,
221
2123
Vấn đề
vande
/khoahoc/vande/
868214
Vì sao có nhiều "nhà khoa học hoang tưởng"
1
Article
446
Khoa học
khoahoc
/khoahoc/
,

Vì sao có nhiều 'nhà khoa học hoang tưởng'

Cập nhật lúc 21:20, Thứ Năm, 23/11/2006 (GMT+7)
,

Nhà sinh học phân tử người Trung Quốc, nhà báo tự do Phương Thị Minh, với bút danh Phương Chu Tử, đã có một số bài viết phản ảnh thực trạng nghiên cứu khoa học hiện nay ở đất nước mình.

Bài "Vì sao có nhiều nhà "khoa học hoang tưởng"" phản ảnh một hiện tượng đang nở rộ ở Trung Quốc trong những năm gần đây. Nhận thấy bài viết phản ảnh một hiện tượng xã hội khá giống với xã hội Việt Nam ngày nay, xin được giới thiệu với bạn đọc bài viết này.

>>Hai người Việt muốn xét lại thuyết Tương đối của Einstein>>

>>Xét lại thuyết Tương đối: Vấn đề là ai thẩm định?>>

 

Hiện có nhiều nhà nghiên cứu tuy không phải là nhà vật lý chính ngạch nhưng đang cố gắng chứng minh Thuyết Tương đối của Einstein là sai!? Lại thêm những nhà khoa học hoang tưởng mới? (Ảnh minh họa từ website nước ngòai)

Gần đây có nhà “cuồng triết” tuyên bố dùng triết học mà giải được những vấn đề toán hóc búa, muốn “sống mái một phen” với giới khoa học gia, được báo đài đua nhau tán tụng là “nhà khoa học dân gian”.

Kì thực danh hiệu “nhà khoa học dân gian” không thỏa đáng, dễ khiến người ta lầm rằng khoa học có hai loại chính thống và dân gian. Vì thế, tôi muốn dùng danh hiệu “nhà khoa học hoang tưởng” để chỉ những người không qua đào tạo bài bản, không đủ kiến thức chuyên môn nhưng lại tự cho mình đã có những phát minh vĩ đại. Vì không được giới khoa học thừa nhận nên họ dốc kiệt đời mình để chứng tỏ bản thân.

Nhà khoa học hoang tưởng không phải “đặc sản” của Trung Quốc.

Nửa thế kỷ trước, Martin Gardner(1) đã miêu tả 5 đặc điểm của các nhà khoa học hoang tưởng phương Tây như sau:

- Họ tự cho mình là thiên tài

- Họ cho rằng tất cả những nhà khoa học nghiên cứu cùng vấn đề như họ đều ngu dốt

- Họ nghĩ rằng mình bị giới “học phiệt” kỳ thị và đàn áp

- Họ hết sức công kích những nhà khoa học vĩ đại nhất cùng những lý thuyết khoa học cơ bản nhất

- Tác phẩm của họ vô lý, dùng một lượng lớn thuật ngữ tự nghĩ ra, lời lẽ rối rắm

Thế nhưng những nhà khoa học hoang tưởng Trung Quốc còn thêm những nét “đặc sắc Trung Quốc”. Ngoài việc bị giới “học phiệt đàn áp”, họ còn phải chịu thêm áp bức từ “khoa học phương Tây”, do là người Trung Quốc nên bị kỳ thị. Mang lòng tin không thể lay chuyển, họ “treo nghìn vàng cho ai khiêu chiến”, thậm chí đòi “một phen sống mái”.

Thế nhưng, giả dụ có người “ứng chiến”, chỉ ra chỗ sai lầm thì họ thà chết không nhận sai!

Trở nên mẫn cảm với phê bình, họ càng phản ứng càng dữ dội. Ai mà tình cờ phê phán mấy câu, họ thù. Họ cay cú, từ bỏ cuộc sống bình thường, chỉ theo đuổi mục đích duy nhất là tranh biện. Cũng có lúc họ làm báo chí cảm động mà bất bình thay.

Ngoài ra, còn một “đặc sắc Trung Quốc” nữa mà phương Tây còn phải theo dài là số lượng nhà khoa học hoang tưởng. Luôn thấy bóng các nhà khoa học hoang tưởng tại các cổng viện nghiên cứu trường, đại học; trên các diễn đàn khoa học online thì tràn ngập.

Nói không ngoa, cứ một, hai tuần là tôi lại nhận được một công trình nghiên cứu của các nhà khoa học hoang tưởng với mong muốn tôi giải oan cho “nạn nhân của nền khoa học hủ bại”; đề nghị sau này cùng chung hưởng danh tiếng và lợi nhuận. Có người gửi liên tục. Đặc biệt, có người còn gửi cho tôi vài chục lần cái gọi là đề án “động cơ vĩnh cửu”.

Có mấy nguyên nhân khiến Trung Quốc thịnh hành các nhà khoa học hoang tưởng.

Đầu tiên là nguyên nhân truyền thống. Trung Quốc không hề có truyền thống khoa học, chỉ có truyền thống kỹ thuật, “bốn phát minh lớn” (2) mà người Trung Quốc vẫn sung sướng nhắc đi nhắc lại chính là nó. Kỳ thực, tư tưởng, phương pháp và nội hàm của khoa học và kỹ thuật khác xa nhau, thế nhưng người Trung Quốc lại thường gộp lại. Phát minh kỹ thuật có lúc chỉ cần nhờ vào kinh nghiệm và thông minh là nảy ra, một số người lại lầm tưởng đã tìm ra đường tắt cho khoa học.

Thứ hai là nguyên nhân văn hoá. Trước kia Trung Quốc không có ý thức về “tính chuyên nghiệp”, chỉ thích “toàn tài”, “đa tài”, không xem trọng - thậm chí xem thường - người chuyên nghiệp; cho rằng chỉ cần ngộ “đạo” là có thể thấu suốt mọi điều, vấn đề gì cũng có thể giải thích, lĩnh vực nào cũng có thể ngồi phán. Quan niệm đó rất phổ biến trong giới nhân văn.

Trong mắt họ, nhà khoa học chỉ là những kỹ thuật viên tỉ mẩn - không như họ, nắm được tư tưởng triết học tiên tiến rồi thì có tầm nhìn xa trông rộng, lãnh đạo được khoa học, chỉ ra được quy luật phát triển của khoa học. Môi trường văn hoá đó khiến rất nhiều người trên trời dưới bể về các vấn đề khoa học.

Thứ ba là nguyên nhân chính trị. Đến nay, “dư độc” của việc coi thường tột bậc nhà khoa học, hết lời ca ngợi “quần chúng lao động sáng tạo” thời “Đại nhảy vọt” và “Cách mạng văn hoá” vẫn tồn không ít. Hết Cách mạng văn hoá, người ta vẫn kêu gọi toàn dân “tiến quân vào khoa học”, xem việc nghiên cứu khoa học như phong trào quần chúng. Tiếp đến là tôn Trần Cảnh Nhuận (3) làm gương cho cả nước học tập, khiến tỉnh nào huyện nào cũng xuất hiện ngàn vạn Trần Cảnh Nhuận.

Hiện nay thì phần nhiều vì kinh tế. Do chính sách thúc đẩy kỹ thuật, khi nhiều người nghiên cứu chuyên nghiệp dùng những kết quả giả dối để kiếm tiền thì nhà khoa học hoang tưởng cũng xây mộng dùng “thành quả khoa học kỹ thuật” để phát tài, cuối cùng cố ý hay vô ý mà lừa đảo.

Việc này không phải không có tiền lệ.

20 năm trước, trò “biến nước thành xăng” của anh chàng lái xe bus Vương Hồng Thành đã nhận được sự hỗ trợ lớn của đủ các cơ quan nhà nước, đến 10 năm sau mới bị lộ, làm nhà nước thiệt hại tới hơn 400 triệu tệ. Năm 1999, ở Nam Nhai, Hà Nam, người ta bắt đầu chế tạo “động cơ vĩnh cửu” theo thiết kế của bí thư Vương Văn Bân. Mất 4 năm và hơn 20 triệu tệ, người ta mua được bài học là trên đời này không tồn tại động cơ vĩnh cửu.

Nhờ những nguyên nhân chồng chéo kể trên mà viễn cảnh phồn thịnh của các nhà khoa học hoang tưởng Trung Quốc còn dài. Chỉ cần không lừa đảo thì họ vẫn có quyền hạnh phúc trong hoang tưởng, không việc gì phải thay đổi. Đã gàn dở thì không thể nói suông mà thay đổi. Giờ tôi vẫn chưa thấy một nhà khoa học hoang tưởng nào nhờ được chỉ bảo mà lột xác. Nhưng với những nhà nghiên cứu nghiệp dư không cố chấp thì chúng ta có thể thẳng thắn với họ:

Thứ nhất, yêu khoa học là điều tốt, song phải hiểu rõ hạn chế của bản thân. Trong bối cảnh khoa học đã phát triển ở mức rất cao, tính chuyên nghiệp càng ngày càng sâu sắc như hiện nay, thì người không được đào tạo quy củ sẽ không thể có phát minh lớn; không việc gì phải giải quyết việc trên trời dưới biển mà chỉ cần giải quyết các vấn đề nhỏ trong tầm tay.

Trong các việc như quan trắc thiên văn, quan sát thiên nhiên, phát hiện hoá thạch hay các loài sinh vật mới... thì nhà nghiên cứu nghiệp dư vẫn có đất dụng võ để khỏi bị biến thành nhà khoa học hoang tưởng.

Thứ hai, nên gắng hợp tác với các nhà khoa học, tôn trọng học thuật, cố theo đường thông thường để được giới khoa học thừa nhận, không nên lợi dụng báo chí hay sự suy tôn dân gian để bức các nhà khoa học. Mà làm vậy cũng không kết quả.

Báo chí cũng không nên tung hô các nhà khoa học hoang tưởng, vừa khiến họ không thể trở lại cuộc sống bình thường, vừa khiến công chúng hiểu lầm về giới khoa học, nghĩ rằng giới khoa học đang đè nén những thiên tài thực thụ.

Những người làm báo không có kiến thức khoa học chuyên nghiệp, không phân biệt được thật giả cũng nên xác định lại vị trí, đừng nghĩ mình là vua không vương miện trong giới khoa học.

Nghiên cứu khoa học có quy luật riêng.

Trong lịch sử khoa học, xưa nay chưa từng có sự can thiệp bên ngoài nào thúc đẩy được khoa học, bất kể đó là chính trị, tôn giáo, hay báo chí.

  • Việt Anh dịch từ "Báo Quan sát kinh tế" (TQ)

CHÚ THÍCH:

1. Martin Gardner (1914- ): Nhà toán học, rất nổi tiếng với các tác phẩm phổ biến khoa học, đặc biệt ông chuyên vạch trần khoa học giả mạo.

2. Tứ đại phát minh: la bàn, thuốc súng, kỹ thuật làm giấy và kỹ thuật in ấn.

3. Trần Cảnh Nhuận (1933 - 1996), nhà toán học Trung Quốc nổi tiếng thế giới. Vì có thời đang làm ở thư viện ông vẫn nghiên cứu giải quyết Bài toán Waring, Phỏng đoán Goldbach và Phỏng đoán Legendre nên mới được xưng tụng.

Ý kiến của Bạn:

Phản hồi từ bạn đọc:

Thong tin doc gia gui phan hoi

Ho ten: hoang
Dia chi: Hà nội
Email:
Tieu de:
Noi dung: Hoang tưởng vốn có hai dạng: tâm lý và bệnh lý. Thông thường, ai cũng đều nghĩ rằng mình có một cái gì đó hơn người khác (mặc dù trên thực tế chưa chắc đã như vậy) để tự tin hơn trong cuộc sống. Đây là trạng thái tâm lý bình thường dẫn đến tính tự kiêu hay tự phụ.

Khi ở trạng thái tâm thần - thần kinh không bình thường thì hoang tưởng mới trở thành bệnh lý. Ở đây tác giả có lẽ đang nói về trạng thái tâm lý. Tuy nhiên, bên cạnh những cảnh báo mang tính tích cực, tác giả cũng mắc phải một sự "hoang tưởng" rằng để có những phát minh vĩ đại, phải qua các trình tự a,b,c...

Xin hãy nhớ là bản thân Einstein khi phát minh ra thuyết Tương đối chỉ mới 23 tuổi và cũng chỉ là một chân "thư ký" quèn của Cục sáng chế mà vốn cũng chưa phải là nhà vật lý. Vì vậy, điều quan trọng không phải là hoang tưởng hay không hoang tưởng mà là bạn có bị tâm thần hay không. Nếu không, xin hãy cứ mạnh dạn "hoang tưởng" vì vật lý học hiện đại vốn tự nó đă chứa đựng toàn chuyện "hoang tưởng" cả đấy thôi: hạt ảo, hạt Higg, thời gian ảo v.v..

Thong tin doc gia gui phan hoi

Ho ten: Huỳnh Nhựt Trường
Dia chi:
Email: huynhutruong@gmail.com
Tieu de: Rất có ý nghĩa
Noi dung: Bài viết rất hay, nó nói lên đúng cái hiện tượng mà ai cũng tự do nghiên cứu, rồi khi biết được một chút thì tưởng mình đã là "thiên tài". Khoa học không phải cứ tưởng tượng ra là có thể thành sự thật. Bài này rất đáng để cho giới trí thức của Việt Nam xem qua!

Thong tin doc gia gui phan hoi

Ho ten: đoàn văn điệp
Dia chi: trường đại học quôc gia tp.hcm
Email: dvdtn2003@yahoo.com
Tieu de: khoa học cần có sự kiểm chứng của khoa học
Noi dung: Có một thực trạng chung, đó là có một số người chưa là nhà khoa học nhưnghọ chỉ có một ý tưởng chợt nảy sinh trong đầu. Khi đă thấm nhuần một tư tưởng khoa học nào đó và đột nhiên phát hiện ra một vài chi tiết mà theo họ là sai, họ mới tự cười một mình và bắt tay vào viết mà không có hoặc ít có cơ sở khoa học nào! Họ chỉ dựa trên những kinh nghiệm hoăc thông qua những kiến thức sơ sài chắp vá... Vì vậy, theo tôi,  một ý tưởng nào đó trước khi công bố trên báo chí hăy thông qua một hội đồng khoa học duyệt, hoặc tự mình gửi bài đến một số tạp chí có uy tín lớn để thẩm định

Thong tin doc gia gui phan hoi

Ho ten: Nguyễn Quang Tuấn
Dia chi: 49 Bát sứ - Hà nội
Email: tuandtqc@hotmail.com
Tieu de: Cũng không có gì ngạc nhiên
Noi dung: Đọc bài viết này và xem các bài viết về công trình nghiên cứu của 2 tác giả Việt nam muốn xem xét lại thuyết Tương đối của Einstein, trong đời nghiên cứu về Vật lý lý thuyết của tôi, tôi đã gặp rất nhiều "nghiên cứu" tương tự như hai bác này. Khi tiếp xúc với các tác giả kiểu này cả ở trong nước lẫn quốc tế, tôi thấy tất cả các vị đều chưa một lần được đọc và được học đầy đủ về thuyết Tương đối của. Muốn nhận xét hay phản bác lý thuyết của người khác thì chí ít cũng phải biết cái lý thuyết mình định phản bác nó là cái gì chứ? các bác phải xem lại cách tư duy... 

Thong tin doc gia gui phan hoi

Ho ten: Nguyễn Anh Tuấn
Dia chi: TP HCM
Email: fairydream81@yahoo.com
Tieu de: Xin đừng thổi phồng những nạn nhân của chứng Vĩ cuồng
Noi dung: Gần đây những người làm khoa học và yêu khoa học trên các diễn đàn vật lý bày tỏ ý kiến bức xúc về việc báo chí đă bơm phồng quá mức các "công trình" của một số người Việt Nam tự nhận là  thách thức cả Newton và Einstein. Những người này trong xă hội không phải là ít và các bạn có thể gặp nhan nhản trên các diễn đàn về khoa học, và có các "hành vi" giống như bài viết trên đây mô tả. Không có lý gì một lý thuyết được các nhà vật lý ở Viện vật lý đánh giá là hời hợt và mất căn bản lại được được thông tin quá mức... Sẽ đáng buồn hơn nếu đó lại là từ ngân sách Nhà nước, trong khi các công trình có ý nghĩa thực tiễn lại bị xếp xó vì thiếu kinh phí.

Điều đó sẽ khiến người ta dễ hình dung méo mó về nền vật lý Việt Nam: Chỉ một người tay ngang mà hơn khối ông tiến sĩ Vật lý. Chúng ta nên đánh giá thận trọng với những "khám phá" như thế này và xin đừng thổi phồng những nạn nhân của chứng vĩ cuồng. Thay vào đó cần khuyến khích nghiên cứu khoa học một cách nghiêm túc để đi đến những công trình có ý nghĩa thực tiễn.

Thong tin doc gia gui phan hoi

Ho ten: Nguyễn Quốc Bảo
Dia chi: TP HCM
Email: yunneg@gmail.com
Tieu de:
Noi dung: Bài viết phân tích rất hay va đưa ra nhiều lời khuyên hữu ích cho các "Nhà khoa học hoang tưởng". Tuy nhiên tôi không đồng ý với tác giả là để có các phát minh thì phải đi theo lối cũ. Như tác giả đă nói thì khoa học đă phát triển ở một mức rất cao nên việc đi theo những con đường cũ khó tìm ra được cái gì mới. Theo tôi, vấn đề quan trọng nhất là những người này cần biết được khả năng của bản thân!

Thong tin doc gia gui phan hoi

Ho ten: hoang nha
Dia chi: DHQG Ha Noi
Email:
Tieu de: Người Việt
Noi dung: Ý tưởng là động lực để con người khám phá những điều mới lạ. Tôi là một công dân Việt Nam mong ước cho Đất Nước mình theo kịp bạn bè thế giới. Tuy những luận điểm của bác Trí và bác Cường chưa được nhận định rõ ràng nhưng dẫu sao đó cũng là động lực cho thế hệ trẻ Việt Nam vươn lên đỉnh cao của khoa học. Hăy cứ nêu ý tưởng mới, khám phá mới. Và, thế giới đang thay đổi, nhận thức của con người ngày càng tiến bộ thì việc nêu ra những ý tưởng mới lại... TẠI SAO KHÔNG?

,
,