Bí ẩn lịch sử 'địa ngục trần gian' Gaza

Dải đất Gaza nhỏ bé ven Địa Trung Hải liên tục trở thành điểm nóng và là địa ngục trần gian với người dân ở đây suốt hàng chục năm qua.

Khu vực biên giới giữa dải Gaza và Israel một lần nữa trở thành tâm điểm xung đột giữa người biểu tình Palestine và binh sĩ Israel. Các cuộc biểu tình trong tuần qua đã lên đến đỉnh điểm sau nhiều tuần "nóng" lên tại biên giới. Để hiểu được điểm nóng này, ta cần lần lại lịch sử của Gaza.

Một phần là do có vị trí ven biển đáng thèm muốn nên mảnh đất Gaza từ nhiều thế kỷ luôn là mục tiêu tranh giành giữa các bên. Tuy nhiên, cuộc xung đột thời hiện đại bắt đầu từ năm 1948.

Bí ẩn lịch sử 'địa ngục trần gian' Gaza
Bản đồ khu vực Dải Gaza. Ảnh: Vox

Trước thời gian đó, khu vực Dải Gaza, một dải đất rộng hơn 360km2 ven Địa Trung Hải, thuộc quyền cai trị của người Anh. Khu vực này từ nhiều thế kỷ là nơi sinh sống của người Ảrập Hồi giáo chiếm đa số và người Thiên chúa giáo, Do Thái thiểu số.

Tuy nhiên, khi người Do Thái ở châu Âu chạy trốn vì bị diệt chủng, cộng đồng Do Thái tăng mạnh ở đây. Các nước phương Tây, đặc biệt là Mỹ dưới thời Tổng thống Harry Truman, đã ủng hộ việc tìm một mảnh đất cho người Do Thái.

Năm 1947, Liên Hợp Quốc mới thành lập đã thông qua một kế hoạch phân chia khu vực thành một nhà nước của người Ảrập và một nhà nước của người Do Thái. Người Ảrập Palestine được Syria, Liban, Jordan và Ai Cập ủng hộ đã phản đối kế hoạch vì Liên Hợp Quốc trao cho người Palestine ít đất hơn cho dù họ đông gấp đôi người Do Thái. Tuy nhiên, lãnh đạo của khu vực sau này là Israel đã nhất trí với kế hoạch phân chia và tự mình xúc tiến kế hoạch.

Ngày 14/5/1948, ngày người Anh rút khỏi khu vực, các tổ chức phục quốc Do Thái do ông David Ben-Gurion lãnh đạo tuyên bố Israel là một nhà nước. Cuộc chiến tranh giữa người Ảrập và Israel nổ ra ngay ngày sau đó.

Lực lượng Ai Cập thành lập một căn cứ ở thị trấn Gaza và nỗ lực đẩy bật người Israel trở lại. Tuy nhiên, tới mùa thu năm đó, khu vực mà họ kiểm soát quanh Gaza chỉ dài 40 km, rộng 8km. Khi Ai Cập và Israel đình chiến vào tháng 2/1949, biên giới Dải Gaza được vạch ra và khu vực này thuộc kiểm soát của Ai Cập.

Ai Cập kiểm soát

3/4 trong số một triệu người Palestine chạy trốn hoặc bị đẩy ra khỏi nhà trên mảnh đất trở thành lãnh thổ Israel trong năm 1948. Họ gọi giai đoạn này là Nakba (Ngày Thảm họa).

Mặc dù Ai Cập kiểm soát Gaza, nhưng người tị nạn Palestine ở Dải Gaza không được chính phủ Ai Cập cho vào các khu vực khác ở Ai Cập. Mất nhà cửa và kế sinh nhai, khoảng 500.000 người Palestines phụ thuộc vào viện trợ Liên Hợp Quốc.

Gaza vẫn do quân đội Ai Cập kiểm soát cho tới cuộc khủng hoảng kênh đào Suez năm 1956 – khi Ai Cập quốc hữu hóa tuyến đường vận tải biển quan trọng này bất chấp Anh và Pháp phản đối. Ai Cập cấm tàu Israel qua kênh đào Suez. Đáp lại, Israel xâm chiếm Gaza, chiếm dải đất này suốt một năm và buộc phải trả lại Ai Cập trước sức ép của quốc tế.

Cuộc chiến tranh sáu ngày

Tháng 6/1967, trong bối cảnh căng thẳng của Chiến tranh Lạnh, nhiều năm đụng độ nhỏ lẻ ở biên giới đã biến thành cuộc chiến tranh kéo dài sáu ngày.

Bí ẩn lịch sử 'địa ngục trần gian' Gaza
Xe thiết giáp Israel tiến về phía binh sĩ Ai Cập gần thị trấn Rafah ở Dải Gaza trong cuộc chiến tranh sáu ngày năm 1967. 

Để bảo vệ mình, người Israel đã xây dựng một lực lượng quân đội quy củ và hùng mạnh. Sáng 5/6/1967, đoán trước được động thái từ các nước láng giềng Ảrập, Israel đã tấn công phủ đầu bất ngờ, quét sạch phần lớn không quân Ai Cập, tiếp đó là không quân Jordan và Syria vào buổi chiều.

Quân đội các nước Ảrập rơi vào trạng thái bị tổn thương và trong vòng 5 ngày tiếp theo, Israel mở rộng lãnh thổ nhanh chóng, chiếm Dải Gaza và Bán đảo Sinai từ Ai Cập, Cao nguyên Golan từ Syria cũng như Bờ Tây và Đông Jerusalem từ Jordan. Lãnh thổ Israel được mở rộng đáng kể.

Sau 2.000 năm lưu vong, toàn bộ khu vực linh liêng của đạo Do Thái giờ nằm trong tay người Do Thái.

Một số chính trị gia Israel cảnh báo rằng quy mô lãnh thổ của Israel mới sẽ khiến nước này không thể tránh khỏi xung đột. Tuy nhiên, người Do Thái mộ đạo cho rằng không thể từ bỏ những khu vực linh thiêng. Israel đóng quân ở Gaza và bắt đầu xây khu tái định cư trên lãnh thổ mới chiếm đóng bất chấp luật pháp quốc tế cấm bên xâm chiếm đưa người dân tới lãnh thổ mình vừa chiếm để định cư.

Ở Gaza, hơn 1 triệu người tị nạn rơi vào cảnh nằm dưới quyền cai trị của Israel. Sau đó, phong trào dân tộc Palestine dần phát triển, Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) có ảnh hưởng mới.

 

Căng thẳng tiếp diễn

Năm 1993, PLO và Israel ký Hiệp ước Hòa bình Oslo. Israel giao lại quyền kiểm soát một số phần Gaza và Bờ Tây cho chính quyền bán tự trị Palestine đổi lại thỏa thuận kiềm chế bạo lực của các nhóm du kích Palestine như Hamas – nhóm được thành lập trong giai đoạn đụng độ bạo lực giữa người Palestine và binh sĩ Israel năm 1987.

Bí ẩn lịch sử 'địa ngục trần gian' Gaza
Bạo lực là điều thường xuyên xảy ra ở Gaza. Ảnh: Times of Israel

Tuy nhiên, chính quyền Palestine không thể ngăn chặn các vụ tấn công và Israel từ chối dỡ bỏ các khu định cư còn lại. Nhờ thiết lập các chương trình giáo dục và xã hội ở Gaza, Hamas đã giành được sự ủng hộ và thắng cuộc bầu cử năm 2006.

Sau khi Hamas thắng cuộc bầu cử ở Gaza và kiểm soát mảnh đất này cho tới nay, Israel phong tỏa đường biển, đường không và đường bộ ở Dải Gaza khiến kinh tế và cuộc sống ở đây thành thảm họa. Ước tính 80% trong số 1,3 triệu người tị nạn Palestines ở Gaza phải sống nhờ vào viện trợ và hơn nửa triệu người sống trong trại tị nạn.

Các vụ nã tên lửa và tấn công từ Hamas cùng các nhóm khác ở Gaza đã bị Israel đáp trả bằng các cuộc không kích và tấn công trên bộ. Bạo lực, xung đột xảy ra gần như hằng ngày.

Địa ngục trần gian

Bí ẩn lịch sử 'địa ngục trần gian' Gaza
Cuộc sống của người dân ở Gaza bị kìm kẹp khổ sở.

Hàng năm, cứ vài tuần trước ngày Nakba (ngày 15/5), căng thẳng lại bùng phát nhân dịp kỷ niệm. Bạo lực năm nay có thể là đẫm máu nhất trong lịch sử. Đụng độ giữa người Palestine và Lực lượng Phòng vệ Israel đã khiến hơn 100 người ở Gaza thiệt mạng trong 7 tuần qua, chỉ riêng ngày 14/5 đã là 60 người.

Hàng triệu người ở Gaza sẵn sàng mạo hiểm, kể cả liều chết để vượt qua hàng rào và vào Israel. Trong 11 năm bị Israel và Ai Cập phong tỏa, cuộc sống của những người ở Gaza là một cuộc đấu tranh đau đớn.

Tỷ lệ thất nghiệp lên tới 40%. Với người trẻ, tỷ lệ này là hơn 60% và họ không có tương lai. Điện, thực phẩm đều khan hiếm nặng nề. Tỷ lệ nghèo đói ở đây là 39%. Ước tính 80% dân số ở Gaza cần hỗ trợ xã hội về một mặt nào đó.

Gaza hiện nay nghèo hơn nhiều so với những năm 1990. Nền kinh tế chỉ tăng trưởng 0,5% năm 2017. Thu nhập năm của một người giảm từ 2.659 USD năm 1994 xuống 1.826 USD năm 2018.

Hệ thống trường học ở Gaza chịu áp lực nặng nề. 94% trường học phải chia thành 2 ca sáng và chiều. Cơ quan cứu trợ của Liên Hợp Quốc điều hành 250 trường học ở Gaza. Xung đột năm 2014 đã phá hủy rất nhiều trường học ở đây.

Khu vực này liên tục bị cắt điện hàng ngày. Trung bình, người Gaza chỉ có 6 giờ dùng điện mỗi ngày.

Dải Gaza lấy nguồn điện chủ yếu từ Israel và một nhà máy điện duy nhất ở Gaza. Lượng điện chỉ đáp ứng được 1/3 nhu cầu. 

Dải Gaza là một dải đất hẹp ven biển dọc theo Địa Trung Hải, ở Trung Đông, về mặt pháp lý không được quốc tế công nhận là một phần của bất kỳ quốc gia có chủ quyền nào. Tên của nó được đặt theo tên thành phố chính Gaza. Đây là một trong những vùng lãnh thổ có mật độ dân số cao nhất trên trái đất, với khoảng 1,4 triệu người sống trên khu vực diện tích 360 km². Dải Gaza thuộc quyền tài phán của Chính quyền Palestine, và họ cũng kiểm soát biên giới của Dải Gaza với Ai Cập. Israel kiểm soát không phận và đường bờ biển (Nguồn: Wikipedia)

Theo Báo Tin tức

Thế giới 24h: Gaza 'đẫm máu', quốc tế đồng loạt lên án

Thế giới 24h: Gaza 'đẫm máu', quốc tế đồng loạt lên án

Cộng đồng quốc tế lên án cuộc đụng độ đẫm máu giữa binh lính Israel với người biểu tình Palestine ở khu vực Dải Gaza và Bờ Tây, khiến 59 người Palestine thiệt mạng và hơn 2.700 người khác bị thương.

Ngày chết chóc nhất Dải Gaza

Ngày chết chóc nhất Dải Gaza

Gaza trải qua ngày bạo lực đẫm máu nhất hôm 14/5 kể từ sau cuộc chiến năm 2014. Giới chức Palestine tố cáo quân đội Israel đã giết 55 người và làm bị thương 2.700 người khác.

Thế giới 24h: Khói lửa ngút trời Dải Gaza

Thế giới 24h: Khói lửa ngút trời Dải Gaza

Phản đối Mỹ mở sứ quán ở Jerusalem, hàng trăm nghìn người Palestine đã tham gia cuộc biểu tình quy mô lớn, đụng độ đẫm máu với các lực lượng của Israel.

Mỹ khai trương sứ quán ở Jerusalem, Gaza ngập trong bạo động

Mỹ khai trương sứ quán ở Jerusalem, Gaza ngập trong bạo động

Bất chấp sự phản đối của nhiều nước trên thế giới, 16h hôm nay (giờ địa phương) Mỹ chính thức khai trương đại sứ quán tại Jerusalem.

Gaza chìm trong bạo động, hàng trăm người thương vong

Gaza chìm trong bạo động, hàng trăm người thương vong

Ít phút trước khi Mỹ khai trương đại sứ quán ở Jerusalem tối nay (14/5), các vụ đụng độ đã nổ ra ác liệt giữa người Palestine và lực lượng an ninh Israel tại Gaza. Ít nhất 37 người chết và 500 người bị thương.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Ngày này năm xưa: Máy bay Hàn nổ tung giữa trời
Ngày này năm xưa: Máy bay Hàn nổ tung giữa trời
Hồ sơicon  29/11/2018 

Một máy bay của hãng Korea Air, Hàn Quốc, cách đây 31 năm đã nổ tung giữa bầu trời khiến 115 người thiệt mạng.

 
Ngày này năm xưa: 'Bà đầm thép' ngậm ngùi từ chức
Ngày này năm xưa: 'Bà đầm thép' ngậm ngùi từ chức
Hồ sơicon  28/11/2018 

Ngày 28/11/1990, bà Margaret Thatcher, còn được gọi là "Bà đầm thép" của nước Anh, chính thức đệ đơn từ chức lên Nữ hoàng và rời tòa nhà số 10 trên phố Downing.

 
Những vũ khí đáng gờm của Nga nếu tham chiến
Những vũ khí đáng gờm của Nga nếu tham chiến
Quân sựicon  29/11/2018 

Với ngân sách và thời gian được đầu tư mạnh, các nhà thiết kế vũ khí của Nga đã và đang cho ra những sản phẩm có năng lực chiến đấu ngày càng hoàn hảo.

 
Ngày này năm xưa: 'Cha đẻ' sách kỷ lục thế giới bị ám sát
Ngày này năm xưa: 'Cha đẻ' sách kỷ lục thế giới bị ám sát
Hồ sơicon  27/11/2018 

Ngày 27/11/1975, người đồng sáng lập kiêm biên tập viên của sách các kỷ lục thế giới Guinness, Ross McWhirter đã bị bắn chết bên ngoài nhà riêng ở bắc London, Anh.

 
Ngày này năm xưa: Thảm kịch khủng bố đẫm máu rúng động Ấn Độ
Ngày này năm xưa: Thảm kịch khủng bố đẫm máu rúng động Ấn Độ
Hồ sơicon  26/11/2018 

Cách đây 10 năm, thủ phủ tài chính Mumbai của Ấn Độ rung chuyển vì hàng loạt vụ tấn công đẫm máu, khiến hơn 170 người thiệt mạng và 300 nạn nhân bị thương.

 
Bí ẩn những người phụ nữ sinh con cho Hitler
Bí ẩn những người phụ nữ sinh con cho Hitler
Hồ sơicon  25/11/2018 

Năm 1936, một thiếu nữ mới rời trường phổ thông được tuyển vào đội ngũ phụ nữ “tinh khiết chủng tộc”, có nhiệm vụ sinh con thuần chủng Aryan cho Đức Quốc xã.

Ngày này năm xưa: Trận hồng thủy cuốn phăng hàng trăm người
Ngày này năm xưa: Trận hồng thủy cuốn phăng hàng trăm người
Hồ sơicon  25/11/2018 

Trận lũ tồi tệ chưa từng có trong nhiều thập niên đã tấn công thành phố Jeddah bên bờ Biển Đỏ cùng nhiều khu vực khác thuộc tỉnh Makkah của Ảrập Xêút.

Ngày này năm xưa: Bí ẩn tên không tặc khiến FBI 'chào thua'
Ngày này năm xưa: Bí ẩn tên không tặc khiến FBI 'chào thua'
Hồ sơicon  24/11/2018 

Ngày 24/11/1971, tên không tặc tự xưng là Dan Cooper nhảy dù khỏi máy bay của hãng Northwest Orient Airlines, cùng 200.000USD tiền chuộc.

Ngày này năm xưa: Triều Tiên nã pháo phá nát đảo Hàn Quốc
Ngày này năm xưa: Triều Tiên nã pháo phá nát đảo Hàn Quốc
Hồ sơicon  23/11/2018 

Triều Tiên bất ngờ nã hàng trăm quả pháo sang một hòn đảo Hàn Quốc ở Hoàng Hải khiến ít nhất 60 ngôi nhà bị phá huỷ, 2 binh sĩ và 2 dân thường thiệt mạng.

Quan tham TQ 'ăn' hàng trăm tỷ, trồng trúc mong thoát án
Quan tham TQ 'ăn' hàng trăm tỷ, trồng trúc mong thoát án
Hồ sơicon  22/11/2018 

Khi nghe tin bị điều tra, Ngụy Dân Châu đã trồng rất nhiều cây trúc trước cửa hy vọng giải ách, nhưng vẫn không thoát khỏi bị trừng phạt.

