Giáo dục "mở" thực chất là dân chủ và tự do

 - Bài viết “Khó nói đến nền giáo dục “mở” khi hệ thống vẫn “đóng” lược thuật những ý kiến thảo luận về tính “mở” của hệ thống giáo dục Việt Nam được trình bày tại Hội thảo khoa học quốc gia “Hệ thống giáo dục mở trong bối cảnh tự chủ giáo dục và hội nhập quốc tế” do Hiệp hội các trường ĐH, CĐ Việt Nam tổ chức ngày 16/5.

Theo như thông tin trong bài báo cung cấp thì các ý kiến đã thể hiện những nhận thức rụt rè và lúng túng về một ý được ghi trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành TƯ khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) năm 2013: “Đổi mới hệ thống giáo dục theo hướng mở, linh hoạt, liên thông giữa các bậc học, trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo,…”

Vấn đề đặt ra ở đây là những người làm giáo dục ở Việt Nam quan niệm như thế nào là “mở” trong giáo dục.

Theo tôi, định hướng “mở” hay “tính mở” trong giáo dục thực chất là sự đề cập đến hai nguyên lý rất cơ bản của một nền giáo dục hiện đại và hiệu quả: Dân chủ và tự do.

Vậy thì thế nào là dân chủ và tự do trong giáo dục?

Giáo dục 'mở' thực chất là dân chủ và tự do
 "Mở” có nghĩa là phải chấp nhận sư đa dạng trong nhận thức của học sinh khi các em đi trên hành trình tiếp cận chân lý. Ảnh: Thanh Hùng

Để bàn về vấn đề này có lẽ sẽ cần phải viết để cả vạn trang sách vẫn chưa đủ. Đây là vấn đề rất cơ bản trong giáo dục vì thế trong lịch sử từ trước đến nay đã có vô số các học giả có tên tuổi bàn luận về nó và bản thân hai nguyên lý này cũng được áp dụng trong thực tế ở các nền giáo dục. Vì vậy ở đây, trong khuôn khổ bài viết, tôi chỉ xin được bàn chút ít về những biểu hiên cụ thể cần có của nó đối với giáo dục Việt Nam hiện tại đang trong quá trình cải cách.

Thứ nhất, “mở” có nghĩa là phải chấp nhận sư đa dạng trong nhận thức của học sinh khi các em đi trên hành trình tiếp cận chân lý.

Để đảm bảo tính “mở” này cần phải phá bỏ những định kiến, thiên kiến  được định hình trong thời gian dài coi sách giáo khoa là tập hợp các chân lý bất biến. Từ đó coi mọi tri thức, kiến giải nằm ngoài sách giáo khoa hay trái ngược với sách giáo khoa đều là sai lầm, không có giá trị.

Để “tương đối hóa” được tính chất tuyệt đối của sách giáo khoa thì việc thực hiện nghiêm túc tinh thần khai phóng của cơ chế “một chương trình, nhiều sách giáo khoa” có ý nghĩa quan trọng. Đây là điều kiện cơ bản cần đảm bảo trong hoàn cảnh của Việt Nam hiện tại để có được nhiều cách tiếp cận chân lý, sắp xếp, cấu trúc nội dung giáo dục trong các bộ sách giáo khoa và thúc đẩy thực tiễn giáo dục của giáo viên ở hiện trường giáo dục.

Nói cách khác, nếu như từ trước đến nay, sự tự do của giáo viên trong sáng tạo chỉ là đổi mới phương pháp dạy học thì giờ đây cần phải mở rộng biên độ bằng cách công nhân quyền tự chủ về nội dung giáo dục của giáo viên. Nghĩa là việc “dạy cái gì, dạy như thế nào” xét cho đến cùng thuộc về quyền hạn của giáo viên.

Theo tinh thần đó, dần dần Việt Nam cần phải tiến tới thực hiện “nhiều chương trình-nhiều sách giáo khoa” như các nước có nền giáo dục tiên tiến đang làm.

Ở đó sẽ có chương trình giáo dục phổ thông của quốc gia, chương trình của địa phương, nhà trường và chương trình của từng giáo viên. Khi làm việc trong cơ chế đó, giáo viên sẽ có điều kiện để đối xử công bằng và đảm bảo cho nhận thức đa dạng của học sinh được biểu đạt, thảo luận sâu sắc từ đó tiệm cận chân lý. Đây cũng là điều kiện cơ bản không thể thiếu đảm bảo cho sự sáng tạo trong học tập.

