ ràng. Ông Ẩn đã nói cho tôi biết về một bức thư được mã hoá, với nội dung là: Cẩn thận. Mạng lưới đã bị lộ. Tất cả các thành viên đều đã bị bắt, kể cả Mười Hương, chỉ huy trực tiếp của ông Ẩn.

"Câu chuyện của Phạm Xuân Ẩn nhắc lại tất cả những câu hỏi căn bản do Graham Green từng nêu ra trong tác phẩm The Quiet American (Người Mỹ trầm lặng): Thế nào là sự trung thành? Thế nào là lòng yêu nước? Thế nào là sự thật? Anh là ai khi anh nói những sự thật ấy... Có một mâu thuẫn đối với Phạm Xuân Ẩn mà chúng ta không thể hình dung được. Nhìn lại quá khứ, tôi thấy ông là một con người bị xẻ làm đôi ở giữa". - David Haberstam, tác giả Making of a Quagmire (Một thế sa lầy đang thành hình), một người bạn của Phạm Xuân Ẩn tại báo Time.

Ông Ẩn đã suy nghĩ rất kỹ. Ông ấy đang ở nửa kia của trái đất, và không biết mình đã bị lộ chưa. Liệu những người bị bắt có khai ra tên ông khi bị tra tấn. Liệu khi trở về, ông có bị bắt.

Trong khi đó, bên kia bàn cân là một công việc tốt, bởi có nhiều lựa chọn: Chính phủ Mỹ đề nghị ông ở lại dạy tiếng Việt cho các cố vấn Mỹ được gửi sang Việt Nam, một công việc trong tổ chức Asia Society ở Mỹ..., có một cô bạn gái, một mức lương cao. Nhưng cuối cùng, ông đã quyết định bay trở lại Việt Nam.

Ông ấy đã dành tới 30 ngày để suy nghĩ và xem xét kế hoạch trở về. Ông ấy chấp nhận có thể mình sẽ bị bắt, bị ngồi tù, nhưng mình không thể tiếp tục ở lại.

Khi ngồi trong máy bay, nhìn ra ngoài, ông ấy đã thấy ông Tuyến ra đón. Lúc này, Trần Kim Tuyến là một cán bộ của cơ quan mật vụ thuộc chính quyền Sài Gòn và đồng thời là một người bạn của gia đình. Ông Ẩn nói với Tuyến: Tôi vừa đi học từ Mỹ về. Tôi học về báo chí. Tôi đang cần một công việc. Ông Tuyến rất vui mừng.

Một chóp bu của mật vụ Sài Gòn không có chút mảy may nghi ngờ Phạm Xuân Ẩn là một điệp viên. Ông ấy vui vẻ nói: “Tuyệt vời. Hãy làm điệp viên cho tôi...” Trên thực tế, Tuyến sử dụng Ẩn như một điệp viên để có những thông tin thêm về Ngô Đình Nhu. Ông Ẩn đã trả lời Tuyến rằng ông ấy được học về báo chí, và ông ấy muốn trở thành một nhà báo chứ không phải làm điệp viên. Tuyến đã giúp ông Ẩn có một công việc...

Đó là lý do cuốn sách này cũng nói về cuộc đời của Tuyến. Bởi Tuyến có mối quan hệ gần gũi, gắn với cả cuộc đời điệp viên của Phạm Xuân Ẩn từ 1962 trở đi.

Điệp viên làm thay đổi cuộc chiến

- Theo ông, tại sao người Mỹ không bao giờ nghi ngờ ông Ẩn, cho tới sau 1975? Tôi được biết rằng David Huston, nguyên phụ tá của Edward Lansdale từng sống bên cạnh ông Ẩn hơn 1 năm trời?

Câu chuyện về cuộc đời ông Ẩn là câu chuyện về chủ nghĩa lý tưởng và cuộc cách mạng - Larry Berman . Ảnh: Lê Anh Dũng
Bởi vì ông ấy là một điệp viên hoàn hảo như tôi đã nói. Ông Ẩn không bị nghi ngờ, không bị phát hiện bởi khả năng ẩn mình, khả năng “đeo mặt nạ” của ông ấy. Bình phong cho ông ấy chính là tư cách nhà báo. Ông ấy là một nhà báo giỏi. Ông ấy đã đóng rất tốt vai trò của mình, và ông ấy đã theo đuổi công việc ấy cho tới khi chết. Và ông ấy viết báo mỗi ngày. Ông ấy đã sống hai cuộc đời một lúc. Họ không thể phát hiện ra ông Ẩn là điệp viên. 

Năm 1975, ông Ẩn đã gửi gia đình mình tới Mỹ. Có nhiều cách giải thích. Có thể chính quyền Hà Nội muốn ông tiếp tục mối quan hệ để thực hiện nhiệm vụ của mình. Gia đình sẽ sang đó trước và Ẩn sẽ theo sang sau. 

"Larry Berman và cuốn Điệp viên hoàn hảo - một câu chuyện gây sốc và làm kinh hãi đã làm hoà hợp những đối lập trong cuộc đời của Ẩn trên tư cách một điệp viên của Hà Nội trong khi đồng thời làm việc cho những cơ quan báo chí của Mỹ để che dấu bí mật lớn của mình. Niềm ngưỡng mộ nước Mỹ của ông đã bị trùm lên bởi tình yêu đất nước của ông: tự do thoát khỏi sự xâm lược từ bên ngoài” - Bernard Kalb, Phóng viên, đồng tác giả cuốn “The Last Ambassador and Kissinger” (Đại sứ cuối cùng và Kissinger).

Nhưng trong cuốn sách này, tôi cũng có kể lại quan điểm của một người rất thân cận với ông Ẩn. Người đó nói rằng, không phải như thế. Ông Ẩn đã cảm thấy mệt mỏi rồi. Ông ấy đã làm nhiều, đã chuyển rất nhiều tin tức, và ông ấy muốn nghỉ ngơi, muốn có một khoảng nghỉ.

Có người khi xem bức tranh ông Ẩn chụp trong bộ trang phục quân giải phóng Việt Nam, kêu lên: “Ẩn, đó là Phạm Xuân Ẩn” và sửng sốt nhận ra, đây là bằng chứng rõ ràng nhất của việc Phạm Xuân Ẩn là một điệp viên, người đã tạo nên một cuộc cách mạng.

- Có nhiều người lý giải rằng, chính quyền Mỹ đã thua trong chiến tranh Việt Nam, bởi những người lính Mỹ được gửi qua đây, họ không có đủ thời gian để hiểu Việt Nam. Mỗi người sang chỉ có 18 tháng, và họ dành 6 tháng đầu để làm quen với công việc, 6 tháng để làm việc và 6 tháng còn lại để nghỉ ngơi. Ông có nghĩ như vậy?

Mỹ mang cuộc chiến tới Việt Nam nhưng chưa bao giờ hiểu sức mạnh của quốc gia này.

Một đất nước nhỏ bé như Việt Nam đã thắng Mỹ, bởi lẽ người Việt Nam hiểu rất rõ họ chiến đấu vì cái gì, tại sao họ phải chiếu đấu. Bởi họ muốn đấu tranh bảo vệ chủ quyền của quốc gia mình, bảo vệ độc lập của đất nước mình. Họ tự nguyện tham gia quân đội và chiến đấu.

Người Mỹ đã không hiểu văn hoá và lịch sử của đất nước này, quốc gia từng đánh bại sự xâm lược của Trung Hoa, Nhật Bản. Đối với chính quyền Sài Gòn, họ cũng có những người có tài. Tuy nhiên, chính quyền ấy chưa bao giờ nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ nhân dân như chính quyền ở Hà Nội.

Người Mỹ đã không hiểu được bản chất của cuộc cách mạng ở Việt Nam. Việt Nam đã thắng trong cuộc chiến vì động lực duy nhất họ làm là bảo vệ đất nước mình.

- Câu hỏi cuối cùng: Ông có nghĩ rằng Thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn là "điệp viên hoàn hảo" nhất của lực lượng tình báo Việt Nam?

Tôi có thể khẳng định điều này. Ông ấy là một điệp viên hoàn hảo đã thay đổi cuộc chiến.

Còn ông Phạm Xuân Ẩn thì nói rằng "điệp báo vào giao thông là hai chân của một thế đứng.

"Mỗi chuyến liên lạc là một nỗ lực xương máu của chiến sỹ từ cụm tới ven biên, về hộp thơ vùng tạm chiếm tới nội đô", do vậy, với ông, "giao liên là khâu quan trọng nhất và khó khăn nhất trong lưới. Không tổ chức tốt thì chỉ huy không điều khiển được điệp viên và tin tức tài liệu lấy được chỉ... bỏ vào giỏ rác nếu không chuyển về an toàn và kịp thời".

Ngoài những con người như chị Tám Thảo, chị Ba già..., ông Ẩn còn nhận được sự tiếp sức từ hơn 40 con người nữa. Trong số họ, có những người thậm chí ông còn không bao giờ biết tên. Họ sống thầm lặng, chiến đấu thầm lặng, và chấp nhận hy sinh cũng rất thầm lặng, để cho những chiến công của ông được vinh danh đến ngàn đời" (trích "Niềm tin tuyệt đối giữa những người đồng đội").

  • Việt Lâm - Phương Loan

LTS: Cuốn sách của ông Larry Berman viết về Phạm Xuân Ẩn, một huyền thoại của tình báo Việt Nam. Nhưng còn nhiều điều bí mật, nhiều nhân vật tình báo xuất sắc của Việt Nam chưa từng được biết tới. VietNamNet sẽ đề cập tới trong loạt bài tới.

 

,
Ý kiến của bạn
Ý kiến bạn đọc
,
,
,
,