,
221
1841
Hồ sơ
hoso
/chinhtri/hoso/
728572
Chống tham nhũng - cuộc chiến "liên thời đại"
1
Article
452
Chính trị
chinhtri
/chinhtri/
,

Chống tham nhũng - cuộc chiến 'liên thời đại'

Cập nhật lúc 09:23, Thứ Hai, 07/11/2005 (GMT+7)
,

Lời tòa soạn: Hiện nay tham nhũng đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của nhiều quốc gia, trong đó có VN. Để chống tham nhũng một cách có hiệu quả trước hết cần phải hiểu rõ về bản chất và các biện pháp chống nó. Đến nay, mặc dù sách báo đã đề cập nhiều, tuy nhiên vẫn chưa có một công trình nào nêu lên một cách tương đối toàn diện về vấn đề này.

Nhân dịp quốc hội chuẩn bị thông qua luật chống tham nhũng, và các cơ sở Đảng đang chuẩn bị cho Đại hội toàn quốc Đảng Cộng sản Việt nam lần thứ X, VietNamNet xin đăng bài của tác giả Văn Sinh nêu ra một số ý kiến mà ông đã tổng kết và phân tích được trong nhiều năm qua.

Bài 1: Nhận diện tham nhũng

Soạn: AM -82332 gửi đến 996 để nhận ảnh này
Một phiên toà xét xử tham nhũng tại Trung Quốc.

Tham nhũng là vấn đề được bàn luận đã từ lâu trên nhiều diễn đàn, về nhiều mặt của đời sống và ở nhiều nơi trên thế giới. Nhiều nước trên thế giới có luật, pháp lệnh chống tham nhũng, các tập đoàn lớn đều có quy định về chống tham nhũng trong tập đoàn. Nhiều tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ cũng đẩy mạnh phong trào chống tham nhũng.

Khái niệm tham nhũng cũng đều được nêu ra trong các từ điển lớn về xã hội, trong nhiều tài liệu chống tham nhũng. Một định nghĩa được nhiều học giả chú ý chỉ ra: tham nhũng là sử dụng sai quyền lực chung vì lợi ích cá nhân. Tuy nhiên khái niệm tham nhũng dễ hiểu và phù hợp nhất đối với người VN theo tôi là định nghĩa được nêu ra trong pháp lệnh chống tham nhũng do quốc hội nước CHXHCNVN thông qua từ năm 1998.

"Tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn, đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó để tham ô, hối lộ, hoặc cố ý làm trái pháp luật vì động cơ vụ lợi gây thiệt hại cho tài sản của nhà nước, tập thể và cá nhân, xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức".

Nhìn chung các định nghĩa này đã nêu được ba phần cơ bản cấu thành một hành vi được coi là tham nhũng đó là:
- Sử dụng chức, quyền để hành động.
- Hành động đó vì lợi ích của người thực hiện.
- Hành động đó là phạm pháp, sai quy định.

Nếu thiếu ít nhất một trong ba điều kiện trên thì không còn được coi là tham nhũng.
- Khi người có chức, quyền có sáng kiến, tạo thêm việc làm... cho người, nhóm người mình phụ trách, công việc đó có kết quả tốt, người đó có lợi ích cho mình mà vẫn có thể không vi phạm luật quốc gia, quy định của đơn vị.
- Có người có chức, quyền để hành động, hành động sai quy định nhưng không vụ lợi do năng lực kém.
- Trường hợp phổ biến cho hành vi vụ lợi của người không có chức quyền và vi phạm luật pháp là trộm, cướp, gian lận, buôn lậu.

Cần phân biệt hối lộ và tặng quà. Sự khác nhau cơ bản giữa hối lộ và tặng quà không phải ở mức độ giá trị hay hình thức cuả vật chất được trao đổi.

Khác nhau căn bản đầu tiên là mục đích của hai hành động này: hối lộ là phương tiện để đạt được một mục đích cao hơn cho người đưa, còn tặng quà xuất phát từ tình cảm của người trao đó có thể là sự biết ơn, lòng nhân ái.

Hối lộ là hành vi xấu còn tặng quà là hành động tốt. Điểm khác nữa là những người tặng quà không sợ công khai còn người tham gia hối lộ sợ công khai.

Tuy vậy việc phân định hai khái niệm này trong thực tế rất phức tạp và hành động tặng quà thường bị lợi dụng để che đậy cho hành vi hối lộ. Nhiều tổ chức có quy định về tặng quà để chống hối lộ thông qua xác định giá trị của quà. Quy định đó có tác dụng nhất định trong tổ chức, tuy nhiên tương đối khó kiểm soát, đặc biệt là khó có thể nhân rộng ra phạm vi rộng.

Tình hình tham nhũng trên thế giới

Tham nhũng xuất hiện từ khi có nhà nước. Tham nhũng có thể xảy ra ở bất kỳ đâu, bất kỳ khi nào, cả nước phát triển và đang phát triển, cả nước tư bản và nước Xã hội chủ nghĩa. Tham nhũng xảy ra cả trong lĩnh vực công lẫn trong các công ty, tổ chức quốc tế. Ngay cả Liên Hợp Quốc, tổ chức quốc tế lớn nhất hành tinh cũng đang phải đối đầu với tham nhũng.

Tình hình tham nhũng trên thế giới hiện đang diễn ra rất phổ biến và liên hợp quốc đã phải ra nghị quyết kêu gọi các nước đấu tranh chống tham nhũng. tham nhũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển, đến chất lượng cuộc sống, đến phân hoá giàu nghèo trong nhiều quốc gia.

Lịch sử thế giới đã cho ta những thống kê đáng suy ngẫm:
Xây dựng là lĩnh vực có lượng tham nhũng lớn nhất trong nền kinh tế thế giới. Hiện nay, mỗi năm lượng tham nhũng trên toàn cầu trong lĩnh vực xây dựng đã lên tới 3.200 tỉ USD. Tham nhũng trong xây dựng có thể xảy ra ở tất cả các khâu, cả trong quy hoạch, lập dự án, đấu thầu, thực hiện, kiểm tra, sửa chữa và bảo dưỡng...

Chống tham nhũng bằng cách nào?
Chống ham nhũng bằng cách nào cho hiệu quả? Mời hiến kế qua Diễn đàn VietNamNet. Tham nhũng đang là vấn đề nóng tại nghị trường và dư luận xã hội trong nhiều ngày qua, tháng qua. Nhưng chống tham nhũng ...

Lãnh đạo cấp cao là tầng lớp có khả năng tham nhũng nhiều và lớn. Cựu Tổng thống Indonesia Mohamed Suharto bị coi là một trong những nhà lãnh đạo tham nhũng nhất thế giới với lượng tiền biển thủ tới 35 tỉ USD.

Liên bang Xô Viết cũ có thể coi là quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất của tham nhũng. Sự sụp đổ của của Liên bang Xô Viết đã làm tan giã hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới và thay đổi cục diện thế giới từ đa cực thành đơn cực. Sự suy vong của cường quốc này do nhiều nguyên nhân nhưng tham nhũng được coi là yếu tố quyết định.

Bệnh tham nhũng ở Liên xô phát sinh từ thời Stalin. Bản thân Stalin là người sống vì dân, vì nước, tương đối giản dị, tiết kiệm. Nhưng ông tự cho rằng mình là người có quyền lực cao nhất nên đã không cự tuyệt các khoản hối lộ, biếu sén.

Những người biếu tiền ngày càng gần gũi hơn, trao cho ông những thông tin và thuyết phục ông ra những quyết sách có lợi cho họ. Từ đó ông xa rời những người bạn chiến đấu, quần chúng nhân dân. Cũng từ đó những quyết sách của trung ương được đề ra bởi sự độc đoán chuyên quyền và thiếu thực tế của ông.

Stalin qua đời nhưng căn bệnh tham nhũng ở Liên xô chưa dừng lại vì những điều kiện cho sự phát triển tham nhũng vẫn còn và ngay cả một số người lãnh đạo Liên xô sau đó cũng được hưởng những “thành quả” của tham nhũng. Một số lãnh đạo được tiến thân cũng do thân quen, bè phái. Việc cất nhắc này là mảnh đất màu mỡ cho con cháu nhiều vị lãnh đạo cao cấp dễ dàng trở thành lãnh đạo hoặc trở thành người giàu.

Nhà dột từ nóc đã làm cho kinh tế, xã hội nhanh chóng bị kìm hãm. Nhiều cán bộ, lãnh đạo biến chất thoả sức vơ vét của công, biến các công sở, doanh nghiệp nhà nước thành nơi phục vụ cho quyền lợi cá nhân của mình. Bệnh tham nhũng được che đậy bởi bệnh hình thức đã khiến dân càng ngày càng xa Đảng. Cuối cùng người dân mất lòng tin nghiêm trọng vào lãnh đạo. Đó chính là cội rễ của sự tan rã nhà nước Liên Xô ngày 25/12/1991.

Ngày nay phong trào đấu tranh chống tham nhũng đang được triển khai mạnh mẽ ở nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là trong các quốc gia phát triển, và trong nhiều tập đoàn lớn của châu Âu, của Mỹ. Tại đó họ đều có các quy tắc kinh doanh, các quy định rõ ràng về chống tham nhũng. ở đó các quy tắc, quy định được thực thi và kiểm soát một cách nghiêm túc. Vì vậy cuộc đấu tranh chống tham nhũng tại các nơi này có hiệu quả cao và góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy họ phát triển.

Singapore được coi là một nước có nhiều thành tích trong chống tham nhũng và phát triển kinh tế. Những chính sách đúng đắn được thực thi chặt chẽ đã giúp thủ tướng Lý Quang Diệu chẳng những đưa quốc đảo này vào nhóm 5 nước có chỉ số nhận thức tham nhũng cao nhất (ít tham nhũng nhất) thế giới mà còn trở thành đất nước phát triển. Việc tạo ra môi trường để quan chức không muốn, không thể và không dám tham nhũng là cốt lõi của thành công này.

Gần đây Trung quốc nổi lên như một quốc gia có nhiều biện pháp mạnh mẽ và đã có kết quả trong việc đấu tranh chống tham nhũng. Quá trình chống tham nhũng ở Trung quốc được xây dựng tương đối bài bản với chiến lược rõ ràng và điều chỉnh từng bước phù hợp với thực tế.

Năm 1992 khi Trung quốc chính thức tuyên chiến với tham nhũng, bệnh tham nhũng ở nước này đang phát triển mạnh với những con bệnh phần lớn là cán bộ chủ chốt trong đảng và chính quyền. Nửa cuối thập niên 90, tại Trung quốc tổn thất kinh tế do tham nhũng gây ra trung bình mỗi năm chiếm từ khoảng 13% đến 16% GDP.

Qua một thời gian đấu tranh liên tục, đến năm 2003 có 74,44% số người được hỏi thừa nhận việc chống tham nhũng ở Trung quốc có kết quả; 68,86% tin tưởng vào sự thắng lợi của cuộc đấu tranh chống tham nhũng. Nếu năm 1996 chỉ có 30% dư luận đánh giá cao kết quả chống tham nhũng, thì năm 2003 số này đã tăng lên 51%.

Cuộc chiến chống tham nhũng hiện nay ở Trung quốc vẫn đang diễn ra hết sức quyết liệt. Tuy nhiên kết quả bước đầu đó đã mang lại lợi ích thực sự, làm tăng niềm tin cho hơn một tỷ dân nước này và sẽ khích lệ nhiều quốc gia noi gương.

Đối với các nước đang phát triển khác, và phần lớn các công ty vừa và nhỏ tại các nước này thì phong trào đấu tranh chống tham nhũng còn ở mức độ thấp. Sự quản lý yếu kém và mưu lợi cá nhân ngắn hạn là nguyên nhân khiến những nơi này cuộc đấu tranh chống tham nhũng còn gặp nhiều khó khăn và hiệu quả còn chưa cao.

Liên hợp quốc, nhiều quốc gia phát triển, và nhiều tổ chức quốc tế đã có các chương trình hỗ trợ cuộc đấu tranh này. Tổ chức Minh Bạch Quốc Tế (Transperancy International) là một trong những tổ chức phi chính phủ đi đầu trong công cuộc chống tham nhũng. Bằng việc tuyên truyền, hướng dẫn, cung cấp tài chính vv cho các quốc gia đẩy mạnh chống tham nhũng đồng thời trừng phạt kinh tế với các quốc gia thờ ơ với tham nhũng, các tổ chức, quốc gia trên đã thúc đẩy mạnh mẽ phong trào chống tham nhũng trên toàn thế giới.

Ý kiến của bạn:

  • Văn Sinh

Bài sau: Các điều kiện để tham nhũng nảy sinh và phát triển

,
Gửi cho bạn bè In tin này
Ý kiến của bạn
Ý kiến bạn đọc
,
,
,
Quảng cáo
,
,
,