221
442
Kinh tế - Thị trường
kinhte
/kinhte/
861142
Căng thẳng đàm phán WTO: Những chi tiết mới tiết lộ
1
Article
null
Căng thẳng đàm phán WTO: Những chi tiết mới tiết lộ
,

(VietNamNet) - Thứ trưởng Bộ Thương mại Lương Văn Tự - Trưởng đoàn đàm phán gia nhập WTO của Việt Nam tiết lộ những chi tiết liên quan đến quá trình đàm phán Việt Nam gia nhập WTO. Qua đó thấy được phần nào những căng thẳng trên bàn đàm phán; sự đánh giá của đối tác khi Việt Nam tham gia vào sân chơi thương mại toàn cầu.

Trong đàm phán song phương, Việt Nam đưa ra bản chào số 4, chào đến 99% số biểu thuế của Việt Nam. Trong đó, đối với Hoa Kỳ, Việt Nam chào tổng cộng 9.400 dòng thuế. Còn với các nước khác, có nước 3.000, có nước 5.000, có nước chỉ là 200 dòng thuế.

Sau khi đàm phán, mức thuế nhập khẩu trung bình đối với hàng nông sản và hàng công nghiệp xấp xỉ 14%, so với mức cam kết trung bình 14% của Trung Quốc, khi nước này gia nhập WTO. 

Căng thẳng đến phút cuối vì những nội dung nhỏ

Thứ trưởng Lương Văn Tự cho biết, đàm phán gia nhập WTO, một trong những nguyên tắc khó khăn nhất chúng ta phải vượt qua là để các nước hiểu thực tế Việt Nam và công nhận Việt Nam là nước đang phát triển ở trình độ thấp và nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi. 

Soạn: HA 947277 gửi đến 996 để nhận ảnh này

Hành trình đàm phán kéo dài 11 năm.

Nhưng có một nghịch lý là mặc dầu Việt Nam có mức thu nhập bình quân đầu người chưa đầy 1.000 USD/năm và theo quy định của WTO những nước kém phát triển là nước có thu nhập dưới 1.000 USD song Việt Nam không được xếp vào nước kém phát triển vì khi Liên hợp quốc công nhận Việt Nam là nước đang phát triển (khi xem xét có cộng thêm các tiêu chí về y tế, văn hóa, giáo dục). Về kinh tế thu nhập chúng ta thấp vì vậy chúng ta phải thương lượng để được công nhận ở trình độ thấp.

Cuối cùng chúng ta cũng được công nhận là một nước đang phát triển ở trình độ thấp, đang trong quá trình chuyển đổi. Điều này rất quan trọng vì chúng ta đã được WTO chấp thuận một thời gian chuyển đổi khi thực hiện một số cam kết WTO trong vấn đề thuế TTĐB, trợ cấp phi nông nghiệp, quyền kinh doanh.

Chúng ta đã thương lượng được nguyên tắc cơ bản nhưng khi vào đàm phán song phương với các nước, trên từng vấn đề cụ thể, Việt Nam vẫn vấp phải những yêu cầu ban đầu rất cao của đối tác do sự đánh giá cao và tỏ ra cảnh giác với năng lực cạnh tranh của hàng hoá Việt Nam khi gia nhập WTO.

Ông Tự cho biết, Việt Nam chúng ta là một nước đất chật người đông, khi đàm phán với Australia thì thấy một hộ của họ có đến 200ha còn bình quân đất canh tác Việt Nam chỉ có 0,3 ha/hộ. Tuy nhiên, điều khiến các đối tác lưu ý là Việt Nam lại có nhiều mặt hàng nông sản xuất khẩu được xếp hạng trên thế giới. Ðây là một sự thật! Gạo chúng ta có lúc xếp thứ 2, có lúc thứ 3 thế giới; cà phê đứng thứ 2 thế giới, tiêu số 1 thế giới, điều số 2 thế giới, chè chúng ta có sản lượng đứng thứ 8 thế giới, hải sản, thủy sản cũng được xếp thứ 8, 9 thế giới. Ðây là trường hợp rất đặc biệt của thế giới. 

Soạn: HA 947279 gửi đến 996 để nhận ảnh này
Ký kết kết thức đàm phán với Úc tại Hà Nội. (Ảnh Phước Hà)

Cho nên, trong đàm phán song phương, nhiều nước Mỹ la-tinh yêu cầu đàm phán là vì nguyên nhân này. Lý lẽ của họ cho rằng, Việt Nam có mặt hàng nông sản tràn ngập thị trường thế giới, làm cho các nước Mỹ la-tinh gặp khó khăn, nhất là cà phê. Trước đây, giá cà phê rất cao, bây giờ chỉ còn hơn 1.000 USD/tấn, trong đó có sự tham gia của Việt Nam và nhiều nước khác.

Về các mặt hàng thịt bò, thịt lợn... là điều chúng ta lo lắng chăn nuôi đơn lẻ, chưa có theo hình thức trang trại và đây cũng chính là một nội dung đàm phán căng thẳng và khó khắn nhất là với những đối tác có nền chăn nuôi xuất khẩu thịt bò lớn. 

Đàm phán Hoa Kỳ, Canada, Australia, New Zealand họ đưa ra đều yêu cầu giảm thuế tới 0-5%. Chúng ta không đồng ý với lý lẽ bò Việt Nam phần lớn là "bò cóc", mỗi hộ nuôi 5-10 con, năng suất thấp, sức cạnh tranh không cao. Giống bò của Việt Nam phần lớn phải nhập khẩu, phần trợ cấp của Nhà nước trong lĩnh vực này hầu như không có. 

Ông Tự kể, đàm phán căng thẳng ngay cả đàm phán với Hoa Kỳ vấn đề cuối cùng là đàm phán về thịt bò và thịt lợn, thuế nông nghiệp và đến lúc thì chúng tôi cũng nói thẳng, mức 0-5%  đàn bò cóc Việt Nam chết, không tồn tại. Chúng tôi gia nhập WTO muốn để ổn định, phát triển, mở cửa, nhưng mức độ phải phù hợp với Việt Nam chứ không phải mở theo bất cứ điều kiện nào. Cuối cùng, các nước cũng thấy được khó khăn của Việt Nam và cũng phải chấp nhận, đi đến mức giảm đến 4-5% so với mức thuế hiện hành. 

Không có đối tác nào, vấn đề nào là đơn giản

28 đối tác yêu cầu đàm phán song phương là một con số khá đông, một khối lượng công việc đồ sộ cần phải hoàn tất hơn thế đàm phán song phương là những cuộc đàm phán căng thẳng.

Thứ trưởng Lương Văn Tự cho biết nhiều đối tác yêu cầu đàm phán song phương vì họ cho rằng Việt Nam là một thị trường tương lai hứa hẹn, vì Việt Nam có số dân đông thứ 13 thế giới, lao động hơn 40 triệu người, lao động trẻ hơn 30 triệu người. Việt Nam có vị trí thuận lợi cả trên bộ, trên biển, hàng không, là điều kiện cho phát triển thương mại sau này.

Thực tế là thương mại Việt Nam những năm qua tăng liên tục nhưng tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu chưa phải là lớn lắm, xuất khẩu năm 2005 mới khoảng hơn 30 tỷ USD. Các nước cũng đồng ý với thực tế này nhưng nếu nhìn vào tương lai thì nhiều nước đòi hỏi được đàm phán. 

Soạn: HA 947283 gửi đến 996 để nhận ảnh này
Đàm phán càng về cuối càng căng thẳng. Đoàn Việt Nam tại phiên đa phương 12. (Ảnh Phước Hà)

Khi chúng ta đàm phán với Trung Quốc, giữa Việt Nam - Trung Quốc đã có Hiệp định tự do thương mại trong ASEAN, nên cũng có tư tưởng đơn giản và thậm chí không cần đàm phán nữa, nhưng với Trung Quốc vẫn phải đàm phán 10 phiên, rất nhiều phiên căng thẳng, đàm phán suốt đêm. 

Trong đó nhiều vấn đề căng về mở du lịch, ngân hàng phụ, mở vận tải đường bộ. Đàm phán khá căng thẳng, chúng ta phải dựa vào các quy định WTO để thương lượng. Chúng ta thấy về vấn đề đường bộ, trong WTO chưa phát triển, hầu như chưa nước nào cam kết nên đề nghị bỏ, ngân hàng phụ thì chúng ta chấp nhận ngân hàng 100% vốn nước ngoài nhưng không thể mở theo kiểu đó được. Cuối cùng, Trung Quốc cũng chấp nhận.

Ðặc biệt, trong quá trình đàm phán sau này với Hoa Kỳ là rất căng thẳng. Hoa Kỳ và EU là các đối tác lớn nhất trong WTO cả về hàng hóa và dịch vụ. Những đối tác này đàm phán không phải vì lợi ích của Hoa Kỳ và EU mà vì lợi ích của cả Tổ chức Thương mại thế giới, nên yêu cầu đàm phán rộng hơn, sâu và đa dạng hơn. Ðàm phán như vậy rất phức tạp. 

Chúng ta cho rằng xong đàm phán song phương (BTA) thì sẽ gần xong việc gia nhập WTO nhưng trên thực chất, có một số vấn đề rất lớn chưa giải quyết được, như hàng dệt may Việt Nam còn hạn ngạch. Mặt khác chúng ta vẫn còn bị luật Jackson vanik hằng năm Quốc hội Hoa Kỳ gia hạn một lần về cơ chế thương mại và chúng ta chưa được hưởng quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR).

Đàm phán với Mỹ phiên cuối cùng là căng thẳng nhất, kéo dài 4 ngày 3 đêm để giải quyết nốt những vấn đề còn vướng mắc trong đó vấn đề dệt may và trợ cấp dệt may là căng thẳng nhất. Hai bên đã mất 2 đêm để thảo luận mới đi đến được thống nhất; bên cạnh đó thuế ôtô - phụ tùng và thuế xe máy cũng rất căng thẳng.

Chỉ riêng Nghị định 55 về vấn đề dệt may cũng là cả một câu chuyện căng thẳng. Khi những người dịch lại cho các cơ quan nước ngoài, phiên dịch không chuẩn. Trong Quyết định số 55, chúng ta nói hỗ trợ các doanh nghiệp để sản xuất hàng dệt và may để xuất khẩu. Nhưng, từ hỗ trợ không có nghĩa là cho không nhưng nhiều người dịch là subsidize - cho không; dẫn đến có sự hiểu lầm. Khi đàm phán với Hoa Kỳ, phía họ nói Việt Nam trợ cấp bốn tỷ USD cho ngành dệt may. Ðiều đó không phải. Khi chúng ta chứng minh đầy đủ số liệu, đoàn Hoa Kỳ mới cho là đúng. Việt Nam chỉ ưu đãi về lãi suất, trong thời gian qua chỉ có năm triệu USD, như vậy không phải lớn. Nhưng, để thực hiện đàm phán với Hoa Kỳ, Việt Nam đã bỏ Quyết định 55.

Ông Chủ tịch hãng xe máy Hurley đề nghi mở cửa thị trường cho xe Hurley vì trước đó Tổng thống Bill Clinton khi đến thăm Việt Nam đã khuyên PNTR cần có sự vận động của Hurley. Nhưng chúng tôi nói ở Việt Nam riêng tai nạn ôtô xe máy làm 10 ngàn người dân chết mỗi năm. Hơn nữa đường Việt Nam chật, cửa nhà Việt Nam nhỏ nên xe lớn không vào được, luật lệ trên đường Việt Nam kém nên vấn đề không phải là xe ông đâm vào xe người ta mà xe người ta đâm vào ông. Mặc dù chúng tôi thừa nhận xe của ông an toàn. Cuối cùng khi đàm phán với Mỹ ta đồng ý sẽ mở cửa 1 năm sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Trước mắt, hãng này được bán xe cho ngành công an và quân đội. 

Thực sự, lúc đầu chúng tôi nghĩ đây là lĩnh vực tưởng như đơn giản nhưng trong đàm phán lại rất căng - ông Tự nói

Tổng kết lại, Trưởng đoàn cung cấp cho biết, đàm phán gia nhập WTO của Việt Nam trải qua 11 năm với hơn 200 cuộc đàm phán. Trong đó đàm phán đa phương có 14 phiên. Đàm phán đa phương là để chúng ta minh bạch hóa các chính sách và đi đến cam kết các chính sách kinh tế vĩ mô và cho đến nay, cơ bản chúng ta chấp nhận các hiệp định của WTO khi chúng ta gia nhập. Đàm phán song phương có 28 đối tác; nước nhanh nhất có 3 phiên, nước chậm nhất kéo dài đến 13 phiên. Theo Thứ trưởng Lương Văn Tự, đây là số lượng  nhiều nhất trong đàm phán Việt Nam với các tổ chức quốc tế. Trước đây, đàm phán với ASEAN chúng ta mất hai năm, Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ chúng ta mất bốn năm. 

  • Phước Hà
,
Ý kiến của bạn
Ý kiến bạn đọc
,
,
,
,