Báo điện tử chính thống hàng đầu Việt Nam

Những hạt 'muối đắng' trên cánh đồng Hòn Khói

 "Mấy năm nay muối cứ liên tục được mùa mất giá, được giá thì mất mùa", một diêm dân ở cánh đồng muối Hòn Khói cho biết.

Càng đi sâu vào trong, cánh đồng muối Hòn Khói vắng hoe. Chỉ một vài đống muối nhỏ có người. Họ đang cho muối vào bao để giao cho khách. Một công nhân cho biết, năm nay mưa sớm, muối mất mùa nên sản xuất được bao nhiêu bán hết bấy nhiêu...

Được mùa mất giá, được giá thì mất mùa

Ruộng muối bây giờ không như xưa. Những ô ruộng bát ngát, có ô có cả hệ thống kéo bạt trên mặt nước để phòng khi trời đổ mưa không làm giảm độ mặn.

Dưới ruộng, trước đây chỉ là đất nhưng nay một tấm lót rộng lớn đã cách ly nước với mặt đất tạo ra độ tinh khiết khi muối kết tinh.

Những hạt 'muối đắng' trên cánh đồng Hòn Khói
Ảnh: Lưu Thái Văn Chương

Người công nhân bốc xếp muối cho chúng tôi biết thêm, làm muối bây giờ khỏe hơn xưa nhiều. Nếu ngày trước, bạn cào, bạn gánh chỉ đôi chân trần bước xuống ruộng thì nay ai cũng phải mang giày ống. Những đôi quang gánh đã vắng bóng nhiều. Thay vào đó, xe cút kít đã giải phóng cho đôi vai của phụ nữ.

Đưa muối lên cao, vun thành đống thì có xe xúc. Cơ giới làm giảm bớt sức lao động của con người nhưng cũng từ đó thu nhập của người làm muối vơi bớt đi. Cái nghèo ở đây không vì sức lao động giảm mà do thời tiết.

Những hạt 'muối đắng' trên cánh đồng Hòn Khói
Ảnh: Lưu Thái Văn Chương

"Mấy năm nay muối cứ liên tục được mùa mất giá, được giá thì mất mùa. Chúng tôi chỉ mong sao giá muối được bình ổn để chúng tôi còn bám trụ với nghề.

Nếu trước đây lượng diêm dân chiếm đến 90%, nay đã giảm rất nhiều. Rất đông người bỏ nghề làm việc khác có thu nhập cao và ổn định hơn. Có năm muối được bán với giá trên 1 triệu/tấn nhưng cũng có năm chỉ bán được 800 nghìn/tấn. Thậm chí muối của HTX 1/5 chỉ bán được với giá 400 nghìn/tấn.

Người công nhân làm muối được thanh toán thù lao theo sản lượng. Tuy nhiên những năm muối không bán được bị tồn kho nhiều, họ bị giữ lại 30% tiền, đến khi bán hết mới thanh toán đủ", anh nói.

Những hạt 'muối đắng' trên cánh đồng Hòn Khói
Ảnh: Lưu Thái Văn Chương

Nghề muối mỗi năm bắt đầu từ sau 23/10 âm lịch. Theo truyền khẩu từ nhiều đời, "ông tha bà cũng không tha, làm cho cơn lụt 23 tháng 10", ngày 23/10 âm lịch thế nào cũng có một trận lụt lớn kết thúc mùa mưa bão trong năm.

Vì thế người làm muối phải đợi sau ngày ấy mới dọn ruộng. Họ sẽ làm liên tục cho đến rằm tháng 7 năm sau. Mùa muối chấm dứt từ ngày này bởi từ đây sẽ chính thức bước vào mùa mưa. Những cơn mưa rào giữa mùa đôi khi cũng làm ảnh hưởng khá nhiều đến sản lượng muối trong năm.

Bắt đầu làm từ sau 23/10 âm lịch nhưng phải đến Tết mới có mẻ muối đầu tiên. Người dân phải dọn ruộng, lấy nước, theo dõi từng ngày mới có thể thu được hạt muối.

 
Những hạt 'muối đắng' trên cánh đồng Hòn Khói
Ảnh: Lưu Thái Văn Chương

Khi đã có muối, công nhân phải có mặt từ khi mặt trời vừa ló dạng. Họ cào, họ chuyển muối từ ruộng lên bờ cho đến khi gần đứng bóng mới chấm dứt công việc của một ngày.

Muối mặn, mồ hôi cũng mặn. Diêm dân quanh năm vất vả với ruộng đồng nhưng những năm gần đây thu nhập càng giảm sút. Không phải do họ lười, cũng chẳng phải trình độ yếu kém nhưng những yếu tố khách quan đã làm cho cuộc sống diêm dân ngày càng vất vả.

Mong đời sống diêm dân được nâng cao

Ông Lê Hữu Lượng, Trưởng phòng Kế hoạch, xí nghiệp muối xuất khẩu Hòn Khói, thừa nhận ảnh hưởng của biến đổi khi hậu đã làm cho sản lượng muối ngày càng thấp. Bên cạnh đó, nhiều nguồn muối nhập khẩu từ Ấn Độ, Pakistan, Trung Quốc với giá thành hạ đã làm ảnh hưởng muối nội địa.

Theo ông Lượng, hiện nay cách làm muối đã khác xưa nhiều. Nếu ngày trước một ô muối chỉ khoảng 100m2 thì nay một ô muối lên đến 1ha có hệ thống kéo bạt trên mặt nước. Quy trình được khép kín hơn.

Những hạt 'muối đắng' trên cánh đồng Hòn Khói
Ảnh: Lưu Thái Văn Chương

Nước biển được bơm vào khu sơ cấp để nâng lên 5 - 6 độ, tiếp tục chuyển đến khu trung cấp nâng lên 7 - 10 độ rồi chuyển tiếp đến khu thạch cao 10 - 20 độ. Sau đó đưa vào các ô giang 20 - 24 độ để kết tinh thành muối. Mực nước ở các khu kết tinh từ 7 - 20cm. Nếu điều kiện cho phép, sau 1 tháng giang nước sẽ thu hoạch được từ 250 - 300 tấn muối/ha.

Ruộng muối phủ bạt có hàm lượng cao nhưng chất lượng không bằng lót bạt bởi còn nhiều tạp chất. Ruộng lót bạt ít tạp chất, muối trắng chu kỳ thu hoạch ngắn hơn, chỉ từ 7- 10 ngày.

Hiện nay, tại Hòn Khói các HTX, các cơ sở tư nhân đã giảm số lượng muối đất (muối truyền thống) xuống chỉ còn khoảng 50% và họ đã bắt đầu sản xuất theo phương thức lót bạt.

Ngoài các phương thức sản xuất đã có, xí nghiệp còn sản xuất độc quyền cho Nhật loại muối kết tinh trên gạch men. Cách sản xuất này cho chất lượng muối rất tốt nhưng giá thành khá cao.

Những hạt 'muối đắng' trên cánh đồng Hòn Khói
Xí nghiệp muối xuất khẩu Hòn Khói.

Thời tiết đang vào cuối vụ. Những đống muối đang được vun cao. Sau 30 năm chúng tôi trở lai Hòn Khói, bộ mặt ruộng muối có nhiều đổi thay.

Chỉ mong sao các mặt tích cực ngày càng phát huy đồng thời giảm thiểu các mặt tiêu cực vơi bớt đi những hạt muối đắng, giúp đời sống diêm dân được nâng cao.

Nỗi buồn trên cánh đồng muối Hòn Khói sau 30 năm

Nỗi buồn trên cánh đồng muối Hòn Khói sau 30 năm

Đồng muối Hòn Khói là khu vực sản xuất muối lớn nhất trong cả nước. Chiếm một diện tích khá lớn tại các phường Ninh Diêm, Ninh Hải, Ninh Thủy và xã Ninh Thọ (TX Ninh Hòa, Khánh Hòa), đồng muối Hòn Khói ngày nay buồn hiu hắt...

Muối dưa chua bông điên điển thắm vị quê hương

Muối dưa chua bông điên điển thắm vị quê hương

Hãy cùng chúng tôi học cách muối dưa chua bông điên điển thơm ngon lạ miệng trong bài viết này nhé!

Trần Chánh Nghĩa