 

Thứ hai, “mở” trong giáo dục xét ở góc độ hành chính giáo dục thể hiện ở  cơ chế vận hành dân chủ và phân quyền. Nếu nhìn vào lịch sử giáo dục của các nước có nền giáo dục tiên tiên sẽ thấy quá trình cải cách giáo dục đồng thời cũng là quá trình dân chủ hóa bộ máy hành chính giáo dục.

Quá trình đó là việc chuyển dần chức năng của các cơ quan này từ chỗ là cơ quan quản lý, giám sát sang chức năng hỗ trợ và tư vấn.

Chính vì vậy, ở các nước này có các bộ luật để quy định rõ quyền hạn, chức năng của bộ giáo dục và các cơ quan hành chính giáo dục khác, ngăn ngừa sự can thiệp quá mức của các cơ quan này vào hoạt động chuyên môn của các trường và người giáo viên. Cải cách đó cũng ưu tiên phân quyền cho các địa phương trong điều hành hành chính giáo dục. Việc “tự trị” về hành chính giáo dục địa phương là yếu tố cơ bản để phát huy tính chủ động, sáng tạo từ các địa phương, tránh sự áp đặt duy ý chí từ cơ quan trung ương.

Thứ ba, “mở” trong giáo dục thể hiện ở việc hệ thống các bộ luật về giáo dục thừa nhận, bảo đảm và khuyến khích sự tồn tại của hệ thống giáo dục tư với nhiều mô hình đa dạng.

Ở các nền giáo dục tốt, bên cạnh hệ thống giáo dục công bài bản thì hệ thống giáo dục tư rất mạnh với các mô hình phong phú. Ở đây giáo dục tư được đảm bảo, khuyến khích và cũng được hỗ trợ cả về tài chính. Giáo dục tư là sự bù đắp tuyệt vời cho giáo dục công và cũng là một yếu tố cạnh tranh thúc đẩy giáo dục công phát triển.

Hệ thống giáo dục tư với mô hình đa dạng sẽ đáp ứng được nhu cầu phong phú của người dân và thúc đẩy giáo dục cá biệt hóa để phát triển nhân tài đặc biệt, các học sinh có năng khiếu hay các nhóm cần giáo dục hỗ trợ.
Cuối cùng, tính “mở” của giáo dục còn thể hiện ở sự hòa nhập và chia sẻ các giá trị phổ quát cũng như áp dụng các quy chế vận hành, kiểm định tiên tiến của thế giới.

Nền giáo dục mở phải tạo ra được những công dân có khả năng sống tốt trong môi trường quốc tế. Giáo dục đó phải hình thành được ở học sinh những phẩm chất, năng lực và giá trị quan hòa hợp với các giá trị có tính phổ quát mà nhân loại công nhận, tôn vinh, theo đuổi.

Hệ thống giáo dục này cũng phải dung nạp và thích ứng với cách thức vận hành, sự kiểm định…của thế giới.
 
Nguyễn Quốc Vương

“Nút thắt” cản trở giáo dục đại học sẽ được mở thế nào?

“Nút thắt” cản trở giáo dục đại học sẽ được mở thế nào?

Dự thảo Luật Giáo dục Đại học cần tạo ra sự đột phá về cơ chế, chính sách, gỡ bỏ những “nút thắt” cản trở giáo dục đại học phát triển.

Dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi, bổ sung có gì mới?

Dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi, bổ sung có gì mới?

Trước nhiều vấn đề thực tế đã không còn phù hợp với Luật hiện hành, Luật Giáo dục sửa đổi được kỳ vọng không chỉ phù hợp với hiện tại mà còn tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho giáo dục phát triển trong nhiều năm tới.

Cắt giảm 110 điều kiện kinh doanh giáo dục: Liệu đã đủ?

Cắt giảm 110 điều kiện kinh doanh giáo dục: Liệu đã đủ?

Theo Bộ GD-ĐT, tổng số điều kiện kinh doanh được đề nghị cắt giảm và đơn giản hóa đã tới hơn một nửa so với hiện hành. Song, nhiều ý kiến kiến nghị tiếp tục cắt giảm để tạo hành lang đầu tư và phát triển giáo dục thông thoáng.

Bộ trưởng Giáo dục đề xuất chính sách lương, phụ cấp đặc thù cho nhà giáo

Bộ trưởng Giáo dục đề xuất chính sách lương, phụ cấp đặc thù cho nhà giáo

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đề nghị T.Ư xem xét có chính sách lương/phụ cấp đặc thù đối với đội ngũ giáo viên, trong đó quy định giáo viên thuộc trường hợp có phụ cấp cao hơn 30% theo quy định chung.

GS Mỹ thiếu chuẩn hiệu trưởng Việt Nam: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học

GS Mỹ thiếu chuẩn hiệu trưởng Việt Nam: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học

Bà Nguyễn Thị Kim Phụng khẳng định cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học để thúc đẩy quyền tự chủ cho các trường.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Lớp trưởng chấn động tâm lý vì bị vạ trong vụ cô giáo ở Bình Thuận
Lớp trưởng chấn động tâm lý vì bị vạ trong vụ cô giáo ở Bình Thuận
Người thầyicon  11/03/2019 

Sau khi bị đưa hình ảnh của mình lên mạng xã hội với nội dung vu khống, Mẫn đã sốc nặng và chấn động tâm lý.

 
Sở GD-ĐT Nghệ An có giám đốc mới
Sở GD-ĐT Nghệ An có giám đốc mới
Người thầyicon  11/03/2019 

Sáng 11/3, UBND tỉnh Nghệ An đã tổ chức lễ công bố trao quyết định bổ nhiệm chức vụ Giám đốc Sở GD-ĐT Nghệ An cho Thái Văn Thành.

 
Thi tuyển hiệu trưởng mới tạo được đột phá cho ngành giáo dục
Thi tuyển hiệu trưởng mới tạo được đột phá cho ngành giáo dục
Người thầyicon  11/03/2019 

Từ lâu, dư luận đã đề cập và mong muốn các địa phương và ngành giáo dục sẽ tổ chức thi tuyển chức danh hiệu trưởng nhà trường hoặc ít ra phải được tập thể sư phạm nhà trường giới thiệu.

 
Giáo viên muốn nâng lương phải nộp tiền "bồi dưỡng"
Giáo viên muốn nâng lương phải nộp tiền "bồi dưỡng"
Người thầyicon  09/03/2019 

Muốn có quyết định nâng lương và các khoản phụ cấp, hàng ngàn giáo viên ở Quảng Ngãi phải nộp một khoản làm ngoài giờ cho cán bộ phòng GD-ĐT.

 
Thầy giáo hoang mang trước tin đồn làm học sinh lớp 8 có bầu
Thầy giáo hoang mang trước tin đồn làm học sinh lớp 8 có bầu
Người thầyicon  09/03/2019 

Công an tỉnh Hà Tĩnh đang phối hợp với nhà trường làm rõ tin đồn thầy giáo cấp 3 ở Hà Tĩnh làm học sinh lớp 8 có bầu.

 
Học sinh lớp 2 bị cô giáo vụt tím lưng vì làm bài sai
Học sinh lớp 2 bị cô giáo vụt tím lưng vì làm bài sai
Người thầyicon  08/03/2019 


Vì học sinh làm bài tập chưa đúng, cô giáo đã dùng thước đánh vào bả vai, lưng gây bầm tím cơ thể trẻ.

Sờ soạng không phải là dâm ô: Lỗ hổng pháp luật gây nguy hiểm
Sờ soạng không phải là dâm ô: Lỗ hổng pháp luật gây nguy hiểm
Người thầyicon  09/03/2019 

-Những hành vi như sờ ngực, sờ đùi, sờ mông...vẫn được xã hội coi là hành vi dâm ô nhưng lại thường bị bỏ qua.

Chuyện kỳ lạ về hoa hậu "vứt bỏ" vương miện để làm giáo sư
Chuyện kỳ lạ về hoa hậu "vứt bỏ" vương miện để làm giáo sư
Người thầyicon  09/03/2019 

Keum Nana là Hoa hậu Hàn Quốc 2002. Nhưng cô gần như biến mất khỏi ánh đèn sân khấu sau khi trở thành tiến sĩ, giáo sư hàng đầu.

Hà Nội tuyển dụng gần 11.000 giáo viên
Hà Nội tuyển dụng gần 11.000 giáo viên
Người thầyicon  08/03/2019 

UBND TP Hà Nội vừa phê duyệt chỉ tiêu và kế hoạch tuyển dụng giáo viên mầm non, phổ thông công lập năm 2019 với tổng chỉ tiêu là 10.949.

Bộ Giáo dục: "Tránh quy chụp cô giáo ở Bình Thuận"
Bộ Giáo dục: "Tránh quy chụp cô giáo ở Bình Thuận"
Người thầyicon  07/03/2019 

Về vụ việc cô giáo và nam sinh ở Bình Thuận, Cục trưởng Hoàng Đức Minh nói cần xử lý nghiêm sau khi có xác minh chính xác.

Những cô giáo bị bắt vì quan hệ tình dục với nam sinh dưới 16 tuổi
Những cô giáo bị bắt vì quan hệ tình dục với nam sinh dưới 16 tuổi
Người thầyicon  07/03/2019 

Chồng nữ nhà giáo Brittany Zamora liên tục bênh vực vợ khi cô này hầu tòa trong khi một nhà giáo ở Hàn Quốc khẳng định “đó là tình yêu chân thành”.

Cô giáo bị tố quan hệ bất chính với nam sinh lớp 10
Cô giáo bị tố quan hệ bất chính với nam sinh lớp 10
Người thầyicon  07/03/2019 

Sở GD-ĐT Bình Thuận đã chỉ đạo tạm đình chỉ công tác một cô giáo công tác tại một trường THPT trên địa bàn thị xã LaGi do có tố cáo quan hệ bất chính với nam sinh lớp 10.

Giảng viên tự sát vì rủ nữ sinh đến nhà sàm sỡ
Giảng viên tự sát vì rủ nữ sinh đến nhà sàm sỡ
Người thầyicon  07/03/2019 

Các hành vi quấy rối, xâm hại tình dục hay đơn giản là những lời nhắn gạ tình sẽ là vết nhơ với mọi người thầy ở Hàn Quốc. Sau những bê bối, họ không có con đường lùi.

Trưởng phòng giáo dục nói gì về không giúp người thân của giám đốc Sở Nội vụ đỗ viên chức?
Trưởng phòng giáo dục nói gì về không giúp người thân của giám đốc Sở Nội vụ đỗ viên chức?
Người thầyicon  07/03/2019 

Ông Trần Minh Điệp, Trưởng phòng GD-ĐT huyện Trà Bồng, Quảng Ngãi (hiện đã bị cách chức) cho hay ông Đoàn Dụng, Giám đốc Sở Nội vụ, nhắn tin nhờ giúp một người. Là cấp dưới nhận tin nhắn nhờ vả của cấp trên ông cảm thấy rất áp lực.

Cô hiệu trưởng đọc truyện cho học sinh toàn trường trước khi đi ngủ
Cô hiệu trưởng đọc truyện cho học sinh toàn trường trước khi đi ngủ
Người thầyicon  07/03/2019 

Mỗi buổi tối thứ 3 hàng tuần, TS Belinda George - hiệu trưởng Trường tiểu học Home Drive, Texas (Mỹ) lại dành thời gian đọc truyện cho học sinh toàn trường nghe thông qua livestream trên Facebook.

Không giúp người thân của giám đốc Sở Nội vụ, trưởng phòng giáo dục bị đề nghị cách chức
Không giúp người thân của giám đốc Sở Nội vụ, trưởng phòng giáo dục bị đề nghị cách chức
Người thầyicon  06/03/2019 

Giám đốc Sở Nội tỉnh Quảng Ngãi gửi công văn yêu cầu UBND huyện Trà Bồng cách chức Trưởng phòng GD-ĐT huyện này vì không giúp người thân của ông đỗ trong kỳ thi tuyển giáo viên 2017.

Bị tố quấy rối học sinh lớp 5: "Thầy giáo không dâm ô"
Bị tố quấy rối học sinh lớp 5: "Thầy giáo không dâm ô"
Người thầyicon  06/03/2019 

- Liên quan đến vụ việc thầy giáo Trường Tiểu học Tiên Sơn (Bắc Giang) bị tố sàm sỡ học sinh, công an xác định không có căn cứ kết luận thầy giáo có hành vi dâm ô.

Bê bối tình dục học đường sau những tin nhắn "gạ tình" của thầy cô
Bê bối tình dục học đường sau những tin nhắn "gạ tình" của thầy cô
Người thầyicon  06/03/2019 

Sau những bê bối, nhiều chuyên gia cho rằng nên cấm tuyệt đối các hành vi thể hiện tình cảm giữa người đứng trên bục giảng và học trò.

Thầy giáo gạ gẫm nữ sinh, gia đình không muốn làm lớn chuyện
Thầy giáo gạ gẫm nữ sinh, gia đình không muốn làm lớn chuyện
Người thầyicon  06/03/2019 

Gia đình nữ sinh đã xác nhận chưa có việc thầy T xâm hại thân thể. Mọi việc mới chỉ dừng lại ở các tin nhắn và hẹn hò sau giờ học.

Tạm dừng giảng dạy với thầy giáo bị tố tán tỉnh nữ sinh lớp 10
Tạm dừng giảng dạy với thầy giáo bị tố tán tỉnh nữ sinh lớp 10
Người thầyicon  05/03/2019 

-Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Thái Bình cho biết, nhà trường quyết định tạm dừng việc phụ trách chủ nhiệm và giảng dạy đối với thầy giáo bị tố nhắn tin gạ tình nữ sinh lớp 10.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN