Đập Z20 vỡ, hồ chứa nước Đá Bạc “run”

  - Mặc dù thời gian bảo hành mới được gần một nửa nhưng hồ chứa nước Đá Bạc ở thị xã Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) đã tiềm ẩn nhiều nguy cơ có thể bị vỡ bất cứ lúc nào.

 

Tiến độ chậm!

 

Công trình hồ chứa nước Đá Bạc được UBND tỉnh Hà Tĩnh phê duyệt dự án khả thi theo quyết định số 2812QĐ/UB-N1,2,  ngày 25/12/2002.

 

Hồ Đá Bạc có dung tích 3 triệu m3 được xây dựng ở xã Đậu Liêu, thị xã Hồng Lĩnh nhằm mục đích cấp tưới nước cho 244ha đất ruộng lúa hai vụ, 65ha màu, phục vụ cho việc chuyển đổi cây trồng; tạo nguồn nước sản xuất vật liệu xây dựng và sinh hoạt cho 15.000 dân trong vùng và góp phần cải tạo môi sinh, môi trường.

Tổng kinh phí của công trình này là 24 tỷ đồng, UBND thị xã Hồng Lĩnh là chủ đầu tư còn đơn vị thi công là Công ty TNHH Xây dựng Xuân Hà và Công ty Cổ phần Xây dựng Hồng Ngọc.

 

Đơn vị tư vấn khảo sát thiết kế và lập dự toán là Công ty Xây dựng và chuyển giao công nghệ thủy lợi - Viện Khoa học thủy lợi Hà Nội.

Theo ký kết thì hồ chứa nước Đá Bạc sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng năm 2005 nhưng mãi đến 1/2009 công trình này mới được bàn giao. Ảnh: Hà Vy

 

Mặc dù được phê duyệt dự án từ tháng 12 năm 2002, nhưng mãi đến 11/2004 công trình này mới được khởi công xây dựng, thời gian thi công là 360 ngày.

 

Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian thi công, công trình này bị “đình” lại và đã không hoàn thành đúng tiến độ như đã cam kết. Và cho mãi đến ngày 15/1/2009, phía đơn vị thi công mới bàn giao công trình cho UBND thị xã Hồng Lĩnh. Thời gian bảo hành hồ Đá Bạc là một năm.

 

Giải thích lý do công trình này bị chậm tiến độ trong thời gian quá dài, ông Nguyễn Quế - quyền Trưởng Ban quản lý các dự án xây dựng cơ bản UBND thị xã Hồng Lĩnh cho biết: ”Sở dĩ quá trình xây dựng hồ chứa nước Đá Bạc không đúng với tiến độ là do vấn đề giải phóng mặt bằng gặp rất nhiều khó khăn và việc điều chỉnh nguồn vốn từ 18 tỷ ban đầu lên 24 tỷ đồng”.

 

Hỏng trước khi bàn giao!

 

Khi chúng tôi có mặt tại hồ chứa nước Đá Bạc thì thấy dưới chân eo hồ có nhiều dòng nước màu vàng khè chảy tràn ra lênh láng. Đặc biệt, phần hạ lưu cống xuất hiện khá nhiều vết nứt và nước từ đây chảy ra rất nhiều.

Dòng nước có cường độ chảy mạnh màu vàng khè xuất hiện ở eo hồ chứa nước Đá Bạc đã xuất hiện trước khi công trình được bàn giao. Ảnh: Hà Vy

Nhiều hộ dân xã Đậu Liêu sống ngay sát chân hồ khi được hỏi về vấn đề này thì tỏ ra hết sức lo lắng, ông Nguyễn Văn Hùng cho biết: ”Dòng nước này xuất hiện đã khá lâu và chảy với cường độ rất mạnh khiến chúng tôi rất lo lắng vì sợ hồ bị vỡ, nếu đập vỡ thì chắc là cả xã bị cuốn trôi sạch”.

 

Được biết dòng chảy ở eo hồ và hạ lưu cống xuất hiện từ cuối năm 2006, tức là khi đó công trình này chưa được bàn giao cho UBND thị xã Hồng Lĩnh.

 

Khi phát hiện sự cố này, phía chủ đầu tư đã nhất quyết không nhận bàn giao công trình.

Nhiều vết nứt lớn đã xuất hiện ở phần hạ lưu cống (ảnh trái), nước từ các vết nứt này chảy tràn ra lênh láng. Ảnh: Hà Vy

Vào tháng 10/2008, sau khi Trung tâm Kiểm định xây dựng Nghệ An tiến hành kiểm tra chất lượng công trình này và đưa ra kết quả ”công trình đảm bảo an toàn chịu lực và phù hợp với thiết kế kỹ thuật được duyệt”  thì phía chủ đầu tư mới “miễn cưỡng” nhận và đưa hồ Đá Bạc vào sử dụng.

 

Tuy nhiên, trước phản ứng rất gay gắt của nhiều người dân sống cạnh hồ và đặc biệt là sau sự kiện vỡ đập Z20, UBND thị xã Hồng Lĩnh và UBND Hà Tĩnh đã phải xem xét đến độ nguy hiểm trước sự cố của hồ chứa nước Đá Bạc.

 

Ngày 12/6/2009, thực hiện ý kiến chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và PTNN Hà Tĩnh đã tiến hành tổ chức kiểm tra công trình này.

Ông Đinh Quốc Thị - Chủ tịch UBND thị xã Hồng Lĩnh: "Nếu hồ chứa nước Đá Bạc bị vỡ thì hậu quả sẽ hết sức khôn lường". Ảnh: Hà Vy

Kết quả kiểm tra nêu rõ: ”Về thiết kế công trình hồ chứa nước Đá Bạc, hạng mục đập đất được áp dụng theo tiêu chuẩn thiết kế cũ, mặt cắt thiết kế đập không còn phù hợp với tiêu chuẩn thiết kế mới.

 

Biện pháp xử lý thấm cho nền và thân đập được áp dụng các công nghệ mới chưa được kiểm nghiệm và chưa có quy chuẩn, tiêu chuẩn cho phép áp dụng rộng rãi, thi công đòi hỏi phải tuyệt đối đúng theo yêu cầu thiết kế, thi công cho phép lấy đất đắp phía lòng hồ chưa xác định được có bóc hết tầng phủ lòng hồ không, quá trình kiểm tra không xác định được vấn đề này.

 

Hiện tượng thấm chưa xác định được nguyên nhân, lưu lượng thấm tương đối lớn, dễ tiềm ẩn các nguy cơ gây mất an toàn bền vững cho công trình”.

 

Ông Đinh Quốc Thị - Chủ tịch UBND thị xã Hồng Lĩnh cho biết: ”Trước kết quả kiểm tra của Sở NN&PTNN, ngày 30/6, UBND thị xã Hồng Lĩnh đã có tờ trình gửi UBND tỉnh Hà Tĩnh về việc xin chủ trương lập hồ thiết kế bổ sung và hỗ trợ kinh phí để đưa hồ Đá Bạc vào chương trình an toàn hồ đập”.

 

“Hiện nay nguyên nhân của hiện tượng thấm qua đập chưa được kết luận chính xác nhưng dòng thấm này có khả năng gây mất an toàn cho nền đập và sẽ gây hậu quả nghiêm trọng và trực tiếp đối với phần sau hạ lưu công trình vì đó là khu dân cư đông đúc có hàng ngàn người sinh sống, các trường học, khu công nghiệp và đặc biệt là công trình quan trọng cấp quốc gia như Quốc lộ 1A và 8B”, ông Thị cho biết thêm.

  

• Hà Vy