Ô nhiễm môi trường:

Ăn quỵt giàu nhanh và sự trả giá chát đắng

Doanh nghiệp muốn làm giàu nhanh hơn thì một cách dễ nhất là ăn bớt chi phí cho môi trường, chấp nhận ô nhiễm nặng để mọi người cùng phải gánh chịu. Tuy nhiên, những doanh nghiệp này sẽ không thể tồn tại được lâu, bởi cái giá họ phải trả vô cùng đắng chát với muôn vàn hệ lụy. Đó là sự tẩy chay của người tiêu dùng, không xuất khẩu được hàng vào các nước có tiêu chuẩn cao và đương nhiên, giá cổ phiếu giảm,...

Nhiều bài học nhãn tiền

Trong giai đầu công nghiệp hóa, con người cứ thi nhau làm giàu bằng nhiều cách khác nhau. Lợi ích riêng của một nhóm nhỏ làm giàu đã bất chấp mọi thứ độc hại thải ra làm ảnh hưởng nặng nề đến đời sống, môi sinh của một nhóm lớn phải nghèo đi. Khi cả loài người nhìn ra chuyện như vậy thì như đã muộn, nhưng còn kịp gặp nhau ở cấp độ toàn cầu vào tháng 6/1992 tại Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Môi trường và Phát triển (UNCED) tại Rio de Janeiro để bàn về hành động chung bảo đảm phát triển bền vững.

Hội nghị này gửi đi thông điệp rằng loài người đã thống nhất nguyên tắc phát triển công nghiệp, mà bản chất là làm giàu, phải bảo đảm bền vững về xã hội và môi trường. Cụ thể hơn, mọi thứ công nghệ gây ô nhiễm phải bị dẹp bỏ, chỉ chấp nhận những công nghệ thân thiện môi trường.

Ăn quỵt giàu nhanh và sự trả giá chát đắng
Không đánh đổi môi trường là chủ trương xuyên suốt của Chính phủ.

Mọi Chính phủ đều cam kết đặt lợi ích toàn cầu lên trên lợi ích dân tộc, chính sách không đánh đổi môi trường lấy lợi ích trong phát triển đã được hoạch định, pháp luật về bảo vệ môi trường được xây dựng khá chặt chẽ.

Việc ăn cắp chi phí phải chi cho môi trường thường được thể hiện dước 2 dạng: Một là tự mình không xử lý chất thải mà xả thải trộm thẳng ra môi trường, lấy được toàn bộ chi phí xử lý chất thải; hai là sử dụng "phong bì" để cơ quan quản lý là ngơ trước những hành vi thực hiện chậm, thực hiện sai các giải pháp môi trường, giải pháp công nghệ để ăn cắp chi phí phải chi cho môi trường.

Ở Việt Nam, câu chuyện các dự án đầu tư, hoạt động sản xuất gây tác động xấu lên môi trường đã xẩy ra ngay từ những ngày đầu công nghiệp hóa. Việc các làng nghề không xử lý nước thải mà xả thẳng xuống đồng ruộng, nguồn nước làm nhiều khúc sông quê bị nhiễm bẩn đã phổ biến ở nhiều vùng quê.

Tiếp theo, nhiều cụm công nghiệp, khu công nghiệp không lắp đặt hệ thống xử lý nước thải, khí thải và chất thải rắn hay có lắp đặt nhưng không vận hành mà vẫn xả thải trộm, chôn lấp trộm ra môi trường cũng đã rất phổ biến trên diện rộng hơn.

Kể từ khi thu hút mạnh được đầu tư trực tiếp từ nước ngoài, cũng là lúc câu chuyện ô nhiễm công nghiệp lên môi trường đứng trước nhiều thách thức lớn. Chuyện đầu tiên từ 10 năm về trước bắt chúng ta phải suy nghĩ là việc Vedan xả trộm hơn 100.000 m3 nước thải độc ra sông Thị Vải mỗi tháng. Câu chuyện tiếp theo tại thời gian này năm 2016 là việc xả trộm nước thải độc hại trực tiếp ra biển Vũng Áng của Công ty Thép Hưng Nghiệp Formosa.

 

Đầu tư trực tiếp từ nước ngoài FDI ngày càng được thu hút mạnh hơn, nhất là từ các nền kinh tế mới nổi với nhiều dự án quy mô lớn. Đây là những dấu hiệu đáng mừng cho phát triển kinh tế vì họ có tài chính mạnh, công nghệ cao. Mặt khác, các sự cố do Vedan hay Formosa gây ra cho thấy chưa bảo đảm rằng họ có nền tảng văn hóa và đạo đức ở mức cần thiết.

Ăn quỵt giàu nhanh và sự trả giá chát đắng
Bài học Formosa là lời cảnh báo cho các DN làm ăn bất chấp.

Doanh nghiệp mất uy tín sẽ mất tất cả

Trong quá trình thực hiện công việc của mình, tôi rất chú ý đến cơ chế tín dụng nhỏ cho người nghèo vay tiền mà không cần thế chấp. Khi mọi người vay tiền đã ký cam đoan thời hạn trả tiền mà đến thời hạn nhưng không trả thì chỉ cần nêu tên trên bảng tin của tổ dân phố. Mỗi người đều có danh dự và vì danh dự của bản thân mà họ đều trả đúng hạn.

Ăn quỵt giàu nhanh và sự trả giá chát đắng
GS. Đặng Hùng Võ

Dù bảo vệ môi trường là yếu tố then chốt, nhưng chúng ta cũng không nên phản ứng cực đoan với một số dự án có thể có nguy cơ tác động tới môi trường. Những doanh nghiệp lớn, để giữ thương hiệu, họ không tiếc tiền vào việc xử lý môi trường. Nếu họ có bài toán đầu tư rõ ràng, mức tiền bao nhiêu cho xử lý môi trường, không “ăn quỵt” môi trường thì chúng ta cần công tâm và có phương án thẩm định và quản lý sao cho thật tốt.

Đây là một kinh nghiệm lớn, có thể áp dụng vào lĩnh vực xử lý các tội lỗi môi trường. Tất nhiên, khi sự cố đã xẩy ra thì phải sử dụng pháp luật để xử lý nhằm có kinh phí để khắc phục sự cố. Nhưng điều ta cần hướng đến lại là cách xử lý nào để không xẩy ra các sự cố môi trường. Từ kinh nghiệm của tín dụng cho người nghèo, sử dụng khung đạo đức chính là cách xử lý phù hợp đối với các tội lỗi môi trường.

Mọi dự án đầu tư dù bé hay lớn, nhất là các dự án lớn có độ nhậy cảm cao về môi trường đều phải công khai những yếu tố môi trường liên quan đến dự án như Báo cáo đánh giá tác động môi trường, các giải pháp môi trường, chi phí ban đầu và thường xuyên cho bảo vệ môi trường trên một trang thông tin điện tử tại Trung ương, có thể trên trang thông tin của Tổng cục Môi trường hay của Hội Môi trường. Từ đó, động viên khả năng kiểm tra của các cơ quan nhà nước và giám sát của nhân dân.

Mọi lỗi về bảo vệ môi trường của dự án thu nhận được thông qua kiểm tra, giám sát đều được công khai trên trang thông tin điện tử đó và hàng năm có đánh giá theo thang điểm về đạo đức môi trường. Đây chính là những cơ sở để xây dựng các chỉ số đánh giá đạo đức môi trường, trách nhiệm xã hội của một doanh nghiệp. Đó cũng chính là chỉ số đo về thương hiệu, đo về khả năng thực hiện các dự án đầu tư, được công khai đầy đủ cho cả Việt Nam và thế giới biết. Các chỉ số này được đánh giá ở mức thấp sẽ có tác động làm sụt giảm giá cổ phiếu của họ trên thị trường chứng khoán, một tác động tài chính trực tiếp.

Mọi nhà đầu tư, mọi doanh nghiệp luôn luôn có danh dự của mình, thương hiệu của mình. Mất danh dự và thương hiệu sẽ gây thiệt hại cả tài chính, cái mất lớn hơn nhiều so với việc để xẩy ra sự cố rồi đánh đổi bằng tiền. Cách xử lý bằng khung đạo đức sẽ không cho các nhà đầu tư cơ hội đánh đổi môi trường lấy lợi ích, các sự cố môi trường chắc chắn sẽ giảm mạnh và tiến tới không xảy ra nữa.

Sẽ tẩy chay hàng hóa của doanh nghiệp gây hại cho môi trường

Vào năm 2010, sau khi bị phát hiện xả trộm nước thải chưa qua xử lý ra sông Thị Vải, bên cạnh việc nộp 127 tỷ đồng tiền phí bảo vệ môi trường truy thu, Vedan đã cam kết chịu trách nhiệm chi trả bồi thường thiệt hại về kinh tế và môi trường. Khi doanh nghiệp này chậm trễ bồi thường cho người dân, hàng loạt siêu thị đã đồng loạt không nhập sản phẩm của Vedan.

Chiều ngày 29/6/2016, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa cúi đầu xin lỗi người dân Việt Nam vì đã gây ra sự cố môi trường khiến hải sản chết bất thường ở 4 tỉnh miền Trung Việt Nam. Doanh nghiệp này phải bồi thường 500 triệu USD. Uy tín và danh dự bị suy giảm nghiêm trọng. Hiện những doanh nghiệp này đã khắc phục. Từ bài học của 2 doanh nghiệp trên, các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, đặc biệt là doanh nghiệp đầu tư lớn, chắc chắn không dám đánh đổi môi trường. 

GS.TSKH Đặng Hùng Võ

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Khi tư nhân 'xắn tay' đầu tư hạ tầng giao thông
Khi tư nhân 'xắn tay' đầu tư hạ tầng giao thông
Đầu tưicon  09/12/2018 

Phần lớn các dự án giao thông chiến lược, mang tính đột phá cao thời gian gần đây đều ít nhiều ghi dấu ấn của những nhà đầu tư tư nhân có tiềm lực mạnh.

 
Nissan đổ vỡ liên doanh tại Việt Nam: Toàn thị trường lo lắng
Nissan đổ vỡ liên doanh tại Việt Nam: Toàn thị trường lo lắng
Đầu tưicon  17/12/2018 

Tập đoàn ô tô Nissan Nhật Bản thông báo chấm dứt liên doanh với Tập đoàn TanChong Motor Holdings (Malaysia) tại Việt Nam. Việc này khiến người tiêu dùng cùng các đại lý hoang mang.

 
Đại gia khát tiền: Căn hộ hạng sang 8,5 tỷ, bán chịu lỗ 2,5 tỷ
Đại gia khát tiền: Căn hộ hạng sang 8,5 tỷ, bán chịu lỗ 2,5 tỷ
Đầu tưicon  17/12/2018 

Một căn hộ có diện tích 182 m2 được quảng cáo giảm từ xấp xỉ 8,52 tỷ xuống còn 5,96 tỷ đồng, tức 30%, tương đương giảm 2,5 tỷ đồng.

 
Nếu ngàn người chết vì nhiệt điện than: Việt Nam phải cảnh báo ngay cho Mỹ
Nếu ngàn người chết vì nhiệt điện than: Việt Nam phải cảnh báo ngay cho Mỹ
Đầu tưicon  13/12/2018 

PGS.TS Trương Duy Nghĩa cho rằng 4.300 người chết yểu ở Việt Nam mỗi năm do nhiệt điện than là suy diễn.

 
Người Trung Quốc mua nhà TP.HCM tăng đột biến: Thực tế ra sao?
Người Trung Quốc mua nhà TP.HCM tăng đột biến: Thực tế ra sao?
Đầu tưicon  13/12/2018 

CBRE Việt Nam mới đây đưa ra số liệu về tỷ lệ người Trung Quốc mua nhà tăng đột biến trong năm qua, tuy nhiên nhiều ý kiến cho rằng con số này rất khó để kiểm chứng.

 
Tháp biểu tượng bị siết nợ, đại gia ôm nợ 7.000 tỷ tàn tạ
Tháp biểu tượng bị siết nợ, đại gia ôm nợ 7.000 tỷ tàn tạ
Đầu tưicon  14/12/2018 

Giải phóng cục máu đông cho dòng vốn tín dụng nhưng VAMC và các ngân hàng cũng đang rất vất vả giải quyết một lượng lớn khoản nợ xấu đang còn tồn đọng.

Vụ Grab mua Uber: Kết luận điều tra, có dấu hiệu vi phạm
Vụ Grab mua Uber: Kết luận điều tra, có dấu hiệu vi phạm
Đầu tưicon  12/12/2018 

Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Cục CT&BVNTD) ngày 18/11 đã kết thúc quá trình điều tra vụ việc cạnh tranh Grab mua lại Uber tại thị trường Đông Nam Á, trong đó có thị trường Việt Nam (vụ việc cạnh tranh).

Tình hình xấu đi, Trung Quốc gặp khó: Việt Nam vượt lên, top đầu thế giới
Tình hình xấu đi, Trung Quốc gặp khó: Việt Nam vượt lên, top đầu thế giới
Đầu tưicon  13/12/2018 

Kinh tế Việt Nam tăng trưởng vững chắc và có xu hướng tốt lên trong ngắn hạn, trong khi đó Trung Quốc và các nước trong khu vực có xu hướng tăng chậm lại. Tuy nhiên, về trung và dài hạn Việt Nam đối mặt với nguy cơ suy giảm.

Trên 94.000 tỷ đồng cam kết đầu tư vào Hòa Bình
Trên 94.000 tỷ đồng cam kết đầu tư vào Hòa Bình
Đầu tưicon  12/12/2018 

 Các doanh nghiệp ký biên bản cam kết đầu tư tại Hòa Bình với tổng số vốn khoảng 94.000 tỷ đồng, trong đó, trọng tâm đầu tư vào các dự án thế mạnh của Hòa Bình.

Đại gia Xuân Trường muốn làm siêu dự án tâm linh ở Chùa Hương
Đại gia Xuân Trường muốn làm siêu dự án tâm linh ở Chùa Hương
Đầu tưicon  12/12/2018 

Doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường vừa đề xuất đầu tư xây dựng Khu du lịch tâm linh có quy mô 1.000 ha ở khu vực chùa Hương, huyện Mỹ Đức, Hà Nội với tổng vốn đầu tư lên đến 15.000 tỷ đồng.

Sẽ xoá bỏ sân golf Tân Sơn Nhất để phục vụ mở rộng sân bay
Sẽ xoá bỏ sân golf Tân Sơn Nhất để phục vụ mở rộng sân bay
Đầu tưicon  12/12/2018 

Theo báo cáo mới nhất của Sở Quy hoạch - Kiến trúc về tình hình triển khai thực hiện quy hoạch sân golf trên địa bàn, sân golf tại sân bay Tân Sơn Nhất là một trong hai sân golf đã bị xóa quy hoạch và điều chỉnh chức năng.

100 triệu dân Việt: 7-8 hãng hàng không chưa gọi là nhiều
100 triệu dân Việt: 7-8 hãng hàng không chưa gọi là nhiều
Đầu tưicon  12/12/2018 

Ngành vận tải hàng không còn dư địa tăng trưởng khi dân số Việt Nam sắp đạt ngưỡng 100 triệu người, còn thực tế tại Việt Nam mới có 3 hãng hàng không. Có ý kiến cho rằng, ở Việt Nam có 7-8 hãng bay là bình thường.

Lượng người Trung Quốc mua nhà ở Sài Gòn tăng đột biến
Lượng người Trung Quốc mua nhà ở Sài Gòn tăng đột biến
Đầu tưicon  11/12/2018 

Chỉ 9 tháng đầu năm 2018, người mua Trung Quốc vươn lên dẫn đầu thị trường người nước ngoài mua nhà tại TP.HCM dù trước đó quốc gia này không nằm trong 5 vị trí đầu tiên.

Phó Thủ tướng: “Số liệu sai lệch sẽ “giết chết” các quyết định”
Phó Thủ tướng: “Số liệu sai lệch sẽ “giết chết” các quyết định”
Đầu tưicon  10/12/2018 

Dẫn lại lời dạy của một Giáo sư “Số liệu sai lệch sẽ “giết chết” các quyết định”, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ khẳng định Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ luôn quan tâm tới công tác thống kê.

Tàu điện ngầm: Gần 200 triệu USD/km, Hà Nội làm sao hoàn vốn?
Tàu điện ngầm: Gần 200 triệu USD/km, Hà Nội làm sao hoàn vốn?
Đầu tưicon  09/12/2018 

Tuyến đường sắt đô thị số 3 Hà Nội có thể đáp ứng 3 mục tiêu: giao thông, thoát nước và dịch vụ thương mại.

Điều gì có thể cản được Trung Quốc?
Điều gì có thể cản được Trung Quốc?
Đầu tưicon  08/12/2018 

Cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ, Lawrence Summers, đã đưa ra nhận định về tương lai mối quan hệ Mỹ - Trung sau cuộc gặp tại Hội nghị G20 vừa qua.

Vũ nhôm, Út trọc chiếm đất vàng ngàn tỷ: Tới đây còn nhiều vụ nữa
Vũ nhôm, Út trọc chiếm đất vàng ngàn tỷ: Tới đây còn nhiều vụ nữa
Đầu tưicon  08/12/2018 

Vụ việc Vũ “nhôm”, Út “trọc”, Thủ Thiêm,... đều liên quan đến đất đai, quá trình thu hồi, chuyển nhượng đất, gây bức xúc trong dư luận

Kiểm toán thúc Tổng cục Thuế: Phải thu 575 tỷ tiền thuế của Unilever
Kiểm toán thúc Tổng cục Thuế: Phải thu 575 tỷ tiền thuế của Unilever
Đầu tưicon  10/12/2018 

Ông Hồ Đức Phớc, Tổng Kiểm toán Nhà nước, cho biết đã có văn bản đề nghị Tổng cục Thuế có biện pháp thu thuế của Unilever với số tiền 575 tỷ đồng.

Khách cao cấp du lịch tàu biển ít chọn Việt Nam
Khách cao cấp du lịch tàu biển ít chọn Việt Nam
Đầu tưicon  07/12/2018 

Du lịch tàu biển của Việt Nam nhỏ và chậm phát triển, chỉ chiếm 3% tổng lượng khách du lịch đến với Việt Nam. Con số này quá khiêm tốn so với khách đi bằng đường bộ và đường hàng không.

Chỉ 1 con số này cho thấy Việt Nam kém xa Thái Lan
Chỉ 1 con số này cho thấy Việt Nam kém xa Thái Lan
Đầu tưicon  07/12/2018 

So với Thái Lan, quốc gia phát triển vượt bậc về du lịch, tuy số ngày khách quốc tế lưu trú không chênh lệch nhiều (9,5 ngày ở Việt Nam và 9,6 ngày ở Thái Lan), song lại chênh lệch lớn về mức tiền chi tiêu.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN