,
221
961
Đời sống VHNT
vandekhac
/vanhoa/vandekhac/
640986
Các bảo tàng loay hoay tìm cách hút khách
1
Article
443
Văn hoá
vanhoa
/vanhoa/
,

Các bảo tàng loay hoay tìm cách hút khách

Cập nhật lúc 19:46, Thứ Tư, 18/05/2005 (GMT+7)
,

(VietNamNet) - Nhân ngày Quốc tế Bảo tàng (18/5), hôm nay, gần 100 đại diện các bảo tàng trong cả nước đã tham dự hội thảo "Phương pháp trưng bày và giới thiệu hiện vật bảo tàng" do Cục Di sản văn hoá tổ chức tại Hà Nội...

Một trong những BT đã trả lời được phần nào câu hỏi làm cách nào thu hút khách tham quan: BT DTH VN.

Bảo tàng vì sao vắng khách?

Làm thế nào để hấp dẫn du khách là câu hỏi mà tất cả các bảo tàng đều loay hoay tìm cách giải quyết. Một trong những nguyên nhân chính của hiện trạng này nằm ở sự thiếu hấp dẫn trong cách thức trưng bày hiện vật, giống như có nguyên liệu tốt mà không "chế biến" được "món ăn" cho hợp khẩu vị khách!

Trừ một vài bảo tàng chợt tỉnh sau nhiều năm "ngủ dài" và bắt đầu có tên trong danh sách những địa điểm được người dân lựa chọn đi thăm vào dịp cuối tuần, như Bảo tàng Hồ Chí Minh, Bảo tàng Dân tộc học... ; đặc biệt, sự lớn mạnh của Bảo tàng Dân tộc học VN đã khiến một nhà nghiên cứu người Mỹ, TS. Nora Taylor, đã phải thốt lên: "Thành công của họ là một thách thức lớn không chỉ đối với VN mà còn đối với thế giới"... Ngoài ra, một số bảo tàng quốc gia khác cũng cố gắng làm mới hệ thống trưng bày cũ kỹ từ 10 năm trước bằng những triển lãm chuyên đề và lưu động vài lần/năm. Trừ những trường hợp hiếm hoi đó, cả hệ thống gần 120 bảo tàng trong cả nước hầu như đều bị khách thờ ơ.

TS. Nguyễn Văn Huy, GĐ Bảo tàng Dân tộc học VN nói: "Trước hết, chúng ta chưa thực sự hiểu công chúng muốn gì, mong đợi gì ở bảo tàng. Chúng ta vẫn tổ chức trưng bày theo chủ ý của chúng ta. Phương pháp trưng bày lại không mạch lạc, rõ nét, khó hiểu, gây sự chán nản trong người xem. Các bảo tàng không ít hiện vật đẹp và quý hiếm, nhưng việc sử dụng hiện vật để chuyển tải ý tưởng chưa hiệu quả, đó là chưa kể đến việc sử dụng hiện vật phục chế nhiều, các tài liệu khoa học phụ làm át nội dung chính, hay ánh sáng không tốt...". Ngoài ra, thiếu tiền, thiếu thiết bị hiện đại là những nguyên nhân muôn thuở.

Cần một sự thay đổi trong quan niệm trưng bày!

Cách tổ chức trưng bày truyền thống ở các bảo tàng thường đơn điệu, nghèo nàn, thiếu sáng tạo. Vào bất cứ bảo tàng nào ta cũng thấy “quen quen”, cũng thấy dáng dấp của một gian tiền sảnh có tượng, có phù điêu, cũng thấy hiện vật được gom vào một chỗ và đằng sau là bức vẽ minh hoạ bối cảnh. Đó là chưa kể đến những tủ, giá kệ cũng cùng phong cách, không làm tôn giá trị của những hiện vật trưng bày. Đặc biệt, những phù điêu trang trí nặng nề, lấn át tinh hoa chính của cuộc trưng bày là hiện vật. Các bảo tàng hiện nay còn chạy theo “mốt” đã quá xưa là sử dụng khối lục lăng ở giữa những không gian của các cụm trưng bày.

Tượng sáp chân dung Lê Duẩn (trái) của BT TP.HCM. Bức tượng đạt hiệu quả tạo sự sinh động. Tác giả: Lâm Quang Nới

Cách sắp xếp các hiện vật đôi khi còn tỏ ra ấu trĩ hơn. "Chẳng hạn, với một loạt gần 20 chiếc gùi xếp gần nhau, được coi là trưng bày theo “bộ sưu tập”, cho dù chúng khác về kích cỡ, kiểu dáng, nhưng thật khó có thể nói người xem nhìn rõ được mấy chiếc. Trong khi đó, nếu chỉ với 4-5 chiếc gùi khác loại, kèm theo những lời giải thích về nguyên liệu, chế tác, cách sử dụng... thì người xem sẽ có được những thông tin bổ ích. Vậy nên, việc sử dụng số lượng hiện vật phải phụ thuộc vào ý tứ mà bảo tàng định hướng tới, hơn là bày chúng ra như “hàng xén”-  TS Nguyễn Văn Huy đưa ra ví dụ.

Hoạ sỹ Lâm Quang Nới (Bảo tàng TP.HCM) bức xúc: "Hiện nay ở khu vực phía Nam có hai công ty gần như độc quyền chiếm lĩnh việc thiết kế trưng bày này, đó là Công ty mỹ thuật TƯ phía Nam và Công ty tu bổ di tích TƯ. Hai công ty này có tên tuổi nhưng lực lượng mỏng, họ nhận nhiều hợp đồng rồi khoán lại cho đối tượng chấp nhận giá rẻ. Tiền nào của nấy!".

Một đại diện của bảo tàng Lịch sử Quân sự cho biết cảm giác chán nản của mình: "Là người trong ngành, đến bảo tàng nào tôi hầu như đọc được ngay ra tên của tác giả thiết kế trưng bày. Có một cái mẫu sẵn và người ta cứ thế rập khuôn! Giống như một cuốn sách được in "tái bản, có bổ sung, sửa chữa!".

Có thể nhận thấy sự trùng lặp này ở các cặp: Bảo tàng Đồng Nai, Cần Thơ, Quân khu 9, Bình Dương. Cũng có thể quan sát thấy các bảo tàng Trường Sơn, Phụ nữ VN, Thái Bình... là do cùng một đơn vị thiết kế trưng bày...

Không phải không ý thức được điều này, nhưng người ta vẫn chỉ thuê quanh quẩn một số đơn vị làm công việc này. Rất ít bảo tàng có hoạ sỹ riêng. Và hội thảo lần này đề cập đến một vấn đề liên quan rất mật thiết đến công việc của họ, nhưng Lâm Quang Nới có lẽ là hoạ sỹ duy nhất có mặt!

  • D.Diễm          

,
,