Đừng thấy cái bóng to trên tường mà tưởng mình vĩ đại

 - Có lẽ ít khi nào mà người dân nói chung, giới truyền thông nói riêng lại có một dịp “đại hỉ” (niềm vui lớn) như sau kỳ tích giành ngôi vị á quân tại Giải bóng đá U23 châu Á vừa qua.

Nói là “đại hỉ” bởi lẽ, đi đến đâu, ở chỗ nào, bất cứ ai cũng có thể nói về bóng đá, nói về thành công vang dội của đội tuyển U23 Việt Nam với tất cả sự say sưa, lòng ngưỡng mộ và đôi khi đến mức cuồng nhiệt, cá biệt có nơi “cuồng nộ”.

Như có người đã nói, khen đội tuyển U23 Việt Nam bao nhiêu lời hay ý đẹp cũng chưa đủ, bao nhiêu lời vàng ý ngọc cũng chưa xứng đáng. Bởi các em đã cống hiến, nỗ lực hết mình vì màu cờ sắc áo của Tổ quốc và đã ghi vào “bảng vàng danh dự” của bóng đá châu Á với những chiến công mà không phải đội bóng đá nào trong châu lục cũng đạt được niềm vinh dự vẻ vang này.

Thế nhưng, không ít người đã đi quá đà, đã lợi dụng chiến công và hình ảnh của đội tuyển U23 Việt Nam nói chung, của một vài cầu thủ nổi bật trong đội tuyển nói riêng, để tự quảng bá, lăng xê mình không đúng lúc, đúng chỗ, thậm chí phản cảm. Đáng nói hơn, một số cơ quan truyền thông và nhiều trang mạng xã hội cũng nhân cơ hội này đã thông tin thái quá, đi sâu khai thác đời tư, chuyện gia đình, chuyện tình cảm, sở trường, sở đoản của một số cầu thủ chỉ nhằm mục đích câu view, câu like… 

Trước thực trạng này, người đứng đầu Ngành Thông tin và Truyền thông đã phải lên tiếng đề nghị các cơ quan báo chí, các nhà báo hãy dừng việc khai thác đời tư của các cầu thủ đội tuyển U23 Việt Nam!

Đừng thấy cái bóng to trên tường mà tưởng mình vĩ đại
Đừng thấy cái bóng to trên tường mà tưởng mình vĩ đại. Ảnh: VietNamNet

Việc khen ngợi, tôn vinh, tặng thưởng các cầu thủ U23 Việt Nam là cần thiết. Nhưng mọi sự tung hô thái quá không hẳn mang lại sự hài lòng cho hầu hết cầu thủ, mà đôi khi kéo theo sự phiền toái, thậm chí gây bất lợi cho họ. Bởi mọi sự tán dương quá đà dễ làm cho người trong cuộc ngất ngây với “men say” chiến thắng, tự “ru ngủ mình trên quá khứ vinh quang”, mà không tiên liệu được rằng, giành được chiến thắng đã khó, giữ được chiến thắng còn khó hơn nhiều, đấy là chưa kể phải tiếp tục vượt qua chiến thắng đã giành được để vươn tới đỉnh cao hơn.

Vậy nguyên nhân nào dẫn đến cơn “bùng nổ” truyền thông xã hội về bóng đá Việt Nam trong những ngày qua?

Thật không khó lý giải nếu ta nhìn vào bản chất vấn đề là một bộ phận không nhỏ người Việt vẫn bị cuốn theo tâm lý đám đông. Tâm lý đám đông thực ra không phải hoàn toàn xấu, mà trong một chừng mực và không gian nhất định, tâm lý ấy đã góp phần gắn kết và cổ vũ tinh thần tập thể, khơi dậy khí thế, niềm tin của cả cộng đồng. Nhưng nhiều khi tâm lý đám đông đi quá giới hạn, nó lại biến người ta từ ý thức trở thành vô thức, từ sự tỉnh táo, minh mẫn trở nên nhạt nhòa, thậm chí có phần “lú lẫn” do bị quyến rũ, mê hoặc bởi không khí ồn ào, náo nhiệt và có phần hỗn loạn của không khí đám đông. 

Nhưng nguyên nhân sâu xa của tâm lý đám đông bắt nguồn từ sự xốc nổi trong tính cách con người. Cách nay tròn 80 năm, trong tác phẩm “Việt Nam văn hóa sử cương” (xuất bản năm 1938)- một cuốn sách có giá trị lý luận nền tảng về văn hóa truyền thống Việt, học giả uyên bác Đào Duy Anh đã chỉ ra một trong những đặc điểm tính cách của người Việt là “tính khí cũng hơi nông nổi; hay khoe khoang, trang hoàng bề ngoài, ưa thích hư danh”. Nhìn vào sự cổ vũ, tung hô và “ăn theo” bóng đá và thắng lợi của đội tuyển U23 Việt Nam vừa qua của một bộ phận người Việt và một số cơ quan truyền thông, mới thấy nhận định của cụ Đào Duy Anh đến nay vẫn sâu sắc, vẫn thấm thía đến nhường nào.

 

Văn hóa “xốc nổi” không phải xuất hiện ở một bộ phận người Việt sau thắng lợi của đội tuyển U23 Việt Nam, mà trước đó đã nảy sinh ở nhiều nơi, nhiều chỗ. Xe tải chở bia không may bị đổ xuống đường, hàng chục người tranh nhau xông vào “hôi bia” trước sự ngơ ngác, bất lực, van xin của chủ xe. Nhà hàng ăn ngày đầu khai trương phục vụ khách miễn phí, hàng trăm người đổ xô, chen chúc để tranh nhau… thức ăn đồ uống. Lễ hội Hoa anh đào Nhật Bản tổ chức lần đầu ở Thủ đô Hà Nội, rất nhiều người xô lấn, chen chân nhau để được đứng cạnh cây hoa chụp ảnh, thậm chí ngắt hoa, bẻ cành. Đền Trần (Nam Định), hội Phết Hiền Quan (Phú Thọ), hội Gióng Sóc Sơn (Hà Nội)… nhiều năm qua từng là nỗi ám ảnh của hàng nghìn người bởi sự chen chúc, giẫm đạp lên nhau chỉ vì tranh lá ấn, giật quả phết, cướp hoa tre…

Văn hóa “xốc nổi” nếu dừng lại ở một số cá nhân thì không sao, nhưng một khi nó hình thành, “lây lan” ra cộng đồng gây ra bao hệ lụy. Một trong những hệ lụy dễ nhận thấy là làm cho người ta suy nghĩ, hành xử, làm việc theo bản năng, bất chấp hậu quả, lợi bất cập hại. Hệ lụy khác không hẳn ai cũng nhận ra, nhưng cũng không kém phần nguy hại, đó là dễ làm cho người ta tự ảo tưởng về mình. Cái sự ảo tưởng này đôi khi chỉ là sự ngộ nhận ngây thơ, nhưng cũng có khi trở nên hoang tưởng, không biết mình là ai, tự coi việc làm của mình “không nguy hiểm”, nhưng lại gây bao phiền toái cho người khác, cho xã hội.

Châm ngôn có câu “Đừng thấy cái bóng to của mình trên tường mà tưởng mình vĩ đại”. Hàm ý nhắc nhở người ta phải nhận rõ thực lực, chân giá trị của mình, chứ một khi bị tán dương, khuếch trương bằng những lời ngon ngọt mỹ miều, bằng những điều xum xoe, bỡ đợ, nịnh nọt, thì dễ trở nên ảo tưởng về mình, từ đó sinh ra kiêu căng, ngạo nghễ trước thiên hạ.

Thành công là điều đáng mừng. Chiến thắng rất cần được cổ vũ, khuyến khích. Nhưng trước bất cứ một chiến công nào, cùng với sự động viên kịp thời, tôn vinh đúng lúc, điều quan trọng hơn là chúng ta phải biến niềm tin chiến thắng ấy thành động lực tinh thần, thành những kế hoạch, phương án, giải pháp hữu hiệu hơn để không ngừng củng cố, nâng cao vị thế, quy mô, tầm mức chiến thắng cao hơn, lớn hơn, vang xa hơn.

Bớt đi sự “xốc nổi”, bớt đi sự “ảo tưởng” để bình tĩnh hơn, điềm đạm hơn, sáng suốt hơn trên dặm đường phía trước, đấy là bước đi vững chắc hướng tới tương lai!

Thiện Văn

Những bài học lớn sau kỳ tích của U23 Việt Nam là gì?

Những bài học lớn sau kỳ tích của U23 Việt Nam là gì?

Hậu vệ Vũ Văn Thanh khoanh tay đứng hiên ngang sau khi thực hiện thành công cú sút 11m quyết định đưa ĐT U23 Việt Nam vào chung kết có lẽ là hình ảnh lung linh nhất cho kỳ tích của bóng đá Việt Nam tại AFC U23 châu Á.

Cuộc sống đã mượn cảm xúc của U23 Việt Nam

Cuộc sống đã mượn cảm xúc của U23 Việt Nam

Từ “chiến thắng” đối với U23 Việt Nam trong giải đấu lần này trở thành một chiếc áo vô cùng chật hẹp.

Bóng đá và... bóng đá

Bóng đá và... bóng đá

Trong sức ép vòng vây truyền thông và sự cuồng nhiệt của công chúng, tuyển thủ U23 có điều ước thật giản dị: Sớm được về nhà, ăn bữa cơm mẹ nấu; được ngủ giấc ngủ thật đẫy...

Trang sử mới của bóng đá và khát vọng viết tiếp trang sử trở thành nước văn minh, tiên tiến

Trang sử mới của bóng đá và khát vọng viết tiếp trang sử trở thành nước văn minh, tiên tiến

Mỗi người Việt Nam hãy yêu quý, hỗ trợ nhau, dân tộc ta thành một khối đoàn kết như thành đồng, như những chiến binh Tuyển U23 Việt Nam hôm nay.

Sướng, Đội tuyển U23 Việt Nam!

Sướng, Đội tuyển U23 Việt Nam!

Tới đây, chiều 27/1/2018, nếu U23 Việt Nam vô địch châu Á sau khi đánh bại U23 Uzbekistan thì toàn dân Việt Nam càng rất sướng.

Trận thắng lịch sử của U23 Việt Nam: Sạch, mạnh và có tầm nhìn

Trận thắng lịch sử của U23 Việt Nam: Sạch, mạnh và có tầm nhìn

Con đường đi tới đích thành công chưa bao giờ dễ dàng với bất kỳ ai. Bóng đá cũng hệt cuộc đời vốn không có chỗ cho chùn bước, thiếu ước mơ và thử thách.

U23 Việt Nam: Ngọn núi cao trước mặt, chờ kỳ tích lặp lại

U23 Việt Nam: Ngọn núi cao trước mặt, chờ kỳ tích lặp lại

Phía trước U23 là ngọn núi cao hơn ở vòng bán kết, nơi lần đầu tiên bóng đá Việt đặt chân đến trong sự ngưỡng vọng và tin tưởng của người hâm mộ...

U23 Việt Nam: Việt Nam, tiến lên!

U23 Việt Nam: Việt Nam, tiến lên!

"Bạn phải đánh cược niềm tin vào sự thay đổi tốt đẹp. Bởi đâu có lựa chọn khác. Nếu không tin vào lớp trẻ, bạn sẽ tin vào ai? Nếu không tin vào tương lai, bạn sẽ tin vào cái gì?"

Để kỳ tích U23 Việt Nam không chỉ "sớm nở tối tàn"

Để kỳ tích U23 Việt Nam không chỉ "sớm nở tối tàn"

Nhưng trong men say của niềm hân hoan chiến thắng và sự thăng hoa cảm xúc, vẫn cần phải lắng lại. Kỳ tích cần phải bền vững chứ không chỉ “sớm nở tối tàn”…

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
“Họ nghĩ cấp trên bổ nhiệm tôi cho có… ‘hương hoa’ thôi”
“Họ nghĩ cấp trên bổ nhiệm tôi cho có… ‘hương hoa’ thôi”
Blogicon  25/03/2018 

Còn rất nhiều việc cần làm để Việt Nam có được những thế hệ nữ doanh nhân đầy nội lực, mạnh mẽ, tự tin, những “bông hồng vàng” trở thành nguồn cảm hứng cho tất thảy phụ nữ từ nông thôn đến thành thị.

 
Nếu Việt Nam muốn có thêm "nữ tướng"
Nếu Việt Nam muốn có thêm "nữ tướng"
Blogicon  05/04/2018 

Những câu chuyện như Lê Diệp Kiều Trang mới được bổ nhiệm làm Giám đốc Facebook Việt Nam đang mang đến sự khích lệ rất lớn cho nhiều người Việt, đặc biệt là thế hệ trẻ.

 
Chứng kiến bữa sáng công chức quận giàu, tôi nghĩ mãi
Chứng kiến bữa sáng công chức quận giàu, tôi nghĩ mãi
Blogicon  25/03/2018 

Hình ảnh buổi ăn sáng của vài công chức ở một quận nổi tiếng giàu nhất nước diễn ra theo một "kịch bản" đầy nhiễu động lưu lại trong tôi nhiều suy nghĩ. 

 
Đằng sau cái cả cười của ông Sáu Khải
Đằng sau cái cả cười của ông Sáu Khải
Blogicon  22/03/2018 

“Đằng sau cái cười cởi mở hết mình ấy là những nỗi buồn. Là nỗi buồn lớn mang tên Phan Văn Khải đấy nhé.”

 
Không có con người hạnh phúc không thể có quốc gia hạnh phúc
Không có con người hạnh phúc không thể có quốc gia hạnh phúc
Blogicon  20/03/2018 

Không có con người hạnh phúc sẽ không thể có quốc gia hạnh phúc; không có quốc gia hạnh phúc sẽ không thể có quốc tế hạnh phúc.

 
'Thuận tự nhiên' chớ thành cơn… 'cuồng điên'
'Thuận tự nhiên' chớ thành cơn… 'cuồng điên'
Blogicon  20/03/2018 

“Thuận tự nhiên" không có nghĩa là chúng ta cứ việc sống như thời nguyên thủy để rồi chấp nhận mọi rủi ro hay các yếu tố bất lợi có thể xảy đến cho mình một cách bị động hay rất “tự nhiên”.

Khi sự tử tế vẫn bị coi là... chuyện lạ
Khi sự tử tế vẫn bị coi là... chuyện lạ
Blogicon  11/03/2018 

Dường như sự tử tế ngập tràn trong thế giới ảo nhưng lại hiu hắt ngoài đời thực.

Mê tín và chuyện kinh doanh tâm linh
Mê tín và chuyện kinh doanh tâm linh
Blogicon  03/03/2018 

Chưa bao giờ việc "phong thần" lại dễ dàng như hiện nay. Một con cá, rắn, cây cảnh, tảng đá,... đều có thể được thờ cúng, chiêm bái như những bậc thánh thần.

Thắp lên sự tử tế, nhưng ai sẽ là người 'giữ lửa'?
Thắp lên sự tử tế, nhưng ai sẽ là người 'giữ lửa'?
Blogicon  05/03/2018 

Khi một ngọn lửa của sự tử tế được thắp lên, nó sẽ trở thành "trái tim Đan-kô" dẫn lối trong đêm thẳm hay lụi tắt dần, trách nhiệm thuộc về chúng ta. 

Tản mạn về hạnh phúc
Tản mạn về hạnh phúc
Blogicon  20/02/2018 

Có người mô tả hình tượng hơn “hạnh phúc không phải là căn nhà của bạn to lớn bao nhiêu mà tiếng cười trong căn nhà ấy rộn ràng như thế nào”.

Làm chủ đúng lúc để niềm vui được trọn vẹn!
Làm chủ đúng lúc để niềm vui được trọn vẹn!
TuanVietNamicon  15/02/2018 

Một dân tộc nếu bao gồm những công dân khỏe mạnh, trí não minh mẫn thì đó là một dân tộc hùng cường. Một dân tộc mà nhiều công dân say rượu, thể trạng yếu kém, tinh thần sa sút thì đó là một dân tộc nhược tiểu.

Mừng Xuân mới, Bay Lên Việt Nam
Mừng Xuân mới, Bay Lên Việt Nam
TuanVietNamicon  15/02/2018 

Báo VietNamNet phát động cuộc vận động Bay Lên Việt Nam nhằm nêu những giải pháp, những sáng kiến và các chương trình hành động xây dựng Việt Nam văn minh, giàu mạnh.

Rồi có bao giờ những rực rỡ tàn phai
Rồi có bao giờ những rực rỡ tàn phai
Blogicon  14/02/2018 

Những dịp này, sẽ có những mầu sắc cựa quậy rồi bật mình trên những bức tranh dân gian. Đấy là mầu của những ngày lễ Tết, của những niềm vui, của đời sống rực rỡ.

Giờ bạn bè hỏi tôi: ‘Hôm nay trải chiếu ở đâu đấy?’
Giờ bạn bè hỏi tôi: ‘Hôm nay trải chiếu ở đâu đấy?’
Blogicon  12/02/2018 

Nửa năm làm nghề bán sách rong, bán sách của chính mình dịch hoặc viết, tôi đã có cơ hội nhìn lại bản thân và cuộc sống xung quanh, tránh được “sốc văn hóa ngược’ sau khoảng thời gian dài ở nước ngoài.

Tò mò khai phá ‘đặc sản sức mạnh mềm’ của người Nhật
Tò mò khai phá ‘đặc sản sức mạnh mềm’ của người Nhật
Blogicon  25/02/2018 

Có thể nói khiêm cung là một nét văn hóa rất "đặc sản" của người Nhật, càng tiếp xúc càng thấy mến, tò mò muốn khai phá cái bề sâu của nền văn hóa đó.

Làm quan, làm dân và ‘lằn ranh’ mỏng manh
Làm quan, làm dân và ‘lằn ranh’ mỏng manh
Blogicon  24/02/2018 

Mới thấy, dù làm quan hay làm dân, bản chất vẫn là phải làm mỗi việc cho đúng đắn.

Mang ‘Tâm’ gì đi lễ chùa đầu năm?
Mang ‘Tâm’ gì đi lễ chùa đầu năm?
Blogicon  18/02/2018 

Tâm bình an tỷ lệ thuận với lòng tử tế, nhiều tâm bình an là xã hội bình an, không có thánh thần nào "bảo lãnh" bình an cho bạn được!

Quà Tết ‘hẻo’ liền bị chê ‘Việt kiều rởm’
Quà Tết ‘hẻo’ liền bị chê ‘Việt kiều rởm’
Blogicon  11/02/2018 

Mỗi dịp lễ tết, ai cũng mong ngóng về Việt Nam thăm gia đình. Thế nhưng, cứ về thì lại trăm bề lo lắng.

Bóng đá và... bóng đá
Bóng đá và... bóng đá
Blogicon  02/02/2018 

Trong sức ép vòng vây truyền thông và sự cuồng nhiệt của công chúng, tuyển thủ U23 có điều ước thật giản dị: Sớm được về nhà, ăn bữa cơm mẹ nấu; được ngủ giấc ngủ thật đẫy...

‘Tốt khoe xấu che’: Người Việt chuộng ‘ăn xổi’?
‘Tốt khoe xấu che’: Người Việt chuộng ‘ăn xổi’?
Blogicon  04/02/2018 

Nếu ngẫm kỹ sẽ không khó nhận ra nhiều nhược điểm của lối tư duy “tốt khoe xấu che”. 

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN