Chiến tranh thương mại sẽ dẫn tới Thế chiến?

Nỗ lực của Tổng thống Donald Trump dùng thuế để khoa trương sức mạnh của Mỹ không phải mới mà có từ thời kỳ đen tối nhất của lịch sử hiện đại.

Trong bài viết đăng trên báo Project Syndicate ngày 1/8, Harold James – giáo sư về Lịch sử và Quan hệ quốc tế tại Đại học Princeton, chỉ ra rằng, trong thời kỳ Đại Suy thoái, các chính phủ của Anh và Pháp đã theo đuổi chính sách tương tự, vô tình khiến các đồng minh tương lai xa lánh và làm Đức Quốc xã mạnh lên.

Chiến tranh thương mại sẽ dẫn tới Thế chiến?
Ảnh: Project Ssyndicate

Theo giáo sư James, khi các nước bắt đầu lo lắng về an ninh, họ thường cho rằng cần phải giảm phụ thuộc vào các sản phẩm nước ngoài, rút ngắn các chuỗi cung ứng, và sản xuất thêm hàng hóa trong nước. Nhưng liệu chủ nghĩa bảo hộ có thực sự cải thiện được an ninh?

Giáo sư James cho rằng, giữa lúc thế giới ngày nay đứng bên bờ một cuộc chiến thương mại toàn diện, chúng ta cần nghiên cứu một số lập luận thiên về chủ nghĩa bảo hộ, và sau đó trở lại với cuộc chiến thương mại lớn nhất của thế kỷ 20.

Xu hướng là có rất nhiều sự trùng lặp trong các cuộc tranh luận về thương mại. Thuế nhập khẩu và các biện pháp tương tự thường được đưa ra như công cụ chính sách đối ngoại tiện dụng. Nhưng nếu nghiên cứu sâu hơn, rõ ràng những biện pháp như vậy chỉ có lợi cho một số thành phần riêng biệt, và càng góp phần cho một hình thức thuế bất công.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chiến tranh thương mại là cách để đặt dấu chấm hết. Theo quan điểm của ông, thuế quan là phản ứng hợp lý trước các chính sách tiền tệ bất công và các mối đe dọa an ninh quốc gia. Nhưng tất nhiên, còn có một toan tính chính trị trong nước: thuế sẽ giúp ích cho các khu vực và các nhà sản xuất đặc biệt cách khiến hàng hóa của đối thủ đắt hơn. Nhưng vấn đề là thuế chắc chắn sẽ khiến người tiêu dùng trong nước phải trả cho khoản trợ cấp đó, vì họ phải mua hàng với giá cao hơn.

Không có gì mới trong lời khẳng định của Tổng thống Trump: "Các cuộc chiến thương mại rất tốt, và dễ dàng chiến thắng". Có thể thấy được tuyên bố của ông qua hồ sơ lịch sử. Khi Neville Chamberlain đang làm Bộ trưởng Tài chính Anh năm 1932, ông đã đảo ngược vị thế tồn tại cả thế kỷ của nước này là nhà vô địch về thương mại tự do.

Lo lắng về thâm hụt thương mại dai dẳng của Anh, ông công bố một "hệ thống bảo hộ" mới với hy vọng sẽ sử dụng để "đàm phán với những nước không quan tâm lắm đến các đề nghị của chúng ta".

Chamberlain kết luận cách duy nhất là "thận trọng trang bị cho chúng ta một công cụ mà ít nhất sẽ hiệu quả ngang bằng với những công cụ có thể được sử dụng để phân biệt đối xử với chúng ta ở các thị trường nước ngoài". Kết quả là ông đã dọn đường cho Thế chiến II. Chính sách thương mại của ông làm suy yếu nước Anh và tăng sức mạnh cho Đức. Và chỉ trong 6 năm, sự thỏa hiệp vô nguyên tắc với chế độ phát xít Đức đã lên tới đỉnh điểm với Hiệp ước Munich 1938, giúp cho Hitler phá hủy Czechoslovakia và đưa nước này vào vòng kiểm soát của Đệ tam quốc xã.

Nỗi sợ hãi về sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc Đức đã bao phủ suốt những năm tháng đó. Đối với các cường quốc phương Tây, muốn kiềm chế Đức thì cần có một hệ thống liên minh hoặc một hiệp ước an ninh - tập thể tham vọng hơn. Pháp ưu tiên lựa chọn thứ nhất, và chủ trương một sự dàn xếp, theo đó liên minh của nước này với Ba Lan, cộng thêm Czechoslovakia, Romania, và Nam Tư, sẽ kiềm chế được chủ nghĩa bành trướng của cả Hungary và Đức. Anh thiên về lựa chọn thứ 2, và thấy Hội Quốc liên là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Nhưng cả hai lựa chọn đều sụp đổ trong cuộc Đại Suy thoái, chủ yếu do chính các chính sách bảo hộ của Anh và Pháp. Hai nước đột ngột đổi sang chính sách thuế cao và quota nhập khẩu. Do vậy, các nhà sản xuất công nghiệp của Czechoslovakia cùng các nhà xuất khẩu nông nghiệp của Romania và Nam Tư không thể bán hàng cho Tây Âu nữa. Thay vào đó, họ càng phụ thuộc - cả về chính trị lẫn kinh tế - vào nước Đức phát xít. Tương tự, Ba Lan – sau khi đấu một cuộc chiến hải quan với Đức hồi thập niên 1920 và đầu 1930 – đã tham gia hiệp ước không xâm lược với Đức Quốc xã năm 1934.

 

Trước hiện trạng này, Hội Quốc liên cùng nhiều thể chế đa phương đã cố gắng tổ chức các hội nghị và hội thảo để ngăn đà trượt sâu vào chủ nghĩa bảo hộ. Nhưng tất cả thất bại.

Trong thời kỳ Đại Suy thoái, các cáo buộc thao túng tiền tệ càng tạo động lực cho các biện pháp bảo hộ.

Ngày nay có thể thấy điều tương tự từ những lập luận của Tổng thống Trump, khi ông chỉ trích Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) thắt chặt chính sách tiền tệ, và lên án Trung Quốc giảm giá giả tạo đồng Nhân dân tệ. 

Bài học từ cuộc Đại Suy thoái rất rõ ràng: Các cuộc chiến thương mại nhằm tăng sức mạnh cho an ninh quốc gia thực tế lại gây hại. Điều này đặc biệt đúng trong trường hợp các liên minh phòng thủ, bởi các rào cản thương mại buộc các đồng minh phải siết chặt hơn quan hệ với chính cường quốc mà họ định kiềm chế.

Đó chính là viễn cảnh đang hiển hiện ngày nay. Các lập luận bảo hộ của Tổng thống Trump là phản ứng trước sự trỗi dậy ngoạn mục của Trung Quốc. Nhưng bằng cách phát động một cuộc chiến thuế quan vốn ảnh hưởng tới cả Liên minh châu Âu và Canada, ông Trump đang làm cho Trung Quốc trông giống như một đối tác hấp dẫn hơn nhiều so với Mỹ.

Chắc chắn, Tổng thống Trump và Chủ tịch Ủy ban châu ÂU Jean-Claude Juncker giờ đã đạt được một thỏa thuận sơ bộ để xuống thang cuộc chiến thuế giữa Mỹ và EU. Nhưng ông Trump vốn đã khuấy đảo liên minh xuyên Đại Tây Dương này. Và cũng giống như những láng giềng của Đức hồi thập niên 1930, châu Âu và Canada có thể cảm thấy như thể họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải tìm kiếm một đối tác cởi mở hơn, hoặc ít nhất ổn định hơn. 

Thanh Hảo

Căng với Iran, ông Trump 'tự đập gậy vào lưng'?

Căng với Iran, ông Trump 'tự đập gậy vào lưng'?

Những cuộc biểu tình trên đường phố gần đây về kinh tế ở Iran cho thấy nước này có vẻ đang rất mong manh trước áp lực từ bên ngoài.

Ông Trump đòi chấm dứt điều tra Nga can thiệp bầu cử Mỹ

Ông Trump đòi chấm dứt điều tra Nga can thiệp bầu cử Mỹ

Tổng thống Trump lớn tiếng đòi Bộ trưởng Tư pháp Mỹ phải chấm dứt ngay cuộc điều tra nghi vấn Nga can thiệp bầu cử nước này.

Ông Trump định ra đòn nặng tay hơn với Trung Quốc

Ông Trump định ra đòn nặng tay hơn với Trung Quốc

Chính quyền Tổng thống Mỹ Trump đang cân nhắc đòn trừng phạt nặng hơn với Bắc Kinh, bằng cách tăng thuế nhập khẩu từ 10% lên 25% với hàng hóa Trung Quốc.

Trung Quốc rối bời trước các đòn phủ đầu của ông Trump?

Trung Quốc rối bời trước các đòn phủ đầu của ông Trump?

Giới phân tích cho rằng, Trung Quốc đang rối bời trước một vị tổng thống Mỹ quá khó đoán như Donald Trump.

Chủ bút báo lớn Mỹ cảnh cáo ông Trump

Chủ bút báo lớn Mỹ cảnh cáo ông Trump

Chủ biên của New York Times A.G Sulzberger cảnh báo Tổng thống Mỹ Donald Trump không dùng những lời lẽ chống báo chí trong cuộc gặp mới diễn ra.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Lý do thực sự khiến Mỹ rút khỏi hiệp ước hạt nhân với Nga
Lý do thực sự khiến Mỹ rút khỏi hiệp ước hạt nhân với Nga
Bình luận quốc tếicon  24/10/2018 

Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ rút Mỹ khỏi Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) ký với Nga, với lý do Moscow vi phạm hiệp ước. 

 
Chiến tranh thương mại bùng nổ, ai là nạn nhân đầu tiên?
Chiến tranh thương mại bùng nổ, ai là nạn nhân đầu tiên?
Bình luận quốc tếicon  23/10/2018 

Chính sách thuế từ Mỹ, Canada, Mexico và EU có thể sẽ gây tổn hại nặng nề quá mức cho WTO.

 
TQ gài thiết bị giám sát gần căn cứ Mỹ
TQ gài thiết bị giám sát gần căn cứ Mỹ
Bình luận quốc tếicon  22/10/2018 

Nhà chức trách Canada đã giúp các nhà khoa học Trung Quốc cài đặt thành công 4 thiết bị giám sát dưới nước ở Thái Bình Dương, cách bờ biển Mỹ 300km.

 
Những bí ẩn chưa lời giải quanh vụ nhà báo Khashoggi bị giết
Những bí ẩn chưa lời giải quanh vụ nhà báo Khashoggi bị giết
Bình luận quốc tếicon  22/10/2018 

Diễn biến liên quan tới cái chết của nhà báo đối lập Ảrập Xêút Jamal Khashoggi làm việc cho tờ Washington Post ngày càng phức tạp.

 
Vụ nhà báo bị giết: Lý do ông Trump không muốn trừng phạt Ảrập Xêút
Vụ nhà báo bị giết: Lý do ông Trump không muốn trừng phạt Ảrập Xêút
Bình luận quốc tếicon  20/10/2018 

Nhà Trắng có thể đối mặt với quá nhiều rủi ro khi bắt Ảrập Xêút phải trả giá nếu quả thực nước này đứng sau vụ giết nhà báo Jamal Khashoggi.

 
Ông Trump làm căng, Trung Quốc ngấm đòn đau
Ông Trump làm căng, Trung Quốc ngấm đòn đau
Bình luận quốc tếicon  19/10/2018 

Dù tỏ ra cứng rắn và mạnh mẽ, nhưng Trung Quốc được tin đang ngấm đòn đau từ những đợt tấn công thương mại không khoan nhượng của Tổng thống Mỹ Trump.

Mỹ-TQ đối đầu, 'bóng ma' Chiến tranh Lạnh tái xuất
Mỹ-TQ đối đầu, 'bóng ma' Chiến tranh Lạnh tái xuất
Bình luận quốc tếicon  16/10/2018 

Quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đã xấu đi nhanh chóng trên nhiều lĩnh vực, khiến các nhà quan sát mường tượng đến một cuộc Chiến tranh Lạnh mới.

Rủi ro toàn cầu từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung
Rủi ro toàn cầu từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung
Bình luận quốc tếicon  14/10/2018 

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã lần đầu tiên hạ mức dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu sau hơn 2 năm.

Cảnh giác 'bẫy nợ' TQ, Sierra Leone hủy xây sân bay trăm triệu đô
Cảnh giác 'bẫy nợ' TQ, Sierra Leone hủy xây sân bay trăm triệu đô
Bình luận quốc tếicon  12/10/2018 

Sierra Leone tuyên bố hủy các kế hoạch xây dựng một sân bay mới, trị giá lên tới 318 triệu USD, do một nhà thầu Trung Quốc thực hiện và bằng vốn vay từ Trung Quốc.

Ai đắc lợi từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung?
Ai đắc lợi từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung?
Bình luận quốc tếicon  15/10/2018 

Các đường nét chiến lược thương mại của Tổng thống Donald Trump đang dần lộ rõ. Nhiều đối tác thương mại của Mỹ phải đối mặt với những lời đe dọa rất kịch tính.

Vì sao nhiều nước phát cuồng với “rồng lửa” Nga?
Vì sao nhiều nước phát cuồng với “rồng lửa” Nga?
Bình luận quốc tếicon  11/10/2018 

Hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 được nâng cấp từ S-300, phiên bản mà Syria mới nhận từ Nga.

Vì sao Đại sứ Mỹ tại LHQ đột ngột từ chức?
Vì sao Đại sứ Mỹ tại LHQ đột ngột từ chức?
Bình luận quốc tếicon  10/10/2018 

Dư luận đang xôn xao các đồn đoán về lí do Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Nikki Haley đột ngột xin từ chức.

Vì sao ông Trump 'nghèo' đi sau khi đắc cử tổng thống?
Vì sao ông Trump 'nghèo' đi sau khi đắc cử tổng thống?
Bình luận quốc tếicon  10/10/2018 

Trong bảng xếp hạng 400 người Mỹ giàu nhất của Forbes, Tổng thống Trump bị tụt bậc nghiêm trọng so với khi mới lên nắm quyền ở Nhà Trắng.

Không cần áp thuế, TQ có thể dùng những cách này đối phó Mỹ
Không cần áp thuế, TQ có thể dùng những cách này đối phó Mỹ
Bình luận quốc tếicon  09/10/2018 

Trong khi Trung Quốc không còn nhiều mặt hàng của Mỹ để áp đặt thuế trả đũa, nước này có thể dùng nhiều biện pháp về lâu dài để đối phó với Mỹ một cách hiệu quả.

Giải mã lý do Nga lo ngại NATO tập trận ở Na Uy
Giải mã lý do Nga lo ngại NATO tập trận ở Na Uy
Quân sựicon  08/10/2018 

Na Uy sẽ là nơi tập kết các lực lượng chủ chốt của Trident Juncture, cuộc tập trận quân sự lớn nhất của NATO kể từ năm 2002.

TQ bật mạnh trước đòn thuế của ông Trump
TQ bật mạnh trước đòn thuế của ông Trump
Bình luận quốc tếicon  05/10/2018 

Cuộc chiến thuế Mỹ - Trung đang khiến cho các doanh nghiệp và quan chức Trung Quốc tiến nhanh hơn đến những thay đổi mà rốt cuộc sẽ mang lại cho kinh tế nước này sức cạnh tranh tốt hơn.

Sau hiệp định tay ba, ông Trump càng mạnh tay hơn với TQ?
Sau hiệp định tay ba, ông Trump càng mạnh tay hơn với TQ?
Bình luận quốc tếicon  05/10/2018 

Thỏa thuận thương mại mới mà Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đạt được với Canada và Mexico đã khiến các doanh nhân Bắc Mỹ thở phào nhẹ nhõm. 

Giải mã kế hoạch mới của Mỹ ngăn TQ xây đảo ở Biển Đông
Giải mã kế hoạch mới của Mỹ ngăn TQ xây đảo ở Biển Đông
Bình luận quốc tếicon  03/10/2018 

Theo đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) của Mỹ, phân bổ chi tiêu quốc phòng trong năm tài khóa 2019 sẽ giúp Mỹ có thể phản ứng mạnh hơn trước hành xử của Trung Quốc ở Biển Đông.

Chiến thắng quyết định của ông Trump
Chiến thắng quyết định của ông Trump
Bình luận quốc tếicon  01/10/2018 

Mỹ vừa đạt thỏa thuận thương mại với Canada và Mexico, mang lại chiến thắng quyết định cho Tổng thống Donald Trump.

Năng lực hạt nhân Mỹ hiện thua Nga tới mức nào?
Năng lực hạt nhân Mỹ hiện thua Nga tới mức nào?
Bình luận quốc tếicon  02/10/2018 

Lầu Năm Góc tiếp tục coi kho vũ khí hạt nhân của Nga là "mối đe dọa chính từ bên ngoài", đồng thời khẳng định Mỹ đang đầu tư mạnh để hiện đại hóa “bộ ba hạt nhân chiến lược” để bắt kịp Nga.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN