221
443
Văn hoá
vanhoa
/vanhoa/
1238734
Quy chụp, nâng quan điểm là bóp chết sáng tạo!
1
Article
null
Quy chụp, nâng quan điểm là bóp chết sáng tạo!
,

 - Tất nhiên không phải cái mới nào cũng hay, cũng đẹp, nhưng đừng vì thế mà nâng thành quan điểm, sẽ có nguy cơ bóp chết sáng tạo nghệ thuật.

VietNamNet đã có cuộc trao đổi với Chủ tịch Hội đồng Giám khảo của Liên hoan ảnh nghệ thuật TP.HCM lần 34, ông Đồng Đức Thành (Phó chủ tịch HĐNT Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam) quanh những ý kiến phản ứng gay gắt của nhà nhiếp ảnh Trần Hữu Cứu về chất lượng các tác phẩm tại liên hoan.

Ý kiến của ông với tư cách Chủ tịch Hội đồng Giám khảo của liên hoan ảnh về những phản ứng của nhà nhiếp ảnh Trần Hữu Cứu?

Ông Đồng Đức Thành: Tôi có thể khẳng định ngay rằng cuộc chơi nào cũng có những yêu cầu riêng của nó. Đây là liên hoan ảnh của TP.HCM nhưng mở rộng trên phạm vi cả nước. Liên hoan không bó hẹp đề tài sáng tác mà đã từ lâu là sân chơi cho giới cầm máy ảnh tự do sáng tạo. Liên hoan luôn ưu tiên cái mới, đây cũng là điều tất yếu.

Hội đồng giám khảo đã bàn bạc, tranh cãi mới đi đến đồng thuận để có kết quả như thế. Hoàn toàn dân chủ, sòng phẳng. Có những ý kiến bức xúc về kết quả liên hoan cũng là chuyện bình thường, vì mỗi người một góc nhìn, một quan điểm.

Ông giải thích thế nào trước ý kiến cho rằng bức ảnh Khát khao đoạt huy chương đồng, chụp hai chú chim đang uống nước từ sợi thép gai là chuyện bịa, không thể nào có trong cuộc sống?

DSCF4946.jpg
Bức ảnh Khát khao

- Ảnh chụp chim non há miệng đón thức ăn từ chim mẹ thì đã có hàng trăm bức như thế rồi, đã có nhiều bức đoạt giải cao từ hàng chục năm nay rồi. Trong bức ảnh này, những con chim non không còn ăn mồi từ chim mẹ nữa mà há miệng hứng nước từ cọng kẽm gai, chẳng phải là nét mới hay sao? Đó là giọt nước của cuộc sống hòa bình có được sau khi chúng ta đã dẹp bỏ được chiến tranh.

Bức ảnh có góc nhìn tương đối khỏe khoắn, bắt được khoảnh khắc, ánh sáng tốt. Với nội dung tích cực, kỹ thuật tốt, chúng tôi đã bàn bạc kỹ và trao giải để khuyến khích những sáng tạo mới mẻ. Tất nhiên không phải cái mới nào cũng hay, cũng đẹp, nhưng đừng vì thế mà nâng thành quan điểm, sẽ có nguy cơ bóp chết sáng tạo nghệ thuật. Xin nói thêm, một sáng tác chỉn chu như thế, nếu ở một cuộc thi có tầm vóc khác, hoặc ví dụ thi ảnh về môi trường chẳng hạn, nó có thể đoạt giải rất cao.

Với chủ đề "hội nhập và phát triển" của liên hoan ảnh, bức ảnh Xuất phát thể hiện sự hội nhập ở chỗ nào? 

DSCF4941.jpg
Bức ảnh Xuất phát

- Sẽ không hội nhập ở chỗ nào cả, nếu theo ý rằng hội nhập phải có tây - ta trong đó. Ở đây bức ảnh có tính nhân văn cao, thể hiện sự vươn lên của một con người tàn nhưng không phế. Bức ảnh này được sự đồng thuận khá cao từ vòng loại và lọt vào vòng trong. Sau đó Ban Kiám khảo cân nhắc và trao giải khuyến khích. Lý do: ảnh được xử lý kỹ lưỡng, sạch sẽ nội dung lẫn kỹ thuật nhưng lại thiếu không khí thi đua trong một cuộc thi đấu thể thao.

Nếu xã hội không hội nhập thì những con người tàn tật như thế làm sao có thể tham gia vào những hoạt động thể thao khi ngay cả việc mưu sinh cũng đã khó khăn. Hội nhập, phát triển không chỉ có xuất khẩu, khu chế xuất, không chỉ là những cô cậu bé phơi phới ôm máy tính chạy ngoài đường.

Sự hội nhập không chỉ thể hiện trên nội dung tác phẩm, mà còn ở hình thức thể hiện. Liên hoan khuyến khích những phong cách chụp ảnh, góc nhìn mới mẻ theo kịp xu hướng hiện nay của thế giới. Cách nay chừng chục năm, ban giám khảo trong một liên hoan ảnh cũng từng nghe nhiều ý kiến khác nhau, thậm chí phê bình gay gắt vì trao giải cho bức ảnh khỏa thân của một tác giả.

Còn bức ảnh đoạt huy chương vàng Cao su - vàng trắng khá rối rắm? 

Trưởng BTC của Liên hoan ảnh là ông Từ Lương Vân (Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP.HCM), Chủ tịch Hội đồng Giám khảo là ông Đồng Đức Thành (Phó Chủ tịch HĐNT Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam), và giám sát là ông Phạm Kỉnh (Phó Chủ tịch HĐNT Hội Nhiếp ảnh TP.HCM)

- Bức ảnh có góc nhìn có chọn lọc. Chứ cứ lặp lại, bắt các cô công nhân ăn mặc thẳng thớm xếp hàng cạo mủ cao su trong ánh sáng chếch với dòng mủ trắng chảy xuống thì nhàm chán quá rồi. Bức ảnh có sự tìm tòi trong thể hiện, việc xử lý kỹ thuật giữ được chi tiết và độ xám cân bằng giữa đen và trắng là khó, thể hiện tay nghề của tác giả.

Nhiếp ảnh nghệ thuật thoái trào?

Ông vừa nói hình ảnh công nhân cạo mủ cao su xếp hàng đã quá nhàm chán, nhưng hình ảnh đồi cát, người già dân tộc, cầu khỉ... còn nhàm chán hơn. Điều này không chỉ thể hiện sự lặp lại, bức bách đề tài mà còn nói lên sự thoái trào của nhiếp ảnh nghệ thuật?

- Đúng là đã nhàm quá rồi. Nhưng ở nhiều bức ảnh trong đó vẫn có cái mới. Một bức ảnh chụp đồi cát năm 2005 khác một bức chụp từ năm 1995. Cùng đề tài nhưng thời điểm chụp, kỹ thuật thể hiện sẽ khác. Người trong nghề và người xem bình thường sẽ cảm nhận được điều đó, với điều kiện đừng thành kiến, cứ thấy đồi cát là bỏ đi thì sao thấy được cái mới.

Xem ảnh chụp Sapa của nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Ninh thì phải đặt trong thời điểm ông chụp, chứ so với những bức ảnh chụp Sapa sạch sẽ và hoành tráng hiện nay của các nghệ sĩ trẻ như Hoàng Thế Nhiệm chẳng hạn, thì khập khiễng. Chúng tôi luôn luôn tôn trọng những tác phẩm đích thực!

Có ý kiến cho rằng công chúng hiện nay không còn chỉ quan tâm đến những liên hoan ảnh nghệ thuật như thế này, vì nhiều lý do, trong đó có việc ảnh báo chí thể hiện khả năng phản ánh thực tiễn nóng hổi, sống động và không sắp đặt đã vượt lên trên? 

DSCF4954a.jpg
Khung cảnh vắng lặng của phòng triển lãm tác phẩm của Liên hoan ảnh nghệ thuật TP.HCM lần 34. Ảnh: V.T

- Tôi thú vị với điều này. Nhưng ảnh báo chí vượt qua được sự sắp đặt, bắt được khoảnh khắc hiện thực cuộc sống thì đã có những bức nào? Chúng tôi đang chờ điều đó. Trong nhiều buổi nói chuyện chuyên đề, tôi vẫn bênh vực cho việc ảnh báo chí có quyền sắp đặt, miễn là ảnh thực hiện từ thực tế cuộc sống, đáp ứng đầy đủ các yếu tố báo chí (5W) và thể hiện được tính nhân văn. Như đã từng có một bức ảnh do phóng viên tự chụp mình để cảnh báo căn bệnh ung thư vú, đoạt giải tại một hạng mục của giải ảnh báo chí thế giới.

Mỗi bức ảnh nghệ thuật là một câu chuyện từ cuộc sống, thể hiện tiếng lòng, nhân sinh quan của tác giả thì tại sao không có quyền dàn dựng khi điện ảnh việc dàn dựng bài bản là một yếu tố? Nhưng dàn dựng trong ảnh khó khăn ở chỗ nó có làm người xem hài lòng, chấp nhận khoảnh khắc đẹp như thật đó hay không. Chứ cứ sợ dàn dựng mà chụp một bức ảnh có nhân vật với cây cột điện cắm trên đầu thì...

Ông có hài lòng về chất lượng nghệ thuật của liên hoan ảnh lần này không?

- Cuộc thi có nhiều điều nói qua lại chứng tỏ nó được quan tâm. Chúng tôi cảm ơn các vị đã có ý kiến đóng góp xây dựng, nhưng trước khi các vị góp ý hãy xem ảnh cho thật kỹ. Bắt thế hệ sau phải làm theo khuôn mẫu của người đi trước mà đó không phải là khuôn mẫu cuối cùng thì là có tội với tiến trình đổi mới tất yếu của cuộc sống.

Cũng như nhiều người, tôi không hài lòng với tất cả những bức ảnh trong liên hoan này. Nếu hài lòng thì là bi kịch, thì làm gì còn liên hoan ảnh lần thứ 35 nữa. Không hài lòng để chờ đợi. Nhưng đây cũng đã là những món ăn ngon nhất, phù hợp nhất được bày ra trong một mâm cỗ khuôn khổ cuộc thi. Liệu chúng ta mỗi năm có nổi một tác phẩm mới mẻ, đỉnh cao hay không? Điều đó có thể hợp tình nhưng chưa hợp lý. Chỉ có thể có một tác phẩm đúng nghĩa theo yêu cầu trong từng giai đoạn, từng chủ đề cuộc thi của chúng ta thôi.

  • Võ Tiến thực hiện

,
Ý kiến của bạn
Ý kiến bạn đọc
,
,
,
,