221
450
Bạn đọc - Pháp luật
bandocviet
/bandocviet/
933716
Những điều cần biết về bầu cử Quốc hội
1
Article
null
Những điều cần biết về bầu cử Quốc hội
,

(VietNamNet) - Tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội là quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong việc xây dựng chính quyền của  dân, do dân, vì  dân. Vì vậy, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội là ngày hội của toàn dân, có ý nghĩa chính trị to lớn trong đời sống xã hội của đất nước. Ngày cử tri cả nước tham gia bầu cử 20/5/2007 đã tới, qua những câu hỏi gửi về, VietNamNet xin giới thiệu một số vấn đề mà bạn đọc quan tâm.

 

I - CỬ TRI

 

. Cách tính tuổi để ghi vào danh sách cử tri?

 

Cách tính tuổi để thực hiện quyền bầu cử và ứng cử được quy định như sau:

 

q
Tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội là quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Ảnh: bacninh.gov.vn
- Tuổi để thực hiện quyền bầu cử và ứng cử của công dân được tính từ ngày, tháng, năm sinh ghi trong Giấy khai sinh đến ngày bầu cử đại biểu Quốc hội đã được Uỷ ban thường vụ Quốc hội ấn định. Trường hợp không có Giấy khai sinh thì căn cứ vào sổ hộ khẩu hoặc Giấy chứng minh nhân dân để tính tuổi thực hiện quyền bầu cử, ứng cử. Mỗi tuổi tròn được tính từ ngày, tháng, năm sinh (dương lịch) của năm trước đến ngày, tháng, năm sinh (dương lịch) của năm sau.

 

- Trường hợp không xác định được ngày sinh thì lấy ngày 01 của tháng sinh làm căn cứ để xác định tuổi thực hiện quyền bầu cử và ứng cử. Trường hợp không xác định được ngày và tháng sinh thì lấy ngày 01 tháng 01 của năm sinh làm căn cứ để xác định tuổi thực hiện quyền bầu cử và ứng cử.

 

 Những người nào không được ghi tên vào danh sách cử tri?

 

Những người không được ghi tên vào danh sách cử tri là:

 

- Người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người đang phải chấp hành hình phạt tù, người đang bị tạm giam và người mất năng lực hành vi dân sự.

 

- Người đang bị tạm giam nói trong Luật bầu cử đại biểu Quốc hội là những bị can, bị cáo trong các vụ án hình sự, tuy chưa phải là những người bị Tòa án kết án do tính chất của vụ án hình sự và theo những căn cứ quy định trong Bộ Luật tố tụng hình sự thì họ bị hạn chế quyền tự do để điều tra, xét xử hoặc để bảo đảm thi hành án phạt tù.

 

. Những trường hợp nào được bổ sung vào danh sách cử tri?

 

Những người mà cho đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ được khôi phục lại quyền bầu cử, được trả tự do hoặc được cơ quan có thẩm quyền xác nhận không còn trong tình trạng mất năng lực hành vi dân sự thì được bổ sung vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri.

 

. Người bị kết án tù nhưng cho hưởng án treo có được ghi tên vào danh sách cử tri hay không?

 

Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội quy định người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người đang phải chấp hành hình phạt tù, người đang bị tạm giam thì không được ghi tên vào danh sách cử tri.

 

Như vậy, người bị kết án tù nhưng cho hưởng án treo, nếu không bị tước quyền bầu cử thì vẫn được ghi tên vào danh sách cử tri, được phát thẻ cử tri để tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội.

 

. Trường hợp người vừa câm, vừa điếc, lại không biết chữ thì có được ghi tên vào danh sách cử tri hay không?

 

Người vừa câm, vừa điếc không thuộc các trường hợp quy định không được ghi tên vào danh sách cử tri, vì vậy, người vừa câm, vừa điếc đều được ghi tên vào danh sách cử tri, tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội.

 

Về việc viết và bỏ phiếu, nếu họ không tự viết được phiếu bầu thì áp dụng theo quy định: "Cử tri không thể tự viết được phiếu bầu thì nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự mình bỏ phiếu; người viết hộ phải bảo đảm bí mật phiếu bầu của cử tri; nếu cử tri vì tàn tật không tự bỏ phiếu được thì nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu".

 

. Cử tri đã được ghi tên vào danh sách cử tri thì có quyền bầu cử ở nơi khác không?

 

Thông thường, mỗi cử tri chỉ được ghi tên vào một danh sách cử tri ở một nơi mình thường trú hoặc tạm trú. Từ khi niêm yết danh sách cử tri cho đến ngày bầu cử, nếu cử tri nào vì đi nơi khác, không thể tham gia bỏ phiếu ở nơi đã ghi tên vào danh sách cử tri thì có quyền xin giấy chứng nhận của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi đã được ghi tên vào danh sách cử tri và tham gia bỏ phiếu ở nơi mới đến. Khi cấp giấy chứng nhận, Uỷ ban nhân dân phải ghi  ngay vào danh sách bên cạnh tên cử tri “Đi bỏ phiếu nơi khác”.

 

 

. Vi phạm pháp luật về bầu cử là gì?

 

Vi phạm pháp luật về bầu cử là những hành vi làm trái các quy định của pháp luật về bầu cử, bao gồm những hành vi sau:

 

+ Dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc hoặc cưỡng ép làm trở ngại việc bầu cử, ứng cử đại biểu Quốc hội của công dân.

+ Người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử.

+ Cản trở hoặc trả thù người khiếu nại, tố cáo về bầu cử.

 

Các hành vi vi phạm được liệt kê trên đây, tùy theo mức độ vi phạm mà có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Bộ luật hình sự đã quy định cụ thể về tội phạm và hình phạt đối với các tội xâm phạm quyền tự do dân chủ của công dân.

 

. Cơ quan nào có trách nhiệm xử lý các vi phạm pháp luật về bầu cử?

 

Các tổ chức phụ trách bầu cử có thẩm quyền xử lý các vi phạm hành chính về bầu cử.

 

- Thẩm quyền xử lý kỷ luật thuộc trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý trực tiếp người có hành vi vi phạm.

- Các cơ quan có thẩm quyền xử lý các vi phạm hành chính về bầu cử (Chính phủ, Bộ, Ngành, Ủy ban nhân dân các cấp) xử lý các vi phạm về bầu cử ở mức vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.

 

- Các cơ quan có thẩm quyền xử lý các vi phạm pháp luật hình sự về bầu cử (cơ quan điều tra, kiểm sát, tòa án) là những cơ quan có thẩm quyền xử lý các vi phạm pháp luật về bầu cử được Bộ luật hình sự quy định là tội phạm.

 

Đối với người có hành vi vi phạm pháp luật về bầu cử thì tùy theo mức độ vi phạm mà các cơ quan nói trên có trách nhiệm căn cứ vào các văn bản pháp luật liên quan xử lý theo thẩm quyền của mình.

 

II - BẦU CỬ VÀ BỎ PHIẾU

 

.

 

. Bầu cử đại biểu Quốc hội tiến hành theo nguyên tắc nào?

 

Theo quy định của Luật bầu cử đại biểu Quốc hội, việc bầu cử đại biểu Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Đó cũng là những tư tưởng chỉ đạo trong việc tổ chức bầu cử, thể hiện bản chất dân chủ của Nhà nước ta.

 

Nguyên tắc bầu cử được thể hiện chặt chẽ, thống nhất và xuyên suốt trong toàn bộ quá trình tiến hành bầu cử, bảo đảm cho cuộc bầu cử khách quan, dân chủ, thể hiện đúng nguyện vọng của cử tri khi lựa chọn. Nguyên tắc bầu cử yêu cầu phải quy định rõ quyền và trách nhiệm của cử tri trong bầu cử, trách nhiệm của Nhà nước phải bảo đảm các quy định về bầu cử.

 

. Đơn vị bầu cử là gì? Việc ấn định số đơn vị bầu cử và danh sách các đơn vị bầu cử được tiến hành như thế nào?

 

Đơn vị bầu cử là khái niệm chỉ một phạm vi địa lý hành chính với số lượng dân cư nhất định, được bầu một số lượng đại biểu Quốc hội nhất định (theo quy định của pháp luật hiện hành thì mỗi đơn vị không được bầu quá 3 đại biểu Quốc hội). Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được chia thành các đơn vị bầu cử. Ủy ban thường vụ Quốc hội ấn định và công bố số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số đại biểu của mỗi đơn vị được tính theo số dân.

 

 Khu vực bỏ phiếu là gì? Việc phân chia đơn vị bỏ phiếu được tiến hành như thế nào?

 

Để việc bỏ phiếu được thuận tiện, mỗi đơn vị bầu cử được chia thành nhiều khu vực bỏ phiếu. Các khu vực bỏ phiếu trong cùng một đơn vị bầu cử có chung một danh sách ở một đơn vị bầu cử.

 

Việc phân chia bỏ phiếu do Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn lập và được Ủy ban nhân dân cấp trên trực tiếp phê chuẩn.

 

Đơn vị vũ trang nhân dân thành lập những khu vực bỏ phiếu riêng hoặc đơn vị vũ trang nhân dân và địa phương có thể có chung một khu vực bỏ phiếu.

 

Mỗi khu vực bỏ phiếu có từ ba trăm đến hai nghìn cử tri. Ở miền núi, hải đảo và những nơi dân cư không tập trung thì dù chưa có tới ba trăm cử tri cũng được thành lập một khu vực bỏ phiếu.

 

Bệnh viện, nhà hộ sinh, nhà an dưỡng, nhà nuôi người tàn tật có từ năm mươi cử tri trở lên có thể thành lập khu vực bỏ phiếu riêng.

 

Cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh đối với những người đang chấp hành quyết định xử lý hành chính có thể thành lập khu vực bỏ phiếu riêng.

 

. Thủ tục kiểm phiếu được diễn ra như thế nào?

 

Ngay sau khi cuộc bỏ phiếu kết thúc, Tổ bầu cử phải tiến hành việc kiểm phiếu tại phòng bỏ phiếu.

 

Trước khi mở hòm phiếu, Tổ trưởng tổ bầu cử phải mời hai cử tri biết đọc, biết viết, không phải là người ứng cử có mặt tại phòng bỏ phiếu để chứng kiến việc kiểm phiếu. Việc kiểm phiếu bao gồm các bước:

 

- Thống kê, lập biên bản, niêm phong tất cả số phiếu bầu không sử dụng đến.

- Xác định tổng số phiếu đã phát ra.

- Xác định tổng số cử tri tham gia bỏ phiếu.

- Nghiêm cấm việc bỏ phiếu sau khi đã mở hòm phiếu.

- Kiểm tra hòm phiếu và tiến hành mở hòm phiếu (cả hòm phiếu phụ nếu có).

- Xác định tổng số phiếu được lấy ra từ hòm phiếu.

- So sánh tổng số phiếu được lấy ra từ hòm phiếu với số phiếu đã phát ra và với tổng số cử tri tham gia bỏ phiếu.

- Xác định số phiếu hợp lệ và không hợp lệ.

- Đếm số phiếu bầu cho mỗi người ứng cử.

- Giải quyết những khiếu nại, tố cáo về bầu cử hoặc chuyển lên Ban bầu cử giải quyết.

- Làm biên bản và báo cáo về kết quả kiểm phiếu.

- Chuyển biên bản và báo cáo kết quả kiểm phiếu cho Ban bầu cử.

 

. Hòm phiếu phụ là gì? Trong trường hợp nào thì dùng hòm phiếu phụ?

 

Tại các khu vực bỏ phiếu, tùy tình hình cụ thể của từng nơi, người ta thường bố trí ít nhất là một hòm phiếu, nhiều nơi bố trí từ hai đến ba hòm phiếu để cử tri đến bỏ phiếu. Những địa điểm đặt hòm phiếu như vậy được hiểu là hòm phiếu chính và yêu cầu tất cả các cử tri có tên ghi trong danh sách cử tri đều đến bỏ phiếu trực tiếp. Ngoài ra, tại mỗi khu vực bỏ phiếu, tổ bầu cử thường chuẩn bị hòm phiếu phụ để trong trường hợp lý do đặc biệt nào đó (ốm đau, già yếu) cử tri không thể đến phòng bỏ phiếu được thì tổ bầu cử mang hòm phiếu này và phiếu bầu đến tận chỗ ở của cử tri để cử tri nhận phiếu và trực tiếp bỏ phiếu bầu.

 

Hình dáng, kích thước của hòm phiếu phụ nhỏ hơn hòm phiếu chính. Nhưng, trước khi tiến hành bỏ phiếu ở hòm phiếu phụ cũng phải tuân thủ các bước như ở địa điểm bỏ phiếu chính thức (phải kiểm tra hòm phiếu trước sự chứng kiến của cử tri, niêm phong hoặc khóa lại và niêm phong rồi mới tiến hành bỏ phiếu).

 

 Nội quy phòng bỏ phiếu được quy định như thế nào?

 

Để cho cuộc bầu cử có kết quả, đồng thời bảo đảm tính dân chủ, hợp pháp trong cuộc bầu cử, nhất là trong ngày bỏ phiếu, các tổ chức phụ trách bầu cử và mọi công dân phải nghiêm chỉnh chấp hành Luật Bầu cử và những văn bản pháp luật về bầu cử. Ngoài ra, mọi người đều phải tuân theo nội quy của phòng bỏ phiếu.

 

Nội quy phòng bỏ phiếu là tập hợp các quy định do Tổ bầu cử căn cứ vào điều kiện cụ thể nơi bỏ phiếu đề ra, bảo đảm cho việc bầu cử được tiến hành dân chủ, đúng pháp luật và bảo đảm trật tự, an toàn. Nội quy phòng bỏ phiếu căn cứ vào:

 

+ Các quy định của Luật bầu cử

+ Các quy định về bảo vệ an toàn, trị an

+ Các quy định phòng cháy, chữa cháy

+ Một số quy định hướng dẫn cách bỏ phiếu.

+ Cần sớm khắc phục và bảo vệ bình chữa cháy

 

. Những phiếu nào là phiếu hợp lệ?

 

- Những phiếu sau đây được coi là phiếu hợp lệ:

 

+ Phiếu bầu theo mẫu quy định do Tổ bầu cử phát, có dấu của Tổ bầu cử;

+ Phiếu bầu đủ hoặc ít hơn số đại biểu Quốc hội mà đơn vị bầu cử được bầu;

+ Phiếu bầu gạch tên các ứng cử viên không được tín nhiệm bằng cách gạch chéo, gạch xiên, gạch dọc hoặc gạch ngang, nhưng phải gạch hết họ và tên.

 

. Những phiếu nào là phiếu không hợp lệ?

 

- Những phiếu sau đây là phiếu không hợp lệ:

 

+ Phiếu không theo mẫu quy định do Tổ bầu cử phát;

+ Phiếu không có dấu của Tổ bầu cử;

+ Phiếu để số người được bầu quá số đại biểu mà đơn vị bầu cử được bầu;

+ Phiếu gạch, xóa hết tên những người ứng cử;

+ Phiếu ghi tên người ngoài danh sách những người ứng cử;

+ Phiếu có viết thêm;

+ Phiếu gạch vào khoảng cách giữa họ và tên hai ứng cử viên;

+ Phiếu khoanh tròn họ và tên ứng cử viên.

 

 Người không tự mình viết được phiếu bầu có được nhờ người khác viết hộ hay không?

 

Theo các nguyên tắc bầu cử, cử tri phải tự mình viết phiếu bầu (nguyên tắc trực tiếp).

 

Trong trường hợp cử tri do tàn tật, già yếu, ốm đau không tự mình viết được phiếu bầu thì pháp luật cho phép nhờ người khác viết hộ. Nếu viết hỏng phiếu bầu, cử tri có quyền đề nghị Tổ bầu cử đổi phiếu khác. Tuy nhiên, việc bỏ phiếu vào hòm phiếu thì nhất thiết phải do cử tri tự mình bỏ phiếu. Trường hợp đặc biệt do tàn tật, cử tri không tự bỏ phiếu được, thì có quyền nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu.

 

Người viết phiếu hộ phải đảm bảo giữ bí mật phiếu bầu của cử tri nhờ viết, không được tiết lộ với bất cứ ai, kể cả những người trong tổ chức phụ trách bầu cử về việc người nhờ mình bầu cho ứng cử viên nào. Nếu người viết phiếu hộ mà tiết lộ là vi phạm nguyên tắc bỏ phiếu kín của cử tri.

 

. Thủ tục kiểm phiếu được diễn ra như thế nào?

 

Ngay sau khi cuộc bỏ phiếu kết thúc, Tổ bầu cử phải tiến hành việc kiểm phiếu tại phòng bỏ phiếu.

Trước khi mở hòm phiếu, Tổ trưởng tổ bầu cử phải mời hai cử tri biết đọc, biết viết, không phải là người ứng cử có mặt tại phòng bỏ phiếu để chứng kiến việc kiểm phiếu. Việc kiểm phiếu bao gồm các bước:

 

- Thống kê, lập biên bản, niêm phong tất cả số phiếu bầu không sử dụng đến.

- Xác định tổng số phiếu đã phát ra.

- Xác định tổng số cử tri tham gia bỏ phiếu.

- Nghiêm cấm việc bỏ phiếu sau khi đã mở hòm phiếu.

- Kiểm tra hòm phiếu và tiến hành mở hòm phiếu (cả hòm phiếu phụ nếu có).

- Xác định tổng số phiếu được lấy ra từ hòm phiếu.

- So sánh tổng số phiếu được lấy ra từ hòm phiếu với số phiếu đã phát ra và với tổng số cử tri tham gia bỏ phiếu.

- Xác định số phiếu hợp lệ và không hợp lệ.

- Đếm số phiếu bầu cho mỗi người ứng cử.

- Giải quyết những khiếu nại, tố cáo về bầu cử hoặc chuyển lên Ban bầu cử giải quyết.

- Làm biên bản và báo cáo về kết quả kiểm phiếu.

- Chuyển biên bản và báo cáo kết quả kiểm phiếu cho Ban bầu cử.

 . Bầu cử thêm là gì và phải tuân theo những trình tự, thủ tục nào?

 

Bầu cử thêm là cuộc bầu cử do Hội đồng bầu cử quyết định cho đơn vị bầu cử nào đó mà ở cuộc bầu cử đầu tiên, số người trúng cử chưa đủ số đại biểu do Ủy ban thường vụ Quốc hội ấn định cho đơn vị bầu cử đó.

 

Khi lập biên bản xác định kết quả bầu cử ở đơn vị bầu cử, Ban bầu cử phải ghi rõ các nội dung và báo cáo ngay cho Ủy ban bầu cử để đề nghị Hội đồng bầu cử xem xét, quyết định việc bầu cử thêm. Cuộc bầu cử thêm được tổ chức theo quyết định của Hội đồng bầu cử và phải được tiến hành chậm nhất là 20 ngày sau cuộc bầu cử đầu tiên. Bầu cử thêm không phải thực hiện lại các bước hiệp thương giới thiệu, lựa chọn người ứng cử, mà cử tri chỉ bầu chọn trong danh sách những người đã ứng cử lần đầu chưa trúng cử.

 

Danh sách cử tri của cuộc bầu cử thêm vẫn căn cứ vào danh sách cử tri trong cuộc bầu cử đầu tiên. Trong cuộc bầu cử thêm, người trúng cử phải là người được quá nửa số phiếu hợp lệ và được nhiều phiếu hơn. Nếu bầu cử thêm mà vẫn chưa đủ số đại biểu theo quy định thì không tổ chức bầu cử thêm lần thứ hai.

 

(Nguồn: UB Bầu cử)

,
Ý kiến của bạn
Ý kiến bạn đọc
,
,
,
,
,
,
,