Cả làng mòn tay, tóe máu khi Tết đến: 'Đau nhức cả đêm'

Cả làng Lê Xá tất bật, hối hả chẻ lạt gói bánh chưng Tết. Mỗi ngày, một thợ chẻ được hơn 10kg giang nứa và cho ra hơn 2.000 sợi lạt. Chẻ nhiều, bàn tay họ bị mòn, tóe máu, đau nhức.



Một người ngày chẻ 2.000 lạt

Làng Lê Xá (Mai Lâm, Đông Anh, Hà Nội) nổi tiếng với nghề truyền thống chẻ lạt để làm quạt, làm chổi, lạt gói bánh chưng, bánh giò. Hàng năm, cứ vào tháng 12 âm lịch, người dân lại bước vào cuộc chạy đua nước rút phục vụ Tết cổ truyền.

Các thương lái chuyên cung cấp nguyên vật liệu chẻ lạt đánh xe từ các tỉnh Tuyên Quang, Yên Bái giao hàng đến tận nhà cho khách mua. Thợ chẻ rất chuộng giang, nứa ở các vùng này bởi ống chẻ thẳng băng, to, xanh và dài nên sẽ tạo ra những sợi lạt hảo hạng.

Giá mỗi cây giang dao động từ 15.000-20.000 đồng, cây to tiền to, cây nhỏ tiền nhỏ. Giang được xếp thành từng bó, mỗi bó gồm 20 cây, một cây thường được chia thành 2 ống chẻ. Trung bình cứ một ống giang sẽ cho ra 100-150 chiếc lạt.

Đặc biệt, đối với lạt dùng để gói bánh chưng to, người dân thường phải chẻ bằng nứa, bởi loại cây này có tính dẻo cao, độ dài, độ đàn hồi tốt hơn giang. Nứa sẽ được bán theo cân chứ không bán theo cây, lái buôn thường pha nứa thành từng mảnh rồi xếp lại thành bó. Giá nứa là 12.000 đồng/kg, một bó nứa thường nặng 25-30 kg. Với tốc độ của thợ chẻ lạt Lê Xá mỗi ngày một người sẽ chẻ được hơn 10kg và cho ra hơn 2.000 sợi lạt.

Cả làng mòn tay, tóe máu khi Tết đến: 'Đau nhức cả đêm'
Giang và nứa là nguyên liệu chính dùng trong chẻ lạt được thu mua từ vùng Tuyên Quang, Yên Bái

Số tiền lãi vì thế cũng phụ thuộc phần lớn vào định mức mà người thợ đặt ra. Chẻ được càng nhiều lạt thì thu nhập càng cao và ngược lại. Thường thì, mỗi thợ chẻ lạt ở Lê Xá qua vụ Tết đều kiếm được từ 5-7 triệu đồng.

Giá lạt bán buôn được chẻ bằng giang là 80.000 đồng/vạn, bán lẻ là 100.000 đồng/vạn. Còn nứa sẽ được giá hơn khi bán ra thị trường luôn nằm ở mức 150.000 đồng/vạn.

Để làm ra được những sợi lạt hảo hạng thì yêu cầu ống chẻ phải mềm, dài và đàn hồi tốt, bởi vậy khi đi mua cây thợ lạt thường lựa rất kỹ.

Hình mẫu của ống chẻ lý tưởng phải dài 75-80 cm, thân ống thẳng tấp, màu xanh tươi và không có lỗi. Tốt nhất là kén được loại nứa rừng non có mùi thơm nhẹ, vừa dễ chẻ, vừa dẻo, vừa đẹp, vừa dai. Muốn kiểm tra chất lượng nứa, thợ chẻ chỉ cần cầm sống dao gõ nhẹ vào thân cây là phân biệt đâu là “vàng thau”. Bởi vậy, mỗi đợt hàng về mà có nứa non, thợ lạt như bắt được vàng, tranh nhau mua tới tấp.

Cô Đỗ Vân (Lê Xá), người có thâm niên hơn 50 năm trong nghề, cho biết, năm nào cô cũng cố gắng đặt mua bằng được ít nứa non về chẻ. Loại này khi chẻ rất sướng tay vì ống xịn nên đường dao đi cũng sắc gọn, đường nét, còn gói bánh thì lên dây căng, sáng, đúng chuẩn.

“Ngày trước, những đứa trẻ ở làng Lê Xá như tôi mới 12-13 tuổi đã bắt đầu học chẻ lạt, phân biệt các loại ống giang, nứa. Nên giờ chỉ nhìn qua cũng có thể phân biệt được đâu là hàng tốt, hàng hiếm” - cô Vân nói.

Cả làng mòn tay, tóe máu khi Tết đến: 'Đau nhức cả đêm'
Trung bình cứ 1 ống giang chẻ được 100-150 chiếc lạt

Để trở thành thợ chẻ chuyên nghiệp, người học phải trải qua quá trình huấn luyện lâu dài. Học từ cách chọn cây, bào vỏ, tước sợi và phơi khô. Đặc biệt, khâu tước sợi và phơi khô là quan trọng nhất. Muốn có được chiếc lạt mỏng tang, khi chẻ phải vô cùng khéo léo. Muốn giữ được lạt luôn trắng, không bị mốc, mối mọt thì khi phơi sấy phải tuân thủ những quy tắc nghiêm ngặt.

Trong đó, thời tiết là nhân tố quyết định đến chất lượng lạt. Nếu thuận buồm xuôi gió, tiết trời nắng ráo thì khi phơi lạt sẽ có màu đẹp tự nhiên, trắng sáng, hương thơm dịu. Còn gặp trời mưa, nếu không bảo quản tốt sẽ gây ra hiện tượng nấm mốc, đứt gẫy lạt. Bởi vậy, người thợ chuyên nghiệp phải là người hiểu rất rõ các thuộc tính về lạt để để có thể ứng phó với những tình huống phát sinh.

Mòn tay, tóe máu vì chẻ lạt

 

Một trong những bí kíp nữa khiến lạt Lê Xá vang danh là nhờ kỹ thuật điêu luyện của người chẻ, khi chẻ kết hợp nhuần nhuyễn được cả chân, tay, răng.

Các ống nứa sẽ được cạo sạch hết lớp vỏ xanh bên ngoài, sau đó, người thợ sẽ dùng những con dao nhỏ sắc nhọn lướt trên bề mặt thân ống, pha thành những thanh nhỏ. Tiếp đến, người chẻ sẽ dùng dao khứa từng rãnh nhỏ trên đầu ống, rồi dùng lực ở tay kéo mạnh theo chiều từ trên xuống dưới. Đồng thời, miệng ngậm chặt, định vị đầu sợi và tách mạnh, thế là có sợi lạt mỏng dính, nhỏ xinh.

Trước khi phơi, thợ chẻ thường túm cả bó lạt vừa chẻ rũ mạnh xuống đất để loại bỏ những chiếc lạt ngắn, gẫy, không đủ yêu cầu, rồi mới mang ra dây treo.

Cả làng mòn tay, tóe máu khi Tết đến: 'Đau nhức cả đêm'
Bàn tay tóe máu, sần sùi vì chẻ lạt

Tuy nhiên, bà Đỗ Thị Tịnh - người có 72 năm trong nghề - nhận định, ngoài kỹ thuật tốt thì chưa đủ, thợ chẻ lạt phải có tính kiên trì, nhẫn nại. Lúc mới chẻ chưa quen, đầu ngón tay sẽ thường xuyên bị dao cứa, lâu ngày sẽ bị mòn hết tay, đỏ ửng và phỏng rát.

“Thanh nứa rất sắc, dù cẩn thận tới đâu cũng dễ bị đứt tay, bởi thế mà bàn tay thợ chẻ lạt thường chằng chịt vết sẹo ngang dọc. Khổ nhất là vào mùa đông, nứa cứa vào tay máu chảy một xíu thôi là cảm tưởng như muốn cắt da cắt thịt. Đau nhức cả đêm. Nên để giảm thiểu vết thương, thợ chẻ thường phải đeo găng tay bảo vệ hoặc quấn giẻ vào đầu ngón tay”, bà Tịnh nói.

Chính vì thế, ở làng Lê Xá, giờ nhiều người cũng chẳng mặn mà với nghề chẻ lạt. Phần lớn thế hệ sau đều thoát ly hết, hơn nữa do thu nhập cũng không cao. Hầu hết thợ chẻ lạt trong làng đều khá lớn tuổi và bà Tịnh đang là người già nhất làng theo nghề.

“Giờ thì đỡ vất hơn trước là ít khi phải đi chợ vì chẻ ra đến đâu là có người đến thu mua đến đó. Nhiều khách quen còn đặt trước hàng, trước tiền để khi lạt chẻ xong chỉ có việc đánh xe đến chở về” - bà Tịnh tâm sự.

Cả làng mòn tay, tóe máu khi Tết đến: 'Đau nhức cả đêm'
Người dân Lê Xá hối hả chẻ lạt gói bánh chưng phục vụ cho thị trường Tết Nguyên đán
Cả làng mòn tay, tóe máu khi Tết đến: 'Đau nhức cả đêm'
Các bước để tạo ra sợi lạt hoàn chỉnh gồm: chặt khúc, cạo vỏ, chẻ sợi, phơi khô
Cả làng mòn tay, tóe máu khi Tết đến: 'Đau nhức cả đêm'
Trung bình mỗi ngày, thợ chẻ được khoảng 2.000 chiếc lạt
Cả làng mòn tay, tóe máu khi Tết đến: 'Đau nhức cả đêm'
Bí kíp để tách được những chiếc lạt mỏng manh, mềm dẻo là khi chẻ phải kết hợp nhuần nhuyễn cả tay, chân, răng
Cả làng mòn tay, tóe máu khi Tết đến: 'Đau nhức cả đêm'
Để lạt luôn trắng, không bị mốc khi phơi sấy phải tuân thủ những quy tắc nghiêm ngặt
Cả làng mòn tay, tóe máu khi Tết đến: 'Đau nhức cả đêm'
Để tránh bị đứt tay, thợ chẻ lạt phải đeo găng tay
Cả làng mòn tay, tóe máu khi Tết đến: 'Đau nhức cả đêm'
Giá lạt được bán ra thị trường từ 80.000-150.000 đồng/vạn

Hoàng Dung 

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Ô tô nhập khẩu ùn ùn về Việt Nam, thuế thu được tăng hàng nghìn tỷ
Ô tô nhập khẩu ùn ùn về Việt Nam, thuế thu được tăng hàng nghìn tỷ
Thị trườngicon  09/04/2019 

Tổng cục Hải quan cho hay, số thu từ ô tô và dầu thô nhập khẩu mặt hàng này đạt 13.665 tỷ đồng, tăng 12.396 tỷ đồng (tăng 977,68%) so với cùng kỳ năm trước.

 
Tại sao gan ngỗng trở thành món ăn xa xỉ còn gan gà, gan vịt thì không thể
Tại sao gan ngỗng trở thành món ăn xa xỉ còn gan gà, gan vịt thì không thể
Thị trườngicon  09/04/2019 

“Foie gras” là món gan ngỗng béo nổi tiếng ở Pháp, thường gây tranh cãi nhiều trong giới ẩm thực. Nhưng trên hết, tại sao cùng là gan động vật nhưng chỉ có gan ngỗng mới là món ăn xa xỉ.

 
Cà phê chồn thơm ngon nhưng biết quy trình sản xuất liệu bạn dám uống?
Cà phê chồn thơm ngon nhưng biết quy trình sản xuất liệu bạn dám uống?
Thị trườngicon  09/04/2019 

Từ lâu, cà phê chồn được biết đến là loại thức uống có giá thành cao bởi hương vị của nó rất thơm ngon. Thế nhưng liệu mấy ai biết được cuộc sống của những con chồn hương đang khốn khổ như thế nào.

 
Đại gia chi tiền mua củ sâm Ngọc Linh 25 năm tuổi, giá 500 triệu đồng
Đại gia chi tiền mua củ sâm Ngọc Linh 25 năm tuổi, giá 500 triệu đồng
Thị trườngicon  10/04/2019 

Tuy chủ nhân không tiết lộ nhưng giới chuyên môn ước tính, giá bán của củ sâm không dưới 400-500 triệu đồng.

 
Tát ao bắt cá trê gần 12 ký, dài hơn 1m, để nuôi làm kiểng
Tát ao bắt cá trê gần 12 ký, dài hơn 1m, để nuôi làm kiểng
Thị trườngicon  09/04/2019 

Anh Nguyễn Văn Cơi, sinh năm 1966, ấp An Điền Lớn, xã An Hiệp, huyện Ba Tri (Bến Tre) vừa bắt được cá trê phi từ ao nuôi vịt của mình, với cân nặng gần 12kg.

 
Ốc vòi voi 10 triệu/con, khách nhìn ngượng 'chín mặt' nhưng vẫn vung tiền mua
Ốc vòi voi 10 triệu/con, khách nhìn ngượng 'chín mặt' nhưng vẫn vung tiền mua
Thị trườngicon  09/04/2019 

Loài hải sản đắt đỏ có hình dáng bề ngoài giống biểu tượng nam tính của đàn ông này được cho là "ông ăn bà khen hay", do đó nhiều người vẫn vung tiền mua không tiếc tay.

6 món pizza 'kinh dị' bậc nhất hành tinh, Việt Nam có 2 món
6 món pizza 'kinh dị' bậc nhất hành tinh, Việt Nam có 2 món
Thị trườngicon  09/04/2019 

Pizza ve sầu, thịt chuột, đuông dừa… được xếp là một trong những món pizza “kinh dị” bậc nhất hành tinh và không dành cho người yếu tim.

Con đặc sản 'inh tai nhức óc' lại khiến cánh mày râu rớt nước miếng
Con đặc sản 'inh tai nhức óc' lại khiến cánh mày râu rớt nước miếng
Thị trườngicon  09/04/2019 

Món đặc sản ve sầu xào sả ớt khiến nhiều thực khách nếm thử đều khó có thể quên, bởi hương vị đặc trưng và cách chế biến tuyệt hảo chỉ có ở nơi vùng cao Tây Bắc.

Khi ngôi sao YouTube kiệt sức, công việc thú vị dần trở nên nghiệt ngã
Khi ngôi sao YouTube kiệt sức, công việc thú vị dần trở nên nghiệt ngã
Thị trườngicon  09/04/2019 

Tại sao nhiều vlogger cảm thấy stress, mệt mỏi, cô đơn dù thành công với công việc đang được nhiều bạn trẻ mơ ước?

'Thợ săn kho báu' trong những đống rác của các tỷ phú
'Thợ săn kho báu' trong những đống rác của các tỷ phú
Thị trườngicon  09/04/2019 

Từ máy pha cà phê, máy hút bụi, máy sấy tóc vẫn hoạt động tốt, cho đến mũ bảo hiểm, hay một bọc túi chứa đầy quần áo thừa là những thứ ông Orta nhặt được ở nhà ông chủ Facebook.

Choáng váng với những đôi giày thể thao có giá 'trên trời'
Choáng váng với những đôi giày thể thao có giá 'trên trời'
Thị trườngicon  09/04/2019 

Đẳng cấp phái mạnh thường sẽ được thể hiện qua giày và đồng hồ. Chính vì vậy, có rất nhiều nhãn hàng tích cực sáng tạo ra những đôi giày thể thao thời thượng có giá "trên trời".

Đang cày ruộng bỗng vớ được hũ đầy vàng: Anh nông dân đổi đời
Đang cày ruộng bỗng vớ được hũ đầy vàng: Anh nông dân đổi đời
Thị trườngicon  09/04/2019 

Một nông dân đã tìm thấy kho báu chứa đầy vàng khi đang lái máy cày trên một cánh đồng gần nhà mình.

Bia trứng Hà Nội thu hút du khách và báo nước ngoài
Bia trứng Hà Nội thu hút du khách và báo nước ngoài
Thị trườngicon  09/04/2019 

Sau cà phê trứng, bia trứng tiếp tục là món đồ uống độc đáo thu hút các vị thực khách. Hãng thông tấn AFP (Pháp) đã giới thiệu thức uống độc đáo này ở Hà Nội.

Ô tô Camry: Hàng Thái Lan bình dân, về Việt Nam đắt gần gấp đôi
Ô tô Camry: Hàng Thái Lan bình dân, về Việt Nam đắt gần gấp đôi
Thị trườngicon  09/04/2019 

Rất nhiều dòng xe mới, ăn khách tại Việt Nam có mức giá khá cao so với mức giá bán tại Thái Lan, Indonesia và Malaysia, nơi hầu hết các dòng xe được nhập khẩu không thuế.

Thêm nhiều gia đình nạn nhân ở Indonesia kiện hãng Boeing
Thêm nhiều gia đình nạn nhân ở Indonesia kiện hãng Boeing
Thị trườngicon  09/04/2019 

Ngày càng nhiều gia đình các nạn nhân thiệt mạng trong vụ rơi máy bay của hãng hàng không Lion Air của Indonesia đệ đơn kiện Tập đoàn sản xuất máy bay Boeing.

Cấm bán rượu bia trên mạng: Ngăn ‘chợ ảo’, giảm được dân nghiện nhậu?
Cấm bán rượu bia trên mạng: Ngăn ‘chợ ảo’, giảm được dân nghiện nhậu?
Thị trườngicon  09/04/2019 

 Dự thảo Luật phòng chống tác hại của rượu, bia (“Dự Luật) sẽ được Quốc hội bấm nút trong kỳ họp vào tháng 5 và tháng 6 tới. 

Tài xế bức xúc vì bị xử lý, Be nói gì?
Tài xế bức xúc vì bị xử lý, Be nói gì?
Thị trườngicon  08/04/2019 

 Trong mấy qua, nhiều tài xế của Be đã liên tục phản ánh về việc bị nghi ngờ lỗi gian lận, bên cạnh đó có tài xế phản ánh bị cắt, giam tiền thưởng vì bị nghi ngờ gian lận.

Sanh cổ 'lực sĩ' đẹp nhất đất Hà Nội xưa, giá lên tới hơn 10 tỷ
Sanh cổ 'lực sĩ' đẹp nhất đất Hà Nội xưa, giá lên tới hơn 10 tỷ
Thị trườngicon  08/04/2019 

Cây sanh có tuổi đời trên 200 năm của một chánh tổng Hà Nội xưa, được đánh giá là một trong những cây thương hiệu của Việt Nam.

Khu dân cư đại gia: Mấy trăm triệu mua 2 tấn cá phóng sinh xuống hồ
Khu dân cư đại gia: Mấy trăm triệu mua 2 tấn cá phóng sinh xuống hồ
Thị trườngicon  09/04/2019 

Một nhóm nhỏ cư dân ở khu đô thị “đại gia” ở Hà Nội đã chi tiền mua hơn 2 tấn cá thả xuống hồ để cải tạo môi trường sinh thái nơi mình sinh sống.

Giá xăng căng thẳng, lo tăng đột biến
Giá xăng căng thẳng, lo tăng đột biến
Thị trườngicon  08/04/2019 

Giá xăng dầu trong nước thời gian qua chịu sức ép lớn, quỹ bình ổn giá gần như đã cạn. Trong khi đó công tác điều hành giá còn nhiều câu hỏi đặt ra.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN