Tại sao trẻ làm đề văn tả "đối tượng không có trong đời em"?

Trong khi thực hiện chương trình Tiểu học hiện hành, ở môn Tiếng Việt, phân môn Tập làm văn, kiểu ra đề bài “Tả cây hoa hồng nhà em”, “Tả con chó nhà em”, “Tả bố em đang làm việc”… là do sự hời hợt của giáo viên. Phụ huynh không hiểu cứ đổ tại chương trình.

Chương trình và đề làm văn trong sách giáo khoa luôn “mở”

Trong khâu biên soạn sách Chương trình 2000, các tác giả sách giáo khoa đã đề cao quan điểm thực tế của bài học. Môn Tiếng Việt không là ngoại lệ. Vì thế, các bài học  Tiếng Việt từ phân môn Tập đọc cho đến Luyện từ và câu, Tập làm văn…, bao giờ cũng có câu hỏi liên hệ. Dù câu hỏi ứng dụng có in vào sách hay không thì giáo viên vẫn phải hỏi. 

Tại sao trẻ làm đề văn tả 'đối tượng không có trong đời em'?

Chương trình Tiếng Việt 2000, các đề văn rất “mở”

Chẳng hạn, khi học tập đọc “Dế mèn bênh vực kẻ yếu”, học sinh bao giờ cũng phải liên hệ mình cần học tập đức tính gì của Dế mèn. Học về câu khiến, học sinh được học “Cách đặt câu khiến”, “Giữ phép lịch sự khi bày tỏ yêu cầu, đề nghị”… Rồi các bài làm văn trao đổi ý kiến với người thân, tóm tắt tin tức, tập ghi chép sổ tay… là những minh chứng cho tính thực tế của nội dung chương trình.

Có lẽ rút kinh nghiệm nhiều bài tập làm văn trong sách chương trình cải cách giáo dục yêu cầu học sinh tả một sự vật cụ thể khiến nhiều em “khóc lóc”. nên đến chương trình Tiếng Việt 2000, các đề văn rất “mở”. Ví dụ, lớp 2 có những đề kiểu như “Kể về người hang xóm”, lớp 3 có đề “Viết một đoạn văn nói về một người thân của em”, riêng bài luyện tập tả con vật lớp 4 thì có những 4 đề bài để học sinh lựa chọn…

Sách giáo khoa đã thực tế hóa nhưng vẫn gò bó

Đáng lẽ ra, để phát huy sự tính tích cực của học sinh, sách giáo khoa chỉ cần ra đề, còn làm văn và viết văn thế nào là tùy cảm xúc của mỗi em. 

Nhưng ngay từ lớp 2, lớp 3, sách giáo khoa lại đưa câu hỏi gợi ý vào bài học. Chẳng hạn như với đề bài viết về người thân thì sách lại in một loạt câu hỏi gợi ý: Người đó là ai? Bao nhiêu tuổi? Làm nghề gì? Người đó đối với em thế nào? Em đối với người đó thế nào?… Thế là học sinh cứ trả lời các câu hỏi đó rồi ghép lại thành văn.

Sự gò bó trong dạy làm văn cho học sinh xuyên suốt chương trình Tập làm văn từ lớp 2 đến lớp 5. Hạn chế đó thể hiện rõ nhất ở câu kết bài. Vì lớp 2, lớp 3 sách gợi ý “Em đối với người đó như thế nào?” và lớp 4, lớp 5 sách lại gợi ý kết bài kiểu yêu quý đối tượng miêu tả, nên thường học sinh kết bài rất giống nhau theo cách “Em rất thích cây phượng vĩ này”.

Tôi đã từng chứng kiến, một học sinh lớp 3 viết bài văn kể về trận thi đấu thể thao và kết thúc bằng câu “Ra về, cầu thủ cả hai đội đều vui vẻ vì đã chơi một trận bóng hay”. Thấy em xong bài trước rồi ngồi chơi, cô giáo đến gần nhắc “Em rất thích trận đá bóng này”. Cậu học trò ngơ ngác một chút rồi vẫn cúi đầu viết thêm câu văn kết bài theo “truyền thống”.

Giáo viên dạy theo khuôn mẫu, đề bài nào học sinh cũng tả được

Học sinh tiểu học bây giờ không biết giỏi đến đâu nhưng được cái gần như cây gì cũng tả được và… con gì cũng tả được. 

 

Chẳng hạn, gặp đề bài yêu cầu tả một cây hoa thì học sinh nào cũng biết viết “Trước cửa nhà em có một cây hoa hồng. Cây hồng này do bố em trồng từ lâu rồi… Nhìn từ xa cây hoa như một ngọn lửa khổng lồ. Mỗi bông hoa là một ngọn lửa hồng tươi…”. 

Tại sao trẻ làm đề văn tả 'đối tượng không có trong đời em'?
Ảnh Đinh Quang Tuấn

Nếu gặp đề văn tả người thì còn dễ nữa. Các em tả trăm người như một. Bà thì cứ tóc bạc, da nhăn, nhai trầu… Cô giáo hoặc mẹ thì cứ da trắng, tóc đen, mắt sáng, răng đều.

Sở dĩ học sinh tả mẹ nào cũng giống mẹ nào, bà nào cũng giống bà nào là do cách hướng dẫn của giáo viên. Trong một tiết học 40 phút, sĩ số mỗi lớp trên dưới 40 học sinh, lại chỉ ngồi trong lớp tưởng tượng ra mà tả (thiếu trải nghiệm thực tế) cho nên giáo viên khó lòng tạo điều kiện cho cách nhìn và sáng tạo của từng học sinh để tả nét riêng biệt của mỗi con vật cùng loài. “Biết vậy mà đành chấp nhận” - các cô thường tặc lưỡi.

Từ tư duy tả mọi con vật cùng loài giống nhau đó nên giáo viên ra đề bài không giống hoàn cảnh sống của học sinh là điều dễ xảy ra. Và thực tế, hiếm khi có học sinh ương bướng trả lời “Nhà em không nuôi chó!”.

Điều đáng nói là bài văn thiếu tính thật thà

Không riêng gì thành phố, nông thôn ngày nay cũng dần dần xa lạ với những vật nuôi mà trước đây nhà ai cũng có. Một lúc nào đó, dừng lại để quan sát nhà quê, chúng ta sẽ thấy đúng là học sinh khó có thực tế mà miêu tả, nhất là tả loài vật. 

Người dân thôn quê đang chuyển sang đi làm công nghiệp nên gà ít nuôi, và những chú gà trống oai phong đuôi cong như dấu hỏi là khó gặp. Chó thì nhốt cũi vì thả ra dễ mất nên nó không gần gũi với người. Mèo thì có thời gần như tuyệt chủng, nay hồi phục được số lượng đếm trên đầu ngón tay mỗi làng, mỗi xóm…

Thực tế là vậy nhưng trong bài văn của các em, mỗi khi đi học về chó phải chạy ra cổng đón, mừng tíu tít… Mèo thì đêm đêm chui vào chăn ngủ cùng với em… Rồi mèo lại còn rình chuột bên bồ thóc, “chít” một cái đã bắt sống tên chuột…

Phải viết vậy mới thành bài văn và bài văn mới sinh động. Càng học sinh giỏi càng phải tưởng tượng nhiều mà tả những cái… chẳng thấy bao giờ.

Quả đúng là, văn học thì có chân thực và luôn có hư cấu. Vấn đề tính thật thà trong bài văn của trẻ xin dành cho bạn đọc luận bàn.

Còn tôi, tôi chỉ xin được lí giải đôi chút về những đề văn yêu cầu tả đối tượng mà có học sinh chẳng thấy bao giờ (hay nói cho văn hoa là “Đối tượng tả không có trong đời em”). Qua phân tích trên, có thể kết luận nguyên nhân vấn đề này mang tính hệ thống: Từ nội dung chương trình tuy đã thực tế nhưng vẫn gò bó, thiếu sáng tạo, đến tư duy dạy văn khuôn mẫu những người thầy, không tạo được điều kiện cho học sinh có những chấm phá riêng.

Tùng Sơn (giáo viên tiểu học)

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Nghi vấn học sinh lớp 1 chấn thương mắt do bị cô chủ nhiệm đánh
Nghi vấn học sinh lớp 1 chấn thương mắt do bị cô chủ nhiệm đánh
Góc phụ huynhicon  19/02/2019 

Một phụ huynh ở Lạng Sơn phản ánh về việc con trai là học sinh lớp 1A1 Trường Tiểu học xã Thụy Hùng sau khi đi học về gia đình phát hiện bị tổn thương nặng vùng mắt. Anh nghi ngờ con bị cô giáo đánh nên báo công an.

 
9 phút quan trọng nhất trong một ngày của mọi đứa trẻ
9 phút quan trọng nhất trong một ngày của mọi đứa trẻ
Góc phụ huynhicon  19/02/2019 

Nhiều cha mẹ luôn phàn nàn mình không có đủ thời gian để gần gũi, trò chuyện với con cái. Tuy nhiên, dù quỹ thời gian hạn hẹp nhưng với 9 phút mỗi ngày, cha mẹ vẫn có thể khiến đứa trẻ trở nên hạnh phúc hơn.

 
Làng nghề Thường Tín chọn 5 'chữ vàng' khai bút đầu xuân
Làng nghề Thường Tín chọn 5 'chữ vàng' khai bút đầu xuân
Góc phụ huynhicon  14/02/2019 

Với 5 chữ: Đoàn Kết, Sáng Tạo, Quyết Tâm, Phát Triển, Thành Công, huyện Thường Tín khai bút đầu xuân Kỷ Hợi 2019 với quyết tâm thành công trong mọi lĩnh vực.

 
Tại sao bạn cần hỏi con câu này sau mỗi buổi học
Tại sao bạn cần hỏi con câu này sau mỗi buổi học
Góc phụ huynhicon  18/02/2019 

Câu hỏi mà phụ huynh đặt ra cho con sau mỗi buổi đi học về được bà mẹ người Mỹ Christine Organ chia sẻ.

 
Cách làm những con ếch ngộ nghĩnh từ cốc giấy
Cách làm những con ếch ngộ nghĩnh từ cốc giấy
Góc phụ huynhicon  19/02/2019 

Một đàn ếch xanh đỏ tím vàng vui mắt làm từ những chiếc cốc giấy - hãy thử xem nào.

 
Thỏ con ngộ nghĩnh làm từ vỏ hộp sữa chua
Thỏ con ngộ nghĩnh làm từ vỏ hộp sữa chua
Góc phụ huynhicon  18/02/2019 

Đừng vứt những vỏ hộp sữa chua đi nhé, bạn có thể cùng bé làm được những chú thỏ con ngộ nghĩnh đấy.

Hàng nghìn học sinh nghỉ học trong lễ Rằm tháng Giêng
Hàng nghìn học sinh nghỉ học trong lễ Rằm tháng Giêng
Góc phụ huynhicon  18/02/2019 

Hàng nghìn học sinh tiểu học và mầm non sẽ được nghỉ học để đảm bảo an toàn cho lễ Rằm tháng Giêng sắp tới tại TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

Cậu bé 10 tuổi thắng kiện cha, đòi lại tiền mừng tuổi
Cậu bé 10 tuổi thắng kiện cha, đòi lại tiền mừng tuổi
Góc phụ huynhicon  16/02/2019 

Một cậu bé 10 tuổi người Trung Quốc đã thắng kiện cha mình trong việc đòi lại số tiền mừng tuổi.

15 câu cha mẹ nên hỏi con mỗi ngày để rèn luyện tư duy cho trẻ
15 câu cha mẹ nên hỏi con mỗi ngày để rèn luyện tư duy cho trẻ
Góc phụ huynhicon  18/02/2019 

Lồng ghép những câu hỏi sau vào các cuộc trò chuyện hàng ngày sẽ khuyến khích hành vi tích cực ở trẻ, đồng thời giúp cha mẹ sẽ hiểu con cái hơn.

Những đứa trẻ đạp xe tới trường trong thời tiết -17 độ C
Những đứa trẻ đạp xe tới trường trong thời tiết -17 độ C
Góc phụ huynhicon  16/02/2019 

Dưới 10 độ C học sinh Hà Nội sẽ được nghỉ học, nhưng trong thời tiết -17 độ C, học sinh Phần Lan vẫn đạp xe tới trường.

TP.HCM bắt đầu giảm học phí bậc THCS
TP.HCM bắt đầu giảm học phí bậc THCS
Góc phụ huynhicon  15/02/2019 

Từ học kỳ II này, TP.HCM sẽ chính thức giảm học phí bậc THCS với mức giảm so với hiện tại là 55.000 đồng/ tháng cho học sinh ngoại thành và 40.000 đồng/ tháng cho học sinh nội thành.

Gấp chậu hoa đẹp mắt bằng giấy
Gấp chậu hoa đẹp mắt bằng giấy
Góc phụ huynhicon  15/02/2019 

Chỉ cần kiên nhẫn một chút, bạn đã có thể gấp cho mình những chậu hoa nhỏ xinh.

Cách gấp đàn cá đẹp mắt từ giấy màu
Cách gấp đàn cá đẹp mắt từ giấy màu
Góc phụ huynhicon  16/02/2019 

Không cần quá khéo, cả một đàn cá xinh xắn vẫn có thể xuất hiện dưới đôi tay bạn.

9 câu cha mẹ thường xuyên nói sẽ làm thay đổi cuộc đời trẻ
9 câu cha mẹ thường xuyên nói sẽ làm thay đổi cuộc đời trẻ
Góc phụ huynhicon  15/02/2019 

Có những câu nói cha mẹ nên sử dụng thường xuyên và có những câu cần tuyệt đối tránh để không làm ảnh hưởng tới cảm xúc, tâm lý và sự nỗ lực của trẻ.

11 quy tắc tiết kiệm tiền của người giàu
11 quy tắc tiết kiệm tiền của người giàu
Góc phụ huynhicon  17/02/2019 

Tờ Bright Side đã giới thiệu 11 quy tắc tiết kiệm tiền của những người giàu. Hãy tham khảo và thử áp dụng với bản thân mình.

11 câu nói nhẹ nhàng của cha mẹ khiến trẻ răm rắp nghe lời
11 câu nói nhẹ nhàng của cha mẹ khiến trẻ răm rắp nghe lời
Góc phụ huynhicon  14/02/2019 

Khi nuôi dạy con cái, cha mẹ thường quên đi sức mạnh của ngôn từ. Những lời lẽ yêu thương, khích lệ có thể khiến đứa trẻ thay đổi thái độ và hành vi.

Buổi chào cờ đẫm nước mắt ở ngôi trường có 6 học sinh chết đuối
Buổi chào cờ đẫm nước mắt ở ngôi trường có 6 học sinh chết đuối
Góc phụ huynhicon  11/02/2019 

Sáng nay (mùng 7 Tết), hàng trăm học sinh, thầy cô Trường THCS Nguyễn Duy Hiệu (huyện Thăng Bình, Quảng Nam) - ngôi trường có 6 học sinh bị chết đuối chiều mùng 4 Tết vừa qua, đã tổ chức buổi chào cờ đầu năm.

Hàng trăm trường học Anh dạy môn học mới: Ngồi thiền
Hàng trăm trường học Anh dạy môn học mới: Ngồi thiền
Góc phụ huynhicon  12/02/2019 

Hàng trăm trường học của Anh đang chuẩn bị mở rộng chương trình giảng dạy truyền thống bằng một môn học mới: Thiền.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT thăm hỏi gia đình 6 học sinh bị chết đuối
Thứ trưởng Bộ GD-ĐT thăm hỏi gia đình 6 học sinh bị chết đuối
Góc phụ huynhicon  10/02/2019 

Sáng nay, Thứ trưởng Nguyễn Thị Nghĩa đại diện cho lãnh đạo Bộ GD-ĐT đã tới thăm hỏi gia đình 6 em học sinh chết đuối thương tâm vào chiều mùng 4 Tết.

5 kỹ năng sống nằm lòng trong tình huống nguy hiểm
5 kỹ năng sống nằm lòng trong tình huống nguy hiểm
Góc phụ huynhicon  13/02/2019 

Những nguy hiểm trong cuộc sống là điều không thể lường trước. Các kỹ năng sống dưới đây có thể giúp bạn sống sót trong những tình huống bất trắc xảy ra.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN