"Đừng ai học ngoại ngữ kiểu... tham lam, như tôi"

Nhà nghiên cứu An Chi, người được biết đến với chuyên mục Chuyện Đông chuyện Tây, được biết là có thể viết lách tranh luận quyết liệt được với các cây đa cây đề trong lĩnh vực từ nguyên với vốn từ ngữ ở nhiều ngôn ngữ khác nhau.

Đã từng "xin thẳng thắn nhận rằng, cái “vốn” ngoại ngữ của mình chỉ có thể nằm gọn trong lá tre, lá mít", An Chi cho biết ông không muốn nói mình có nghiên cứu nhiều ngoại ngữ, mà chỉ là “nhờ có vốn ngoại ngữ Anh, Pháp, Tây Ban Nha và chữ Hán… nên tôi có thể đọc nhiều loại sách khác nhau, sau này mới có điều kiện và vốn liếng từ ngữ để viết lách tranh luận với các cây đa cây đề trong lĩnh vực này…”.

Sở dĩ có thể tranh luận quyết liệt được với các cây đa cây đề trong lĩnh vực từ nguyên với vốn từ ngữ ở nhiều ngôn ngữ khác nhau, bởi ông luôn luôn chủ trương "phải tra cứu đến đầu đến đũa để điểm được đúng đích".

Mà "khi tự mình thấy là đã đạt được đến đúng điểm đích rồi thì An Chi không “ngại lời” trước bất cứ tên tuổi lớn nào".

'Đừng ai học ngoại ngữ kiểu... tham lam, như tôi'
Ảnh Phạm Thành Long/ Documentary Photography

“Công cuộc” học ngoại ngữ, qua lời kể của An Chi, xem ra khá… nhẹ nhàng. Ông cho biết “Ngoại ngữ đầu tiên mà tôi cho rằng mình có thể viết rõ ràng, tạm đủ để đọc sách đó là tiếng Pháp. Còn tiếng Anh, hồi tôi đi học đó là ngoại ngữ thứ nhất bắt buộc, nên phải học.

Ngoại ngữ thứ hai, vì tôi học trường Pháp, nên họ có đưa tiếng Việt, tiếng Ý, tiếng Đức, tiếng Tây Ban Nha làm ngoại ngữ thứ hai cho học sinh học. Hồi đó tôi chọn học tiếng Tây Ban Nha. Nhưng chưa hết cấp học đó tôi đã ra Bắc, nên tiếng Tây Ban Nha của tôi vốn liếng chưa được bao nhiêu”.

Trong lĩnh vực từ nguyên, tiếng Hán được dùng rất nhiều và học giả An Chi được xem như là một “chuyên gia”. Với tiếng Hán, ông An Chi cho biết trước đây ông không được học nhưng do gia đình có buôn bán ở Chợ Lớn, ông cũng hay ra chợ nên làm quen với chữ Hán từ đó.

“Những chữ Hán đầu tiên tôi học được là qua các bảng hiệu. Có những chữ đơn giản, ví dụ như "Hiệu thuốc Đại Quang", thì chữ “đại” có 3 nét thôi, dễ học dễ nhớ lắm. Rồi chữ “quang” có 6 nét, cũng dễ nhớ…

Những chữ Hán ở các biển hiệu của Chợ Lớn đập vào mắt, in đậm trong trí nhớ của tôi. Sau này khi ra Bắc tôi học tiếng Trung thêm 1 năm, nhưng cũng là học theo kiểu bắt đầu thôi. Thành ra sự thật thì tôi không được đào tạo gì về tiếng Hán cả, chỉ có tự học" - ông an Chi nói về ngoại ngữ thứ 4 mà ông biết.

Kể về thời kỳ làm phụ ở trường bồi dưỡng cán bộ giáo viên ở Thái Bình, ông An Chi cho biết mình được phân công cho làm ở nhà ăn. "Tôi chỉ lo làm kế toán, lên bảng cho học viên biết chi tiêu của tháng là bao nhiêu, cuối tháng tổng kết lại. Từng quý một đi duyệt gạo, than, công việc hàng ngày không có nhiều, nên có thời gian nghiên cứu từ nguyên…

Trong quãng thời gian đó, có lần tôi về Hà Nội, vào chợ Đồng Xuân rồi lại đi qua chợ Bắc Qua. Không biết sao ở trong chợ Bắc Qua lại có một người bán sách cũ. Người này lại chỉ có một quyển, là quyển trung của bộ “Từ hải” (là bộ từ điển Hán ngữ nổi tiếng, ra đời năm 1936).

Thường thì người ta in “Từ hải” thành một quyền dày hoặc in thành 2 quyển, là quyển thượng và quyển hạ. Nhưng quyển mà người bán sách cũ này có thì lại nằm trong một bộ 3 quyển: thượng, trung, hạ.

Tuy chỉ có quyển trung, nhưng cũng có thể dựa vào đó để nghiên cứu từ nguyên được. Thành ra từ đó tôi đi sâu vào từ nguyên. Thật là cơ duyên".

"Cơ duyên" khi gặp cuốn "Từ hải" quyển trung ông An Chi muốn nói đến còn ở chỗ nhờ cuốn sách này mà ông lại có được một bộ sách quý khác...

"Về Hà Nội, tôi gặp bác Sáu Lời, là một vị lương y ở Viện đông y ở Hà Nội. Bác Sáu có thừa một bộ “Khang Hy từ điển” (bộ từ điển Hán ngữ nổi tiếng ra đời năm 1716), mà lại chưa có Từ Hải. Tuy tôi chỉ có quyển trung nhưng bác Sáu thương tình, ông lấy quyển đó, rồi giao cho tôi bộ thừa của Khang Hy từ điển.

Có bộ sách quý, ỷ vào trí nhớ của mình, tôi đọc lướt rất nhanh tất cả mọi thứ trong mấy tập Khang Hy từ điển…”.

"Đừng ai học ngoại ngữ kiểu... tham lam, như tôi"

Cách phát âm tiếng Quảng Đông, Quảng Tây y như người bản xứ của nhà nghiên cứu An Chi cũng làm nhiều người thán phục.

 

Ông An Chi cho biết về âm của tiếng Triều Châu (Quảng Đông), ông phải tra cứu ở sách vở, đặc biệt là ở một số quyển từ điển về tiếng Triều Châu, Quảng Đông. 

'Đừng ai học ngoại ngữ kiểu... tham lam, như tôi'
Nhà nghiên cứu An Chi

“Riêng với tiếng Quảng Đông thì tôi có môi trường học thuận lợi. Hồi tôi 9, 10 tuổi, gia đình đã cho về Chợ Lớn ở. Thời điểm đó, người Anh đã tạo điều kiện cho người Pháp trở lại miền Nam. Pháp tấn công qua Cầu Bông, Hiệp Hòa…, coi như vùng Gia Định hồi đó không được yên tĩnh nên gia đình tôi tản cư về Chợ Lớn.

Ở trung tâm khu vực Chợ Lớn không có trường của người Việt. Chỗ có trường lại xa quá so với khu trung tâm, ở nhà thì thất học, nên gia đình cho tôi học trường của người Hoa. Trường đó nay là trường Trần Hữu Trang trên đường Trần Hưng Đạo.

Trong số bạn cùng trường tôi khi đó đó có những bạn người Quảng Đông. Tôi hay sang nhà một người bạn chơi, lên lầu để coi báo vì nhà họ thường mua nhiều báo làm bao bì gói hàng. Trong số báo đó có những tờ tiếng Hoa, tôi mày mò đọc, rồi mày mò nói chuyện với những cậu bạn trong trường, nên đâm ra phát âm được chính xác…

Khi tôi ở ngoài Bắc trở về Nam vào tháng 8/1975, mẹ tôi còn buôn bán ở Chợ Lớn, tôi công tác ở Sở Giáo dục Thành phố, tối nào tôi cũng về Chợ Lớn.

Hồi đó gia đình tôi để cho một cô người Hoa bán thuốc lá ở trước cửa nhà. Cô đó người Quảng Đông, chừng 30 tuổi trở lại. Thỉnh thoảng, tôi nói chuyện với cô bằng tiếng Quảng Đông, cô khen tôi là “Anh nói rất là đúng”… - ông An Chi giải thích lý do tại sao có thể phát âm tốt tiếng Quảng Đông.

“Hay như tiếng sanskrit thì tôi tìm được một quyển từ điển mỏng. Tôi đọc trong đó, nghiền ngẫm sao cho ngấm vào hiểu biết của mình. Dĩ nhiên làm sao mà hiểu hết được, nhưng mình cũng đọc như thế để có khái niệm khái quát về nó. Chừng nào mà “cãi” với người ta, khi đó cũng có thuận lợi” – ông An Chi chia sẻ thêm về cách học ngôn ngữ này.

Theo học giả An Chi, học ngoại ngữ càng sớm thì cách phát âm càng giống người bản ngữ. Còn tới 19, 20 tuổi, thậm chí tới 30, 40 tuổi mà học thì uốn nắn giọng nói, ngữ điệu sẽ khó.

“Nhưng sự thực với ngoại ngữ tôi làm theo… “võ rừng” thôi chứ không có phương pháp gì hết. Tôi cứ tra cứu rồi viết, tra cứu rồi viết… Tinh thần của tôi là muốn “cãi” với người ta mình phải biết sơ sơ, chứ tay ngang hoàn toàn không biết gì làm sao mà tranh luận được.

Về cách học theo từ điển, trong đó thường chia từng đoạn, có phần sách dẫn. Khi nào cần thì tìm, đọc phần nào ở trang mấy. Hãy đọc thật kỹ phần đó. Nếu hỏi kinh nghiệm của tôi thì đó là kinh nghiệm”.

Ông An Chi thú thực “Hồi học trung học, tôi không nghĩ sau này mình sẽ nghiên cứu ngôn ngữ. Các môn ngoại ngữ họ dạy thì tôi học thôi. Hồi đó, họ dạy theo bộ sách trong trường, mình cũng theo nội dung đó mà học.

Chỉ có một điều hồi đó trí nhớ của tôi rất tốt. Hồi nhỏ tôi nhớ dữ lắm.Vậy nên hồi đó tôi lướt qua hết rất là lẹ. Hồi học trường Pháp, những năm đầu tiên học tiếng Pháp, bà giáo người Pháp còn khen là “Cậu có một trí nhớ tuyệt diệu”.

Nhưng bây giờ tôi quên nhiều lắm. Hồi trước đọc mười thì bây giờ tôi quên tới bảy, tám, thậm chí là tám, chín rồi”.

Theo ông An Chi thì “Tôi thấy rằng cần phải luyện trí nhớ mới được. Chứ như hồi trước tôi đọc Khang Hy từ điển từ đầu đến cuối, kể cả khảo dị, bổ sung… một cách nhanh chóng. Nhưng đó là cách đọc tham lam quá, chạy đua với trí nhớ của mình. Hậu quả là giờ đây tôi đã quên nhiều lắm”.

Nếu có khuyên các bạn trẻ, thì tôi khuyên rằng… không nên học ngoại ngữ kiểu vội vã và tham lam như tôi” – ông An Chi nói vui.

Nhà nghiên cứu An Chi sinh năm 1935 tại Sài Gòn, còn có bút danh quen thuộc khác là Huệ Thiên, tên khai sinh là Võ Thiện Hoa.

Ông là học sinh kháng chiến thời chống Pháp. Tháng 5/1955, ông vượt tuyến ra Bắc đi thanh niên xung phong, học Trường Sư phạm trung cấp Trung ương ở Hà Nội, dạy cấp 2 ở Thái Bình, phụ trách thư viện Trường Học sinh miền Nam số 8 ở Tam Đảo…

Tháng 8/1975, ông trở về miền Nam tiếp tục công tác trong ngành giáo dục, rồi về hưu, đọc sách, nghiên cứu.

Từ năm 1990, An Chi bắt đầu cộng tác với báo chí, phụ trách các chuyên mục thường xuyên “Chuyện Đông chuyện Tây” trên Kiến thức ngày nay, “Từ chữ đến nghĩa” trên Đương thời,… và An ninh Thế Giới, Người đô thị, ĐHQG TP.HCM...

Các chuyên mục và sách của ông hấp dẫn người đọc bởi những giải đáp gọn ghẽ, tường tận, uyên thâm và hóm hỉnh về ngôn ngữ, văn hóa, điển tích cũng như các thắc mắc hóc búa về từ nguyên, ngữ nghĩa…

Ngân Anh

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Thực nghiệm chương trình mới: Giáo viên ngại đổi mới
Thực nghiệm chương trình mới: Giáo viên ngại đổi mới
Khoa họcicon  04/05/2018 

Ban phát triển các chương trình môn học vừa có báo cáo kết quả thực nghiệm và khảo sát ý kiến giáo viên, cán bộ quản lý về dự thảo các chương trình môn học trong chương trình giáo dục phổ thông mới ngày 3/5.

 
Công bố cuộc thi sáng kiến công nghệ cho cuộc sống hằng ngày
Công bố cuộc thi sáng kiến công nghệ cho cuộc sống hằng ngày
Khoa họcicon  16/08/2018 

Cuộc thi do Bộ Khoa học và Công nghệ (Cục Sở hữu trí tuệ là Cơ quan thường trực) chủ trì với chủ đề “Sáng tạo công nghệ cho cuộc sống hàng ngày”.

 
Sinh viên 18 nước và vùng lãnh thổ tranh tài điều khiển robot ném còn tại Việt Nam
Sinh viên 18 nước và vùng lãnh thổ tranh tài điều khiển robot ném còn tại Việt Nam
Khoa họcicon  16/08/2018 

19 đội tuyển đến từ 18 quốc gia và vùng lãnh thổ sẽ đến Ninh Bình dự cuộc thi sáng tạo Robot Châu Á Thái Bình Dương (ABU Robocon 2018) diễn ra ngày 26/8.

 
GS Đàm Thanh Sơn: "Đừng ngần ngại chia sẻ khó khăn"
GS Đàm Thanh Sơn: "Đừng ngần ngại chia sẻ khó khăn"
Khoa họcicon  10/08/2018 

Trung tâm Vật lý lý thuyết quốc tế (ICTP) xướng tên trao Giải thưởng và Huy chương Dirac 2018 cho 3 nhà vật lý học nổi tiếng thế giới, trong đó có nhà khoa học người Mỹ gốc Việt - GS Ðàm Thanh Sơn

 
Khai mạc Diễn đàn Xúc tiến chuyển giao công nghệ Việt Nam – Lào 2018
Khai mạc Diễn đàn Xúc tiến chuyển giao công nghệ Việt Nam – Lào 2018
Khoa họcicon  09/08/2018 

Sáng 9/8, tại Viện quản lý Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Lào, Thủ đô Viêng Chăn đã diễn ra Lễ khai mạc Diễn đàn Xúc tiến chuyển giao công nghệ Việt Nam – Lào 2018

 
GS Đàm Thanh Sơn được trao Huy chương Vật lý Dirac
GS Đàm Thanh Sơn được trao Huy chương Vật lý Dirac
Khoa họcicon  09/08/2018 

Trung tâm Vật lý lý thuyết quốc tế vừa trao Giải thưởng và Huy chương Dirac 2018 cho 3 nhà vật lý học nổi tiếng, trong đó có GS Đàm Thanh Sơn của ĐH Chicago.

Ký kết quy chế xây dựng và quản lý chỉ dẫn địa lý Việt Nam
Ký kết quy chế xây dựng và quản lý chỉ dẫn địa lý Việt Nam
Khoa họcicon  08/08/2018 

Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNN), Bộ Công Thương (CT) đã thực hiện lễ ký kết Quy chế phối hợp về xây dựng và quản lý chỉ dẫn địa lý (CDĐL) vào sáng ngày 8/8.

Sắp có mưa sao băng lớn nhất năm vào rạng sáng 13/8
Sắp có mưa sao băng lớn nhất năm vào rạng sáng 13/8
Khoa họcicon  07/08/2018 

Vào rạng sáng ngày 13/8 tới đây, người Việt sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng trận mưa sao băng lớn nhất trong năm với tần suất lên đến 100 vệt mỗi giờ.

Điều đặc biệt về giáo sư giành giải thưởng Fields trẻ nhất nước Đức
Điều đặc biệt về giáo sư giành giải thưởng Fields trẻ nhất nước Đức
Gương mặt trẻicon  04/08/2018 

Giáo sư Peter Scholze(30 tuổi )đến từ nước Đức vừa giành giải thưởng Fields tại Đại hội toán học quốc tế. Anh cũng trở thành một trong những người đoạt huy chương trẻ nhất thế giới từ trước đến nay

Huy chương Toán học Fields bị đánh cắp sau 30 phút nhận giải
Huy chương Toán học Fields bị đánh cắp sau 30 phút nhận giải
Khoa họcicon  02/08/2018 

Tấm huy chương Toán học Fields trao cho một giáo sư Đại học Cambridge (Anh) bất ngờ bị đánh cắp chỉ 30 phút sau khi ông nhận giải.

Đã tìm thấy một hồ nước lỏng trên sao Hỏa
Đã tìm thấy một hồ nước lỏng trên sao Hỏa
Khoa họcicon  26/07/2018 

Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy những bằng chứng về một hồ nước ở trên sao Hỏa.

IEEE ICCE 2018: Cập nhật công nghệ Điện tử -Truyền thông 4.0
IEEE ICCE 2018: Cập nhật công nghệ Điện tử -Truyền thông 4.0
Khoa họcicon  23/07/2018 

IEEE ICCE 2018 là dịp để các nhà khoa học, chuyên gia uy tín trong lĩnh vực Điện tử - Truyền thông (ĐTTT) quốc tế và Việt Nam chia sẻ các kết quả nghiên cứu, giới thiệu về các xu hướng công nghệ ĐTTT mới nhất trên thế giới.

Giảng viên bị đạo văn: "Tôi lên tiếng vì không thể dung túng cho cái sai"
Giảng viên bị đạo văn: "Tôi lên tiếng vì không thể dung túng cho cái sai"
Người thầyicon  31/07/2018 

Anh Lưu Đức Quang, tác giả cuốn sách và bài nghiên cứu nghi bị ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó trưởng khoa Luật hành chính Nhà nước, Trường ĐH Luật TP.HCM đạo văn lên tiếng với VietNamNet.

"Ông Tồn mang công trình chứa nội dung đạo văn dự giải thưởng Hồ Chí Minh"
"Ông Tồn mang công trình chứa nội dung đạo văn dự giải thưởng Hồ Chí Minh"
Khoa họcicon  29/06/2018 

GS Trần Ngọc Thêm lý giải những việc đạo văn của ông Nguyễn Đức Tồn, cho hay ông Tồn "coi thường người đọc đến mức mang công trình có chứa nội dung đạo văn đăng ký giải thưởng trí tuệ danh giá nhất nước là giải thưởng Hồ Chí Minh". 

"Hồ sơ GS của ông Nguyễn Đức Tồn không chứa công trình đạo văn"
"Hồ sơ GS của ông Nguyễn Đức Tồn không chứa công trình đạo văn"
Khoa họcicon  29/06/2018 

14 ngày sau cuộc họp của hội đồng chức danh giáo sư ngành ngôn ngữ học giải quyết nghi vấn giáo sư Nguyễn Đức Tồn đạo văn, GS Trần Ngọc Thêm, Chủ tịch Hội đồng ngành đã có cuộc trao đổi với VietNamNet.

Nghị sĩ Mỹ đòi điều tra hoạt động Huawei trong các trường đại học
Nghị sĩ Mỹ đòi điều tra hoạt động Huawei trong các trường đại học
Khoa họcicon  22/06/2018 

Các nghị sĩ Mỹ đang kêu gọi chính phủ nước này điều tra các hoạt động hợp tác nghiên cứu của tập đoàn công nghệ Huawei tại các trường đại học Mỹ.

Thưởng gần 300 triệu đồng cho nghiên cứu về thụ tinh ống nghiệm gây xôn xao y khoa thế giới
Thưởng gần 300 triệu đồng cho nghiên cứu về thụ tinh ống nghiệm gây xôn xao y khoa thế giới
Khoa họcicon  21/06/2018 

Trường ĐH Y dược TP.HCM vừa ký quyết định khen thưởng cho bác sĩ Vương Thị Ngọc Lan, tác giả chính nghiên cứu về thụ tinh ống nghiệm của Việt Nam gây xôn xao y khoa thế giới vừa qua.

Có cần tôn trọng người khác không?
Có cần tôn trọng người khác không?
Khoa họcicon  17/06/2018 

Lần đầu tiên trong đầu tớ xuất hiện từ “tôn trọng” là vào năm 6 tuổi với bài kiểm tra có lời phê “Không tôn trọng giáo viên”. 

Truyền giọng nói thiên tài vật lý Hawking vào không gian
Truyền giọng nói thiên tài vật lý Hawking vào không gian
Khoa họcicon  15/06/2018 

Khi tro cốt của Stephen Hawking được an táng ở Tu viện Westminster, Anh, một ăng-ten ở Tây Ban Nha sẽ bắn một bản nhạc lồng giọng nói của ông về phía một hố đen trong không gian.

Hội đồng ngành chưa kết luận được nghi vấn "thầy đạo văn trò"
Hội đồng ngành chưa kết luận được nghi vấn "thầy đạo văn trò"
Khoa họcicon  13/06/2018 

Sáng 13/6, Hội đồng chức danh giáo sư ngành Ngôn ngữ học đã tổ chức cuộc họp bàn về nghi vấn đạo văn của GS. Nguyễn Đức Tồn.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN