Giáo dục Việt Nam: Cần hướng thiện, thành nhân và kiến quốc

 - Chất liệu chính của một triết lý giáo dục là sự hướng thiện con người đi cùng với suy tư, trăn trở về trách nhiệm của bản thân trước vận mệnh thịnh, suy của đất nước. Một nền giáo dục thiếu triết lý cũng như thiếu một ngọn hải đăng dẫn đường.

Diễn đàn: Vì Việt Nam hùng cường

Diễn đàn: Vì Việt Nam hùng cường

Hãy cùng tham gia Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường” của chúng tôi bằng những bài viết, những góp ý trong tất cả các lĩnh vực nhằm khơi thông tiềm năng, cổ vũ niềm tin của cộng đồng vào tương lai đất nước.

Giáo dục Việt Nam: Cần hướng thiện, thành nhân và kiến quốc
Đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân phát biểu tại Quốc hội. Ảnh: Minh Thăng

Hàng chục khẩu hiệu, sao chưa thấy triết lý?

Có lẽ không quá khó để tìm một câu khẩu hiệu trong các trường học hiện nay, nhưng từ "ngôi trường là nhà, cô giáo là mẹ, các cháu là con" ở cấp học mầm non đến "học để biết, học để làm, học để khẳng định mình, học để cùng chung sống" ở các cấp học còn lại. Trong hàng chục khẩu hiệu được quy định tại Công văn 282 của Bộ GD-ĐT, có khẩu hiệu nào đủ cô đọng và khái quát ở tầm tư tưởng để trở thành triết lý giáo dục của Việt Nam?

Triết lý giáo dục vốn được xem là kim chỉ nam trong toàn bộ hoạt động giáo dục được xây dựng trên 4 trụ cột chính là đối tượng, mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục.

Nếu như Phần Lan với triết lý phải có niềm tin vào con người, Singapore với nền tảng trường học tư duy, quốc gia học tập thì giáo dục Nhật Bản vận hành theo triết lý mỗi người học sẽ trở thành một cá nhân hoàn thiện đạo đức.

Trên nền tảng đó, những cơ chế, chính sách được ban hành nhằm thỏa mãn các điều kiện của 4 trụ cột, nhờ đó mà nền giáo dục của các quốc gia trên đạt trình độ phát triển được cả thế giới thừa nhận.

Từ triết lý giáo dục của các nước, không ít lần các học giả, nhà nghiên cứu đặt câu hỏi: Vậy triết lý giáo dục của Việt Nam là gì, liệu từ mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục được chế định trong dự luật lần này soi rọi được gì để có thể khái quát thành triết lý giáo dục của Việt Nam.

"20 năm dường như không thay đổi nhiều"

So sánh mục tiêu nội dung và phương pháp giáo dục của dự thảo lần này với Luật Giáo dục được Quốc hội thông qua cách đây 20 năm, dường như không thay đổi gì nhiều.

Đành rằng những giá trị được xem là phổ quát phải được gìn giữ nhưng trong từng thời kỳ phát triển khác nhau, yêu cầu khác nhau đòi hỏi những trụ cột của triết lý phải được vận hành theo hướng đổi mới để thích ứng với thời cuộc, vì đầu ra của giáo dục chính là những con người quyết định cho sự hưng thịnh hay tồn vong của một quốc gia, dân tộc.

Nội dung, phương pháp giáo dục từ nhiều năm qua vấp phải không ít những phản ứng của xã hội, nguyên Bộ trưởng Phạm Vũ Luận từng thừa nhận phương thức giáo dục của chúng ta hiện nay như 50-60 năm qua, tức là tiền bối dạy sao ta dạy lại thế hệ sau như thế.

Từ nhận định trên, có thể thấy cỗ máy giáo dục của những tư duy về nội dung và phương pháp giáo dục vẫn chưa có nhiều thay đổi để thích ứng với gia tốc ngày càng nhanh của xã hội. Do đó, sự bất tương xứng giữa yêu cầu đòi hỏi của xã hội và năng lực quản lý nhà nước về giáo dục là một điều tất yếu.

Rõ ràng tính cơ bản, toàn diện, thiết thực, hiện đại của nội dung giáo dục và tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học trong phương pháp giáo dục vẫn chưa đạt được, mặc dù đã được đặt ra suốt 20 năm qua nhằm xây dựng những giá trị, phẩm hạnh cần có của người học nói riêng và hướng tới hình mẫu công dân của quốc gia nói chung.

Phải chăng, sự kiên trì đeo đuổi phương pháp giáo dục 20 năm qua vẫn chưa thể phát huy được các đức tính cần có của người học?

Không hiếm trường hợp sinh viên ra trường không viết nổi một văn bản hay nhiều doanh nghiệp than phiền khi phải đào tạo bổ sung nếu tuyển dụng sinh viên vào đơn vị.

Việc chưa dành nhiều thời gian để đào tạo kỹ năng mềm từ nhà trường và tính chưa tự giác của người học đã cho ra đời những sản phẩm giáo dục khó đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng và xã hội.

Việc cắp sách đến trường chỉ mới dừng lại ở nghĩa vụ mà chưa phải là một niềm vui, niềm khao khát được hướng dẫn để tiếp cận kho tàng tri thức của nhân loại.

Sứ mệnh của giáo dục với mục tiêu hội nhập quốc tế sẽ được thực hiện như thế nào khi điểm trung bình môn tiếng Anh 3 năm vừa qua của kỳ thi THPT quốc gia không vượt qua nổi con số 5?

 

Nhìn các bạn trẻ sinh năm 2000 khi đất nước đã đi được một chặng đường hội nhập khá dài, phải vất vả bập bẹ tiếng Anh mới có thể giới thiệu được tên, tuổi và dự định tương lai trong một số video clip mới thấy mục tiêu hội nhập quốc tế của giáo dục còn nhiều chông gai. Sẽ còn chông gai hơn nếu không chế định tiếng Anh là công cụ bắt buộc trong hệ thống giáo dục như Singapore hay Philippines từng làm.

Phá vỡ tư duy, thói quen cũ kỹ

Bốn trụ cột để hình thành triết lý giáo dục trong dự luật đã rõ ràng, có nhiều điểm hay; nhưng các điều khoản sau đó không xoay quanh 4 trụ cột này mà hầu như chỉ tập trung giải quyết các sự vụ, sự việc.

Đây có phải là nguyên nhân tuy đã minh định mục tiêu, phương pháp, nội dung giáo dục từ rất lâu nhưng quốc gia vẫn chưa có được một nền giáo dục như mong muốn của xã hội?

Lẽ ra, trong bối cảnh mới, với sự thay đổi chóng mặt của khoa học, kỹ thuật, công nghệ, thì một trong những phương pháp giáo dục phải là khai phóng, hướng đến từng người học giúp các em chủ động trong nhận thức, độc lập trong tư duy sáng tạo để có thể tự kết nối, tự kiểm soát và thích ứng với những thay đổi khó đoán định của thế giới hiện nay.

Để vượt lên trên, sứ mệnh của giáo dục chỉ có thể là mạnh dạn phá bỏ những tư duy, thói quen cũ kỹ, ăn sâu vào tiềm thức trong dạy và học.

Đời người chỉ có một quãng thời gian ngắn ngủi ngồi trên ghế nhà trường. Do đó, những gì là tinh hoa của nhân loại, dân tộc và thời đại cần được chắt lọc để hướng dẫn thế hệ trẻ.

Hướng thiện, học để thành nhân và kiến quốc

Các trụ cột được diễn giải và đổi mới thế nào cũng không vượt qua khỏi hai phạm trù cơ bản là đạo đức và tri thức. Đó cũng là sứ mệnh, hồn cốt triết lý của giáo dục.

Nói cách khác, chất liệu chính của một triết lý giáo dục chỉ có thể là sự hướng thiện con người đi cùng với suy tư, trăn trở về trách nhiệm của bản thân trước vận mệnh thịnh, suy của đất nước.

Một nền giáo dục thiếu triết lý cũng như thiếu một ngọn hải đăng dẫn đường. Thiếu triết lý, giáo dục cũng đồng thời làm đất nước thiếu đi một bộ phận cấu thành triết lý phát triển vì tất cả khởi thủy từ giáo dục.

Quốc hội đã quyết tâm cho một lần sửa đổi toàn diện thì cần thêm một lần mạnh dạn tư duy cho một nền giáo dục thỏa mãn tư duy, nhu cầu và điều kiện của cuộc cách mạng lần này.

Xã hội chờ đợi đủ lâu cho một triết lý giáo dục đúng tầm, đúc kết từ văn hóa truyền thống ngàn đời của dân tộc và hơi thở của thời đại để định hướng cho 4 trụ cột bằng những cam kết, chính sách nhất quán trong toàn bộ hệ thống pháp luật, đảm bảo vận hành đúng tinh thần triết lý ấy, dù ngắn gọn hay là gì đi nữa nhưng tựu chung lại là làm cho sự học của mỗi người, cốt để hướng thiện, học để thành nhân và kiến quốc.

Đại biểu Quốc hộiPhan Trọng Nhân(đoàn Bình Dương) - Phát biểu góp ý dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi tại Quốc hội ngày 15/11

Cần phát triển tư duy độc lập...

Tôi thiết nghĩ cần quan tâm hơn nữa tới việc bồi dưỡng và phát triển tư duy độc lập đối với người học. Đây là phẩm chất quyết định sự phát triển, năng lực sáng tạo và đổi mới của nguồn lao động trong tương lai. Tư duy độc lập được xem là gốc của tri thức con người và phát triển xã hội.

 Đại biểu Hồ Thanh Bình (tỉnh An Giang)

Đang nghiên cứu cẩn thận...

Chúng tôi đã chỉ đạo một nhóm nghiên cứu ở đề tài cấp quốc gia và nghiên cứu thật sự cẩn thận để tạo sự thống nhất cao về triết lý giáo dục trong mục tiêu và nguyên lý giáo dục để có định hướng trong chỉ đạo các hoạt động của giáo dục tới đây

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phùng Xuân Nhạ

Thu Hằng(Ghi)

"Đừng bắt triết lý giáo dục phải ôm tất cả"

"Đừng bắt triết lý giáo dục phải ôm tất cả"

Các số liệu cho thấy không phải cứ cần cù là sẽ phát triển. Muốn phát triển thì điều quan trọng là phải có tư duy sáng tạo. Mà muốn sáng tạo thì phải có bản lĩnh thoát ra khỏi mọi khuôn mẫu.

Nho giáo và triết lý giáo dục

Nho giáo và triết lý giáo dục

...Tất cả như quyện lại với nhau, như cùng có một nguyên nhân sâu xa nào đó liên quan đến triết lý giáo dục, mà cũng hình như liên quan đến  chuyện “tiên học lễ...” trong nhà trường mà chúng ta đang tranh luận.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Người thầyicon  11/09/2018 

Cô hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Lợi (Hoành Bồ, Quảng Ninh) chia sẻ về hành trình mà cô gọi vui là “xấu mặt đi xin tương” của mình.

 
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Người thầyicon  03/09/2018 

Quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông mới với 5 tiêu chuẩn, 15 tiêu chí có hiệu lực thi hành từ ngày 10/10/2018.

 
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Người thầyicon  02/09/2018 

Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Nà Ớt là một trong những trường hứng chịu ảnh hưởng và thiệt hại nặng nề nhất của đợt lũ quét vừa qua tại Sơn La.

 
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Người thầyicon  28/05/2018 

Chắt lọc từ thời trẻ và sự trải nghiệm của bản thân, cô giáo khuyên học sinh hãy sống bình thường, tử tế.

 
Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Người thầyicon  19/05/2018 

Đây là tinh thần theo dự thảo (lần 2) Thông tư hướng dẫn về công tác thi đua trong ngành giáo dục để lấy ý kiến trước khi ban hành chính thức. 

 
Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Người thầyicon  19/05/2018 

Chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ chú trọng dạy học sinh cách tôn trọng bản quyền của người khác.

Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Người thầyicon  10/05/2018 

Bà Nguyễn Thị Kim Phụng khẳng định cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học sau trường hợp giáo sư Trương Nguyện Thành về Mỹ do không đủ chuẩn làm hiệu trưởng ở Việt Nam.

Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Người thầyicon  03/05/2018 

Với quyết định bổ nhiệm mới đây của Viện trưởng Viện toán học, Phạm Hoàng Hiệp trở thành giáo sư (GS) trẻ nhất của Việt Nam và là người duy nhất của ngành Toán học đủ tiêu chuẩn được công nhận GS năm 2017.

Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Người thầyicon  30/11/2018 

Tôi tên DVC tức Dịch Vụ Cười Mở đầu câu chuyện, thầy giáo Dương Văn Cẩn cười tươi rói giới thiệu.

Bộ GD-ĐT kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại
Bộ GD-ĐT kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại
Người thầyicon  03/12/2018 

Ngày 3/12, Đoàn công tác của Bộ GD&ĐT do bà Nguyễn Thị Hiếu, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non làm trưởng đoàn đã đi kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại.

Hà Nội yêu cầu giáo viên không bột phát bạo hành học sinh
Hà Nội yêu cầu giáo viên không bột phát bạo hành học sinh
Người thầyicon  09/12/2018 

Sở GD-ĐT Hà Nội vừa có báo cáo Bộ GD-ĐT về kết quả xác minh việc học sinh lớp 2 Trường Tiểu học Quang Trung (quận Đống Đa) bị cô giáo xử phạt bằng cách cho bạn cùng lớp tát.

4 ứng viên thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng
4 ứng viên thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng
Người thầyicon  08/12/2018 

Ngày 8/12, 4 ứng viên tham gia thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng đã thuyết trình đề án để ứng tuyển vị trí người đứng đầu trường đại học này. 

Phạt học sinh thế nào mới là giáo dục?
Phạt học sinh thế nào mới là giáo dục?
Người thầyicon  07/12/2018 

Đối với học sinh cấp hai và cấp ba, việc bắt học sinh chép phạt hay chấm điểm không để phạt học sinh được xem là phạm pháp.

Giáo viên nói học sinh tát bạn, hiệu trưởng xin lỗi sâu sắc
Giáo viên nói học sinh tát bạn, hiệu trưởng xin lỗi sâu sắc
Góc phụ huynhicon  06/12/2018 

Hiệu trưởng Trường Tiểu học Quang Trung gửi lời xin lỗi sau sự việc một cô giáo trẻ của trường yêu cầu học sinh tát bạn vì nói bậy.

Lời trần tình của cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh tát bạn
Lời trần tình của cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh tát bạn
Người thầyicon  06/12/2018 

UBND quận Đống Đa (Hà Nội) vừa có báo cáo một số nội dung sau khi tiến hành kiểm tra, xác minh các phản ánh về sự việc cô giáo yêu cầu học sinh tát bạn tại Trường TH Quang Trung.

Cô giáo Hà Nội tường trình: "Tôi chỉ nói bâng quơ tát cho bạn một cái"
Cô giáo Hà Nội tường trình: "Tôi chỉ nói bâng quơ tát cho bạn một cái"
Người thầyicon  06/12/2018 

Theo như tường trình của cô giáo thì cô không chủ đích yêu cầu học sinh tát bạn mà xuất phát từ câu nói bâng quơ.

Tạm đình chỉ cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh lớp 2 tát bạn 50 cái
Tạm đình chỉ cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh lớp 2 tát bạn 50 cái
Người thầyicon  05/12/2018 

Bí thư quận Đống Đa (Hà Nội) Lê Tiến Nhật cho biết đã giao trường tiến hành tạm đình chỉ công tác của cô giáo bị tố bắt học sinh tát bạn 50 cái.

Công bố chi tiết chương trình giáo dục phổ thông mới trong tháng 12
Công bố chi tiết chương trình giáo dục phổ thông mới trong tháng 12
Người thầyicon  04/12/2018 

Lãnh đạo Bộ GD-ĐT cho biết chương trình giáo dục phổ thông mới đã cơ bản hoàn tất và Bộ sẽ chính thức công bố trong tháng 12 này.

Cái ôm của cô giáo khiến phụ huynh bật khóc
Cái ôm của cô giáo khiến phụ huynh bật khóc
Người thầyicon  04/12/2018 

Một số học sinh đã nói với cô Azlina Hassan: “Cô ơi, chúng con sẽ trượt mất”. Nhưng cô giáo đã ôm học trò và nói: “Việc đỗ, trượt không quan trọng. Dù thế nào cô vẫn ghi nhận mọi sự cố gắng của các con”.

Ám ảnh của những thầy cô bị học trò “nhìn thấy là đánh”
Ám ảnh của những thầy cô bị học trò “nhìn thấy là đánh”
Người thầyicon  04/12/2018 

Khi thầy đang làm việc, trẻ sẽ mở cửa phòng lao tới đánh thầy. Khi thầy đang ngủ, trẻ cũng xông đến lật chăn đánh vào đầu thầy mới thỏa. Để an toàn, nhiều lần thầy Nghị phải đội mũ bảo hiểm để … đi ngủ.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN