Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London

Ngay hôm 1/12, khi “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” chính thức được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, nghệ sỹ Thanh Phan từ London gọi điện về chia sẻ cùng tôi niềm vui của một Thanh đồng ở tận nước Anh.

Hầu đồng trong đêm chống chiến tranh phá hoại

Những năm chiến tranh chống Mỹ, tôi đưa sinh viên đi sơ tán xuống vùng Đa Cóc, Lương Quan thuộc xã Lê Lợi huyện Chí Linh, Hải Dương. Vùng quê hẻo lánh này nằm ở phía Bắc của núi Côn Sơn. Vì thấy tôi cũng biết tính toán can chi, tương xung tương khắc, võ vẽ dăm ba chữ Hán, thích thú với mấy câu đối thờ, nên các cụ trong thôn cảm tình. Một đêm cuối năm, có cụ thì thầm: "Tối nay trên đền có hầu thánh, thầy giáo có muốn dự thì tôi dẫn lên, nhưng nhớ chỉ mình thầy thôi đấy nhé". Thú thật, lúc ấy tôi muốn tìm hiểu một vấn đề mà chỉ nghe chứ chưa bao giờ thấy, nhưng sợ nhà trường, sợ địa phương phê bình cán bộ Nhà nước mà mê tín dị đoan. Sợ thì sợ, nhưng sức hút hầu đồng giúp tôi không quản ngại rét mướt, đêm tối trèo núi xuyên rừng lên ngôi đền nhỏ trên đỉnh núi.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London

Thủ nhang Điện Thất Linh đang hầu đồng. Điện thờ trong đêm lạnh được che kín không để ánh sáng lọt ra ngoài vì sợ máy bay địch phát hiện tưởng trận địa cao xạ pháo thì sẽ trút bom xuống. Trong ánh sáng mờ mờ, khói hương nghi ngút, tiếng đàn tranh dìu dặt cùng lối hát hết sức cuốn hút của cung văn làm tôi hết sức bất ngờ! Lân la tìm hiểu mới biết té ra hầu hết các con nhang đệ tử có mặt hôm ấy là từ Hải Phòng, Hải Dương, Hòn Gai, Uông Bí đến. Là người phụ trách nhóm sinh viên văn nghệ, mỗi dịp có liên hoan với địa phương tôi chạy đôn chạy đáo mới tìm được mấy vuông vải màn nhuộm xanh nhuộm đỏ cho các em lên sân khấu, thế mà ở đây giá đồng nào, trang phục đó.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London

Một kỳ hầu đồng vài ba chục giá kéo dài khá lâu. Nhìn các lớp khăn chầu, áo ngự màu sắc lộng lẫy đính kim tuyến, thêu ren rất công phu, tôi hiểu những con nhang ở đây họ đã vượt qua biết bao khó khăn để lưu giữ cũng như sắm sửa được những trang phục và lễ vật tiến cúng giữa lúc mà gạo phải tính theo gam, vải phải tính tới tấc mua bằng tem phiếu. Thuốc lá, vị cán bộ nào có tiêu chuẩn thì tháng vài bao, đường tiêu chuẩn cán bộ cũng chỉ có vài ba lạng một tháng. Vậy mà nhìn lên bàn thờ lễ vật vẫn đầy đủ. Tôi ngồi ở góc tối, thế nhưng khi cô ban tài, ban lộc tôi vẫn được điếu thuốc, chiếc bánh... Tôi lại càng lạ lùng, rùng mình khi được nhìn tận mắt màn thiên lình, dùng một cây sắt để xuyên qua má rồi cắm quả cau vào mũi nhọn... 0 năm rồi... những ấn tượng của đêm hầu đồng năm ấy cứ thúc giục tôi tìm hiểu cái điều mà ngày ấy người ta gắn cho là mê tín dị đoan. Việc hầu đồng như vậy chỉ dám làm chui.

Hầu đồng trong biệt thự giữa ban ngày ở Hà Nội

Tôi có một anh bạn thân, là nhà khoa học có tiếng, từng là Tổng Giám đốc một công ty rồi lên làm cán bộ quản lý cấp ngành. Vợ anh "có duyên" sớm với cửa Thánh, bỏ "Nhà nước" ra lập công ty và lập điện thờ Thánh, hầu đồng tại gia.Nhà anh nằm bên bờ sông Tô Lịch đoạn gần cầu Trung Hoà. Gian chính thờ điện với nhiều đồ thờ uy nghi sang trọng, đặc biệt vào dịp lễ tết có những đồ hàng mã to đẹp rực rỡ. Và có lẽ sau các lễ phải hoả thiêu các hàng mã này, nên trong nhà xây một lò đốt vàng mã khá lớn. Một buổi hầu đồng thu hút tới cả dăm bảy chục con nhang, đệ tử. Bên cạnh gian điện chính có phòng sắp lễ, mỗi giá đồng là một lễ. Lễ bây giờ khác xa những năm tôi thấy ở trên núi Côn Sơn. Hàng vài ba chục mâm lễ toàn là rượu ngoại, bánh cao cấp, chè thuốc hảo hạng. Và, tiền để cô ban tài ban lộc không phải là những đồng tiền lẻ mệnh giá nhỏ 500, 1.000, 2.000 VNĐ như ta thấy bà con đi lễ ở chùa ngày rằm, mồng một, mà là những xấp đầy đặn các tờ 500.000, 200.000, 100.000 và 50.000 VND. Có lẽ tôi là khách thân tình của ông bà chủ được ngồi hàng đầu, cho nên mỗi lần ban “lộc” thì tôi thường được cô ban cho, tính sơ sơ đêm ấy cũng được vài ba triệu đồng.Một kỳ hầu đồng vài ba chục giá kéo dài khá lâu, nên chủ điện thường bố trí cho khách ăn và có phòng phát "lộc" cho những người đến dự mang về.  Thấy tôi băn khoăn về khoản kinh phí khá lớn cho một kỳ hầu đồng, ông chủ lý giải: Người hầu đồng họ tin sẽ được Thánh phù hộ cho họ ăn nên làm ra thì việc chi phí cho một buổi lễ hầu đồng dẫu có to bao nhiêu thì cũng chỉ là "lễ bạc, lòng thành" thôi, không ai tính toán hơn thiệt cả.Thú thật, đến với những buổi hầu đồng trong nước tôi mới chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu hình thức lễ bái và thủ tục giữa người ngồi đồng với con nhang, đệ tử, và hình như vẫn láng máng là chuyện mê tín dị đoan. Nhưng rồi, trong một lần sang London tôi hết sức ngỡ ngàng được dự một buổi hầu đồng giữa kinh thành nước Anh xa lạ.

Cựu nhân viên An ninh London thủ từ Thất Linh điện

Qua một số văn nghệ sĩ Việt Nam cũng như những sinh viên, nghiên cứu sinh ngành văn hoá ở London, tôi được gặp ca sĩ Thanh Phan - một người Anh gốc Việt. Vợ chồng ca sĩ Thanh Phan là một đôi trai tài, gái sắc ở phố cổ Hà Nội, sang định cư ở đây đã gần 40 năm. Đến thăm nhà, anh dắt tôi ra thăm điện Thất Linh thờ Tứ phủ. Lý do nào anh đến với đạo mẫu? Anh mời tôi ngồi xếp bằng trên chiếc chiếu hoa trải trước bệ thờ, nhâm nhi chén chè Thái rồi tâm sự: mấy chục năm trước, sang đây lạ nước lạ cái nhớ nhà, nhớ nước day dứt. Lúc đầu tôi tìm về với những khúc hát thân quen một thời, rồi thích dân ca, thích chầu văn... vì chầu văn hay nhắc đến các địa danh mà tôi từng theo gia đình đi lễ ngày bé.
 

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London

Ca sĩ Thanh Phan và tác giả. Thế rồi khoảng những năm đầu 1990 các đoàn văn hoá Việt Nam bắt đầu sang Anh, tôi đươc tiếp đón các nghệ sĩ hát văn hàng đầu như Thanh Ngoan, Thuý Mùi, Vân Quyền... tôi được họ "truyền nghề" rồi mua băng tự luyện, và có lẽ trong người tôi đã có sẵn căn đồng cho nên tôi xin Thánh lập điện thờ Tứ phủ. Trước điện Thất Linh tuy không hoành tráng như những điện thờ mà tôi được thấy trong nước, nhưng anh hướng dẫn cho tôi biết các ban thờ Tam phủ: Mẫu thượng thiên áo đỏ, Mẫu thượng ngàn áo xanh, Mẫu Thoải áo trắng. Trong 36 giá đồng, khi hầu người ta thường hầu các vị thánh đã biết rõ về thần tích, cũng như vai trò của các vị Thánh đối với người trần. Thường thì khi giáng đồng phải theo thứ tự từ Thánh Mẫu đến hàng quan, hàng chầu, hàng ông Hoàng, hàng Cô, hàng Cậu…

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London
Ca sĩ Thanh Phan và các văn nghệ sĩ.

Điều làm tôi hết sức lý thú khi nghe anh lý giải các vị Thánh giáng đó là các vị Thánh thuần Việt có công đánh giặc giữ nước từ đời Bà Trưng là hai nữ tướng Lê Chân, Bát Nàn, ông Hoàng Bơ (nhà Trần), ông Hoàng Bảy (nhà Lý), ông Hoàng Mười (nhà Lê), quan lớn Tuần Tranh (quan thanh tra của các triều đình) đến những danh nhân, danh thần miền xuôi, miền ngược...

Thật xúc động khi ở giữa London mà nghe nhắc tới ông Hoàng Bẩy Bảo Hà, ông Hoàng Mười Nghệ An, cô Chín Sòng Sơn, cô Bơ Hoà Bình... Hầu đồng là một tín ngưỡng thuần Việt đã được thế giới tôn vinh là Di sản Văn hoá nhân loại... Là một người gốc Việt, ca sĩ Thanh Phan hết sức xúc động, tự hào, anh đăng ngay lên Facebook một clip anh hầu đồng khai quang cho một điện thờ mẫu mới. Anh hẹn tôi, Tết này về nước, anh sẽ đi hầu đồng ở những nơi nổi tiếng như Yên Bái, Lào Cai, Lạng Sơn, Bắc Giang và Hà Nội quê anh.

Ngỡ ngàng ngồi dự hầu đồng ở giữa London

Theo Dân trí

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
‘Đàn, hát dân ca ba miền’ ở Quảng Ninh
‘Đàn, hát dân ca ba miền’ ở Quảng Ninh

Hội diễn Đàn, hát Dân ca 3 miền và Triển lãm Tranh cổ động với chủ đề “Biển đảo quê hương - Môi trường Di sản”  do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức tại Hạ Long.

 
Cảm nhận âm thanh qua triển lãm tranh 'vẽ âm nhạc'
Cảm nhận âm thanh qua triển lãm tranh 'vẽ âm nhạc'

Triển lãm “Vũ điệu sắc màu - Dancing Colors of Nature” – cuộc hội ngộ giữa một hoạ sĩ Việt Nam với một hoạ sĩ Hà Lan.

 
Hoạ sĩ đương đại nổi tiếng của Hàn Quốc tổ chức triển lãm tại Việt Nam
Hoạ sĩ đương đại nổi tiếng của Hàn Quốc tổ chức triển lãm tại Việt Nam

Triển lãm tranh "Mã đáo" của họa sĩ đương đại nổi tiếng Hàn Quốc Lee, Sung Kun khai mạc ngày 26/10 tại Hà Nội.

 
Khán giả châu Âu ngạc nhiên với rối nước Việt Nam
Khán giả châu Âu ngạc nhiên với rối nước Việt Nam

Với 200kg rối mang sang châu Âu, nghệ sĩ Phan Thanh Liêm đã khiến khán giả của Lễ hội Phương Đông thán phục vì sự điêu luyện trong xử lý con rối của mình.

 
Hạn chế hình ảnh diễn viên hút thuốc lá trên phim và sân khấu
Hạn chế hình ảnh diễn viên hút thuốc lá trên phim và sân khấu

Bắt đầu từ ngày 15/11, việc hút thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử sẽ bị hạn chế trên phim và sân khấu.

 
Bộ Văn hoá lên tiếng về việc xây nhà hát 1.500 tỷ ở Thủ Thiêm
Bộ Văn hoá lên tiếng về việc xây nhà hát 1.500 tỷ ở Thủ Thiêm

Trong cuộc họp báo thường kỳ quý III.2018, ông Nguyễn Thái Bình - Chánh Văn phòng, người phát ngôn của Bộ VHTTDL đã trả lời báo chí về những lùm xùm liên quan đến chuyện xây dựng nhà hát 1.500 tỷ ở Thủ Thiêm, TP.HCM.

'Cháy mãi những đam mê' triển lãm tôn vinh các nhà khoa học nữ
'Cháy mãi những đam mê' triển lãm tôn vinh các nhà khoa học nữ

Triển lãm 'Cháy mãi những đam mê' kể về cuộc đời lao động khoa học của 15 nhà khoa học nữ Việt Nam, thuộc nhiều chuyên ngành khác nhau.

10 bức tranh đắt giá nhất thế giới, trị giá hàng trăm triệu USD
10 bức tranh đắt giá nhất thế giới, trị giá hàng trăm triệu USD

Bức vẽ "Đấng Cứu thế" của Leonardo da Vinci đang là tác phẩm hội họa được bán đấu giá đắt nhất với con số hơn 450 triệu USD.

Đại gia chơi nghệ thuật: Khi vợ tỷ phú Roman Abramovich phải xin lỗi
Đại gia chơi nghệ thuật: Khi vợ tỷ phú Roman Abramovich phải xin lỗi

Dasha Zhukova, vợ Roman Abramovich, có dòng dõi thượng lưu và am hiểu hội họa. Cô từng xin lỗi một cách cầu thị vì bức ảnh ngồi lên chiếc ghế hình phụ nữ da đen bán khỏa thân.

'Ký tên lên tác phẩm người khác là tự sỉ nhục chính mình'
'Ký tên lên tác phẩm người khác là tự sỉ nhục chính mình'

"Rất đáng tiếc cho hai ca sĩ nhiều người biết đến đã hành động như vậy. Họ đã bộc lộ trình độ văn hóa của mình", họa sĩ Đào Hải Phong chia sẻ về việc Đàm Vĩnh Hưng và Lệ Quyên ký tên vào bức tranh đang gây xôn xao. 

Hai ngày trải nghiệm văn hóa, ẩm thực Hàn Quốc tại Hội An
Hai ngày trải nghiệm văn hóa, ẩm thực Hàn Quốc tại Hội An

Người dân Hội An vừa trải qua 2 ngày đầy ắp các sự kiện văn hoá, ẩm thực đậm màu sắc Hàn Quốc. 

Hơn 1.000 người tham gia chạy vì trẻ em bị tai nạn giao thông
Hơn 1.000 người tham gia chạy vì trẻ em bị tai nạn giao thông

Ngày hội Mottainai 2018 “Trao yêu thương - Nhận hạnh phúc” vừa diễn ra tại Vườn hoa Lý Thái Tổ và phố đi bộ quanh hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội, nhằm gây quỹ từ thiện vì trẻ em mồ côi, trẻ em bị ảnh hưởng bởi tai nạn giao thông

Bán kết Liên hoan tiếng hát người làm báo khu vực phía Nam
Bán kết Liên hoan tiếng hát người làm báo khu vực phía Nam

Đêm bán kết khu vực phía Nam của Liên hoan Tiếng hát người làm báo Việt Nam mở rộng lần thứ VI vừa diễn ra tại Nhà hát Quân đội (TP. HCM) tối 13/10 vừa qua.

Liên hoan Guitar Quốc tế Alma Hà Nội
Liên hoan Guitar Quốc tế Alma Hà Nội

Liên hoan Guitar Quốc tế Alma Hà Nội lần 2 sẽ đem lại cho người yêu guitar một mùa thu đáng nhớ, một sự khởi sắc của guitar Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung.

Đêm nhạc “Thu yêu thương” đi tìm khăn ấm cho em nhỏ Hà Giang
Đêm nhạc “Thu yêu thương” đi tìm khăn ấm cho em nhỏ Hà Giang

Đêm hoà nhạc với chủ đề “Thu yêu thương” quy tụ những nghệ sĩ và giảng viên hàng đầu của Học viện Âm nhạc quốc gia với mục đích gây quỹ từ thiện cho trẻ em vùng cao.

Anh tài hội ngộ tại Liên hoan Ảo thuật toàn quốc 2018
Anh tài hội ngộ tại Liên hoan Ảo thuật toàn quốc 2018

Do Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam phối hợp với Sở VHTT TP.HCM tổ chức tại Nhà hát Thành phố vào tối 13 và 15/10, liên hoan là hoạt động nhằm phát hiện những tài năng sáng tạo của chuyên ngành xiếc Việt Nam.

Nhà hát Sydney một thời gây tranh cãi và các biểu tượng văn hóa tầm cỡ
Nhà hát Sydney một thời gây tranh cãi và các biểu tượng văn hóa tầm cỡ

Nhà hát giao hưởng, opera không chỉ là những công trình nổi tiếng, có tầm vóc mà còn được xem là biểu tượng văn hóa, nghệ thuật và du lịch của nhiều quốc gia trên thế giới.

Nghệ nhân gấp giấy Nhật Bản hướng dẫn trẻ em Việt làm đồ chơi
Nghệ nhân gấp giấy Nhật Bản hướng dẫn trẻ em Việt làm đồ chơi

Đây là năm thứ 3 liên tiếp ông Kazuma Takahashi, nghệ nhân gấp giấy nổi tiếng Nhật Bản, Chủ tịch Hiệp hội Nghệ thuật Bao bì Nhật Bản, sang Việt Nam tham dự Ngày hội Mottainai và hướng dẫn trẻ em Việt Nam làm đồ chơi.

Tinh hoa làng nghề Hà Nội qua những bức ảnh
Tinh hoa làng nghề Hà Nội qua những bức ảnh

Triển lãm "Làng nghề, phố nghề" trưng bày những hình ảnh được ghi lại bởi các nhiếp ảnh gia với tình yêu Hà Nội chân thành, sâu lắng và bền chặt; con mắt nghề giàu nhân văn và nhiều trải nghiệm sống.

NSND Anh Tú nhập viện vì biến chứng tiểu đường, phải truyền máu
NSND Anh Tú nhập viện vì biến chứng tiểu đường, phải truyền máu

NSND Anh Tú nhập viện từ cuối tháng 9, anh gầy đi trông thấy vì những biến chứng của bệnh tiểu đường.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN