Đặc khu kinh tế:

Chỉ cơi nới, không xây mới: Đột phá ở đâu?

 Đặc khu Vân Đồn, Phú Quốc, Bắc Vân Phong đang được đặt những nền móng đầu tiên. Nhưng nếu thiếu cơ chế đặc biệt cả về tổ chức chính quyền lẫn chính sách kinh tế xã hội thì không thể gọi là “đặc khu”. Nói nôm na, chỉ muốn cơi nới mà không xây mới thì cũng không gặt hái được gì.

Đặc khu cần đặc biệt

Vào thời điểm 30 năm trước, Quốc hội đã ban hành Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Khi đó, Hiến pháp năm 1980 còn hiệu lực với định hướng tập trung phát triển 2 thành phần kinh tế là kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể.

Mặc dù vậy, trong khung thể chế của Hiến pháp năm 1980, Quốc hội vẫn ban hành một đạo luật mà sau đó được quốc tế bình luận là đạo luật hấp dẫn nhất trong khu vực.

“Nếu chúng ta cứ máy móc bám theo một nguyên tắc cứng nhắc thì không thể ban hành được một đạo luật có tính đổi mới, đột phá đến như vậy”.

Câu chuyện về quá trình xây dựng Luật Đầu tư nước ngoài được ông Nguyễn Văn Phúc, nguyên Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội, chia sẻ nhân việc bàn về đặc khu kinh tế.

Chỉ cơi nới, không xây mới: Đột phá ở đâu?
Phú Quốc là 1 trong 3 đặc khu kinh tế ở Việt Nam. 

Kể câu chuyện này, ông Phúc cho rằng, luật về đặc khu kinh tế cũng cần như vậy, tức cần tạo cơ chế có tính vượt trội, khác với phần còn lại cả về mô hình, cơ chế đột phá.

Để chứng minh cho sự vượt trội của dự luật về đặc khu, ông Trần Duy Đông, Vụ trưởng Vụ Quản lý các khu kinh tế (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), cho biết: Luật này áp dụng tại một số khu vực có ranh giới địa lý xác định nên cần mạnh dạn cho phép thực hiện các chính sách mới, đột phá và đặc biệt về kinh tế xã hội.

Nhưng ông cũng lưu ý là “không trái với Hiến pháp” và “các cam kết quốc tế”. Tất cả đều nhằm tạo ra một mô hình “đảm bảo vượt trội” và “cạnh tranh với khu vực cũng như quốc tế”.

Quan điểm ấy cũng đã được thể hiện phần nào trong dự luật mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang xây dựng. Ví như về tổ chức bộ máy thì trao quyền lớn cho trưởng đặc khu; DN được thuê đất đến 99 năm, DN nước ngoài được thế chấp tài sản gắn liền với đất tại tổ chức tín dụng nước ngoài có hiện diện thương mại tại Việt Nam; người nước ngoài có quyền mua bán, thừa kế nhà ở; hãng hàng không quốc tế được phép “bắt khách” ở sân bay của Việt Nam nếu có ít nhất một điểm đến hoặc một điểm đi tại đặc khu,...

Những điều đó, chiểu theo pháp luật hiện hành, đều không được phép. Và đó là một trong những điểm khác biệt của đặc khu với các phần còn lại. Song ông Đông cũng lưu ý rằng, các ưu đãi đó không áp dụng tràn lan mà chỉ “trong một số trường hợp nhất định”.

 

Tuy thế, những điểm tạm cho là “khác biệt” và “đột phá” trong dự thảo Luật cũng vấp phải không ít tranh cãi.

Rồi cũng còn ý kiến lo ngại 3 đặc khu kinh tế Vân Đồn (Quảng Ninh), Bắc Vân Phong (Khánh Hoà) và Phú Quốc (Kiên Giang) đều nằm ở vị trí rất nhạy cảm về chủ quyền quốc gia, an ninh quốc phòng và môi trường nên cần có giải pháp để đảm bảo các nhà đầu tư nước ngoài "không xây tường kín mít rồi trong đó, người lao động nước ngoài dày đặc, biến đặc khu thành một đơn vị riêng biệt trong lãnh thổ Việt Nam”.

Ngay cả đề xuất không thành lập Hội đồng nhân dân ở đặc khu với mục tiêu để bộ máy tinh gọn cũng không dễ nhận được sự đồng tình. Vai trò của Trưởng đặc khu đến đâu, giám sát thế nào cũng còn là câu chuyện dài.

Chỉ cơi nới, không xây mới: Đột phá ở đâu?
Đặc khu kinh tế cần có cơ chế chính sách vượt trội, khác biệt.

Xây mới chứ đừng cơi nới              

Lo ngại là có, băn khoăn là có, nhất là về an ninh quốc phòng, nhưng thiếu cơ chế đặc biệt cả về tổ chức chính quyền lẫn chính sách kinh tế xã hội thì không thể gọi là “đặc khu”. Nói nôm na, chỉ muốn cơi nới mà không xây mới thì cũng không gặt hái được gì.

TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cảnh báo: Nếu chúng ta cứ soi chiếu vào hệ thống luật pháp hiện nay cùng cách tiếp cận cũ thì mô hình đặc khu kinh tế khó bứt phá được.

Thực tế, trước khi hình thành đặc khu, các khu kinh tế mở, khu kinh tế đặc biệt đã được mở ra khắp nơi. Không khí ban đầu thì luôn hồ hởi, nhưng càng về sau càng đuối sức. Bao năm nay, khu kinh tế mở Chu Lai vẫn chỉ ở dạng tiềm năng, còn các khu kinh tế đặc biệt như Lao Bảo, Cầu Treo cứ èo uột dần. Mới đây, khu kinh tế đặc biệt Lao Bảo đã gần như bị xóa sổ.

Ngay cả câu chuyện đặc khu kinh tế, được đưa ra bàn luận 15 năm nay, mà giờ vẫn còn đầy tranh cãi.

Ông Thiên nói thẳng: Bởi vì chúng ta có một nhóm vẫn kiên trì, muốn vượt lên nhưng có một nhóm giữ quan điểm theo đúng luật, đúng các ràng buộc thể chế, cứ thế mà làm, và ưu đãi hơn một tí thôi.

Thâm Quyến trực thuộc tỉnh Quảng Châu nhưng đứng đằng sau là chính quyền trung ương, họ cho Thẩm Quyến những cơ chế vượt trội mà tỉnh Quảng Châu muốn can thiệp vào cũng không được. Đó là một khu vực tự do hóa thương mại cao, vấn đề là quyền lực được giao cho các đặc khu kinh tế độc lập với chính quyền địa phương. Ta muốn phát triển các đặc khu kinh tế cũng phải làm vậy - ông Thiên dẫn chứng.

Bó buộc tư duy thì đặc khu cũng khó tạo ra được điều gì đặc biệt. Nói như ông Trần Đình Thiên, khi thiết kế hình mẫu về đặc khu kinh tế phải dựa trên những tư tưởng đổi mới, “còn cứ gò vào rất khó phát triển”.

Lương Bằng

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
2.000 đại biểu tham dự diễn đàn kinh tế Việt Nam 2019
2.000 đại biểu tham dự diễn đàn kinh tế Việt Nam 2019
Đầu tưicon  12/01/2019 

Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2019 do Chính phủ và Ban Kinh tế Trung ương phối hợp tổ chức trong 2 ngày 16-17/1/2019 tại Hà Nội.

 
Mỹ kêu gọi tẩy chay, Ba Lan lại bắt sếp Huawei
Mỹ kêu gọi tẩy chay, Ba Lan lại bắt sếp Huawei
Đầu tưicon  12/01/2019 

Một Giám đốc Huawei Ba Lan bị bắt sau loạt cảnh báo của Mỹ tới châu Âu về cách Huawei làm gián điệp.

 
Thủ tướng: Không được 'dậu đổ bìm leo'
Thủ tướng: Không được 'dậu đổ bìm leo'
Đầu tưicon  12/01/2019 

Nhắn nhủ PVN, Thủ tướng cho rằng “chúng ta không được thành kiến các sai phạm, không “dậu đổ bìm leo” mà phải quyết chí, quyết tâm vượt qua thách thức, khó khăn, xứng đáng là đơn vị anh hùng trong thời kỳ đổi mới.

 
Thủ tướng ra quy định mới, vạn gia đình nhẹ gánh tiền điện hàng tháng
Thủ tướng ra quy định mới, vạn gia đình nhẹ gánh tiền điện hàng tháng
Đầu tưicon  11/01/2019 

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định sửa đổi quy định về giá điện đối với dự án điện mặt trời trên mái nhà.

 
Góp tiền đi chung loại ô tô này: Dân Hà Nội bớt khổ vì tắc đường
Góp tiền đi chung loại ô tô này: Dân Hà Nội bớt khổ vì tắc đường
Đầu tưicon  13/01/2019 

Sử dụng minibus từ 12-16 chỗ làm phương tiện trung chuyển hành khách ra các trục đường chính để đi xe buýt, xe buýt nhanh BRT, đường sắt đô thị là hợp lý, giúp Hà Nội bớt tắc đường.

 
Ban Kinh tế TW: Tham mưu quan trọng về chính sách phát triển kinh tế
Ban Kinh tế TW: Tham mưu quan trọng về chính sách phát triển kinh tế
Đầu tưicon  10/01/2019 

Ngày 9/1, tại Hà Nội, Ban Kinh tế Trung ương đã tổ chức Hội nghị tổng kết năm 2018, triển khai nhiệm vụ năm 2019.

Vừa xin gạo vừa... bắn pháo hoa
Vừa xin gạo vừa... bắn pháo hoa
Đầu tưicon  09/01/2019 

Nhiều tỉnh đã xin trung ương hỗ trợ gạo cho người dân nghèo trong dịp Tết nguyên đán 2019 nhưng lại tổ chức bắn pháo hoa với kinh phí cả tỉ đồng.

Chia cả nước thành 7 vùng: Thanh Hóa không thể nào lại lên Tây Bắc
Chia cả nước thành 7 vùng: Thanh Hóa không thể nào lại lên Tây Bắc
Đầu tưicon  09/01/2019 

 Có ý kiến cho rằng Thanh Hóa nên thuộc vùng Tây Bắc, chứ không phải Bắc Trung Bộ như lâu nay.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh gửi thư xin lỗi tới toàn thể nhân dân
Bộ trưởng Trần Tuấn Anh gửi thư xin lỗi tới toàn thể nhân dân
Đầu tưicon  08/01/2019 

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh gửi thư xin lỗi đến nhân dân, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các đồng nghiệp trong ngành Công Thương.

Giấc mơ làm cầu ‘cổng vàng’ vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu
Giấc mơ làm cầu ‘cổng vàng’ vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu
Đầu tưicon  07/01/2019 

Chúng ta từng thực hiện hai công trình cầu vượt biển lớn nên giấc mơ cầu “cổng vàng” cho huyện Cần Giờ không phải quá xa xôi.

'Đổi' 100 ha đất lấy 1,39 km đường: 4 bộ kiểm tra, kết luận về 'giá bèo'
'Đổi' 100 ha đất lấy 1,39 km đường: 4 bộ kiểm tra, kết luận về 'giá bèo'
Đầu tưicon  08/01/2019 

Bộ Kế hoạch và Đầu tư báo cáo kết quả kiểm tra thông tin Bắc Ninh “đổi” gần 100ha lấy 1,39km đường với nhiều thông tin bất ngờ.

Chỉ 1 luật sửa nhiều luật để thực thi Hiệp định CPTPP
Chỉ 1 luật sửa nhiều luật để thực thi Hiệp định CPTPP
Đầu tưicon  09/01/2019 

Để thực thi Hiệp định CPTPP, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì “Luật sửa một số Luật".

Chia cả nước thành 7 vùng: Lâm Đồng không ở Tây Nguyên, Huế nằm đâu?
Chia cả nước thành 7 vùng: Lâm Đồng không ở Tây Nguyên, Huế nằm đâu?
Đầu tưicon  07/01/2019 

 Xem xét đưa Thừa Thiên Huế vào vùng Bắc Trung Bộ, cân nhắc đưa Lâm Đồng về lại vùng Tây Nguyên.

Đề xuất bãi bỏ quy hoạch: Sắp đến thời mở sân golf thoải mái
Đề xuất bãi bỏ quy hoạch: Sắp đến thời mở sân golf thoải mái
Đầu tưicon  07/01/2019 

Có 13 quy hoạch sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cụ thể do 4 Bộ đề xuất bãi bỏ gồm các quy hoạch của Bộ Công Thương, Kế hoạch và Đầu tư, Xây dựng,...

Chia cả nước thành 7 vùng: Đổi mới và đột phá, tất cả đồng ý
Chia cả nước thành 7 vùng: Đổi mới và đột phá, tất cả đồng ý
Đầu tưicon  05/01/2019 

Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã đề xuất phân chia cả nước thành 7 vùng kinh tế - xã hội, thay vì 6 vùng như hiện nay.

Chờ đến 2030: Riêng điểm này Việt Nam sẽ hàng đầu ASEAN
Chờ đến 2030: Riêng điểm này Việt Nam sẽ hàng đầu ASEAN
Đầu tưicon  06/01/2019 

Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam có ít nhất 1,5 triệu doanh nghiệp hoạt động bền vững trên cả nước.

12 dự án ngàn tỷ đắp chiếu: Con đường thoát khỏi 'danh sách đen'
12 dự án ngàn tỷ đắp chiếu: Con đường thoát khỏi 'danh sách đen'
Đầu tưicon  11/01/2019 

Bộ Công Thương từng đề xuất đưa 2 dự án ra khỏi "danh sách đen" 12 dự án thua lỗ, kém hiệu quả do có tiến triển tích cực.

Ngày hội đầu tư bất động sản và định cư quốc tế
Ngày hội đầu tư bất động sản và định cư quốc tế
Đầu tưicon  05/01/2019 

Trong tháng 1/2019, Ngày hội đầu tư bất động sản và Định cư quốc tế (Overseas Property Investment & Immigration Expo (BSOP Expo) sẽ được tổ chức tại 4 thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng và TP.HCM.

Cát Linh-Hà Đông 8 năm chưa xong: 50 năm nữa, Hà Nội thoải mái đi metro
Cát Linh-Hà Đông 8 năm chưa xong: 50 năm nữa, Hà Nội thoải mái đi metro
Đầu tưicon  10/01/2019 

Hà Nội sẽ đầu tư phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) với 8 tuyến đường sắt đô thị (ĐSĐT). Tuy nhiên, về mặt chiến lược, TP đang có nhiều điểm cần lưu ý và cần tính toán lại.

Chẳng mấy ai dám đi làm bằng xe buýt ở Hà Nội: Sự thật cần thay đổi
Chẳng mấy ai dám đi làm bằng xe buýt ở Hà Nội: Sự thật cần thay đổi
Đầu tưicon  08/01/2019 

Thời gian đi lại - yếu ­­­­tố quyết định sự thành - bại của vận tải hành khách công cộng; cần khai thác tính cơ động, khả năng tiếp cận của phương tiện này.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN