Tết thời bao cấp:

'Cháy' hàng Tết, nhân viên mậu dịch trốn khỏi cửa hàng

 - "Cận Tết, "cháy" hàng lương thực, thực phẩm, cậu tôi làm ở mậu dịch phải trốn khỏi cửa hàng vì sợ người thân đến nhờ vả, không giúp đỡ được lại mang tiếng" - Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ nhớ lại.

Thời bao cấp đã lùi xa hơn 30 năm nhưng với nhiều người từng sống trong giai đoạn đó, đây là cả một miền ký ức không thể nào quên, đặc biệt là những ngày cận Tết Nguyên Đán.

Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ (SN 1955) cho biết: “Thời bao cấp mọi mặt hàng từ xà phòng, que diêm cho đến nhu yếu phẩm hàng ngày như gạo, mắm, muối, thịt, cá... đều phải mua bằng tem phiếu tại các cửa hàng mậu dịch, bách hóa nhưng với định mức rất ít ỏi”.

'Cháy' hàng Tết, nhân viên mậu dịch trốn khỏi cửa hàng
Nhà nghiên cứuu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ. Ảnh: Nhật Linh

Theo ông Hùng Vĩ, tất cả các loại tem phiếu này chỉ có giá trị trong tháng, hàng lại khan hiếm nên mọi người tranh nhau đi mua. Vì vậy, các cửa hàng thực phẩm luôn bị quá tải.

Có người chờ đợi, đến phiên mình thì nhân viên lại thông báo hết hàng nên mới có chuyện mậu dịch 6 giờ mở cửa mà người dân “rồng rắn” đi từ 2, 3 giờ sáng, dùng hòn gạch, lồng gà, dép nhựa giữ chỗ.

Nhiều tình huống dở khóc dở cười, người dân đánh nhau đến “sứt đầu, mẻ trán” chỉ vì chuyện xếp hàng.

'Cháy' hàng Tết, nhân viên mậu dịch trốn khỏi cửa hàng
Xếp hàng mua thực phẩm là đặc trưng của thời bao cấp. Ảnh: Nguyễn Trọng Tạo

“Năm lên 10 tuổi, 2 giờ sáng tôi cùng cha đi mua thực phẩm. Giáp Tết, trời mưa phùn gió bấc, rét căm căm, tôi mặc chiếc áo len mỏng, sờn rách, ngồi phía sau xe đạp, hai hàm răng va vào nhau lập cập.

Đến nơi, trời vẫn tối om, ánh đèn đường hiu hắt vàng vọt, đã thấy bóng người nhốn nháo, tiếng trò chuyện huyên náo cả một góc phố.

Một người phụ nữ tay xách cái lồng gà đứng xếp hàng, một lúc sau bà bỏ ra ngoài đi vệ sinh. Trước khi đi bà ấy đặt lồng gà vào giữ chỗ. Khi quay lại, bà thấy lồng gà bị vứt lăn lóc ra ngoài, nơi mình đánh dấu đã có người khác đứng.

Bà đến đòi, hai người cự cãi, không ai chịu nhường, quay ra xô xát, cào nhau đến chảy máu, mọi người phải can ngăn mãi mới thôi. Việc như vậy ở thời bao cấp xảy ra như cơm bữa…” - ông Hùng Vĩ nhớ lại.

Nhà nghiên cứu sinh năm 1955 cho hay: “Ngày đó, tiêu chuẩn mỗi người chỉ được vài lạng thịt cho cả tháng, vì thế lúc nào chúng tôi cũng thèm thịt. Việc ăn một miếng thịt là điều xa xỉ với bất cứ đứa trẻ nào bởi bữa cơm hàng ngày chỉ toàn khoai mì, sắn độn, hạt bo bo hoặc ngô răng ngựa - loại ngô ngâm cả đêm, ninh cả ngày vẫn cứng như đá.

Để dành cả tháng được ít tem phiếu thịt ăn Tết, tôi cùng cha đi mua, xếp hàng từ sáng sớm đến chiều tối vào được quầy thì nhận tin hết thịt, đợi vài hôm nữa mới có.

 

Hai cha con định quay về, thấy tôi buồn bã, thương con, cha tôi vào gặp em vợ làm trưởng phòng thực phẩm “kêu khóc”. Kết quả, hai cha con được đôi chân trâu mang về mà chân trâu thì không thể ăn nổi, chỉ mang đi nấu keo thôi” - ông Vĩ vui vẻ kể lại kỷ niệm đáng nhớ của mình về năm tháng bao cấp.

Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ cho biết thêm, thời bao cấp gia đình ai có người làm ở cửa hàng thực phẩm, lương thực thì quý lắm. Vì mua gì cũng được ưu tiên, để dành cho đồ mới, tươi ngon. Tuy nhiên, ông nói, đây là nỗi khổ không ai thấu của các nhân viên cửa hàng mậu dịch.

Có năm cận Tết, “cháy” hàng thực phẩm, cậu của ông nhiều lần phải tìm cách trốn khỏi nơi làm việc vì sợ người thân đến nhờ vả, không giúp đỡ được lại mang tiếng.

'Cháy' hàng Tết, nhân viên mậu dịch trốn khỏi cửa hàng
 "Thời bao cấp gia đình nào có người làm ở cửa hàng thực phẩm, lương thực thì quý lắm. Vì mua gì cũng được ưu tiên. Tuy nhiên, đây là nỗi khổ không ai thấu của các nhân viên mậu dịch" - ông Hùng Vĩ chia sẻ. Ảnh: Tư liệu

Chen chúc như vậy nên tình trạng mất cắp đồ cũng hay xảy ra. Do sống bằng tem phiếu, những tờ tem phiếu này được ví như vàng, bọc cẩn thận trong chiếc khăn tay, mang đi đổi. Nhiều người cất kỹ trong túi nhưng xếp hàng, quay ra quay vào sờ túi đã thấy tem phiếu không cánh mà bay.

“Tôi nhớ, vào 26 tháng Chạp, không khí mua sắm rất náo nhiệt, tại khu vực quầy bán bánh chưng, có người đàn ông mặc bộ quần áo công nhân màu xanh bạc phếch, đi chiếc xe đạp cũ chở theo cành đào nhỏ. Bác dựng xe bên cột điện, vào bên trong đổi tem phiếu. Hơn tiếng sau, bác hớt hải chạy ra, mặt tái nhợt dáo dác tìm xung quanh.

Vừa tìm bác vừa đưa tay quệt nước mắt lăn dài trên gò má đen sạm. Thấy vậy, vài người hỏi thăm thì biết người công nhân bị trộm rạch túi, lấy hết toàn bộ số tem phiếu thực phẩm. Ngày đó, trên mâm cỗ Tết của mỗi gia đình có được miếng thịt, miếng giò thái mỏng như chiếc lá là một niềm hạnh phúc vô cùng lớn lao. Mất tem phiếu đồng nghĩa với việc các con bác công nhân mất Tết. Trong lúc cùng cực, bác ấy đã bật khóc vì tủi thân" - ông Vĩ chậm rãi nói tiếp.

Khó khăn, thiếu thốn trăm bề như vậy vì thế ngày Tết được coi là sự kiện trọng đại trong năm. Từ già trẻ, trai gái đều háo hức mong chờ Tết đến để được ăn đồ ngon. Nhiều năm qua đi nhưng đến giờ ông Hùng Vĩ vẫn nhớ như in cảm giác mong đợi Tết khi còn là cậu bé.

"Tết vui nhất là những ngày chuẩn bị mua sắm. Dù phải xếp hàng từ sáng sớm, chen chúc nhau chỉ để mua được hộp mứt thập cẩm, vài lạng đậu xanh gói bánh chưng, vài lạng thịt, miếng bóng bì, ít mì chính, măng khô... Nhưng từng đó thôi cũng đủ khiến mọi người thêm rạo rực, háo hức. Trẻ con thì mong chờ được manh áo mới, được ăn chiếc kẹo đường, bánh quy gai mà cả năm mới được thưởng thức.

Giờ đây, cuộc sống hiện đại, Tết đến nhà nào cũng có “mâm cao cỗ đầy”, vật chất dư thừa, cảm giác sung sướng, mong chờ Tết như vậy cũng mai một dần..." - ông Nguyễn Hùng Vĩ trải lòng.

Trẻ con không biết Tết là gì: Đã có cách!

Trẻ con không biết Tết là gì: Đã có cách!

Khi nghe người lớn nói “Tết giờ không giống Tết xưa”, dường như trẻ con chẳng thể hiểu hết. Bởi giờ đây, Tết trong mắt trẻ đơn giản chỉ là được nghỉ học, được chơi game và nhận lì xì.

Những lời chúc Tết Dương lịch 2018 tặng người thân, bạn bè

Những lời chúc Tết Dương lịch 2018 tặng người thân, bạn bè

Tết Dương lịch 2018 sắp đến rồi, hãy dành tặng những lời chúc ý nghĩa nhất đến người thân yêu nhé!

Những lưu ý cần tránh khi bày mâm ngũ quả ngày Tết

Những lưu ý cần tránh khi bày mâm ngũ quả ngày Tết

Mâm ngũ quả được mỗi gia đình bày trên ban thờ vào dịp Tết không chỉ thể hiện sự tưởng nhớ đến tổ tiên và thần linh mà còn là sự gửi gắm ước nguyện một năm mới đủ đầy, hạnh phúc.

Đàn ông ly hôn, Tết đến mới thấm thía hai tiếng gia đình

Đàn ông ly hôn, Tết đến mới thấm thía hai tiếng gia đình

Tết đến tôi mới thấm thía hai tiếng gia đình. Tôi nhớ cái tiếng băm chặt, nấu nấu xào xào, cái dáng tất tả lo vun vén chu toàn cái Tết gia đình của vợ đến nao lòng.

Vũ Lụa - Diệu Bình

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Phiên chợ người Việt ở Úc ngày 30 Tết
Phiên chợ người Việt ở Úc ngày 30 Tết
Gia đìnhicon  04/02/2019 

 Hôm nay, chợ người Việt ở khu vực Inala nhộn nhịp khác thường...

 
Nồi bánh chưng cuối năm của người Việt ở Úc
Nồi bánh chưng cuối năm của người Việt ở Úc
Gia đìnhicon  03/02/2019 

Lửa bùng lên. Mọi người quây quần bên ánh lửa. Nồi bánh chưng của người Việt trên đất Úc sôi lên sùng sục mang thanh âm ngày Tết...

 
Lời chúc Tết Kỷ Hợi 2019 bằng tiếng Anh hay và ý nghĩa
Lời chúc Tết Kỷ Hợi 2019 bằng tiếng Anh hay và ý nghĩa
Gia đìnhicon  03/02/2019 

Những cánh hoa đào, hoa mai điểm sắc trên từng góc phố ngày cuối năm. Tết đến rồi, dưới đây là các lời chúc Tết bằng tiếng Anh ý nghĩa để gửi đến gia đình, bạn bè và người yêu.

 
Những điều cần biết khi đón năm mới 2019
Những điều cần biết khi đón năm mới 2019
Gia đìnhicon  02/02/2019 

Năm mới ai cũng muốn chọn giờ khai xuân, chọn người xông đất, sắp xếp phong thuỷ trong nhà để vượng tài lộc. Dưới đây là những lưu ý.  

 
Bài cúng giao thừa 2019 theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam
Bài cúng giao thừa 2019 theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam
Gia đìnhicon  04/02/2019 

Dưới đây là gợi ý bài cúng giao thừa trong nhà và ngoài trời theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam - NXB Văn hóa Thông tin.

 
Vì sao cúng giao thừa là lễ quan trọng nhất Tết Nguyên đán?
Vì sao cúng giao thừa là lễ quan trọng nhất Tết Nguyên đán?
Gia đìnhicon  03/02/2019 

Cúng giao thừa là nghi lễ quan trọng nhất của người Việt trong dịp Tết Nguyên đán vì những ý nghĩa sâu xa.

Nhã Thanh và con gái rạng rỡ trong bộ ảnh đón xuân 2019
Nhã Thanh và con gái rạng rỡ trong bộ ảnh đón xuân 2019
Gia đìnhicon  05/02/2019 

Con gái nhỏ 3 tuổi của Nhã Thanh đáng yêu bên mẹ trong bộ ảnh đón xuân Kỷ Hợi 2019.

Vợ trưởng thôn 'Người vác tù và hàng tổng' sống ra sao sau biến cố hôn nhân?
Vợ trưởng thôn 'Người vác tù và hàng tổng' sống ra sao sau biến cố hôn nhân?
Gia đìnhicon  01/02/2019 

Diễn viên Khánh Huyền khiến nhiều người tò mò khi xuất hiện trong một chương trình cùng “cô Trúc” Mai Thu Huyền.

Món quà đặc biệt ngày Tết của nhân viên thu phí đường cao tốc
Món quà đặc biệt ngày Tết của nhân viên thu phí đường cao tốc
Gia đìnhicon  05/02/2019 

 Thấy chủ phương tiện đánh xe ô tô vào làn đường dừng khẩn cấp cao tốc Nội Bài - Lào Cai, nhân viên tuần đường chưa biết chuyện gì xảy ra thì bất ngờ được người đàn ông trao cho món quà...

Danh sách ngày đẹp khai trương, mở hàng hút tài lộc 2019
Danh sách ngày đẹp khai trương, mở hàng hút tài lộc 2019
Gia đìnhicon  05/02/2019 

 Dưới đây là những ngày đẹp để khai trương, mở hàng, mở công ty (dành cho cá nhân, đoàn thể, cơ quan, doanh nghiệp...).

Ngày xuất hành đón tài lộc, may mắn năm 2019 theo chuyên gia phong thủy
Ngày xuất hành đón tài lộc, may mắn năm 2019 theo chuyên gia phong thủy
Gia đìnhicon  04/02/2019 

Nếu bạn muốn gặp nhiều may mắn, vui vẻ, thuận lợi, chọn hướng xuất hành Hỷ thần. Nếu mong muốn quan lộc, tiền tài, chọn hướng Tài thần.

Cuộc đoàn viên bất ngờ của bé Pàng với bà và chị gái
Cuộc đoàn viên bất ngờ của bé Pàng với bà và chị gái
Gia đìnhicon  31/01/2019 

Gặp lại bà và chị gái sau một năm xa cách, cô bé Vàng Thị Pàng òa lên nức nở. Thanh âm ấy khiến cả trường quay chương trình Việc Tử Tế lặng đi, nhường chỗ cho những giọt nước mắt cứ lặng lẽ rơi.

Văn khấn gia tiên ngày mùng 1 Tết Kỷ Hợi nhiều nhà hay dùng
Văn khấn gia tiên ngày mùng 1 Tết Kỷ Hợi nhiều nhà hay dùng
Gia đìnhicon  04/02/2019 

Trong 3 ngày Tết, thông thường con cháu sẽ cúng tổ tiên mỗi ngày một lần. Tuy nhiên ngày mùng 1 là quan trọng nhất.

Nghi lễ cúng giao thừa đầy đủ, trang trọng theo GS Lương Ngọc Huỳnh
Nghi lễ cúng giao thừa đầy đủ, trang trọng theo GS Lương Ngọc Huỳnh
Gia đìnhicon  02/02/2019 

Cúng giao thừa là nghi lễ quan trọng của người Việt. Dưới đây là tư vấn của GS Lương Ngọc Huỳnh về nghi lễ này.

Lưu ý dọn nhà cuối năm sao cho hút tài lộc chuẩn phong thủy
Lưu ý dọn nhà cuối năm sao cho hút tài lộc chuẩn phong thủy
Gia đìnhicon  30/01/2019 

 Việc dọn dẹp nhà cửa thường tiến hành từ ngày 24 - 30/12 âm lịch. Dưới đây là tư vấn của chuyên gia phong thủy để mang lại tài lộc cho gia chủ.

Chọn tuổi xông nhà, xông đất mang lại tài lộc năm 2019
Chọn tuổi xông nhà, xông đất mang lại tài lộc năm 2019
Gia đìnhicon  03/02/2019 

Theo chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà, năm 2019 là năm Kỷ Hợi nên gia chủ không nên nhờ người tuổi Hợi và tuổi Tỵ xông nhà.

12 điều không nên làm ngày đầu năm mới
12 điều không nên làm ngày đầu năm mới
Gia đìnhicon  30/01/2019 

Người xưa quan niệm đầu năm gặp may thì cả năm sẽ may mắn và ngược lại. Dưới đây là những điều kiêng kỵ, cần tránh để giúp chúng ta có một năm suôn sẻ, thuận lợi.

Lời chúc Tết Kỷ Hợi ý nghĩa tặng người thân, bạn bè
Lời chúc Tết Kỷ Hợi ý nghĩa tặng người thân, bạn bè
Gia đìnhicon  03/02/2019 

Lời chúc Tết là món quà ý nghĩa tặng người thân nhân dịp năm mới.

Những món quà nên và không nên tặng gia chủ dịp đầu xuân
Những món quà nên và không nên tặng gia chủ dịp đầu xuân
Gia đìnhicon  30/01/2019 

Khi được gia chủ mời đến chơi nhà dịp đầu xuân, bạn nên cân nhắc những món quà nên và không nên mang theo trong năm mới.

'Nàng dâu ở với nhà chồng cả năm, ngày Tết nên về với bố mẹ đẻ'
'Nàng dâu ở với nhà chồng cả năm, ngày Tết nên về với bố mẹ đẻ'
Gia đìnhicon  29/01/2019 

TS Thế Hùng cho rằng con dâu đã sống cả năm cùng bố mẹ chồng thì ngày Tết nên dành thời gian cho nhà ngoại.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN