221
1661
Phóng sự điều tra
psks
/psks/
952070
Amsterdam - có cả thiên đàng lẫn địa ngục
1
Article
null
Lang thang phố thị ký sự- kỳ 4:
Amsterdam - có cả thiên đàng lẫn địa ngục
,

Vào thành phố, chúng tôi như lọt giữa một ma trận, không sao tìm được một điểm nhấn để từ đó định hướng và hình dung được điểm khởi đầu và kết thúc. Đi qua một khu vực bốn bề sông nước cứ ngỡ sẽ quay lại chiếc cầu cũ để qua lại bờ bên này nhưng lại lọt vào một vùng đảo khác với một bờ bên kia. Một thành phố thật lạ lùng về quy hoạch cũng như cảnh quan.

>> Moscow - Vĩ đại và nhân bản
>> Sofia - Mỗi bước chân đều chạm vào quá khứ

>> Washington D.C - Quyền lực, giàu có và… cô đơn

“Biến thương hải thành tang điền”

Tuy không ở vào một vị trí đắc địa cho việc xây dựng một thủ đô lâu dài nhưng trải qua hàng thế kỷ, được các cư dân nơi đây bồi đắp mỗi ngày, Amsterdam hôm nay đã là một trong những thành phố nổi tiếng thế giới về văn hóa nghệ thuật và khoa học.

Vẫn là nhà liên kế, nhà phố nhưng nhà có luật quy hoạch thành phố vẫn đẹp và hài hòa

Vẫn là nhà liên kế, nhà phố nhưng nhà có luật quy hoạch thành phố vẫn đẹp và hài hòa

Trong 100 năm qua Amsterdam vẫn không ngừng phát triển với những khu ở mới, những đô thị mới như Blauw Zand có 804 ngôi nhà độc lập (1931), khu Buikslotredam có 1.397 ngôi nhà cho công nhân xưởng đóng tàu, đô thị vệ tinh Nieuwerdammerham có 2.142 đơn nguyên nhà liên kế và 330 nhà biệt thự.

Các khu đô thị này có chiều cao trung bình 7 tầng trở lại với vật liệu cùng màu sắc khá hài hòa và vẫn còn giữ được nét duyên dáng đến ngày nay.

Đến thăm những đô thị nhỏ này, thật dễ cảm nhận được sự gắn kết cộng đồng khá cao của các cư dân nơi đây: từng nhóm nhà có sân trong chung, nơi diễn ra những sinh hoạt cộng đồng sôi nổi trong ngày nghỉ lễ. Những không gian mở đó thường cũng nằm dọc theo kênh rạch, người ta ngồi bên dòng kênh ngâm thơ, đọc sách, ca hát và… yêu nhau.

Cuộc chiến đấu sinh tồn và hòa hợp thiên nhiên đã được người Hà Lan thực hiện trong suốt những thế kỷ tồn tại. Zuinderzee - con đê chắn Biển Bắc độc đáo và lớn nhất thế giới được thực hiện trong suốt 5 năm (1927-1932) dài 30km, rộng 90m cao hơn mặt biển 7m với hai miệng cống, biến một vùng rộng lớn thành đồng ruộng với năm vùng canh tác, lập được 12 thành phố “biến thương hải thành tang điền”.

Cũng là lấn biển để xây đô thị mới nhưng đô thị lấn biển Rạch Giá ở Kiên Giang hiện đang bị lún nước, sụt lở nghiêm trọng vì người ta đã quá nóng vội mở rộng đất để kinh doanh địa ốc, điều này đang dự báo những nguy cơ còn nghiêm trọng hơn trong tương lai.

Thành phố Hồ Chí Minh cũng có dự án lấn biển ở Cần Giờ. Công việc này quả không đơn giản bởi người Hà Lan đã mất 50 năm để có được một vùng đất màu mỡ, trong khi đó Cần Giờ là một vùng đất ngập mặn được bảo vệ bởi rừng sinh thái. Là nơi chứa đựng nước thải của nhiều thành phố ở thượng nguồn, vùng này thấp hơn 80 so với thượng nguồn, nếu xây kè lấn biển sẽ phát sinh nhiều hệ quả mà chúng ta chưa lường hết được!

Hào nhoáng và cám dỗ

Các nhà khí hậu, thủy văn dự báo việc tan băng ở Bắc cực và bầu khí quyển nóng lên sẽ dẫn đến việc mực nước biển ở các đại dương sẽ dâng cao từ 9 - 88cm! Làm thế nào cứu thành phố không chìm trong nước biển trong 100 năm tới đang là một đề tài nan giải ở Amsterdam. Dự án MOSE với chi phí khoảng 1 tỷ euro đã được thực hiện từ tháng 5-2003 bằng việc xây dựng những chiếc cầu di động có khả năng ngăn thủy triều không xâm hại thành phố. Người ta đang đề xuất một dự án khổng lồ, táo bạo và tốn kém hơn là bơm khí CO2 hay nước biển xuống đáy thành phố để nhấc toàn bộ hòn đảo này lên cao thêm vài xăngtimét! Mọi nỗ lực để cứu thành phố đang được xúc tiến.

Amsterdam còn nổi tiếng cộng đồng châu Âu về một khu vực tự do nằm giữa một ốc đảo nhỏ, chung quanh là các dòng kênh tuyệt đẹp với những cây cầu đá bắc qua.

Ở đây ma túy, thuốc lắc, rượu mạnh được bày bán tự do, các “nàng Kiều” từ khắp thế giới tụ hội về. Đường phố và các chi tiết nhà cửa, trụ đèn đều mang hình dáng của “linga” và “Joni”.

Dòng người từ khắp nơi trên thế giới cứ lũ lượt băng qua các cây cầu đá đông như trẩy hội! Nhiều gia đình vợ chồng con cái cùng dắt díu nhau vào nhìn các cửa hàng chuyên bán dụng cụ phòng the hay tò mò dừng chân bước vào những studio chỉ toàn là phim ảnh của người lớn.

Thành phố tự do này hoạt động 24/24, với các tủ kính chuyên trưng bày những “manequin” bằng xương bằng thịt! Phía sau sự thánh thiện bao giờ cũng có sự tối tăm!

Thành phố của tự do, của cám dỗ, của cảnh quan thiên nhiên kết hợp nét tài hoa của con người lại là cơn sóng ngầm của ma túy, những thân phận phụ nữ bị mua bán, vùi dập được che đậy tinh vi đằng sau những mỹ từ…

Thế nhưng, có điều lạ là dân số Amsterdam ngày càng giảm (mỗi năm giảm xuống 10.000 người). Vì kinh tế ngành nghề thay đổi? Vì tự do quá trớn? Vì một điều gì khác nữa? Chỉ biết rằng dân Amsterdam ngày càng không thích lập gia đình sớm và có con.

Thành phố tuyệt đẹp nhưng vắng hẳn tiếng vui đùa của trẻ nhỏ. Chúng tôi gặp một gia đình người Việt mở quán ăn tại đây. Anh chị người miền Nam qua đây học đóng tàu rồi quyết định ở lại, thu nhập chính là một quán ăn bình dân này. Người vợ giải thích: Ngoài giờ làm ở công sở, anh chị cũng tất bật với quán ăn này, con cái là một gánh nặng mà mọi người ở đây không muốn nghĩ tới…

Lang thang khắp các thành phố, đôi chân rệu rã, tôi ngồi bên dòng kênh nhìn những chiếc thuyền nho nhỏ lướt qua. Những khuôn mặt rạng rỡ của những con người hạnh phúc, an bình cũng lướt qua nhanh.

Tôi bỗng nhớ đến mùa nước nổi ở đầu nguồn sông Hậu, sông Tiền. Nước ngập mênh mông và bàng bạc thanh bình với dòng phù sa, mùa cá tôm, mùa đánh bắt rắn, lươn, chuột đồng, cá linh…

Dù đã lang thang khá nhiều nơi trên thế giới nhưng không đâu bằng không khí ấm áp, đậm tình người ở những cái chợ nổi miền Tây Nam Bộ.

Tôi mong vùng này được nhà nước quan tâm với một quy hoạch đặc thù: nơi nào dành cho những ngôi nhà sàn lắp ghép đầy đủ tiện nghi, giá rẻ…, nơi nào cho phép họp chợ trên sông, nơi nào để dành cảnh quan công viên đôi bờ, nơi nào phát triển thành khu công nghiệp, phố xá, thành thị.

  • Theo Nguyễn Ngọc Dũng (SGGPO)

    Kỳ tới: Seoul - Hồn phố trên sông
     

,
Ý kiến của bạn
Ý kiến bạn đọc
,
,
,
,