221
445
Quốc tế
thegioi
/thegioi/
722428
"Quả bom hẹn giờ ngay trong sân nhà bạn’’
1
Article
null
Phỏng vấn chuyên gia cúm gia cầm WHO:
'Quả bom hẹn giờ ngay trong sân nhà bạn’’
,

Cúm gia cầm đã gây ảnh hưởng nặng nề tại châu Á, gây ra cái chết và phải tiêu huỷ hàng trăm triệu con gà. Năm ngoái, 37 người đã tử vong do nhiễm cúm gia cầm. Đây là đợt bùng phát cúm gia cầm tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ qua và các chuyên gia cho biết lây nhiễm giữa người và người chỉ còn là vấn đề thời gian. Tiến sĩ Klaus TS. Klaus Stoh, Điều phối viên Chương trình cúm toàn cầu của Tổ chức Y tế thế giới WHO, đã có cuộc trả lời phỏng vấn SPIEGEL ONLINE về diễn tiến của đại dịch, những khó khăn trong công tác phòng chống, và tại sao những chú vịt trong sân nhà lại bỗng trở thành một mối đe doạ như vậy?

Soạn: AM 595966 gửi đến 996 để nhận ảnh này
Tính trung bình, cứ 27,5 năm đại dịch bùng phát một lần.

Trong bản báo cáo công bố trong tháng 2 vừa qua, WHO nhấn mạnh, kể từ năm 1968 -- thời điểm bùng phát dịch cúm gia cầm gần đây nhất – chưa bao giờ thế giới của chúng ta hiện nay gần với nguy cơ bùng phát khủng khiếp đến như vậy. Chúng ta đang nguy hiểm đến mức nào?

TS. Klaus TS. Klaus Stoh: Việc đánh giá mức độ nguy hiểm dựa trên hai điểm. Thứ nhất, mỗi thế kỷ dịch cúm gia cầm thường bùng phát 3 hoặc 4 lần. Tính trung bình, cứ 27,5 năm thì xảy ra một lần. Điều đó cho thấy, rõ ràng sẽ có một đợt bùng phát cúm gia cầm nữa. Điều thứ hai dựa trên những hiểu biết của chúng ta về cách thức đại dịch này diễn ra. Chúng ta biết rằng, tất cả các loại virus gây cúm đều có những đặc điểm của virus gây cúm ở gia cầm xét về mặt gen di truyền. Sự kết hợp về gen của virus gây cúm gia cầm với virus gây cúm ở người tạo thành một loại virus mới mang đặc tính của cả hai – ví dụ khả năng lây truyền cao của virus gây cúm ở người kết hợp với sự nguy hiểm của virus gây cúm ở gia cầm. Về cơ bản, vấn đề không phải là nó có xảy ra hay không mà là nó xảy ra khi nào.


Như vậy, nói cách khác, thực tế hàng trăm triệu con gà đã chết tại châu Á chính là dấu hiệu cảnh báo đại dịch cúm ở người sắp xảy ra?

TS. Klaus Stoh: Đúng vậy. Loại virus gây cúm ở gia cầm đang tác động ở châu Á hiện nay lan nhanh hơn nhiều so với những thế kỷ trước. Hiện, nó đã được phát hiện tại 10 quốc gia và cho thấy rất khó có thể tiêu diệt. Chúng tôi cho rằng, loại virus này sẽ còn tồn tại ở châu Á trong vòng ít nhất từ 3 – 5 năm nữa. Ngay khi nó tấn công một người vốn đang bị cúm, “một cuộc kết hôn bất hạnh’’ giữa hai loại virus sẽ khiến
đại dịch bùng phát. Một khi virus gây cúm ở gia cầm vẫn “luẩn quẩn’’ xung quanh, chúng ta phải đối mặt với nguy cơ bùng phát đại dịch cao.

Đại dịch này nguy hiểm đến mức nào?

 
TS. Klaus Stoh: Đại dịch cúm có cái gì đó hơi giống động đất. Chúng ta biết chúng sẽ xảy ra nhưng chúng ta không thể biết chính xác chúng sẽ xảy ra khi nào và mức độ tàn phá đến đâu. Đại dịch cúm xảy ra các năm 1957 và 1968 tương đối nhẹ với khoảng từ 1-4 triệu người chết trong mỗi lần. Điều đó thực sự khiến chúng ta lo lắng, nhưng so với đại dịch tồi tệ năm 1918 khiến ít nhất 40 triệu, có lẽ hơn 50 triệu người thiệt mạng, thì đó chỉ là con số nhỏ. Cần lưu ý kể từ 1918, dân số thế giới đã tăng với tốc độ chóng mặt, và ước tính với một đại dịch nhẹ cũng khiến khoảng từ 2 triệu đến 7 triệu người tử vong và 28 triệu người phải nhập viện. Các hệ thống chăm sóc sức khoẻ sẽ bị quá tải nhanh chóng.


Một số người ước tính khoảng 50-100 triệu người sẽ chết vì đại dịch cúm sắp tới. Liệu có khả năng?

Soạn: AM 595968 gửi đến 996 để nhận ảnh này
Hàng trăm triệu con gà đã bị tiêu huỷ.

TS. Klaus Stoh: Mọi thứ đều có thể xảy ra. Chúng ta có tương đối ít dữ liệu về các lần xảy ra dịch cúm trước năm 1918. Tình huống tôi đưa ra có vẻ như cũng đã đủ khiến chúng ta phải lo lắng.

Tại sao chúng ta phải lo lắng vì dịch cúm? Công tác chăm sóc sức khoẻ đã được cải thiện rất nhiều kể từ năm 1918. Vào thời điểm đó, virus cúm đầu tiên không được cách ly. Phải chăng những cảnh báo về đại dịch sắp tới chỉ là “Rước lo vào người’’?

TS. Klaus Stoh: Kể từ năm 1918, thế giới thực sự có khả năng hơn trên trận tuyến chống đại dịch cúm. Nhưng đó chỉ là một phần của thế giới. Đừng quên 2/3 dân số thế giới đang sống ở các nước đang phát triển ở châu Á với chi phí hàng năm tính theo đầu người dành cho chăm sóc sức khoẻ rất thấp. Ví dụ ở Việt Nam, chi phí đó chỉ là 3 USD. Nó không khác gì châu Âu năm 1918 và có lẽ là ít hơn. Đa số dân số thế giới vẫn đang rất “dễ bị tổn thương”. Ngoài ra, hoạt động giao thông vận tải toàn cầu được cải thiện đáng kể, điều đó giúp virus lan truyền nhanh hơn. Năm 1957, phải mất từ 6 đến 8 tháng để virus cúm có thể lan truyền khắp thế giới. Dịch viêm đường hô hấp cấp (SARS) năm 2003, loại virus có khả năng lây lan kém hơn virus cúm, virus gây SARS chỉ cần 2 tuần để lan từ châu Á sang Canada và châu Âu.

Các loại virus gây cúm luôn biến đổi. Ông làm thế nào để chuẩn bị đối phó với đại dịch khi ông không biết điều gì sẽ xảy ra?


TS. Klaus Stoh: Chuẩn bị cho đại dịch chính là kiểm soát thiệt hại và không ai có thể chuẩn bị được 100%.  Khi loại virus này lây lan thì không gì có thể ngăn chặn nổi. Tuy nhiên, công tác chuẩn bị là cần thiết. Ví dụ, Vương Quốc Anh vừa mới ký một hợp đồng dự trữ đủ thuốc kháng virus đủ dùng cho 25% dân số nước này. Australia, Pháp và Mỹ cũng đã bắt đầu mua bán thuốc. Tuy nhiên, cam kết của Anh sẽ tiêu tốn khoảng 290 triệu bảng. Số tiền đó cao gấp 10 lần toàn bộ ngân sách hàng năm dành cho chăm sóc y tế cho hơn 80 triệu dân của Việt Nam. Do vậy, rõ ràng thuốc kháng virus hiện nay sẽ chỉ “dễ kiếm” ở số ít các nước giàu.

Tại sao các đại dịch lại thường bắt đầu ở châu Á?

TS. Klaus Stoh: Virus cúm cần lây từ động vật sang người trước khi tạo thành đại dịch và 2/3 dân số thế giới hiện đang sống ở châu Á, vật nuôi và gia cầm cũng vậy. Như vậy, mật độ chủ thể lây nhiễm cao là một lý do. Lý do khác nữa là sự gần gũi giữa người và vật. Ở châu Á, có khoảng 220 triệu hộ gia đình nuôi gia súc, gia cầm ở ngay sân nhà. Điều đó khác với châu Âu, nơi gia súc gia gia cầm được nuôi ở các trang trại công nghiệp lớn và nhìn chung người châu Âu không để 2 con vịt ở trong sân nhà mình.

Bản báo cáo về cúm gia cầm công bố hồi tháng 2 vừa qua có nói rằng, các nhà khoa học lo lắng bởi loại virus này ngày càng “lén lút hơn”. Điều đó có nghĩa gì vậy?

TS. Klaus Stoh: Cúm gia cầm ở châu Á là một loại bệnh dịch rất nguy hiểm. Gần 100% số gà bị nhiễm đều chết. Và khi chúng chết, không quá khó để thấy rằng có cái gì đó sai – đó là một dấu hiệu rõ ràng. Nhưng giờ đây, loại virus nguy hiểm chết người này đã tấn công vịt, đó là điều tôi nghĩ không thể xảy ra. Điều nguy hiểm ở chỗ 40% số vịt bị nhiễm không có triệu chứng lâm sàng, tự vệ trước những chú vịt khoẻ mạnh, vẫn kêu quạc quạc khó hơn rất nhiều so với một con vịt nằm chết cong queo trong sân. Bởi vì, vịt cũng bài tiết ra những con virus chết người nhiều như một con gà chết vì cúm, và chúng trở thành quả bom hẹn giờ ngay trong sân nhà bạn…

VN: công tác phòng dịch đã có tiến bộ

Vậy tình hình hiện nay thế nào?

TS. Klaus Stoh: Trong năm nay, tại Việt Nam số trường hợp bị nhiễm ở người mới chỉ gần gấp đôi so với năm ngoái dù có một nửa số tỉnh từng có dịch năm ngoái bị nhiễm. Điều đó cho thấy, công tác phòng dịch đã có tiến bộ. Tuy nhiên, việc lây nhiễm không còn bắt nguồn từ các nông trại lớn – nơi đã được kiểm soát – mà giờ đã bắt nguồn từ nhiều nơi khác. Dịch bệnh lại bùng phát ở Indonesia, Việt Nam và Thái Lan.

Do đó, chúng ta vẫn phải lo lắng?

Một khi virus cúm gia cầm còn ở châu Á, anh vẫn phải lo lắng. Nó giống như anh có một chiếc xe và anh biết một trong những cái lốp của nó sắp nổ bởi anh nhìn thấy một điểm yếu. Anh phải lái xe cẩn thận vì sợ nguy hiểm, nhưng trước khi anh thay cái lốp mới, anh biết nó có thể nổ. Và đó là tình hình cúm gia cầm ở châu Á.

  • Trần Kiên (dịch)
,
Ý kiến của bạn
Ý kiến bạn đọc
,
,
,
,