,
221
3662
Nhận định
nhandinh
/nhandinh/
860946
Văn hóa và hội nhập
1
Article
null
,

Văn hóa và hội nhập

Cập nhật lúc 08:12, Thứ Hai, 06/11/2006 (GMT+7)
,

(VietNamNet) - Cần nhìn nhận và phát huy văn hóa như một giá trị để khẳng định vị trí và vươn lên trong hội nhập. Giáo sư Tương Lai đưa ra một trường hợp là câu chuyện về bài hát Diễm Xưa của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Soạn: HA 946911 gửi đến 996 để nhận ảnh này
Diễm Xưa (tranh của họa sĩ Đoàn Thạch Biền)

“Văn hóa, với ý nghĩa sâu xa nhất và tốt đẹp nhất của nó” là “cốt lõi của bản lĩnh, bản sắc dân tộc từ xa xưa cho đến nay”, là “sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ lịch sử của dân tộc, nó làm nên sức sống mãnh liệt, giúp cộng đồng dân tộc Việt Nam vượt qua biết bao sóng gió thác ghềnh tưởng chừng không thể vượt qua được, để không ngừng phát triển và lớn mạnh… (Phạm Văn Đồng). Đó chính là điểm tựa vững chắc để chúng ta đến với thế giới. Sự khẳng định đầy tự hào.

Những bước tiến mới đáng khích lệ trên hành trình hội nhập như: sắp trở thành thành viên của WTO, là nước chủ nhà của APEC sắp tới, vừa được đề cử là ứng viên châu Á duy nhất vào ghế thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an LHQ…là sự ghi nhận của quốc tế về vị thế của Việt Nam trong bối cảnh mới của thế kỷ XXI. Làm sao nhận ra được cái chất văn hóa trong tất cả các sự kiện đó để tìm ra được điểm tựa nói trên là cả một vấn đề! Chúng ta đến với thế giới bằng chính cái lợi thế của một nước “vôn xưng văn hiến đã lâu”. Văn hiến, tức là văn hóa và hiền tài, là nhân tố trước tiên để xác lập vị thế của một quốc gia, sau đó mới đến lãnh thổ, phong tục và triều đại. Đó là sự khẳng định của Nguyễn Trãi, anh hùng dân tộc và là danh nhân văn hóa của thế giới.

Biết tự hào để  tự tin, vì lòng tự tin đó bắt nguồn từ thái độ thực sự cầu thị “biết mình, biết người”. Là một nước nghèo, với xuất phát điểm của thu nhập bình quân đầu người dự kiến vào 2007 là 820 USD, nếu không tìm ra được một lợi thế để làm điểm tựa, sẽ không có đủ bản lĩnh và dũng khí để dấn bước vào hội nhập kinh tế quốc tế. Ấy thế mà, nhận cho ra cái lợi thế đó không dễ chút nào.

Vì, có một sự thật cần được nói rõ: nhìn văn hóa như một động lực của của sự phát triển kinh tế là cách nhìn mới được xác lập gần đây, những thập niên cuối thế kỷ XX. Trong cách tiếp cận của truyền thống văn hóa Việt Nam nói riêng và phương Đông từ xưa, cách nhìn ấy quá xa lạ với quan điểm “văn dĩ tải đạo”. Đạo ở đây là “đạo của người quân tử” chỉ đề cao “nghĩa” mà coi khinh “lợi” vốn cho là ham muốn của kẻ “tiểu nhân” ham giàu! Cho nên, “an bần lạc đạo” mới là thái độ sống của người quân tử trọng đạo lý, người “có văn hóa”.

Từ Đổi Mới, người ta bắt đầu nói đến “văn hóa kinh doanh”. Để kinh doanh một cách có văn hóa thì doanh nhân phải là người có văn hóa, trọng văn hóa và hiểu được rằng văn hóa là động lực của phát triển nói chung và tăng trưởng kinh tế nói riêng. Ngày người ta càng hiểu ra rằng, “văn hóa dù được định nghĩa như thế nào, cũng tồn tại dai dẳng một cách khác thường. Cách đây gần 50 năm, Nhật Bản và Đức đã bị bại trận, và cùng với sự bại trận đó, những giá trị, những định chế cùng nền văn hóa của họ cũng mất hết uy tín. Nhưng nước Nhật và nước Đức ngày nay, về phương diện văn hóa của họ vẫn rất Nhật và rất Đức, không thể nhầm lẫn vào đâu được dù cho cách ứng xử nọ của họ có khác đi bao nhiêu chăng nữa. Thực tế là người ta chỉ có thể thay đổi thành công ứng xử nếu dựa trên nền tảng cũ nền văn hóa hiện tồn. Nhật là tấm gương tốt nhất. Là nước duy nhất trong tất cả các nước không thuộc phương Tây đã trở thành một xã hội hiện đại, nhờ các nhà canh tân của họ, cách đây một trăm năm, đã có ý thức đặt sự ứng xử mới được “Tây phương hóa” trên nền tảng những giá trị truyền thống và văn hóa truyền thống của Nhật” (Peter F.Drucker) Hiện nay, Nhật là một trong những đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu và là bạn hàng số một của Việt Nam, là nước tài trợ vốn ODA lớn nhất cho Việt Nam, là nước đứng thứ ba về đầu tư nhiều nhất vào Việt Nam tập trung chủ yếu trong lĩnh vực công nghiệp, chiếm 85% tổng số vốn đăng ký.

Xin gợi ở đây một câu chuyện liên quan đến người Nhật và văn hóa Nhật. Tối 2.11.2006 tại khách sạn Sheraton TP. Hồ Chí Minh có một buổi họp mặt thú vị giữa các nhà đầu tư Nhật Bản với đại diện gia đình nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, Trần Mạnh Tuấn, cây Saxophone số 1 của Việt Nam và ca sĩ Cẩm Vân. Duyên do là ông Shingo Matsuo, Chủ tịch của Tập đoàn  Điện lực “Kyushu”, một tập đoàn lớn của Nhật đã đầu tư xây dựng công trình Điện Phú Mỹ 3 cùng với tập đoàn Sojitz và tập đoàn Siement, một tập đoàn lớn của Đức. Đến thăm Việt Nam và xem xét hoạt động đầu tư, trước khi ra sân bay, ông Chủ tịch cùng các vị khách Nhật có nguyện vọng muốn được nghe lại bài “Diễm Xưa” của Trịnh Công Sơn mà ông đã từng nghe ở Nhật. Điều thật cảm động là, với ông Chủ tịch, nét nhạc Trịnh Công Sơn qua bài “Diễm Xưa”, được người Nhật dịch là “Nét đẹp xưa”, đã để lại một dấu ấn đậm nét trong tâm hồn ông, một trong những lý do thôi thúc ông đến với Việt Nam, quê hương của tác giả bài hát đã làm rung động trái tim ông.

Soạn: HA 946905 gửi đến 996 để nhận ảnh này
Bài hát Diễm Xưa vẫn được hát vào giao thừa tại Nhật (ảnh: trinh-cong-son.com)

Càng xúc động hơn khi được cho biết rằng, trong nhiều năm trở lại đây, cứ đến trước giờ giao thừa tại nước Nhật, bài “Nét đẹp xưa” lại được hát lên và người ta ước lượng hơn một nửa dân số Nhật, đúng vào giờ phút đặc biệt trong một năm, đã chờ đợi để thưởng thức lời ca và giai điệu Trịnh Công Sơn qua giọng hát của một ca sĩ Nhật. Thể theo yêu cầu của ông Chủ tịch và những cộng sự của ông trong đoàn các doanh nhân lớn của Nhật, gia đình Trịnh Công Sơn đã mời Trần Mạnh Tuấn và ca sĩ Cẩm Vân trình diễn một số nhạc phẩm của Trịnh Công Sơn, trong đó có bài “Diễm xưa” mà ông Chủ tịch yêu thích và khe khẽ hát theo. Trả lời câu hỏi “ngoài Trịnh Công Sơn, người Nhật còn yêu thích tác phẩm nào khác của các nhạc sĩ Việt Nam”, ông Hidetoshi Nishimura, Cố vấn cao cấp của Tập đoàn Sojitz, một nhà kinh tế lớn rất am tường về văn hóa, đã trả lời theo ông có lẽ không có ai khác. Qua tiếng xăcxôphôn mượt mà, thanh thoát, dạt dào cảm xúc của Trần Mạnh Tuấn trình diễn bài “Cát bụi”, ông Hidetoshi xúc động nói “tôi nghe được nhịp đập từ trái tim nghệ sĩ, nhịp đập của trái tim Trịnh Công Sơn được truyền qua tiềng kèn thiết tha, xúc động. Có cái gì đó rất gần gũi về văn hóa Việt và văn hóa Nhật.”.

Ông Chủ tịch vui vẻ chia tay trong lời nói rất chân tình: “tôi sẽ còn đến Việt Nam không chỉ để kiểm tra công trình điện Phú Mỹ 3, mà còn vì “nét đẹp xưa”, vì nét nhạc Trịnh Công Sơn, vì văn hóa Việt Nam rất gần gũi với tôi”.

Vâng, văn hóa mới là chất kết dính lâu bền trong quan hệ kinh tế, trong mối quan hệ thân tình, hữu nghị giữa các dân tộc trong một thời đại đầy biến động của thế kỷ XXI. Từ câu chuyện nhỏ, càng hiểu được điểm tựa về văn hóa có ý nghĩa như thế nào đối với hội nhập quốc tế.

  • Tương Lai

Ý kiến của bạn đọc:

,
,