Đường sắt đô thị:

35 năm trước Philippines có tàu điện, Việt Nam chờ đến bao giờ?

 “Thời điểm bắt đầu dự án không quá muộn sẽ duy trì được lượng hành khách - chỉ số đánh giá thành công của ĐSĐT” - TS Naohisa Okamoto, TTK Hiệp hội nghiên cứu giao thông vận tải Đông Á, GS Đại học Tsukuba (Nhật Bản), nhận định.

Bài học từ những dự án ĐSĐT tại ASEAN

Sớm nhất là Manila (Philippines). Năm 1984, Manila đã có 8km LRT (đường sắt nhẹ trên cao) được nhập khẩu và hoạt động. 20 năm sau (năm 2004), Manila vay ODA Nhật Bản làm thêm 14km. Đến 2015, TP này đã có 29km LRT chạy qua 19 ga, vận chuyển 0,75 triệu hành khách/ngày (10%) trong khi 350.000 jeepny tư nhân (phương tiện phổ biến nhất của giao thông công cộng tại Philippines) đáp ứng 90% hành khách công cộng.  

Vay nước ngoài đầu tư đường sắt đô thị (ĐSĐT) nhưng Manila cũng khuyến khích nhập khẩu từ ô tô cũ giá rẻ đến xe mới. Hàng triệu ô tô trên đường phố chật hẹp khiến Manila đứng đầu các TP tại ASEAN về tắc nghẽn giao thông.

Đối phó vấn nạn này, Manila dự kiến vay tiếp 7 tỷ USD để cải thiện giao thông đô thị, mở tuyến ĐSĐT đi ngầm từ phía Bắc TP ra sân bay.

35 năm trước Philippines có tàu điện, Việt Nam chờ đến bao giờ?
Đường sắt nhẹ trên cao LRT tại Manila; tàu liên tỉnh vắng vẻ để tàu tự chế tung hoành. Tại Việt Nam trong khi giao thông đô thị tắc nghẽn thì đường sắt liên tỉnh cũng quạnh hiu, thậm chí có thể thảnh thơi nhâm nhi café trên đường tầu vắng vẻ đi vào ga Hà Nội

Tiến sĩ Okamoto lấy Manila làm ví dụ về sự thất bại của ĐSĐT, đó quy hoạch bất hợp lý: tuyến LRT 1 đi trên cao ở giữa, để hai bên đường mặt đất cho ô tô. Ùn tắc trên đường nghiêm trọng hơn do nhiều người xếp hàng gom khách đi jeepny và xích lô. Chưa kể, LRT3 lại chậm chạp 40 phút/chuyến.

Đa số dân cư Manila không đi LRT vì giá vé cao gấp đôi jeepny, lại không luồn lách được các phố. Đất chung quanh các ga do tư nhân sở hữu manh mún nên hành khách tiếp cận không thuận tiện. Các tuyến LRT không kết nối với đường sắt liên tỉnh, làm suy giảm cả hai hệ thống. Trợ giá vé LRT đặt ra câu hỏi tại sao tất cả mọi người đóng thuế để hỗ trợ người thành phố đi tầu?

Muộn nhất là ĐSĐT tại Jakarta (Indonesia) mất 42 năm từ khi nghiên cứu đến tái khởi động dự án (1980-2013), dự kiến đến 2019 tàu mới chạy. Ngay cả khi chạy rồi thì lượng người sử dụng vẫn là ẩn số, vì mỗi ngày có 1.000 ô tô riêng được bán ra. Hiện có 1.000 xe BRT chạy trên 12 tuyến mỗi ngày, nhưng chở ít hơn số khách đi xe ôm gọi bằng ĐTDĐ của Go-Jek (340 nghìn lượt/ngày)

Không sớm, không muộn là Kuala Lumpur (Malaysia) khi đưa vào vận hành 12km LRT đầu tiên năm 2016, năm 2017 đã có tổng cộng 160km, phục vụ hơn 0,5 triệu khách/ngày. Đến năm 2021, TP này sẽ có 150km đi qua 90 ga phục vụ 2 triệu và tăng lên 4 triệu khách ngày những năm tiếp theo.

Năm 2003, tuyến Monorail từ bên ngoài vào trung tâm TP đã kịp thời lăn bánh, vượt qua nhiều trắc trở, phê phán tầu một ray làm xấu đường phố, đi lại rung lắc không tiện nghi, an toàn, không tích hợp với các loại ĐSĐT thông thường. Nhưng nó rẻ bằng 50% ĐSĐT trên cao và chỉ bằng 15% tàu điện ngầm. Tổng đầu tư 310 triệu USD cho 14km, 22 ga. Công suất thiết kế 34.000 khách/ngày, thực tế đạt 63.778 khách/ngày (2017). Dự án do Malaysia tiếp quản sau khi đối tác nước ngoài rút lui (1997). Hiện các dự án ĐSĐT tại Kuala Lumpur do kỹ sư Malaysia làm chủ công nghệ, quản lý, vận hành.

35 năm trước Philippines có tàu điện, Việt Nam chờ đến bao giờ?
Khu phố trung tâm Kuala Lumpur BunkitBintang: ga Monorail khánh thành 2003; lối xuống ga tàu điện ngầm không người lái, khánh thành 2017. Đường phố Bunkit Bintang trước năm 2000 dày đặc ô tô, năm 2018 sau khi ĐSĐT (ngầm và nổi) hoạt động đã mở rộng vỉa hè cho người đi bộ
 

Bangkok (Thái Lan) cũng đạt thành tựu ngoạn mục do chủ động về công nghệ và nguồn lực đầu tư. Thành phố đang nỗ lực hoàn thành mạng lưới MRT lớn gấp 4 lần hiện tại trong vài năm tới. Đáng chú ý, Kuala Lumpur và Bangkok có kế hoạch phát triển đồng bộ ĐSĐT với các phương tiện giao thông công cộng và cải thiện không gian đi bộ, ĐSĐT kết nối với đường sắt liên tỉnh để mở rộng không gian kinh tế, tạo việc làm mới. Họ không ảo tưởng tàu cao tốc mà xác định mục tiêu đường sắt liên tỉnh chỉ cần đạt tốc độ 60 km/h, sau đó từng bước nâng cao dần.

Để dự án ĐSĐT Hà Nội được khởi động sớm

Nhật Bản nhập khẩu tuyến đường sắt đầu tiên vào năm 1872 và rất nhanh, họ làm chủ toàn bộ  công kỹ nghệ đường sắt: từ xây dựng cầu hầm đến chế tạo toa xe, thông tin tín hiệu, tự động hóa, bảo trì vận hành, quản lý khai thác ứng dụng công nghệ số,...

Nước này cũng phát minh ra tàu Shinkashen hiện đại nhất thế giới. Shinkashen ra đời nhằm mục tiêu phục vụ 100 triệu lượt khách trong ba năm đầu tiên (1964-1967), đến năm 1976 là 1 tỷ lượt khách. Hiện có khoảng 143 triệu lượt người sử dụng/năm và cũng là biểu tượng của Nhật Bản về công nghệ cao, kỷ luật cao, ý chí và tiềm lực tài chính không giới hạn. Các chuyên gia Nhật Bản vẫn cho rằng sẽ có kết quả cao hơn nếu thảo luận rộng rãi về sự cần thiết đầu tư và chọn thời điểm tốt nhất để khởi động dự án ĐSĐT.

35 năm trước Philippines có tàu điện, Việt Nam chờ đến bao giờ?
Bảo tàng Đường sắt Nhật Bản đặt ở thành phố Kyoto

Tiến sĩ Okamoto cho biết hệ thống ĐSĐT bao gồm MRT (vận chuyển lớn , tốc độ cao) chở hàng ngàn người/chuyến với tần suất 2 phút/chuyến; còn LRT (đường sắt nhẹ) và BRT (xe bus nhanh) có vai trò thu gom khách. Việc lựa chọn tuyến và thời điểm khởi động dự án ĐSĐT phụ thuộc vào các chỉ số: thu nhập, dân số, sở hữu xe cá nhân - đây là các chỉ số quyết định.

Căn cứ vào các chỉ số trọng yếu thì Hà Nội không thể đầu tư dàn trải 24 đoạn của 10 tuyến ĐSĐT trong 10 năm mà cần tập trung kết nối phát triển 6 đoạn thuộc 3 tuyến ĐSĐT 1,2,3 tích hợp với ĐSQG trong 5 năm tới. Đây là lựa chọn ưu tiên trong tổng thể hệ thống giao thông dựa vào đánh giá toàn diện các khía cạnh khác nhau: chi phí xây dựng và bảo trì, các quan điểm và tham khảo cả người dân địa phương sử dụng hệ thống bằng công cụ AHP-Phương pháp phân tích theo cấu trúc (Analytic Hierarchy Process), có tính năng xử lý yếu tố định tính và định lượng cùng một lúc, nhằm áp dụng cho các vấn đề đánh giá phức tạp.

35 năm trước Philippines có tàu điện, Việt Nam chờ đến bao giờ?
Bản đồ 9 tuyến ĐSĐT, 3 tuyến Monorail, 8 tuyến BRT do Ban quản lý ĐSĐT Hà Nội - MRB công bố 2019, trong đó có 8 tuyến đang nghiên cứu triển khai giai đoạn 2021-2030. Đề xuất tập trung thực hiện 3 tuyến mũi nhọn trước 2025 - Citysolution 2018

Nhiều thành phố còn sử dụng “UGT-Lý thuyết đồ thị cập nhật.” (Updated Graph Theory) để phân tích quan hệ tương tác trong mạng lưới ĐSĐT, dựa vào 3 dữ liệu chính: Phạm vi vùng phục vụ bao gồm diện tích, dân số, bố trí nhà ga/khối lượng, tần suất di chuyển từ ga đến ga/khả năng chuyển đổi, kết nối trong mạng lưới. Phân tích đa hồi quy cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa ba chỉ số và hành khách để đạt được mức độ phù hợp.

Những công cụ này có thể  giúp Hà Nội xác định chính xác thời điểm bắt đầu dự án không sẽ quá muộn như lời khuyên của Tiến sĩ Naohisa Okamoto.

Trần Huy Ánh (Hội KTS Hà Nội)

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Đầu tư gì với tiền nhàn rỗi hơn 2 tỷ đồng?
Đầu tư gì với tiền nhàn rỗi hơn 2 tỷ đồng?
Đầu tưicon  22/03/2019 

Mua đất, căn hộ, đầu tư chứng khoán hay mở cửa hàng kinh doanh… đâu là kênh đầu tư hợp lý nhất với số tiền nhàn rỗi hơn 2 tỷ đồng?

 
Dinh thự hơn 100 tuổi sắp bị di dời khỏi 'cao điểm long mạch' Đà Lạt
Dinh thự hơn 100 tuổi sắp bị di dời khỏi 'cao điểm long mạch' Đà Lạt
Đầu tưicon  21/03/2019 

Dinh thự có kiến trúc đẹp bậc nhất Đà Lạt dự kiến sẽ bị di dời để xây dựng trung tâm thương mại - khách sạn theo quy hoạch chi tiết khu trung tâm Hòa Bình.

 
Giá điện tăng: EVN thu gần 1 tỷ USD, vẫn kêu chưa đủ
Giá điện tăng: EVN thu gần 1 tỷ USD, vẫn kêu chưa đủ
Đầu tưicon  21/03/2019 

Giá điện chính thức được Bộ Công Thương tăng từ ngày 20/3. Số tiền các hộ sử dụng điện chi trả sẽ tăng lên.

 
Tăng trưởng cao  25 năm liên tục: Việt Nam lập kỳ tích 'Đổi mới 4.0'?
Tăng trưởng cao 25 năm liên tục: Việt Nam lập kỳ tích 'Đổi mới 4.0'?
Đầu tưicon  21/03/2019 

 Việt Nam được khuyến nghị chuyển hướng chiến lược phát triển và đã có những định chế tư nhân lớn như Vingroup của tỷ phú USD Phạm Nhật Vượng... âm thầm bắt nhịp vào cuộc chơi thập kỷ.

 
Từ chiều nay: Giá điện tăng, cuối tháng này hóa đơn vọt lên
Từ chiều nay: Giá điện tăng, cuối tháng này hóa đơn vọt lên
Đầu tưicon  20/03/2019 

Giá điện chính thức tăng 8,36% so với giá bán điện bình quân hiện hành (1.720,65 đồng/kWh), tương ứng giá bán lẻ điện bình quân 2019 khoảng 1.864,04 đồng/kWh.

 
'Bắt tay' với Trung Quốc, Pakistan ôm nợ ít nhất 10 tỷ USD
'Bắt tay' với Trung Quốc, Pakistan ôm nợ ít nhất 10 tỷ USD
Đầu tưicon  20/03/2019 

Pakistan đang nợ “người bạn” Trung Quốc ít nhất 10 tỷ USD cho việc xây dựng cảng Gwadar và các dự án khác trong Sáng kiến Vành đai, Con đường, một tướng cấp cao của Mỹ nói...

Cơn sốt phía Đông: Đất Trâu Quỳ - Gia Lâm 150 triệu/m2, tin được không
Cơn sốt phía Đông: Đất Trâu Quỳ - Gia Lâm 150 triệu/m2, tin được không
Đầu tưicon  20/03/2019 

Tại Thị trấn Trâu Quỳ, Gia Lâm (Hà Nội), theo lời môi giới các lô đất có vị trí đẹp nhất đang được chào bán với giá 135-140 triệu/m2. Đất nền một số khu vực ở Gia Lâm tăng phi mã kể từ khi có dự án Vincity.

Mất tiền tỷ vì 'sập bẫy' mua đất trên giấy
Mất tiền tỷ vì 'sập bẫy' mua đất trên giấy
Đầu tưicon  19/03/2019 

Nhiều người ở Thanh Hóa dốc hàng trăm triệu, thậm chí tiền tỷ để đặt cọc mua đất có vị trí đẹp. Họ "sập bẫy" của cựu cán bộ tài nguyên câu kết với nam phó giám đốc 9X.

Vì sao người Nhật ám ảnh với việc đúng giờ đến từng giây?
Vì sao người Nhật ám ảnh với việc đúng giờ đến từng giây?
Đầu tưicon  19/03/2019 

Trở lại làm việc sau kỳ nghỉ, một nhân viên nữ bị nhắc nhở: Bạn đi trễ 10 giây. Đúng giờ từ lâu đã là nỗi ám ảnh của người Nhật Bản.

Việt Nam có bao nhiêu hãng hàng không là vừa?
Việt Nam có bao nhiêu hãng hàng không là vừa?
Đầu tưicon  19/03/2019 

Thị trường hàng không Việt Nam được đánh giá là khá “béo bở” và được nhiều nhà đầu tư quan tâm, song việc sắp tới khi nào sẽ có thêm một hãng hàng không tham gia thị trường vẫn còn là dấu hỏi.

Thành phố đáng sống bậc nhất Việt Nam: Giấc mơ 'đẳng cấp Châu Á' 2045
Thành phố đáng sống bậc nhất Việt Nam: Giấc mơ 'đẳng cấp Châu Á' 2045
Đầu tưicon  19/03/2019 

Hơn một thập kỷ qua, Đà Nẵng đã vươn mình mạnh mẽ trở thành một “thành phố đáng sống”, là đô thị hiện đại bậc nhất Việt Nam. Đến nay, một chặng đường mới đã sẵn sàng để Đà Nẵng vươn lên nấc thang mới.

Đại gia ôtô bỏ hoang showroom, ôm tiền đổ về Đà Nẵng buôn đất
Đại gia ôtô bỏ hoang showroom, ôm tiền đổ về Đà Nẵng buôn đất
Đầu tưicon  21/03/2019 

Sau Tết, nhiều ông chủ kinh doanh ô tô cũ ở Hà Nội bỏ cửa hàng, lũ lượt rủ nhau ôm tiền vào Đà Nẵng, Quảng Nam tranh thủ lướt sóng bất động sản. Tiền lãi “bỏng tay” so với buôn xe cũ khiến nhiều người lao vào.

10 ngày đút túi hơn 1 tỷ: Đại lộ Thăng Long, kỷ lục 10 năm lại nổ
10 ngày đút túi hơn 1 tỷ: Đại lộ Thăng Long, kỷ lục 10 năm lại nổ
Đầu tưicon  19/03/2019 

 “Chỉ cần 10 ngày, giá đất đã tăng từ 5-7 triệu đồng/m2, nhiều người đầu tư lướt sóng thu lời đến cả tỷ đồng”, một môi giới nhà đất trên đại lộ Thăng Long cho biết.

Dự án tỷ USD ở Venezuela: Chưa làm gì, PVN 'hoa hồng' ngay trăm triệu USD
Dự án tỷ USD ở Venezuela: Chưa làm gì, PVN 'hoa hồng' ngay trăm triệu USD
Đầu tưicon  18/03/2019 

Số tiền "phí hoa hồng" tham gia dự án Junin 2 lên đến 584 triệu USD. Bộ Công an đang điều tra dấu hiệu vi phạm pháp luật tại dự án này. 

10.000 tỷ 'đắp chiếu' bên Lào: Đại dự án thất bại của tập đoàn Nhà nước
10.000 tỷ 'đắp chiếu' bên Lào: Đại dự án thất bại của tập đoàn Nhà nước
Đầu tưicon  18/03/2019 

Không riêng gì dự án Junin 2 ở Venezuela của PVN, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) cũng có dự án “rót” hàng nghìn tỷ bên Lào nằm đắp chiếu. 

Đại dự án thất bại ở nước ngoài: Tỷ USD mang đi, những trái đắng nhận về
Đại dự án thất bại ở nước ngoài: Tỷ USD mang đi, những trái đắng nhận về
Đầu tưicon  19/03/2019 

Nhiều dự án của các tập đoàn nhà nước đang gặp khó ở nước ngoài. Các tập đoàn đã đầu tư trên 7 tỷ USD ở nước ngoài nhưng hơn 5,5 tỷ USD chưa thu hồi.

Vị đại gia bỏ gần 100 tỷ xây căn hầm trú ẩn cho riêng mình
Vị đại gia bỏ gần 100 tỷ xây căn hầm trú ẩn cho riêng mình
Đầu tưicon  17/03/2019 

Trái ngược với suy nghĩ hầm tận thế là những căn phòng bêtông xám xịt, chứa đầy phòng ẩn náu và đồ ăn hộp, những kiến trúc xa hoa dưới đây mang cái nhìn mới về nơi trú ẩn cao cấp với dịch vụ tiện nghi và sang trọng.

Làm cao tốc Bắc - Nam: Trung Quốc dễ thắng thầu?
Làm cao tốc Bắc - Nam: Trung Quốc dễ thắng thầu?
Đầu tưicon  16/03/2019 

Tập đoàn Thái Bình Dương (Trung Quốc) đã làm việc với lãnh đạo Bộ GTVT và đề xuất tham gia đầu tư theo hình thức hợp tác công - tư (PPP) Dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Đường sắt Cát Linh – Hà Đông khó hoàn vốn khi chính thức vận hành
Đường sắt Cát Linh – Hà Đông khó hoàn vốn khi chính thức vận hành
Đầu tưicon  16/03/2019 

Dự kiến, cuối tháng 4/2019, dự án đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông chính thức vận hành đi vào vận hành thương mại, Ban quản lý dự án đang nỗ lực gấp rút các khâu thiện dự án để đưa vào vận hành.

Cấm xe máy ở Hà Nội: Bắt con voi chui vừa lỗ kim!
Cấm xe máy ở Hà Nội: Bắt con voi chui vừa lỗ kim!
Đầu tưicon  15/03/2019 

Một lần nữa, người dân lại xôn xao trước đề xuất thí điểm cấm xe máy tuyến Lê Văn Lương hoặc Nguyễn Trãi của Sở GTVT Hà Nội. Rất nhiều ý kiến trái chiều, kẻ đi ô tô thì ủng hộ, còn người đi xe máy không đồng tình.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN