“Đi thăm đất nước Con Rồng Cháu Tiên”

(VietNamNet) - Tác giả sách này là một cô gái Nga trẻ tuổi đang làm thủ tục bảo vệ luận án tiến sĩ ngôn ngữ học, một nhà Việt Nam học thuộc thế hệ thứ ba ở Nga: Darya Mishukova. Sách giới thiệu cái đẹp của văn hoá và tiềm năng du lịch của Việt Nam. Không phải là một công trình khoa học dành cho những chuyên gia của chuyên môn hẹp, đây là “quyển sách dành cho những người Nga muốn đi thăm Việt Nam, có lòng tò mò đến cái mới, muốn tiếp nhận nhiều thông tin thành kiến thức riêng của mình một cách vui, đơn giản, dễ hiểu, nhưng sau khi đã đọc thì thấy mình đã biết đến nhiều thứ khác nhau”, tác giả tâm sự.

Darya đã… “viết rất ngon”!

Bìa sách “Đi thăm đất nước Con Rồng Cháu Tiên”

Tháng 5/2006. Tại Hội chợ Du lịch Quốc tế Daltour lần X, ông Lê Văn Nghĩa, tổng giám đốc Công ty Nhật Minh, kinh doanh du lịch quốc tế và có quan hệ rộng tại Nga, gặp lại một cô gái Nga quen biết đã lâu: Darya Mishukova – phó giám đốc Trung tâm Văn hoá Việt Nam ở Vladovostok. Với ý tưởng cần có một cuốn sách mới, dành cho người Nga, để giới thiệu về Việt Nam, và lại do chuyên gia ngành Việt Nam học viết, phải nói ông Nghĩa đã rất mừng vì tìm thấy đúng người cần trao đổi, vì Darya còn là một chuyên gia Nga được biết đến như một nhà Việt Nam học có uy tín.

“Tôi đã đồng ý ngay,” Darya kể, “vì trước đây cũng đã suy nghĩ có thể trong tương lai tôi sẽ viết một số sách về Việt Nam dành cho người Nga. Tôi đã nghĩ đó là chuyện của tương lai xa, nhưng hoá ra tương lai lại rất gần, và đã… thành thực tiễn rồi.”

Một tháng sau, cô đã đi Moscow làm các thủ tục bảo vệ luận án tiến sĩ, nhân dịp này cũng đã trao đổi với Đại sứ quán Việt Nam tại Moscow về dự án viết sách.

Đầu tháng 7/2006, cô trở về Vladivostok, tiếp tục nghĩ về nội dung sách và sắp xếp lại những bài viết, bài báo của cô đã đăng trên các tạp chí, các sách tài liệu tiếng Nga khác nhau. Tuy vậy, thực tế các tài liệu này chỉ chiếm 5% trong toàn bộ nội dung cuốn sách khi Darya hoàn thành.

Ngày 20/7/2006, cô đã trở lại Việt Nam để “làm việc tại chỗ”. Với sự hỗ trợ của Công ty Nhật Minh, một chương trình làm việc và gặp gỡ lãnh đạo ngành du lịch các tỉnh, thành ở Việt Nam đã được hình thành. Tới tháng 8/2006, cô vừa đi khắp Việt Nam để làm việc với một số Sở Du lịch tỉnh, thành, vừa viết ngay những chương về danh lam thắng cảnh và tiềm năng du lịch của các tỉnh, thành phố ấy. Darya kết thúc công việc vào ngày 14/9/2006, cũng là lúc Công ty Nhật Minh đã xin giấy phép xuất bản và làm các thủ tục khác, để đầu tư vào việc in và xuất bản cuốn sách này tại Nhà xuất bản Văn hoá Thông tin..

Từ nửa cuối tháng 3/2007, 3.000 bản “Đi thăm đất nước Con Rồng Cháu Tiên” đầu tiên đã được giới thiệu với giới kinh doanh du lịch của Liên bang Nga tại hai triển lãm quốc tế chuyên nghiệp về du lịch: Triển lãm quốc tế Intourmarket-2007 (có hơn 900 công ty quốc tế, phía Việt Nam có đại diện của 16 công ty du lịch cùng Tổng cục Du lịch, tham dự), và Triển lãm quốc tế về du lịch MITT-2007 lần XV. Lúc ấy. một số nhà xuất bản Nga, trong đó có “Vokrug sveta (tạm dịch “Đi khắp toàn cầu”) - công ty này có nhà xuất bản, tạp chí và chương trình trên Đài Truyền hình Nga - cũng rất quan tâm, trao đổi về khả năng và điều kiện xuất bản rộng rãi cuốn sách này của Darya ở Nga.

Không chỉ đáp ứng được nhu cầu tìm hiểu về du lịch Việt Nam mà nhiều người Nga quan tâm, sách cũng có nhiều thông tin thú vị nhưng có chiều sâu về văn hóa và lịch sử Việt Nam; về nước Việt Nam hiện đại trong quá trình toàn cầu hoá và gia nhập kinh tế thế giới; về những nét tiêu biểu của tính cách người Việt Nam (và cả về cách xưng hô ở Việt Nam, về họ tên người Việt Nam và ý nghĩa của tên phụ nữ và nam giới); áo dài Việt Nam cùng nghệ thuật truyền thống, thủ công mỹ nghệ, múa rối nước, hát chèo, hát tuồng, hát cải lương, kịch nói và ballet hiện đại của Việt Nam; về truyền thống thờ cúng tổ tiên, những ngày giỗ, lễ hội khác nhau trong cuộc sống hàng ngày của người Việt hiện đại;…

Darya ở Nha Trang (Ảnh tư liệu)

Không chỉ có những thông tin sâu sát từ góc độ một chuyên gia Nga về Việt Nam học, tác giả còn mách những điều rất… “phụ nữ tính” (dĩ nhiên rồi). Từ “Một số điều phải chú ý” - như cách ăn mặc của phụ nữ và nam giới khi đi tham quan, du lịch văn hoá khác du lịch sinh thái và du lịch biển,… những điều phải chú ý để tránh bị cảm lạnh hoặc bị rối loạn đường tiêu hoá, thủ tục bảo hiểm nếu chuyện buồn đã xảy ra, v.v... - cho tới chuyện… mua sắm ở Việt Nam. Từ cách tính giá sao cho nhanh chóng, hay cách đổi ngoại tệ, cách sử dụng thẻ tín dụng của ngân hàng Nga ở Việt Nam (chuyên mục “Đồng tiền ở Việt Nam”), hay mách nước cho du khách Nga về… nghệ thuật mua nữ trang vàng ở Việt Nam, cả cách tính toán nhanh giá vàng ở Việt Nam thành giá vàng khi mua ở Nga, để so sánh và quyết định xem nếu mua với giá cụ thể nào đó thì có lợi hay không,… (chuyên mục “Nữ trang vàng bạc”), đáp ứng đúng tâm lý của nhiều người Nga: khi đi du lịch, phải mua không chỉ đồ lưu niệm mà cả nữ trang vàng nữa.

Không dừng lại ở những chỉ dẫn chi tiết như về các phương tiện liên lạc viễn thông, các loại thẻ sim đang sử dụng ở Việt Nam, số mã điện thoại trong vùng cũng như một số nhận xét về việc sử dụng Internet ở Việt Nam, v.v… sách còn chia sẻ về các dịch vụ chăm sóc da và thư giãn SPA (chuyên mục “Sắc đẹp và sức khoẻ”) ở Việt Nam, rất được bạn đọc Nga, trước hết là giới kinh doanh du lịch, khen ngợi.

Theo Darya, chuyện đến các trung tâm SPA khi đi du lịch ở Việt Nam cũng là một nhu cầu như… đi shopping, nhưng “nếu không biết thì có thể du khách sẽ không hài lòng”. Vì theo quan điểm của người Nga, manicure và pedicure gồm cả việc cắt móng tay, móng chân và chăm sóc bàn tay, bàn chân. Trong khi đó, ở Việt Nam, manicure và pedicure chỉ có ý nghĩa là cắt móng tay, khiến nhiều du khách cho rằng họ “bị lừa đảo” và “chất lượng dịch vụ kém”.

“Trong thực tế, chỉ vì không ai giải thích cho họ rằng so với dịch vụ tuyệt vời chăm sóc tay và chân của Nga thì ở Việt Nam, du khách nên chọn SPA manicure và SPA pedicure và chăm sóc paraffin nữa…” – Darya mách.

Với chuyên mục “Văn hoá ẩm thực Việt Nam”, sách giới thiệu triết lý phương Đông về ăn uống, cùng những nguyên tắc trong văn hoá ẩm thực của người Việt,… khiến bạn đọc thêm tò mò. Và có người Nga đã nói: “Darya đã… ‘viết rất ngon’, làm tôi muốn đi ngay Việt Nam để nếm thử mọi món ăn.”!

Darya bên vịnh Hạ Long (Ảnh tư liệu)

Darya: “một người… khó tính”!

“Vừa đi vừa viết trong khoảng một tháng rưỡi nhanh chóng như thế, không có nghĩa rằng đó là một công việc đơn giản.” – Darya bộc bạch – “Đó chỉ là sự chứng minh của trình độ tập trung rất cao cho công việc. Viết trong thời gian ngắn như thế, mà rồi cuối cùng cuốn sách này được nhiều người Nga đánh giá rất cao, đó là một sự thật mà có khi tôi suy nghĩ nhưng cũng không thể hiểu được làm sao mình đã có thể làm được như vậy.” 

Thật ra, thời gian viết sách này chỉ là giai đoạn tích nạp, bổ sung để hoàn thiện và làm “thăng hoa” những gì Darya đã phải học rất nhiều, tìm hiểu và nghiên cứu Việt Nam trong hơn mười năm, qua mười chuyến sang Việt Nam. 

Quả thật Darya đã có một số lợi thế so với những tác giả khác đã từng viết về Việt Nam. Bởi vì, như cô thừa nhận: “Trước hết, tôi là một nhà Việt Nam học đã viết luận án tiến sĩ về tiếng Việt. Tôi lại có nhiều bạn trong giới nghiên cứu, ngoại giao, báo chí, chuyên gia về du lịch,… nên có thể nói đã có điều kiện lý tưởng để tìm hiểu thêm nữa và sử dụng các thông tin mới nhất, chính xác nhất từ những nguồn tin cậy và những cơ quan chính thức của Việt Nam.”

Cô kể tiếp: “Khi viết cuốn sách này, tôi đã có điều kiện rất tốt để bảo đảm chất lượng và sự trung thực, chính xác của nội dung. Riêng tại Đà Nẵng và Tp. Hồ Chí Minh, các ông Tổng lãnh sự và Phó Lãnh sự ở hai thành phố này đều biết và ủng hộ dự án xuất bản một cuốn sách mới về Việt Nam nên đã đón tiếp tôi rất nhiệt tình và dành thời gian đọc các chương mới hoàn thành của sách. Ông Igor Bayazov, Lãnh sự Nga tại Đà Nẵng, đã trao đổi với tôi rất nhiều về cuốn sách này trong khi tôi viết. Khi cùng ngồi suy nghĩ chọn tựa sách trong mấy tựa được tác giả chuẩn bị, chính ông lãnh sự Nga đã ủng hộ và nói “Đi thăm đất nước Con Rồng Cháu Tiên” là tựa sách rất hay! Rồi cuối cùng, ông ấy cũng đã cười: ‘Tôi đã đọc rất kỹ nhằm tìm một lỗi nào đó, nhưng cuối cùng không thể tìm được lỗi nào cả, Darya ạ. Phong cách diễn đạt rất hay, thật sự thú vị và đồng thời độc đáo, viết ở mức độ chuyên nghiệp rất cao’....”

“Đi thăm đất nước Con Rồng Cháu Tiên”, dầy 222 trang, có 144 hình ảnh. Theo tác giả Darya, số trang và số hình ảnh trong sách đều là… “số đẹp”. Chưa có dịp nghe cô giải thích rõ vì sao đó là những “số đẹp” trong mắt Darya, chỉ biết cô đã rất công phu khi tự chụp ảnh những danh lam thắng cảnh của ba miền Bắc–Trung–Nam, một số di tích lịch sử-văn hoá Việt Nam, cùng ảnh của cuộc sống thành thị và nông thôn ở các tỉnh, thành phố khác nhau.

Có thể hiểu được sự cầu kỳ của cô gái Nga này trong việc chọn chủ đề ảnh, thời điểm chụp ảnh qua câu chuyện chùm ảnh của cô về vịnh Hạ Long. “Tôi đã ba lần tham quan vịnh Hạ Long, đã chụp hơn 200 ảnh khác nhau. Thế nhưng không có ảnh nào mà không có sương mù, khiến tôi nghĩ rằng chụp được một tấm ảnh hoàn chỉnh tại vịnh Hạ Long quả thật không đơn giản chút nào. Sau đó, tôi đã xem nhiều ảnh từ bộ ảnh sưu tập của Trung tâm Thông tin Du lịch, để cuối cùng phát hiện rằng trong đó cũng không có ảnh nào về cảnh vịnh Hạ Long mà không có sương mù! Và người ta giải thích rằng, hàng năm, vịnh Hạ Long chỉ hoàn toàn không có sương mù trong dăm ba ngày. Cũng vì vậy, người ta bảo sẽ là điều rất may mắn với giới nhiếp ảnh nếu có dịp chụp ảnh tại vịnh Hạ Long đúng vào những ngày hiếm có ấy.” – Darya kể - “Do vậy, cuối cùng tôi quyết định sẽ chỉ dùng những hình ảnh mình đã chụp, riêng vịnh Hạ Long thì đã xin phép sử dụng hai ảnh từ bộ sưu tập của Công ty Hương Hải, cùng một ảnh từ bộ sưu tập ảnh của Khách sạn “Các hoàng tử” trên đảo Cát Bà, có ghi rõ nguồn của các ảnh đó.” 

Có một chi tiết khác cho thấy cả sự kỹ tính và sự “tốc hành” của Darya: Khi đang đi khắp Việt Nam để bổ sung tư liệu, có lần cô đã liên lạc với tôi để nhờ tìm giúp các ảnh, mà phải là các ảnh đẹp, về Thánh thất Cao Đài ở Tây Ninh. Vậy mà tới chừng tôi gởi cho Darya các ảnh đó thì cô cho biết đã bước sang giai đoạn… trình bày sách rồi! Đó là khi đã viết xong nội dung của sách, Darya lại dành gần một tháng nữa ở Việt Nam để chỉ đạo việc thiết kế sách. Sau này, cô kể lại: “Ngày nào, tôi cũng ngồi bên cạnh cán bộ thiết kế sách để chỉ dẫn phải làm sao cho đúng ý tác giả. Thật sự, người thiết kế đã phải làm lại nhiều lần, để mỗi trang trình bày đều đúng theo ý tôi, thí dụ như chuyên mục mới nào cần bắt đầu từ trang nào, bởi việc kết hợp hình ảnh và nội dung đâu phải là… chuyện đơn giản.” 

Cô cũng “tự thú” rằng mình là “một người khó tính”, đã yêu cầu “sự hoàn hảo trong mọi chi tiết ở mức độ tối đa có thể đạt được”. Cô kể: “Chẳng hạn tôi đã muốn ghi số trang ở giữa trang, có hình con rồng ở dưới và hình chim phượng ở trên, không chỉ nhằm trang trí đẹp trên mỗi trang sách mà cũng là biểu tượng đẹp có liên quan với nội dung của sách. Việc chọn hình ảnh rồng, phượng tạo thành bức tranh hài hòa là không đơn giản, nhưng cuối cùng chúng tôi cũng tìm được hai biểu tượng phù hợp về kích thước và hình thức. Mọi người đọc sách, thấy ý tưởng này rất hay và có ý nghĩa đẹp. Vậy mà ông Nguyễn Ngọc Bình, Tham tán của Đại sứ quán Việt Nam tại Liên bang Nga đã nhìn thấy trong hình của con rồng đã có một chi tiết không chính xác. Theo ông, hình con rồng Việt Nam thông thường không có chân, khác với hình con rồng Trung Quốc. Vì vậy, tôi đã hứa trong những lần tái xuất bản sau này sẽ cho sửa lại hình rồng và sẽ bổ sung thêm chuyên mục về sự khác biệt trong cách thể hiện rồng Việt Nam với rồng Trung Quốc!”.

Và cô cũng nhận mình là “một người rất may mắn”, vì có dịp tiếp xúc với những người Việt Nam am hiểu rất sâu rông về văn hoá dân tộc, nhờ đó cô biết được những điều thú vị mà không phải đọc sách nào cũng có thể tìm thấy, từ đó có thể giới thiệu cho bạn đọc Nga những nét đẹp của văn hoá Việt Nam.

Darya cho biết: “Tại Nga, trong vài năm qua đã có hai-ba cuốn hướng dẫn du lịch về Việt Nam được xuất bản, tuy có rất nhiều thông tin tốt nhưng hầu hết tác giả Nga đều sử dụng tài liệu tiếng Anh như nguồn thông tin duy nhất, vì họ không thể sử dụng được tài liệu tiếng Việt. Trong khi đó, tài liệu tiếng Việt về Việt Nam dĩ nhiên nhiều hơn, phong phú và đa dạng hơn, cho nên tôi đã có một lợi thế rất mạnh. Nhưng nói như vậy, liệu nếu tác giả người Việt Nam viết về đất nước mình thì có lợi thế hơn nữa so với chuyên gia người nước ngoài chăng? Rất đúng, nếu là viết sách cho người… Việt Nam, còn muốn viết sách về Việt Nam cho người Nga đọc thì tất nhiên người Nga đã tìm hiểu sâu rộng về văn hoá Việt Nam viết sẽ hay hơn, vì chỉ người Nga biết cách diễn đạt thú vị cho độc giả người Nga.”  

Và cô cũng bật mí: Trong tương lai, nếu có điều kiện, cô rất muốn viết một cuốn sách về tiềm năng kinh tế của Việt Nam, dành cho giới doanh nghiệp Nga. “Bởi vì thỉnh thoảng, tôi được giới kinh doanh hỏi tư vấn về việc này, việc khác có liên quan đến môi trường đầu tư ở Việt Nam. Tôi thấy giới doanh nghiệp Nga đang quan tâm, nhưng phía Việt Nam vẫn chưa thể đáp ứng nhu cầu về các thông tin này bằng tiếng Nga…” – Darya cho biết. 

Hãy chờ xem các tác phẩm tiếp theo của Darya, bởi mặc dù đây cũng là một ý tưởng có triển vọng nhưng cần có sự ủng hộ từ nhiều nguồn khác nhau mới có thể tạo thành một dự án cụ thể. 

Trong khi đó, thông tin mới nhất hiện chúng tôi vừa được biết: Lần thứ 11, Darya đã lại đến Việt Nam. Lần này là theo lời mời trực tiếp của UBND tỉnh Bình Thuận, sau khi lãnh đạo tỉnh cùng Sở Du lịch đã sang Nga dự Triển lãm Du lịch quốc tế tại Moscow tháng 3/2007. Có vẻ ngành du lịch Bình Thuận đang muốn hướng tới thị trường Nga, nên việc cô chuyên gia Nga này đến Phan Thiết, và hiện đang thư giãn hết mình với sóng biển, với nắng với gió và các dịch vụ tắm bùn, SPA,… của resort Vườn Đá là một minh chứng!

• Hữu Định