Giáo dục VN cần chuyển tư duy từ "đóng" sang "mở"

 - TS Lê Quang Minh cho rằng, hệ thống giáo dục đang vận hành theo mô hình dựa trên quy tắc, có nhiều điểm "mắc kẹt". Do đó, cần thay đổi từ mô thức tư duy cố định (cứng, đóng) sang mô thức tư duy phát triển (mở).

Đánh giá chất lượng chưa thống nhất

TS Lê Quang Minh từng làm hiệu trưởng Trường ĐH Cần Thơ, và hiện nay đang làm tại trung tâm đào tạo quản lý tiên tiến (Viện Quản trị đại học, ĐHQG TP.HCM).

Bài trình bày của ông nằm trong phần tổng quan hội thảo giáo dục 2017 với chủ đề "Về chất lượng giáo dục phổ thông" do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Quốc hội tổ chức sáng nay (22/9).

Mở đầu, ông Minh cho rằng có sự khác biệt lớn trong quan điểm về "chất lượng giáo dục" giữa nhà nước, địa phương, nhà trường, phụ huynh và giáo viên.

Trong khi Nhà nước nhìn nhận chất lượng nằm ở mục tiêu chiến lược phát triển đất nước, quan điểm toàn diện, các tiêu chuẩn khu vực và quốc tế, tỉ lệ đạt chuẩn… thì đối với địa phương, chất lượng phải là đạt các chuẩn quốc gia, các chỉ tiêu "được trên giao".

Giáo dục VN cần chuyển tư duy từ 'đóng' sang 'mở'
Ông Lê Quang Minh cho rằng có nhiều sự khác biệt trong đánh giá về giáo dục giữa các bên liên quan. Ảnh: Lê Văn.

Còn các trường lại bị kẹt giữa áp lực giữa Bộ và địa phương. Đối với nhà trường, chất lượng là đạt chuẩn các kỳ thi quốc gia, các chỉ tiêu địa phương đề ra… Phụ huynh lại quan tâm tới điểm số, thứ hạng và việc con em mình có đỗ đại học hay không.

Một ví dụ về sự khác nhau trong quan điểm chất lượng và mục tiêu giáo dục của các bên liên quan khác nhau đó là thực tiễn của mô hình "trường học mới Việt Nam" (VNEN).

"VNEN nhắm đến phát triển kỹ năng nhận thức, còn phụ huynh phản đối VNEN vì lo sợ con em mình điểm kém trong các kỳ thi, nhất là thi tốt nghiệp và thi đại học. Với nhà quản lý giáo dục thì mục tiêu của VNEN là tuyệt vời, còn phụ huynh thì đâu có quan tâm tới điều đó" - ông Minh nói.

Thay đổi mô hình "chất lượng theo nguyên tắc" sang "chất lượng theo nguyên lý"

 

Từ đó, TS Minh đề xuất, để giảm khoảng cách trong đánh giá giữa các bên liên quan, tạo được cách hiểu mang tính đồng thuận chung thì cần phải chuyên mô hình chất lượng "theo quy tắc" sang mô hình "theo nguyên lý".

Ông giải thích mô hình "quy tắc" bao gồm các quy chuẩn đặc tả chung cho mọi loại hình trường, không phân biệt sự khác biệt vùng miền, văn hoá, điều kiện khác...Các đặc tả này rất chi tiết, mang tính bắt buộc. Mô hình này còn được gọi là "mô hình tuân thủ", với đặc điểm dễ nhận biết là nhiều cụm từ "theo quy định". Ví dụ từ Thông tư về tiêu chuẩn đánh giá các trường trung học năm 2012, tiêu chuẩn 1 có 10 tiêu chí thì có tới 19 cụm từ "theo quy định".

"Cái gì cũng theo quy định thì khái niệm tự chủ không còn bất cứ ý nghĩa nào cả. Mô hình quản lý chất lượng theo quy tắc giúp chúng ta tiến rất nhanh trong giai đoạn đầu. Đó là lý do giải thích tại sao đạt kết quả cao (như PISA). Nhưng sau đó sẽ đi ngang và đi xuống. Và hiện nay tôi đã có dấu hiệu này".

Trong khi đó, mô hình "chất lượng theo nguyên lý" áp dụng được cho các bối cảnh khác nhau, dung hoà được những mâu thuẫn về quan điểm chất lượng giữa các bên.

Để chuyển sang mô hình này thì Nhà nước chỉ cần định ra những nguyên lý chung, sau đó giao quyền cho phụ huynh, nhà trường.

Ông Minh quan sát thấy "hiện nay lãnh đạo tỉnh và sở GD-ĐT chỉ lặp lại Bộ GD-ĐT, cái gì cũng chờ thông tư của Bộ GD-ĐT. 

"Làm sao giảm khoảng cách này lại, giao vai trò cho địa phương. Nói là giao tự chủ cho trường nhưng trường không dám nhận vì kẹt sở, sở lại kẹt thông tư của Bộ".

Để chuyển đổi mô hình, TS Minh đánh giá sự thay đổi của "mô thức tư duy" (dịch từ mindset) đóng vai trò quan trọng; bởi mô thức tư duy của người thầy có ảnh hưởng quyết định đến kết quả và năng lực của học sinh.

Sự chậm thay đổi từ mô thức tư duy cố định (cứng, đóng) sang mô thức tư duy phát triển (mở) có thể là một trong những nguyên nhân dẫn đến những thay đổi về phương pháp giảng dạy, chương trình, sách giáo khoa chậm tác dụng. Điều này hệ quả của một hệ thống chỉ đạo sát sao từ trên xuống.

Trong lúc "chờ" sự chuyển hóa tư duy, ông Minh đề xuất, có thể rút ngắn các khoảng cách trung bình và ngắn, trong đó cần phải nâng cao vai trò của các địa phương.


Chia sẻ với ý tưởng "tư duy giáo dục mở" của TS Minh, cô giáo Nguyễn Thị Huyền Thảo, giáo viên Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa (TP.HCM) cho rằng, VNEN là mô hình tích cực, nhưng lại không nhận được sự đồng thuận.

Giáo dục VN cần chuyển tư duy từ 'đóng' sang 'mở'

Yêu cầu về hội nhập đòi hỏi giáo dục cần tạo ra những con người có kỹ năng dạy thực tiễn. Giáo dục theo hướng “mở”, tăng tương tác giữa phụ huynh, học sinh như phương thức giáo dục VNEN khuyến khích những điều này.

Từ trước đến giờ đã ăn sâu thói quen dạy và học theo kiểu nhồi nhét kiến thức. Ở môn Lịch sử, từ khi sử dụng dạy học tích hợp, tôi cho học sinh tranh luận, lớp học không ở trong 4 bức tường nữa mà mở ra.

Những thay đổi trong giáo dục phổ thông đang đúng hướng nhưng thiếu những con người làm được. Đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi giáo viên có nền tảng kiến thưc tốt, không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn thành thạo kỹ năng.


Lê Văn

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Giáo viên Sài Gòn được phục vụ bữa sáng miễn phí
Giáo viên Sài Gòn được phục vụ bữa sáng miễn phí
Người thầyicon  18/01/2019 

Bắt đầu từ tháng 2/2019, giáo viên Trung tâm Giáo dục thường xuyên Chu Văn An (TP.HCM) sẽ được phục vụ bữa sáng miễn phí.

 
Nước nào “hào phóng” số 1 trong đãi ngộ giáo viên?
Nước nào “hào phóng” số 1 trong đãi ngộ giáo viên?
Người thầyicon  18/01/2019 

Trong số các quốc gia trên thế giới, Trung Quốc là nơi giáo viên được cộng đồng tôn trọng nhất.

 
Làm gì để hết "diễn sâu" thi giáo viên giỏi?
Làm gì để hết "diễn sâu" thi giáo viên giỏi?
Người thầyicon  18/01/2019 

Nhiều nhà giáo, quản lý giáo dục cho rằng kỳ thi giáo viên dạy giỏi còn nhiều bất cập ở cách tổ chức cũng như từ chính tư duy của những người làm lãnh đạo cơ sở.

 
Không thi giáo viên giỏi, ai phấn đấu làm gì?
Không thi giáo viên giỏi, ai phấn đấu làm gì?
Người thầyicon  17/01/2019 

Có một sự thật là cứ cái gì quản không được là muốn đề nghị bỏ, nhưng chúng ta thấy rất rõ là nếu bỏ hội thi giáo viên giỏi thì tất cả người dạy sẽ bị cào bằng.

 
Giáo viên thổ lộ “điều ước” giảm áp lực với Bộ trưởng Nhạ
Giáo viên thổ lộ “điều ước” giảm áp lực với Bộ trưởng Nhạ
Người thầyicon  16/01/2019 

- Thầy giáo Đưa nói rằng không nên bỏ thi giáo viên giỏi, nhưng cần thay đổi để đánh giá cho thiết thực.

 
Đề xuất lương giáo viên ngang lực lượng vũ trang: Hợp lý hay vô lý?
Đề xuất lương giáo viên ngang lực lượng vũ trang: Hợp lý hay vô lý?
Người thầyicon  16/01/2019 

Đề nghị lương giáo viên ngang lực lượng vũ trang của GS Trần Hồng Quân đã làm nổ ra một cuộc tranh luận sôi nổi.

Thầy giáo từng thi giáo viên giỏi: "Chuẩn bị công phu chỉ để diễn đón khách"
Thầy giáo từng thi giáo viên giỏi: "Chuẩn bị công phu chỉ để diễn đón khách"
Người thầyicon  16/01/2019 

Những thứ công phu ở thi giáo viên giỏi chỉ thể hiện ở tiết hội thi vì "nhà có khách". Còn trong tiết dạy bình thường thì khác.

Thi giáo viên giỏi còn "diễn", có nên tiếp tục?
Thi giáo viên giỏi còn "diễn", có nên tiếp tục?
Người thầyicon  15/01/2019 

-Bộ Giáo dục vừa lên tiếng cần chấn chỉnh tình trạng "diễn" trong thi giáo viên giỏi. Nhiều giáo viên cho rằng những tiết thi "diễn" này đã và đang tồn tại nhiều năm qua.

Thi giáo viên giỏi, Hải Phòng sắp xếp sĩ số học sinh chưa đúng
Thi giáo viên giỏi, Hải Phòng sắp xếp sĩ số học sinh chưa đúng
Người thầyicon  15/01/2019 

Khi thao giảng giáo viên giỏi cần phải giữ được nguyên trạng số lượng học sinh của lớp, nhưng Hải Phòng đã bố trí sai sĩ số.

Đề xuất lương giáo viên tương đương lực lượng vũ trang
Đề xuất lương giáo viên tương đương lực lượng vũ trang
Người thầyicon  15/01/2019 

- GS Trần Hồng Quân, Chủ tịch Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ Việt Nam đề xuất lương giáo viên phải được xếp ngang với lương của lực lượng vũ trang chứ không chỉ cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp.

Trường ĐH Mỏ - Địa chất có hiệu trưởng mới
Trường ĐH Mỏ - Địa chất có hiệu trưởng mới
Người thầyicon  14/01/2019 

Chiều 14/1, Trường ĐH Mỏ - Địa chất đã công bố quyết định bổ nhiệm hiệu trưởng nhà trường nhiệm kỳ 2018 - 2023 đối với GS.TS Trần Thanh Hải.

Nỗi niềm thi giáo viên giỏi của thầy cô giáo Hải Phòng
Nỗi niềm thi giáo viên giỏi của thầy cô giáo Hải Phòng
Người thầyicon  14/01/2019 

Nhiều thầy cô ở Hải Phòng nói rằng việc cho học sinh nghỉ học trong thời gian thi giáo viên giỏi để thầy cô hoạt động trong 45 phút còn nhiều bất cập.

Bộ Giáo dục lập tổ công tác rà soát thi giáo viên giỏi ở Hải Phòng
Bộ Giáo dục lập tổ công tác rà soát thi giáo viên giỏi ở Hải Phòng
Người thầyicon  12/01/2019 

Bộ Giáo dục vừa lập tổ công tác tiến hành kiểm tra, rà soát sau phản ánh về hiện tượng cho học sinh học lực không tốt nghỉ ở nhà trong thời gian thi giáo viên giỏi ở Hải Phòng.

Chương trình phổ thông mới: Giáo viên bộ môn có thất nghiệp?
Chương trình phổ thông mới: Giáo viên bộ môn có thất nghiệp?
Người thầyicon  14/01/2019 

- Nhiều lãnh đạo địa phương băn khoăn vấn đề thừa - thiếu giáo viên khi áp dụng Chương trình Giáo dục phổ thông mới, với việc học sinh được chọn môn học, xuất hiện một số môn tích hợp...

Học sinh yếu được cho ở nhà trong thời gian thi giáo viên giỏi
Học sinh yếu được cho ở nhà trong thời gian thi giáo viên giỏi
Người thầyicon  11/01/2019 

Những học sinh có học lực không tốt được nhà trường cho nghỉ ở nhà 3 ngày trong thời gian thi giáo viên dạy giỏi cấp thành phố.

Thiếu thực tế, chứng chỉ hành nghề dễ thành "giấy phép con" khổ nhà giáo
Thiếu thực tế, chứng chỉ hành nghề dễ thành "giấy phép con" khổ nhà giáo
Người thầyicon  12/01/2019 

- Về mặt lý thuyết, chứng chỉ hành nghề giáo viên là cần thiết, nhưng nếu không có giá trị thực tế, đây sẽ là thứ làm khổ giáo viên và vẽ thêm vùng tiêu cực của giáo dục.

SV đóng tiền chống trượt: ĐH Công nghiệp HN cảnh cáo trưởng khoa
SV đóng tiền chống trượt: ĐH Công nghiệp HN cảnh cáo trưởng khoa
Người thầyicon  11/01/2019 

- Trường ĐH Công nghiệp Hà Nội vừa thông tin kết quả xử lý vụ việc sinh viên phải đóng tiền chống trượt 1,9 triệu đồng để đạt chuẩn đầu ra môn tiếng Anh. Cùng đó đưa ra các hình thức xử lý.

Thầy giáo bị tố nhậu say đánh người gây thương tích
Thầy giáo bị tố nhậu say đánh người gây thương tích
Người thầyicon  11/01/2019 

Thầy giáo ở Cần Thơ bị tố sau khi nhậu say đã đánh người gây thương tích, người bị đánh phải nhập viện để khâu vết thương. 

Đề xuất nhà giáo phải có chứng chỉ hành nghề
Đề xuất nhà giáo phải có chứng chỉ hành nghề
Người thầyicon  11/01/2019 

- Ngày 10/1, Bộ GD-ĐT tổ chức hội nghị xin ý kiến về Chính sách nhà giáo trong dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi.

Cần cắt giảm những "sổ sách con" cho nghề giáo
Cần cắt giảm những "sổ sách con" cho nghề giáo
Người thầyicon  11/01/2019 

Hiện nay, giáo viên ngoài 4 loại do Bộ quy định còn phải phải thực hiện một loạt hồ sơ sổ sách “con” khác do cấp Sở, cấp Phòng quy định nhưng phần lớn là do Ban giám hiệu.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN