,
221
457
Kinh tế thế giới
thegioi
/kinhte/thegioi/
222871
Tự do Thương mại và Chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch
1
Article
442
Kinh tế - Thị trường
kinhte
/kinhte/
,

Tự do Thương mại và Chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch

Cập nhật lúc 07:57, Thứ Tư, 10/03/2004 (GMT+7)
,

Ông John Kerry (ứng viên Tổng thống chính thức đại diện cho Đảng Dân chủ) đã chọn kinh tế làm mặt trận chính cho cuộc vận động tranh cử với hai vấn đề: nạn thất nghiệp và tình trạng thâm hụt mậu dịch. Theo nhận định của nhiều chuyên gia, thì vấn đề việc làm vẫn là một phần quan trọng trong cuộc chạy đua giành lá phiếu cử tri của cả hai ứng cử chính là  W.Bush và John Kerry trong thời gian tới.

Việc làm và tự do thương mại

Tôm Việt Nam bị kiện vì bị cho là bán phá giá - một hình thức bảo hộ mậu dịch của Hoa Kỳ.

Chuyên gia Marcus Noland (Viện Kinh tế Quốc tế ở Washington) nhận định: "Sự thật là hiện không có nhiều cơ hội tạo việc làm mới cũng như nhu cầu nhân công trong sản xuất đang giảm đi, vì vậy chắc chắn việc làm sẽ là một chủ đề chính trong cuộc vận động tranh cử sắp tới”. Điều này đồng nghĩa trong khoảng thời gian còn lại trước khi diễn ra cuộc bầu cử (tháng 11/2004), Hoa Kỳ sẽ tăng cường sự bảo hộ mậu dịch trong nước và tiếp tục “bỏ lơ” vòng đàm phán tự do thương mại toàn cầu của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Vòng đàm phán đa phương về tự do thương mại toàn cầu được đẩy mạnh dưới thời cựu Tổng thống Bill Clinton, nhưng tình thế đã khác từ khi ông W.Bush lên nắm quyền 4 năm trước. Trong thời điểm hiện tại, Hoa Kỳ tỏ ra không “mặn mà” gì lắm đối với vấn đế này. Theo các nhà phân tích, thái độ “lập lờ”  của Mỹ cũng không khó lý giải. Bởi trong khuôn khổ một hiệp định thương mại tự do toàn cầu, thì với nguồn nhân công rẻ, Trung Quốc và Ấn Độ sẽ giành lấy thêm nhiều việc làm của người Mỹ.

Một trong những yếu tố giúp ông Kerry đã giành được nhiều ủng hộ của cử tri chính là lời hứa “sẽ bảo vệ các ngành công nghiệp và việc làm cho người dân Mỹ”. Theo các chuyên gia, Mỹ “bảo vệ” bằng cách gia tăng chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch. Vậy còn quan điểm của Đảng Cộng hòa? Những gì thể hiện trong gần 4 năm qua cho thấy, Đảng Cộng hòa đã thể hiện chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch rõ nét. Ông Gordon Hanson - Giáo sư trường Đại học California San Diego nhận xét: "Ông Bush sẵn sàng đánh đổi các cam kết tự do thương mại để phục vụ cho mục đích chính trị”.

Theo nhật báo The Bangkok Post ngày 27/2/2004, chính Tổng Giám đốc WTO - ông Supachai Panitchpakdi, trong bài phát biểu hôm 26/2 đã nói rằng, Hoa Kỳ quá “thổi phồng” các vấn đề việc làm và việc các công ty chuyển việc làm ra nước ngoài (outsourcing). Vì thực sự, trong khi nền kinh tế Mỹ tạo ra 2 triệu chỗ làm mới trong ngành dịch vụ và kỹ thuật cao thì chỉ có 200.000 việc làm tương ứng bị mất do quá trình outsourcing. Ngoài ra, ông Supachai còn cho rằng, các chính trị gia Mỹ đang tìm cách cản trở vòng đàm phán đa phương của WTO.

Bảo hộ mậu dịch và “tiêu chuẩn kép”

Trong thời gian qua, các nhà sản xuất tại nhiều lĩnh vực ở Hoa Kỳ do không cạnh tranh nổi với nước ngoài nên phải đối mặt với tình trạng phá sản, tình trạng thất nghiệp gia tăng. Và thế là họ tập hợp lại để kiện lên Bộ Thương mại vì cho rằng, như vậy là cạnh tranh không công bằng! Thực tế cho thấy, chính quyền Mỹ sẵn sàng lái theo yêu cầu bảo hộ của những ngành đang vấp phải áp lực cạnh tranh lớn từ nước ngoài.

Vụ tranh chấp cá basa với Việt Nam là một trong những minh chứng rõ nét. Mặc dù xét về khối lượng lẫn giá trị thì không phải lớn, nhưng nó phơi trần những “tiêu chuẩn kép" của các nước phát triển -nơi vẫn cao giọng hô hào tiếp cận thị trường toàn cầu.

Theo tiến sĩ Noland, các hành động liên tiếp trong thời gian qua của Chính phủ Mỹ như việc đánh thuế mặt hàng sắt thép nhập khẩu từ các nước, áp dụng hạn ngạch hàng dệt may với Trung Quốc, vụ kiện tôm bán phá giá từ 6 quốc gia (trong đó có Việt Nam)… đã tạo ra một tiền lệ nguy hiểm. Những lý lẽ về "kinh tế phi thị trường" hay "bán phá giá" có thể dễ dàng được áp dụng cho một loạt các mặt hàng từ nhiều nước khác nhau. Qua đó khuyến khích các nhà sản xuất Mỹ vận động hành lang chống lại sản phẩm của những nước mà họ không đủ sức cạnh tranh.

Điều trái ngược đã xảy ra ngay tại quốc gia luôn hô hào chủ trương tự do thương mại toàn cầu. Các nhà sản xuất Hoa Kỳ - thay vì tăng cường hiệu năng sản xuất để nâng cao tính cạnh tranh, thì  lại sẵn sàng chi tiền để vận động những nhà lập pháp và hành pháp nhằm đưa ra những luật lệ bất bình đẳng. Như vậy là cổ vũ cho chủ nghĩa bảo hộ chứ không phải là tự do mậu dịch.

  (Hoàng Diệu – tổng hợp)

,
,