Chiến tranh thương mại sẽ dẫn tới Thế chiến?

Nỗ lực của Tổng thống Donald Trump dùng thuế để khoa trương sức mạnh của Mỹ không phải mới mà có từ thời kỳ đen tối nhất của lịch sử hiện đại.

Trong bài viết đăng trên báo Project Syndicate ngày 1/8, Harold James – giáo sư về Lịch sử và Quan hệ quốc tế tại Đại học Princeton, chỉ ra rằng, trong thời kỳ Đại Suy thoái, các chính phủ của Anh và Pháp đã theo đuổi chính sách tương tự, vô tình khiến các đồng minh tương lai xa lánh và làm Đức Quốc xã mạnh lên.

Chiến tranh thương mại sẽ dẫn tới Thế chiến?
Ảnh: Project Ssyndicate

Theo giáo sư James, khi các nước bắt đầu lo lắng về an ninh, họ thường cho rằng cần phải giảm phụ thuộc vào các sản phẩm nước ngoài, rút ngắn các chuỗi cung ứng, và sản xuất thêm hàng hóa trong nước. Nhưng liệu chủ nghĩa bảo hộ có thực sự cải thiện được an ninh?

Giáo sư James cho rằng, giữa lúc thế giới ngày nay đứng bên bờ một cuộc chiến thương mại toàn diện, chúng ta cần nghiên cứu một số lập luận thiên về chủ nghĩa bảo hộ, và sau đó trở lại với cuộc chiến thương mại lớn nhất của thế kỷ 20.

Xu hướng là có rất nhiều sự trùng lặp trong các cuộc tranh luận về thương mại. Thuế nhập khẩu và các biện pháp tương tự thường được đưa ra như công cụ chính sách đối ngoại tiện dụng. Nhưng nếu nghiên cứu sâu hơn, rõ ràng những biện pháp như vậy chỉ có lợi cho một số thành phần riêng biệt, và càng góp phần cho một hình thức thuế bất công.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chiến tranh thương mại là cách để đặt dấu chấm hết. Theo quan điểm của ông, thuế quan là phản ứng hợp lý trước các chính sách tiền tệ bất công và các mối đe dọa an ninh quốc gia. Nhưng tất nhiên, còn có một toan tính chính trị trong nước: thuế sẽ giúp ích cho các khu vực và các nhà sản xuất đặc biệt cách khiến hàng hóa của đối thủ đắt hơn. Nhưng vấn đề là thuế chắc chắn sẽ khiến người tiêu dùng trong nước phải trả cho khoản trợ cấp đó, vì họ phải mua hàng với giá cao hơn.

Không có gì mới trong lời khẳng định của Tổng thống Trump: "Các cuộc chiến thương mại rất tốt, và dễ dàng chiến thắng". Có thể thấy được tuyên bố của ông qua hồ sơ lịch sử. Khi Neville Chamberlain đang làm Bộ trưởng Tài chính Anh năm 1932, ông đã đảo ngược vị thế tồn tại cả thế kỷ của nước này là nhà vô địch về thương mại tự do.

Lo lắng về thâm hụt thương mại dai dẳng của Anh, ông công bố một "hệ thống bảo hộ" mới với hy vọng sẽ sử dụng để "đàm phán với những nước không quan tâm lắm đến các đề nghị của chúng ta".

Chamberlain kết luận cách duy nhất là "thận trọng trang bị cho chúng ta một công cụ mà ít nhất sẽ hiệu quả ngang bằng với những công cụ có thể được sử dụng để phân biệt đối xử với chúng ta ở các thị trường nước ngoài". Kết quả là ông đã dọn đường cho Thế chiến II. Chính sách thương mại của ông làm suy yếu nước Anh và tăng sức mạnh cho Đức. Và chỉ trong 6 năm, sự thỏa hiệp vô nguyên tắc với chế độ phát xít Đức đã lên tới đỉnh điểm với Hiệp ước Munich 1938, giúp cho Hitler phá hủy Czechoslovakia và đưa nước này vào vòng kiểm soát của Đệ tam quốc xã.

Nỗi sợ hãi về sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc Đức đã bao phủ suốt những năm tháng đó. Đối với các cường quốc phương Tây, muốn kiềm chế Đức thì cần có một hệ thống liên minh hoặc một hiệp ước an ninh - tập thể tham vọng hơn. Pháp ưu tiên lựa chọn thứ nhất, và chủ trương một sự dàn xếp, theo đó liên minh của nước này với Ba Lan, cộng thêm Czechoslovakia, Romania, và Nam Tư, sẽ kiềm chế được chủ nghĩa bành trướng của cả Hungary và Đức. Anh thiên về lựa chọn thứ 2, và thấy Hội Quốc liên là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Nhưng cả hai lựa chọn đều sụp đổ trong cuộc Đại Suy thoái, chủ yếu do chính các chính sách bảo hộ của Anh và Pháp. Hai nước đột ngột đổi sang chính sách thuế cao và quota nhập khẩu. Do vậy, các nhà sản xuất công nghiệp của Czechoslovakia cùng các nhà xuất khẩu nông nghiệp của Romania và Nam Tư không thể bán hàng cho Tây Âu nữa. Thay vào đó, họ càng phụ thuộc - cả về chính trị lẫn kinh tế - vào nước Đức phát xít. Tương tự, Ba Lan – sau khi đấu một cuộc chiến hải quan với Đức hồi thập niên 1920 và đầu 1930 – đã tham gia hiệp ước không xâm lược với Đức Quốc xã năm 1934.

 

Trước hiện trạng này, Hội Quốc liên cùng nhiều thể chế đa phương đã cố gắng tổ chức các hội nghị và hội thảo để ngăn đà trượt sâu vào chủ nghĩa bảo hộ. Nhưng tất cả thất bại.

Trong thời kỳ Đại Suy thoái, các cáo buộc thao túng tiền tệ càng tạo động lực cho các biện pháp bảo hộ.

Ngày nay có thể thấy điều tương tự từ những lập luận của Tổng thống Trump, khi ông chỉ trích Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) thắt chặt chính sách tiền tệ, và lên án Trung Quốc giảm giá giả tạo đồng Nhân dân tệ. 

Bài học từ cuộc Đại Suy thoái rất rõ ràng: Các cuộc chiến thương mại nhằm tăng sức mạnh cho an ninh quốc gia thực tế lại gây hại. Điều này đặc biệt đúng trong trường hợp các liên minh phòng thủ, bởi các rào cản thương mại buộc các đồng minh phải siết chặt hơn quan hệ với chính cường quốc mà họ định kiềm chế.

Đó chính là viễn cảnh đang hiển hiện ngày nay. Các lập luận bảo hộ của Tổng thống Trump là phản ứng trước sự trỗi dậy ngoạn mục của Trung Quốc. Nhưng bằng cách phát động một cuộc chiến thuế quan vốn ảnh hưởng tới cả Liên minh châu Âu và Canada, ông Trump đang làm cho Trung Quốc trông giống như một đối tác hấp dẫn hơn nhiều so với Mỹ.

Chắc chắn, Tổng thống Trump và Chủ tịch Ủy ban châu ÂU Jean-Claude Juncker giờ đã đạt được một thỏa thuận sơ bộ để xuống thang cuộc chiến thuế giữa Mỹ và EU. Nhưng ông Trump vốn đã khuấy đảo liên minh xuyên Đại Tây Dương này. Và cũng giống như những láng giềng của Đức hồi thập niên 1930, châu Âu và Canada có thể cảm thấy như thể họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải tìm kiếm một đối tác cởi mở hơn, hoặc ít nhất ổn định hơn. 

Thanh Hảo

Căng với Iran, ông Trump 'tự đập gậy vào lưng'?

Căng với Iran, ông Trump 'tự đập gậy vào lưng'?

Những cuộc biểu tình trên đường phố gần đây về kinh tế ở Iran cho thấy nước này có vẻ đang rất mong manh trước áp lực từ bên ngoài.

Ông Trump đòi chấm dứt điều tra Nga can thiệp bầu cử Mỹ

Ông Trump đòi chấm dứt điều tra Nga can thiệp bầu cử Mỹ

Tổng thống Trump lớn tiếng đòi Bộ trưởng Tư pháp Mỹ phải chấm dứt ngay cuộc điều tra nghi vấn Nga can thiệp bầu cử nước này.

Ông Trump định ra đòn nặng tay hơn với Trung Quốc

Ông Trump định ra đòn nặng tay hơn với Trung Quốc

Chính quyền Tổng thống Mỹ Trump đang cân nhắc đòn trừng phạt nặng hơn với Bắc Kinh, bằng cách tăng thuế nhập khẩu từ 10% lên 25% với hàng hóa Trung Quốc.

Trung Quốc rối bời trước các đòn phủ đầu của ông Trump?

Trung Quốc rối bời trước các đòn phủ đầu của ông Trump?

Giới phân tích cho rằng, Trung Quốc đang rối bời trước một vị tổng thống Mỹ quá khó đoán như Donald Trump.

Chủ bút báo lớn Mỹ cảnh cáo ông Trump

Chủ bút báo lớn Mỹ cảnh cáo ông Trump

Chủ biên của New York Times A.G Sulzberger cảnh báo Tổng thống Mỹ Donald Trump không dùng những lời lẽ chống báo chí trong cuộc gặp mới diễn ra.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Ông Trump tính toán sai khi giáng đòn thuế vào TQ?
Ông Trump tính toán sai khi giáng đòn thuế vào TQ?
Bình luận quốc tếicon  26/09/2018 

Ngay khi Mỹ và Trung Quốc lao vào một cuộc chiến thương mại khốc liệt, chính quyền Tổng thống Donald Trump và báo chí lập tức tập trung phân tích về các chiến thuật.

 
Trung Quốc có đỡ nổi đòn thuế của ông Trump?
Trung Quốc có đỡ nổi đòn thuế của ông Trump?
Bình luận quốc tếicon  25/09/2018 

Một số chuyên gia kinh tế cho rằng, cuộc chiến thuế quan giữa Mỹ và Trung Quốc có thể để lại những hậu quả nặng nề cho siêu cường châu Á. 

 
Khi nào chiến tranh thương mại Mỹ-Trung sẽ chấm dứt?
Khi nào chiến tranh thương mại Mỹ-Trung sẽ chấm dứt?
Bình luận quốc tếicon  24/09/2018 

Ngoại trưởng Mỹ Pompeo vừa hé lộ về thời điểm có thể chấm dứt cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đang gây quan ngại toàn thế giới.

 
Thách thức nguy hiểm của Thổ Nhĩ Kỳ ở Syria
Thách thức nguy hiểm của Thổ Nhĩ Kỳ ở Syria
Bình luận quốc tếicon  23/09/2018 

Là quốc gia ủng hộ chính của phe đối lập ở Syria, Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang đối mặt với một sứ mệnh đầy nguy hiểm.

 
Ai thực sự phải trả giá cho đòn 'ăn miếng trả miếng' Mỹ - Trung?
Ai thực sự phải trả giá cho đòn 'ăn miếng trả miếng' Mỹ - Trung?
Bình luận quốc tếicon  22/09/2018 

Tiếp tục đánh thuế lên hàng hóa Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump tin rằng Bắc Kinh rốt cuộc sẽ phải nhượng bộ trước những yêu cầu cải cách thương mại của ông.

 
Trung Quốc 'hết đạn' trong cuộc chiến thương mại với Mỹ?
Trung Quốc 'hết đạn' trong cuộc chiến thương mại với Mỹ?
Bình luận quốc tếicon  20/09/2018 

Trung Quốc đang nắm trong tay một vũ khí tối thượng trong cuộc chiến thương mại với Mỹ - tác giả John Crudele nhận định như vậy trong một bài bình luận trên báo New York Post.

Những hệ lụy nặng nề của cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung
Những hệ lụy nặng nề của cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung
Bình luận quốc tếicon  20/09/2018 

Bằng cách áp thuế 10% với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đẩy cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới lên một nấc thang mới.

Thách thức lớn chờ Tổng thống Hàn khi gặp lại Kim Jong Un
Thách thức lớn chờ Tổng thống Hàn khi gặp lại Kim Jong Un
Bình luận quốc tếicon  17/09/2018 

Giữa lúc đối thoại Mỹ - Triều về phi hạt nhân hóa đình trệ, Tổng thống Hàn Quốc sẽ tới Bình Nhưỡng ngày mai (18/9) để bàn về một loạt các chủ đề sau một mùa hè nhiều thách thức.

Ông Trump gặp Kim Jong Un ở New York tháng này?
Ông Trump gặp Kim Jong Un ở New York tháng này?
Bình luận quốc tếicon  17/09/2018 

AP đưa tin, Tổng thống Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong Un có thể gặp gỡ bên lề kỳ họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York vào cuối tháng 9.

Rút Mỹ khỏi WTO, ông Trump chơi trò 'tự sát'?
Rút Mỹ khỏi WTO, ông Trump chơi trò 'tự sát'?
Bình luận quốc tếicon  18/09/2018 

Mới đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump lại một lần nữa dọa rút Mỹ khỏi Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Mỹ lộ tầm ảnh hưởng hạn chế ở Syria
Mỹ lộ tầm ảnh hưởng hạn chế ở Syria
Bình luận quốc tếicon  16/09/2018 

Dường như Mỹ không có nhiều "lực đòn bảy" trong bối cảnh một cuộc chiến tàn khốc giữa quân Chính phủ Syria cùng đồng minh với lực lượng nổi dậy sắp diễn ra tại tỉnh Idlib.

TQ sẽ 'hy sinh' tầng lớp trung lưu trong cuộc chiến kinh tế với Mỹ?
TQ sẽ 'hy sinh' tầng lớp trung lưu trong cuộc chiến kinh tế với Mỹ?
Bình luận quốc tếicon  15/09/2018 

Cuộc chiến thương mại có thể thúc đẩy Bắc Kinh "hy sinh" tầng lớp trung lưu để quay trở về một quốc gia bảo thủ hơn.

Vì sao chiến tranh thương mại Mỹ - Trung khó dứt sớm?
Vì sao chiến tranh thương mại Mỹ - Trung khó dứt sớm?
Bình luận quốc tếicon  13/09/2018 

Vì các lí do chính trị, cả Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Trung Quốc đều thấy khó thoái lui khỏi cuộc chiến tranh thương mại đang nóng bỏng giữa hai nước.

Mỹ-Trung 'đấu đầu' thương mại, ASEAN được lợi gì?
Mỹ-Trung 'đấu đầu' thương mại, ASEAN được lợi gì?
Bình luận quốc tếicon  10/09/2018 

ASEAN đang đối mặt với nhiều thời cơ và cả thách thức từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.

Vì sao Triều Tiên duyệt binh 'thiếu' tên lửa đạn đạo?
Vì sao Triều Tiên duyệt binh 'thiếu' tên lửa đạn đạo?
Bình luận quốc tếicon  10/09/2018 

Việc Triều Tiên không phô diễn tên lửa đạn đạo liên lục địa trong lễ duyệt binh kỷ niệm 70 năm quốc khánh làm dấy lên nhiều đồn đoán về hành động bất thường. 

Ông Trump đang bị 'hạ bệ' từ bên trong Nhà Trắng?
Ông Trump đang bị 'hạ bệ' từ bên trong Nhà Trắng?
Bình luận quốc tếicon  06/09/2018 

Tổng thống Mỹ nổi đóa trước bài viết của tác giả tự xưng là quan chức chính phủ, tiết lộ trong Nhà Trắng có những người đang âm mưu lật đổ ông.

Tập trận chung lớn chưa từng có, Nga - Trung có ý định gì?
Tập trận chung lớn chưa từng có, Nga - Trung có ý định gì?
Bình luận quốc tếicon  07/09/2018 

Vị thế quân sự tăng cao của Nga và Trung Quốc là một phần trong chiến lược tuyên truyền và ngoại giao rộng lớn hơn.

Sự thực sức mạnh mềm của Trung Quốc ở 'lục địa đen'
Sự thực sức mạnh mềm của Trung Quốc ở 'lục địa đen'
Bình luận quốc tếicon  06/09/2018 

Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Trung Quốc - châu Phi (FOCAC) vừa diễn ra tại Bắc Kinh một lần nữa cho thấy Trung Quốc đang khẳng định vị thế và tầm ảnh hưởng tại "lục địa đen".

Vì sao ông Tập Cận Bình cử ‘cánh tay phải’ tới Triều Tiên?
Vì sao ông Tập Cận Bình cử ‘cánh tay phải’ tới Triều Tiên?
Bình luận quốc tếicon  06/09/2018 

Truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin Chủ tịch nước này Tập Cận Bình đã cử “cánh tay phải” với vai trò đặc phái viên tới Triều Tiên.

Vì sao Nga-Syria quyết hạ 'thành trì cuối cùng' của quân nổi dậy?
Vì sao Nga-Syria quyết hạ 'thành trì cuối cùng' của quân nổi dậy?
Bình luận quốc tếicon  05/09/2018 

Cuộc nội chiến Syria có thể sắp tiến đến giai đoạn cuối cùng khi chính quyền Damascus cùng với đồng minh Nga dốc sức cho cuộc tổng tấn công vào Idlib, thành trì cuối cùng của quân nổi dậy.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN