Chưa có quy định giọng Hà Nội là chuẩn quốc gia

- Xung quanh những ý kiến tranh luận về việc giọng Hà Nội có thực sự chuẩn để được coi là tiếng nói quốc gia hay chưa? PV VietNamNet đã có cuộc trao đổi với GS Trần Trí Dõi, khoa Ngôn ngữ học, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội. 


Giọng Hà Nội, nếu nhìn ở bình diện ngôn ngữ thuần túy thì cũng giống như giọng của các vùng miền khác trên đất nước Việt Nam, là một phương ngữ của tiếng Việt, là giọng của người Hà Nội. Vậy tại sao giọng Hà Nội xưa nay lại được coi là giọng nói chuẩn, thưa giáo sư?

Tiếng Hà Nội, nhìn ở bình diện ngôn ngữ thuần túy thì cũng giống như tiếng của các vùng miền khác trên đất nước Việt Nam (như tiếng Nghệ An, tiếng Huế, tiếng Sài Gòn v.v) và trong ngôn ngữ học nó không phải “là một phương ngữ của Tiếng Việt” mà chỉ “là một bộ phận của phương ngữ Bắc Bộ”. 
Giáo sư Trần Trí Dõi.

Nói về phương ngữ thì hiện nay đa số các nhà ngôn ngữ học ở Việt Nam và nước ngoài thường coi tiếng Việt là một ngôn ngữ có ba phương ngữ trên đại thể gồm: phương ngữ Bắc Bộ, phương ngữ Trung Bộ và phương ngữ Nam Bộ. Như vậy, khi nói về ngôn ngữ cần phân biệt nội dung được gọi là “tiếng địa phương (như tiếng Hà Nội)” với nội dung được gọi là “phương ngữ (như phương ngữ Bắc Bộ)”.

Theo như tôi biết, cho đến hiện nay chỉ có “dư luận” cho rằng tiếng Hà Nội được coi là tiếng nói chuẩn thôi. Còn tiếng chuẩn theo đúng nghĩa của nó phải là tiếng Việt được dùng giảng dạy trong nhà trường, là ngôn ngữ của của người Việt. Về cơ bản là dựa trên phương ngữ Bắc Bộ trong đó có tiếp nhận thêm một số yếu tố từ những phương ngữ khác mà người Hà Nội không “nói” được.

Còn vì sao có chuyện dư luận cho rằng “tiếng Hà Nội xưa nay được coi là tiếng nói chuẩn” lại là một chuyện khác và chắc chắn nó có lý do chính đáng của nó.

Chúng ta biết rằng Hà Nội hiện nay và Thăng Long trước kia là thủ đô ngàn năm văn hiến của người Việt. Việc người Việt hướng tới việc coi văn hóa vùng thủ đô (trong đó có tiếng nói) là chuẩn mực, âu cũng là điều không có gì lạ.

Hơn nữa, tiếng Hà Nội lại là một bộ phận của phương ngữ Bắc Bộ, một phương ngữ trên cơ bản được dùng giảng dạy trong nhà trường. Cho nên, điều này cũng bình thường, giống như người Pháp coi tiếng Paris (đúng hơn là vùng Paris) là tiếng nói đại diện cho tiếng Pháp vậy thôi.

Thưa GS theo hiểu biết của tôi thì trong ngôn ngữ, chúng ta chỉ có thể xác định hai chuẩn đó là chuẩn chính tả và chuẩn phát âm. Vậy thì căn cứ vào đâu lại nói tiếng Hà Nội là chuẩn trong khi người Hà Nội rất ít khi phát âm rõ được các từ bắt đầu bằng “s” và “x”, “ch” và “tr”, “d’, “r” và “gi”?

Khi nói “chuẩn chính tả và chuẩn phát âm” là nói về ngôn ngữ nhà trường và rộng ra hơn là ngôn ngữ văn học, ngôn ngữ chính thức trong hành chính và ngôn ngữ trên báo chí, phát thanh truyền hình.

Đúng là trong giao tiếp thông thường người Hà Nội rất ít khi phát âm rõ được các từ bắt đầu bằng “s” và “x”, “ch” và “tr”, “d’, “r” và “gi” như chị nói. Nhưng dù người Hà Nội có phát âm như thế đi nữa thì cũng không ai có thể căn cứ vào đó để nói rằng họ nói không đúng tiếng Việt. Bởi vì đó là họ nói tiếng Việt chuẩn giọng Hà Nội, cũng như người Huế nói tiếng Việt chuẩn giọng Huế, người Sài Gòn nói tiếng Việt chuẩn giọng Sài Gòn, người Nghệ An nói tiếng Việt chuẩn giọng Nghệ An v.v.
 


Có phải ngày nay, quy định về ngôn ngữ chuẩn đã được thay đổi? bởi nếu như đã coi giọng Hà Nội là ngôn ngữ chuẩn quốc gia, thì tại sao trên đài truyền hình Trung ương, cụ thể là chương trình thời sự lại thấy có cả phát thanh viên giọng miền nam?

Tôi xin nhắc lại là cho đến nay chưa có văn bản pháp quy nào quy định tiếng Hà Nội là ngôn ngữ chuẩn quốc gia. Và vì thế cũng sẽ không có chuyện ngày nay quy định về ngôn ngữ chuẩn đã được thay đổi.

Còn chuyện trên Đài Truyền hình Trung ương, cụ thể là chương trình thời sự người ta lại thấy có cả phát thanh viên giọng miền nam lại là một chuyện khác. Xét ở bình diện chuẩn ngôn ngữ thì phát thanh viên giọng miền nam vẫn nói tiếng Việt chuẩn đấy chứ. Nhưng ở đây là “chuẩn tiếng Việt giọng Sài Gòn”.

Nhân đây, tôi cũng xin nói thêm là hiện nay nhiều người cho rằng tiếng Hà Nội được coi là tiếng nói chuẩn cũng là chuyện bình thường. Vì nó là tiếng thủ đô, nơi mà người Việt ta đã cho rằng “chẳng thơm cũng thể hoa nhài, dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An”; vì nó là tiếng nói của một vùng đất mà “một thuở mang gươm đi mở đất, nghìn năm thương nhớ đất Thăng Long”. Chỉ khi có ai đó cho rằng những người khác cho dù nói đúng tiếng Việt nhưng không nói theo giọng Hà Nội là không chuẩn thì mới là không bình thường.

Ngôn ngữ của một đất nước chắc chắn phải có sự đa dạng: giọng Hà Nội, giọng Huế, giọng Sài Gòn v.v. Coi giọng nói của người thủ đô là là tiểu biểu cho giọng nói của tiếng Việt không có nghĩa là coi giọng nói của những vùng khác không phải là tiếng Việt chuẩn.

Có ý kiến cho rằng người Hà Nội quý giọng Hà Nội, nhưng người Sài Gòn cũng quý giọng Sài Gòn, người Huế cũng quý giọng Huế... vậy thì việc coi tiếng Hà Nội là ngôn ngữ chuẩn quốc gia sẽ khiến cho nhiều người nghĩ rằng, ở đây có sự phân biệt vùng miền, và có những phản ứng không tốt. GS nghĩ sao về ý kiến này?

Là người nghiên cứu và giảng dạy tiếng Việt cho người Việt Nam và người nước ngoài tôi thực sự vui mừng khi biết rằng người Hà Nội biết quý giọng Hà Nội, người Sài Gòn cũng quý giọng Sài Gòn, người Huế cũng quý giọng Huế v.v. Còn việc nhiều người coi tiếng Hà Nội là “biểu tượng” ngôn ngữ chuẩn của quốc gia cũng không có gì là thái quá. Ở đây là sự tự nguyện hướng tới giọng nói thủ đô đại diện cho quốc gia chứ có phải là quy định có tính pháp luật đâu mà là sự phân biệt vùng miền. Nói giọng nào mà vẫn đúng tiếng Việt thì đều đáng tự hào cả thôi.

Xin trân trọng cảm ơn GS!

Vũ Lụa (thực hiện)
  • Chủ đề :
 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Nữ sinh bị giết ở Điện Biên: Kỹ năng ứng phó rủi ro khi đi giao hàng
Nữ sinh bị giết ở Điện Biên: Kỹ năng ứng phó rủi ro khi đi giao hàng
Giới trẻicon  13/02/2019 

“Người đi giao hàng phải luôn nhớ, một hành trình không chuẩn bị là một hành trình nguy hiểm”, chuyên gia kỹ năng sinh tồn Lê Thanh Lưu khẳng định.

 
Sự thật về bức ảnh ông bố chụp con trai và trăn khổng lồ dài 8m
Sự thật về bức ảnh ông bố chụp con trai và trăn khổng lồ dài 8m
Sống lạicon  13/02/2019 

Bức ảnh dường như cho thấy bé trai ngồi cạnh một con trăn dài 8 m.

 
Chuyện về làng ốc đảo hàng chục năm không có lấy một đám cưới
Chuyện về làng ốc đảo hàng chục năm không có lấy một đám cưới
Sống lạicon  13/02/2019 

Một ngôi làng nằm giữa sông Lam vắng vẻ, đìu hiu, thanh niên bỏ làng đi để lập nghiệp đến nỗi hơn 15 năm nay, ngôi làng không có lấy một đám cưới.

 
Một loạt khách sạn 5 sao cháy phòng dịp hội nghị Trump - Kim
Một loạt khách sạn 5 sao cháy phòng dịp hội nghị Trump - Kim
Du lịchicon  12/02/2019 

Các khách sạn 5 sao ở Hà Nội mà các tổng thống Mỹ từng ở khi thăm Việt Nam đều đã hết phòng trước khi hội nghị thượng đỉnh Trump - Kim diễn ra.

 
Chuyện tình của cô gái xinh đẹp khiến MC Cát Tường xót xa
Chuyện tình của cô gái xinh đẹp khiến MC Cát Tường xót xa
Giới trẻicon  12/02/2019 

Gặp phải người đàn ông ngoại tình và vũ phu, cô gái vẫn không muốn chia tay. Chỉ đến khi mọi việc đi quá giới hạn chịu đựng cô mới tìm lối đi riêng cho mình...

 
Chuyện ít biết về 4 ngôi đền thiêng được xem là 'Tứ trấn Thăng Long'
Chuyện ít biết về 4 ngôi đền thiêng được xem là 'Tứ trấn Thăng Long'
Du lịchicon  12/02/2019 

Thăng Long Tứ trấn gồm bốn ngôi đền: Đền Bạch Mã trấn phía Đông; Đền Voi Phục trấn phía Tây; Đền Kim Liên trấn phía Nam; Đền Quán Thánh trấn phía Bắc.

‘Đi chơi Tết’ ở Hòa Bình
‘Đi chơi Tết’ ở Hòa Bình
Đời sốngicon  12/02/2019 

Cách Hà Nội không quá xa, Hòa Bình là một trong những địa điểm du lịch được rất nhiều người ưa thích bởi cảnh sắc núi rừng thiên nhiên hoang sơ đầy thơ mộng và nhiều bản làng với đời sống văn hóa đa màu sắc.

Nữ sinh bị giết ở Điện Biên: Giao hàng gặp kẻ xấu, làm sao để thoát thân?
Nữ sinh bị giết ở Điện Biên: Giao hàng gặp kẻ xấu, làm sao để thoát thân?
Giới trẻicon  12/02/2019 

“Luôn sẵn sàng những số điện thoại khẩn để cầu cứu, gặp tình huống xấu hãy đặt sinh mạng bản thân lên cao nhất... ”, nhà báo Hoàng Anh Tú nhấn mạnh.

Hương Tết xưa - nay ở Vinpearl Land
Hương Tết xưa - nay ở Vinpearl Land
Đời sốngicon  12/02/2019 

Cuộc sống hiện đại khiến cách đón năm mới của người Việt có nhiều thay đổi. Thay vì “ăn Tết” mọi người “chơi Tết”, nhưng có một điều không bao giờ thay đổi là nét đẹp ngày Xuân và nghi lễ truyền thống đón Tết luôn được giữ gìn.

Nhận quả đắng khi sống với chồng cũ không đăng ký kết hôn
Nhận quả đắng khi sống với chồng cũ không đăng ký kết hôn
Tâm sựicon  12/02/2019 

Có nguy cơ không đòi được mảnh đất mà bố mẹ thừa kế lại, tôi chưa bao giờ hối hận đến như vậy khi lỡ quay về sống với chồng cũ.

Hot girl tuổi Hợi mệnh danh 'ngọc nữ' hút hàng triệu fan
Hot girl tuổi Hợi mệnh danh 'ngọc nữ' hút hàng triệu fan
Giới trẻicon  12/02/2019 

Với vẻ đẹp nữ tính dịu dàng, Jun Vũ được mệnh danh là "ngọc nữ" của làng giải trí Việt.

Vợ chồng - Giận và thương
Vợ chồng - Giận và thương
Tâm sựicon  12/02/2019 

Mỗi lần giận chồng, bao nhiêu bực bội, tủi hờn từ trước cộng dồn vào làm tôi cảm tưởng như mình là người vợ đau khổ nhất thế gian...

Tử vi người tuổi Thân năm 2019
Tử vi người tuổi Thân năm 2019
Giới trẻicon  12/02/2019 

Tài vận của con giáp này trong năm Kỷ Hợi 2019 được đánh giá là khá bình ổn, không tăng trưởng nhưng cũng không bị giảm sút.

Cách làm món nộm chân gà rút xương đơn giản
Cách làm món nộm chân gà rút xương đơn giản
Ẩm thựcicon  12/02/2019 

Cách làm món nộm chân gà rút xương đơn giản dưới đây sẽ giúp bạn có một món ăn giải ngán sau những ngày Tết vô cùng tuyệt vời.

Ghen với vợ cũ của chồng, cụ bà ly hôn ở tuổi 75
Ghen với vợ cũ của chồng, cụ bà ly hôn ở tuổi 75
Gia đìnhicon  13/02/2019 

Sau 30 năm là vợ chồng, người phụ nữ 75 tuổi quyết định ly hôn vì ghen với tình cũ của chồng.

Vợ khóc nghẹn sau cuộc gọi chúc Tết chồng đêm giao thừa
Vợ khóc nghẹn sau cuộc gọi chúc Tết chồng đêm giao thừa
Tâm sựicon  12/02/2019 

Vào ngày này, mọi người đều chưng diện đi khai xuân cùng anh chị em đồng nghiệp, tôi chỉ biết nằm ở nhà, mặc cho nước mắt lăn dài ...

MC Vũ Mạnh Cường tiết lộ lý do độc thân
MC Vũ Mạnh Cường tiết lộ lý do độc thân
Giới trẻicon  11/02/2019 

Chàng MC thế hệ 8X Vũ Mạnh Cường dù rất điển trai, hoạt ngôn, bản lĩnh trên sân khấu nhưng vẫn "chưa có mảnh tình vắt vai" vì quá bận rộn với công việc.

Hot boy phòng không không quân tiết lộ điều khiến MC Cát Tường bất ngờ
Hot boy phòng không không quân tiết lộ điều khiến MC Cát Tường bất ngờ
Giới trẻicon  12/02/2019 

Sở hữu gương mặt đẹp trai, nhiều tài lẻ, chàng lính phòng không không quân khiến MC Cát Tường bất ngờ khi tiết lộ anh từng trải qua duy nhất một mối tình đơn phương thời cấp 3.

Tử vi người tuổi Mùi năm 2019
Tử vi người tuổi Mùi năm 2019
Giới trẻicon  11/02/2019 

 Nhờ được phúc tinh cao chiếu, người tuổi Mùi sẽ thăng tiến rất nhiều trong công việc và sự nghiệp năm nay.

Những việc cần lưu ý trong ngày vía Thần Tài để cả năm may mắn
Những việc cần lưu ý trong ngày vía Thần Tài để cả năm may mắn
Gia đìnhicon  11/02/2019 

Ngày vía Thần Tài mùng 10 tháng Giêng được xem là ngày quan trọng đối với những người kinh doanh, buôn bán. 

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN