Giáo dục VN cần chuyển tư duy từ "đóng" sang "mở"

 - TS Lê Quang Minh cho rằng, hệ thống giáo dục đang vận hành theo mô hình dựa trên quy tắc, có nhiều điểm "mắc kẹt". Do đó, cần thay đổi từ mô thức tư duy cố định (cứng, đóng) sang mô thức tư duy phát triển (mở).

Đánh giá chất lượng chưa thống nhất

TS Lê Quang Minh từng làm hiệu trưởng Trường ĐH Cần Thơ, và hiện nay đang làm tại trung tâm đào tạo quản lý tiên tiến (Viện Quản trị đại học, ĐHQG TP.HCM).

Bài trình bày của ông nằm trong phần tổng quan hội thảo giáo dục 2017 với chủ đề "Về chất lượng giáo dục phổ thông" do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Quốc hội tổ chức sáng nay (22/9).

Mở đầu, ông Minh cho rằng có sự khác biệt lớn trong quan điểm về "chất lượng giáo dục" giữa nhà nước, địa phương, nhà trường, phụ huynh và giáo viên.

Trong khi Nhà nước nhìn nhận chất lượng nằm ở mục tiêu chiến lược phát triển đất nước, quan điểm toàn diện, các tiêu chuẩn khu vực và quốc tế, tỉ lệ đạt chuẩn… thì đối với địa phương, chất lượng phải là đạt các chuẩn quốc gia, các chỉ tiêu "được trên giao".

Giáo dục VN cần chuyển tư duy từ 'đóng' sang 'mở'
Ông Lê Quang Minh cho rằng có nhiều sự khác biệt trong đánh giá về giáo dục giữa các bên liên quan. Ảnh: Lê Văn.

Còn các trường lại bị kẹt giữa áp lực giữa Bộ và địa phương. Đối với nhà trường, chất lượng là đạt chuẩn các kỳ thi quốc gia, các chỉ tiêu địa phương đề ra… Phụ huynh lại quan tâm tới điểm số, thứ hạng và việc con em mình có đỗ đại học hay không.

Một ví dụ về sự khác nhau trong quan điểm chất lượng và mục tiêu giáo dục của các bên liên quan khác nhau đó là thực tiễn của mô hình "trường học mới Việt Nam" (VNEN).

"VNEN nhắm đến phát triển kỹ năng nhận thức, còn phụ huynh phản đối VNEN vì lo sợ con em mình điểm kém trong các kỳ thi, nhất là thi tốt nghiệp và thi đại học. Với nhà quản lý giáo dục thì mục tiêu của VNEN là tuyệt vời, còn phụ huynh thì đâu có quan tâm tới điều đó" - ông Minh nói.

Thay đổi mô hình "chất lượng theo nguyên tắc" sang "chất lượng theo nguyên lý"

 

Từ đó, TS Minh đề xuất, để giảm khoảng cách trong đánh giá giữa các bên liên quan, tạo được cách hiểu mang tính đồng thuận chung thì cần phải chuyên mô hình chất lượng "theo quy tắc" sang mô hình "theo nguyên lý".

Ông giải thích mô hình "quy tắc" bao gồm các quy chuẩn đặc tả chung cho mọi loại hình trường, không phân biệt sự khác biệt vùng miền, văn hoá, điều kiện khác...Các đặc tả này rất chi tiết, mang tính bắt buộc. Mô hình này còn được gọi là "mô hình tuân thủ", với đặc điểm dễ nhận biết là nhiều cụm từ "theo quy định". Ví dụ từ Thông tư về tiêu chuẩn đánh giá các trường trung học năm 2012, tiêu chuẩn 1 có 10 tiêu chí thì có tới 19 cụm từ "theo quy định".

"Cái gì cũng theo quy định thì khái niệm tự chủ không còn bất cứ ý nghĩa nào cả. Mô hình quản lý chất lượng theo quy tắc giúp chúng ta tiến rất nhanh trong giai đoạn đầu. Đó là lý do giải thích tại sao đạt kết quả cao (như PISA). Nhưng sau đó sẽ đi ngang và đi xuống. Và hiện nay tôi đã có dấu hiệu này".

Trong khi đó, mô hình "chất lượng theo nguyên lý" áp dụng được cho các bối cảnh khác nhau, dung hoà được những mâu thuẫn về quan điểm chất lượng giữa các bên.

Để chuyển sang mô hình này thì Nhà nước chỉ cần định ra những nguyên lý chung, sau đó giao quyền cho phụ huynh, nhà trường.

Ông Minh quan sát thấy "hiện nay lãnh đạo tỉnh và sở GD-ĐT chỉ lặp lại Bộ GD-ĐT, cái gì cũng chờ thông tư của Bộ GD-ĐT. 

"Làm sao giảm khoảng cách này lại, giao vai trò cho địa phương. Nói là giao tự chủ cho trường nhưng trường không dám nhận vì kẹt sở, sở lại kẹt thông tư của Bộ".

Để chuyển đổi mô hình, TS Minh đánh giá sự thay đổi của "mô thức tư duy" (dịch từ mindset) đóng vai trò quan trọng; bởi mô thức tư duy của người thầy có ảnh hưởng quyết định đến kết quả và năng lực của học sinh.

Sự chậm thay đổi từ mô thức tư duy cố định (cứng, đóng) sang mô thức tư duy phát triển (mở) có thể là một trong những nguyên nhân dẫn đến những thay đổi về phương pháp giảng dạy, chương trình, sách giáo khoa chậm tác dụng. Điều này hệ quả của một hệ thống chỉ đạo sát sao từ trên xuống.

Trong lúc "chờ" sự chuyển hóa tư duy, ông Minh đề xuất, có thể rút ngắn các khoảng cách trung bình và ngắn, trong đó cần phải nâng cao vai trò của các địa phương.


Chia sẻ với ý tưởng "tư duy giáo dục mở" của TS Minh, cô giáo Nguyễn Thị Huyền Thảo, giáo viên Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa (TP.HCM) cho rằng, VNEN là mô hình tích cực, nhưng lại không nhận được sự đồng thuận.

Giáo dục VN cần chuyển tư duy từ 'đóng' sang 'mở'

Yêu cầu về hội nhập đòi hỏi giáo dục cần tạo ra những con người có kỹ năng dạy thực tiễn. Giáo dục theo hướng “mở”, tăng tương tác giữa phụ huynh, học sinh như phương thức giáo dục VNEN khuyến khích những điều này.

Từ trước đến giờ đã ăn sâu thói quen dạy và học theo kiểu nhồi nhét kiến thức. Ở môn Lịch sử, từ khi sử dụng dạy học tích hợp, tôi cho học sinh tranh luận, lớp học không ở trong 4 bức tường nữa mà mở ra.

Những thay đổi trong giáo dục phổ thông đang đúng hướng nhưng thiếu những con người làm được. Đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi giáo viên có nền tảng kiến thưc tốt, không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn thành thạo kỹ năng.


Lê Văn

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Người thầyicon  11/09/2018 

Cô hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Lợi (Hoành Bồ, Quảng Ninh) chia sẻ về hành trình mà cô gọi vui là “xấu mặt đi xin tương” của mình.

 
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Người thầyicon  03/09/2018 

Quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông mới với 5 tiêu chuẩn, 15 tiêu chí có hiệu lực thi hành từ ngày 10/10/2018.

 
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Người thầyicon  02/09/2018 

Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Nà Ớt là một trong những trường hứng chịu ảnh hưởng và thiệt hại nặng nề nhất của đợt lũ quét vừa qua tại Sơn La.

 
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Người thầyicon  28/05/2018 

Chắt lọc từ thời trẻ và sự trải nghiệm của bản thân, cô giáo khuyên học sinh hãy sống bình thường, tử tế.

 
Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Người thầyicon  19/05/2018 

Đây là tinh thần theo dự thảo (lần 2) Thông tư hướng dẫn về công tác thi đua trong ngành giáo dục để lấy ý kiến trước khi ban hành chính thức. 

 
Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Người thầyicon  19/05/2018 

Chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ chú trọng dạy học sinh cách tôn trọng bản quyền của người khác.

Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Người thầyicon  10/05/2018 

Bà Nguyễn Thị Kim Phụng khẳng định cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học sau trường hợp giáo sư Trương Nguyện Thành về Mỹ do không đủ chuẩn làm hiệu trưởng ở Việt Nam.

Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Người thầyicon  03/05/2018 

Với quyết định bổ nhiệm mới đây của Viện trưởng Viện toán học, Phạm Hoàng Hiệp trở thành giáo sư (GS) trẻ nhất của Việt Nam và là người duy nhất của ngành Toán học đủ tiêu chuẩn được công nhận GS năm 2017.

Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Người thầyicon  30/11/2018 

Tôi tên DVC tức Dịch Vụ Cười Mở đầu câu chuyện, thầy giáo Dương Văn Cẩn cười tươi rói giới thiệu.

Bộ GD-ĐT kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại
Bộ GD-ĐT kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại
Người thầyicon  03/12/2018 

Ngày 3/12, Đoàn công tác của Bộ GD&ĐT do bà Nguyễn Thị Hiếu, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non làm trưởng đoàn đã đi kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại.

4 ứng viên thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng
4 ứng viên thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng
Người thầyicon  08/12/2018 

Ngày 8/12, 4 ứng viên tham gia thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng đã thuyết trình đề án để ứng tuyển vị trí người đứng đầu trường đại học này. 

Phạt học sinh thế nào mới là giáo dục?
Phạt học sinh thế nào mới là giáo dục?
Người thầyicon  07/12/2018 

Đối với học sinh cấp hai và cấp ba, việc bắt học sinh chép phạt hay chấm điểm không để phạt học sinh được xem là phạm pháp.

Giáo viên nói học sinh tát bạn, hiệu trưởng xin lỗi sâu sắc
Giáo viên nói học sinh tát bạn, hiệu trưởng xin lỗi sâu sắc
Góc phụ huynhicon  06/12/2018 

Hiệu trưởng Trường Tiểu học Quang Trung gửi lời xin lỗi sau sự việc một cô giáo trẻ của trường yêu cầu học sinh tát bạn vì nói bậy.

Lời trần tình của cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh tát bạn
Lời trần tình của cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh tát bạn
Người thầyicon  06/12/2018 

UBND quận Đống Đa (Hà Nội) vừa có báo cáo một số nội dung sau khi tiến hành kiểm tra, xác minh các phản ánh về sự việc cô giáo yêu cầu học sinh tát bạn tại Trường TH Quang Trung.

Cô giáo Hà Nội tường trình: "Tôi chỉ nói bâng quơ tát cho bạn một cái"
Cô giáo Hà Nội tường trình: "Tôi chỉ nói bâng quơ tát cho bạn một cái"
Người thầyicon  06/12/2018 

Theo như tường trình của cô giáo thì cô không chủ đích yêu cầu học sinh tát bạn mà xuất phát từ câu nói bâng quơ.

Tạm đình chỉ cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh lớp 2 tát bạn 50 cái
Tạm đình chỉ cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh lớp 2 tát bạn 50 cái
Người thầyicon  05/12/2018 

Bí thư quận Đống Đa (Hà Nội) Lê Tiến Nhật cho biết đã giao trường tiến hành tạm đình chỉ công tác của cô giáo bị tố bắt học sinh tát bạn 50 cái.

Công bố chi tiết chương trình giáo dục phổ thông mới trong tháng 12
Công bố chi tiết chương trình giáo dục phổ thông mới trong tháng 12
Người thầyicon  04/12/2018 

Lãnh đạo Bộ GD-ĐT cho biết chương trình giáo dục phổ thông mới đã cơ bản hoàn tất và Bộ sẽ chính thức công bố trong tháng 12 này.

Cái ôm của cô giáo khiến phụ huynh bật khóc
Cái ôm của cô giáo khiến phụ huynh bật khóc
Người thầyicon  04/12/2018 

Một số học sinh đã nói với cô Azlina Hassan: “Cô ơi, chúng con sẽ trượt mất”. Nhưng cô giáo đã ôm học trò và nói: “Việc đỗ, trượt không quan trọng. Dù thế nào cô vẫn ghi nhận mọi sự cố gắng của các con”.

Ám ảnh của những thầy cô bị học trò “nhìn thấy là đánh”
Ám ảnh của những thầy cô bị học trò “nhìn thấy là đánh”
Người thầyicon  04/12/2018 

Khi thầy đang làm việc, trẻ sẽ mở cửa phòng lao tới đánh thầy. Khi thầy đang ngủ, trẻ cũng xông đến lật chăn đánh vào đầu thầy mới thỏa. Để an toàn, nhiều lần thầy Nghị phải đội mũ bảo hiểm để … đi ngủ.

Kiểm điểm nhà trường, thu hồi toàn bộ "lời khai" của học sinh về vụ 231 cái tát
Kiểm điểm nhà trường, thu hồi toàn bộ "lời khai" của học sinh về vụ 231 cái tát
Người thầyicon  03/12/2018 

Phòng GD-ĐT huyện Quảng Ninh đã yêu cầu thu hồi và xử lý toàn bộ những bản khai của học sinh đã viết, kiểm điểm nghiêm túc về việc làm sai trái, không đúng thẩm quyền của nhà trường.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN