,
221
3662
Nhận định
nhandinh
/nhandinh/
658446
Thay đổi cách thi trước hay cách học trước?
1
Article
null
,

Thay đổi cách thi trước hay cách học trước?

Cập nhật lúc 16:11, Thứ Tư, 08/06/2005 (GMT+7)
,

Không lẽ không thay đổi để học vẹt, thi dối tiếp tục tiếp diễn? Thực tế, thi cử như thế nào sẽ quyết định cách thức học ra sao. Một câu hỏi được đặt ra mà không dễ có lời đáp: "Thay đổi cách thi trước hay cách học trước?".

Học Bác sử dụng người tài

(VietNamNet) - Nhà sử học Dương Trung Quốc, tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng và bà Tôn Nữ Thị Ninh trao đổi với TBT Nguyễn Anh Tuấn về áp dụng những kinh nghiệm sử dụng người tài của Bác Hồ trong cuộc sống ngày hôm nay?

Ba ngày thi tốt nghiệp THPT căng thẳng rồi cũng kết thúc lúc 16h chiều nay. Cảnh tượng nhốn nháo ở các hội đồng thi tốt nghiệp lại tái diễn. Không ít độc giả hài hước cho rằng đó là "chuyện thường ngày ở huyện" và báo chí không nên coi đó là sự kiện vì đó đã là căn bệnh kinh niên.

Các em học sinh bộc bạch rất thực lòng "chúng em học đối phó". Còn những người thầy đứng trên bục giảng thì khổ tâm với cái sự HS học xong, thi xong thì chữ thầy lại trả cho thầy.

Soạn: AM 432811 gửi đến 996 để nhận ảnh này
Những gương mặt âu lo trước thi cử.

Với những bất ổn của một kỳ thi tầm cỡ quốc gia như thế, người ta lại thấy sốt ruột và muốn tìm sự thay đổi cách thức thi cử như hiện nay.

Toàn cảnh thi cử

VietNamNet: "Chúng em muốn thay đổi cách thi"

VietNamNet: Thi "mất thiêng", tại sao?

VietNamNet: Thi tốt nghiệp 2005: có nghiêm túc được không?

Tuổi trẻ: "Phao" vẫn vào phòng thi

Tiền phong: Hà Nội mùa thi 2005: “Phao” giao tận nhà

Thanh Niên: Ngày thứ 2 kỳ thi tốt nghiệp THPT 2005: Ngoài phao thật có cả phao dỏm!

Người lao động: Coi thi vẫn chưa nghiêm túc

Người lao động: Đề thi vẫn tuồn ra ngoài

Sài Gòn Giải Phóng: Phao thi xuất hiện tràn lan

Lao động:  "Phao" nổi nhờ người

Lao động: Vẫn không ngăn được nạn tuồn đề thi ra ngoài

Tiền phong: Đạo văn trên giảng đường quốc tế

Tuổi trẻ: Nếu thi nghiêm túc, bao nhiêu phần trăm cũng chấp nhận!

Nhiều người đặt vấn đề: học sinh dễ tìm cách đối phó bằng phao thi, bằng cách chờ tiếp viện từ bên ngoài hoặc quay cóp là do đề thi... dễ đối phó? Vậy thay đổi đề thi để học sinh có sử dụng tất cả các "nội gián" giúp đỡ cũng vô ích liệu có khả thi? Có người lạc quan còn đề nghị dùng hình thức thi sử dụng dữ liệu mở (học sinh được thoải mái sử dụng tài liệu, sự sát hạch nằm ở những yếu tố 'mở" khác).

Phương thức thi trắc nghiệm đã được nhiều nhà giáo dục đề xuất như một giải pháp đầy hiệu quả để ngăn chặn những gian lận trong thi cử và cách học vẹt tiêu cực. Khi đó, báo chí cũng có thái độ ủng hộ phương thức kỹ thuật được xem là mới này.

Thế nhưng, khi Bộ GD-ĐT rụt rè đưa ra đề xuất sẽ áp dụng phương thức thi này cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và ĐH của năm nay thì một làn sóng phản đối thi trắc nghiệm lại diễn ra trên các mặt báo (đầu năm nay). Dĩ nhiên là sự gấp gáp này đã không được thực thi và dự định sẽ lùi vào năm 2006 với những động thái thận trọng.

Sự thật là, mỗi phương án cũng đều bộc lộ sự bất cấp khi "soi" vào thực trạng hệ thống giáo dục nước nhà.

Đề xuất cải cách giáo dục

VietNamNet: Muốn chấn hưng giáo dục, cần quyết tâm từ trên!

VietNamNet: 6 kiến nghị cải cách giáo dục

Tuổi trẻ: Dạy cho ai?

Tuổi trẻ: Đào tạo sư phạm: Chiếc áo đã lỗi thời 

Tuổi trẻ: Giảm tải: vai trò người thầy là số 1!

Tuổi trẻ: “Hàng gian, hàng giả, hàng lậu”, có chống được không?

Người lao động: Không nhất thiết học môn nào thi môn ấy

Sài Gòn Giải Phóng: Dạy học kiểu “cua bò”!

Sài Gòn Giải Phóng: Nghĩ về tư duy giáo dục

Sài Gòn Giải Phóng: Đề thi phải mẫu mực

Người lao động: Có hạt bụi nào rơi... cay mắt thầy?

Người lao động: Tái cấu trúc chương trình đào tạo giáo viên - Bao giờ?

Người lao động: Giáo dục đại học Việt Nam ngày càng xa chuẩn quốc tế !

Và, với một lĩnh vực nhạy cảm như giáo dục, mỗi chính sách ban hành đều liên quan đến cuộc đời của hàng triệu con người, có thể áp dụng những "liệu pháp sốc" không? Nếu không phải "liệu pháp sốc", có thể tuần tự nhi tiến mà trông mong sự thay đổi có tính đột phá hay không? Thay đổi hình thức thi trong lúc các "công đoạn" khác của giáo dục chưa thể thay đổi và đời sống xã hội nói chung chưa thể tương thích thì chắc cơn "sốc" là điều không thể tránh khỏi. Mà truyền thông sẽ là đối tượng đầu tiên cảm nhận và chuyển tải điều đó.

Hậu quả

VietNamNet: Đáp án thi “kỳ lạ”: Em không biết!

VietNamNet: Vì sao tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT đạt... thấp kỷ lục?

Sài Gòn Giải Phóng: Đối phó với thi cử

Sài Gòn Giải Phóng: Hiệu quả thật, chất lượng ảo!

Tuổi trẻ: Ôi, thi sau đại học!

Tuổi trẻ: Thi cao học cũng... luyện "tủ"!

Thanh Niên: Hệ thống giáo dục đừng làm uổng công học tập của chúng cháu

Sài Gòn Giải Phóng: Nhọc nhằn lớp cuối cấp…

Nhưng không lẽ không thay đổi để học vẹt, thi dối tiếp tục tiếp diễn? Thực tế, thi cử như thế nào sẽ quyết định cách thức học ra sao. Một câu hỏi được đặt ra mà không dễ có lời đáp: "Thay đổi cách thi trước hay cách học trước?".

Từ "áp lực" của nhiều thông tin không tốt trong ba ngày thi, điều chúng tôi có thể cảm nhận rõ nhất là phải thay đổi một số khâu trong hệ thống giáo dục để học trò không còn học vẹt và thi dối. Nhưng bắt đầu đổi từ đâu và đổi như thế nào là một câu chuyện dài rất cần sự hiến kế của bạn đọc - những người trong cuộc.

Cuộc trò chuyện với Thầy Nguyễn Xuân Khang,

Hiệu trưởng trường Marie - Curie (Hà Nội)

- Thưa ông, thực trạng thi cử với nhiều tiêu cực như hiện nay có phải do cách thi quá cũ kỹ, không khích lệ được khả năng học và sự sáng tạo của học sinh mà ngược lại, còn tạo điều kiện cho học sinh "đối phó" bằng học vẹt và những gian lận trong thi cử không?

- Đúng là trong thi cử hiện nay, có hiện tượng phổ biến và rất khó khắc phục là phao thi. Nhưng cũng cần nhìn nhận vấn đề cho đúng. Chúng ta không thể ngăn chặn khâu "sản xuất" phao thi, nhưng động tác có thể làm được là "làm nghiêm" ở các phòng thi để "vô hiệu hóa" phao thi. Dù phao có nhiều mà khả năng sử dụng trong các phòng không có thì lượng phao thi sẽ dần giảm đi thôi.

Còn hình thức thi như hiện nay thường gọi là thi "tự luận", đã có từ lâu rồi, lại đang có những sự việc tiêu cực diễn ra trong thi cử nên có những ý kiến về đổi mới cách thi. Nhưng những thứ "lâu đời" chưa hẳn đã là cũ kỹ, mà có thể thành truyền thống. Cái ta phải chống lại là những sự việc tiêu cực.

 - Có nhiều ý kiến cho rằng, chúng ta cần phải thay đổi cách thi, từ đó thay đổi cách học - kích thích sự năng động, sáng tạo của học sinh không?

Tôi không nói cách thi tự luận là ưu việt hoàn toàn, nhưng đã là truyền thống. Liệu có thể đổi cách thi truyền thống thành cách thi mới hơn, hiện đại hơn, tích cực hơn không? Câu trả lời có lẽ là có.

- Người ta đang nói nhiều đến hình thức thi trắc nghiệm?

- Theo tôi, cả cách thi tự luận và thi trắc nghiệm đều có hai mặt ưu - nhược. Nhưng hãy nhìn xa hơn xem, nếu chuyển sang thi trắc nghiệm có làm thay đổi cách dạy, học không? Điều này chưa hẳn. Thực tế, ngay năm sau chúng ta bắt đầu thi trắc nghiệm PTTH (môn tiếng Anh), nhưng điều này có thúc đẩy sự thay đổi trong cách học và dạy không thì vẫn còn là câu hỏi?

Hiện nay, phần lớn người dạy - học đang ở tình trạng đối phó, dạy - học để đạt yêu cầu thi chứ không phải để có kiến thức, để ra làm việc có hiệu quả. Theo tôi, học để thi được và học để hiểu biết hiện chỉ giao nhau 1/3, cùng lắm là 50% lượng kiến thức. Chính cách dạy - học để thi đó đã làm méo mó nền giáo dục đến mức không thể chấp nhận. Như môn văn là cảm xúc, cá tính của từng con người nhưng lại có bài văn mẫu, nên học sinh nào cũng sẽ viết tương tự nhau.

Với thực trạng đó, dẫu chuyển sang cách thi trắc nghiệm cũng không thay đổi được.

- Vậy thì, chúng ta có thể thay đổi cách kiểm tra kiến thức để học sinh đỡ phải học đối phó. Ví dụ như cách thi dữ liệu mở, học sinh có thể mang tài liệu vào phòng thi nhưng đề bài sẽ phân biệt được học sinh có hiểu bài và ứng dụng được kiến thức hay không? Phải chăng chúng ta cần thay đổi cách ra đề, dù là tự luận hay trắc nghiệm, để học sinh không thể học vẹt một cách thụ động, không thể phụ thuộc vào "phao"?

- Cách đó hay quá, nhưng không thể áp dụng cho nền giáo dục VN hiện nay. Với cách thi này, thầy - cô giáo phải có toàn quyền tối thượng để quyết định điểm thi của học sinh. Nhưng hiện nay chúng ta có được bao nhiêu thầy cô giáo đủ năng lực, đủ khách quan, đủ bản lĩnh để được trao quyền? Rồi xã hội có đủ tin cậy họ không? Với thực trạng giáo dục như hiện nay, tìm đâu ra nhiều thầy - cô giáo đủ khả năng và phẩm chất như thế?

- Theo ông, muốn thay đổi nếp dạy và ý thức học đối phó và xơ cứng của thầy cô giáo và học sinh, chúng ta phải làm gì?

- Đúng là thi cử có tác dụng phần nào với cách dạy - học, nhưng không phải tất cả. Cách tuyển nhân lực lao động là một vấn đề lớn hiện nay. Cách tuyển người của chúng ta dựa quá nhiều vào điểm số, vào bằng cấp thuần túy. Chẳng hạn, muốn làm chủ tịch huyện thì phải có bằng cử nhân luật, vậy là một ông được bầu vào HDND, bầu làm chủ tịch huyện, nên muốn được yên ổn thì đi học tại chức để lấy bằng mà không hề có thực chất, có khi cũng chẳng lên lớp bao nhiêu.

Cách chạy theo bằng cấp, theo điểm số như hiện nay thì dù có thay đổi hình thức thi cử cũng không có tác dụng. Tóm lại, rất nhiều vấn đề của xã hội ảnh hưởng đến sự dạy - học nói riêng, đến giáo dục nói chung.

- Nghĩa là hệ thống giáo dục và hệ thống sử dụng người của xã hội đang có vấn đề?

- Đúng thế, chính quá trình tuyển chọn người đang có quá nhiều vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng lớn đến quá trình dạy - học. Nếu chỉ cắt khúc ra để nghiên cứu riêng cách thi cử (nhân kỳ thi tốt nghiệp PTTH này), và nói về việc thi cử tác động đến cách dạy - học thì chưa toàn diện. Phải nhìn cả chuỗi quá trình phát triển của ba cấp phổ thông, đại học, rồi bổ nhiệm vào công việc, tung ra thị trường lao động... Phải xét cả chuỗi mới thấy được nên đổi thế nào, và phải thay đổi cả chuỗi, chứ chỉ thay đổi một khúc trong đó - cách thi cử - để thay đổi cả chuỗi, rồi tin rằng chất lượng kỹ sư - bác sỹ sau này ra trường sẽ tốt hơn là không đúng.

  • VietNamNet nhận định

Bạn có "kế sách" gì độc đáo cho vấn đề mà VietNamNet nhận định đưa ra không?

,
,