Ngày này năm xưa: Vụ ám sát tổng thống chấn động nước Mỹ
Ngày này năm xưa: Vụ ám sát tổng thống chấn động nước Mỹ
Hồ sơicon  22/11/2018 

Ngày 22/11/1963, John Fitzgerald Kennedy, Tổng thống thứ 35 của nước Mỹ, đã bị ám sát trong lúc đang di chuyển tại thành phố Dallas, bang Texas trên một chiếc mui trần.

Ngày này năm xưa: Hỏa hoạn thảm khốc ở 'Thành phố tội lỗi' của Mỹ
Ngày này năm xưa: Hỏa hoạn thảm khốc ở 'Thành phố tội lỗi' của Mỹ
Hồ sơicon  21/11/2018 

Cách đây đúng 38 năm, nước Mỹ hứng chịu vụ hỏa hoạn vô cùng thảm khốc khi lửa thiêu rụi khách sạn MGM Grand ở Las Vegas - nơi được mệnh danh là 'thành phố tội lỗi'.

Tiết lộ sốc về số phận Hitler sau Thế chiến II
Tiết lộ sốc về số phận Hitler sau Thế chiến II
Thế giớiicon  21/11/2018 

Trùm phát xít Đức Adolf Hitler đã rời khỏi boongke tại Berlin vào cuối Thế chiến II và chạy sang Argentina.

Vén màn góc khuất bê bối tình ái của Bill Clinton
Vén màn góc khuất bê bối tình ái của Bill Clinton
Hồ sơicon  20/11/2018 

Cựu thực tập sinh Nhà Trắng Monica Lewinsky cho hay, FBI đã đe doạ cô và gia đình khi ép cô giúp điều tra Tổng thống Mỹ thời đó là Bill Clinton.

Ngày này năm xưa: Chấn động vụ xử các lãnh đạo Đức Quốc xã
Ngày này năm xưa: Chấn động vụ xử các lãnh đạo Đức Quốc xã
Hồ sơicon  20/11/2018 

Ngày 20/11/1945, tòa án quân sự đặc biệt của Mỹ, Anh, Pháp và Liên Xô bắt đầu xét xử 24 cựu quan chức Đức Quốc xã vì các tội ác trong Thế chiến thứ hai. 

Bí mật trạm chỉ huy Mỹ bay trên trời 29 năm không nghỉ
Bí mật trạm chỉ huy Mỹ bay trên trời 29 năm không nghỉ
Hồ sơicon  20/11/2018 

Chiến lược chiến tranh hạt nhân của Mỹ phụ thuộc vào năng lực liên lạc và kiểm soát các lực lượng hạt nhân trong những điều kiện nguy hiểm nhất.

Hé lộ các dự án TQ đang làm để thành siêu cường thế giới
Hé lộ các dự án TQ đang làm để thành siêu cường thế giới
Hồ sơicon  19/11/2018 

Trung Quốc đang thực hiện chiến lược được cho là “mạnh mẽ, đắt đỏ và liều lĩnh hơn nhiều” Kế hoạch Marshall Mỹ từng tiến hành để mở rộng ảnh hưởng.

Thế giới 7 ngày: Bất an bao trùm Nhà Trắng
Thế giới 7 ngày: Bất an bao trùm Nhà Trắng
Hồ sơicon  17/11/2018 

Bất an bao trùm Nhà Trắng sau bầu cử giữa kỳ, tập trận khủng trên biển Philippines, nổ nhà máy ở Hàn Quốc làm 4 người Việt thương vong... là những tin nóng trong tuần.

Ngày này năm xưa: Hỏa hoạn kinh hoàng trong ga tàu điện ngầm
Ngày này năm xưa: Hỏa hoạn kinh hoàng trong ga tàu điện ngầm
Hồ sơicon  18/11/2018 

Ngày 18/11/1987, một vụ hỏa hoạn xảy ra tại ga tàu điện ngầm London (Anh) đã cướp đi sinh mạng của 30 hành khách và khiến hàng chục người khác bị thương.

Ngày này năm xưa: Chiến dịch Sao Thiên Vương lẫy lừng của Liên Xô
Ngày này năm xưa: Chiến dịch Sao Thiên Vương lẫy lừng của Liên Xô
Hồ sơicon  19/11/2018 

Hồng quân Liên Xô dưới sự chỉ huy của Tướng Georgi Zhukov đã phát động Chiến dịch Sao Thiên Vương - cuộc phản công lẫy lừng làm đổi hẳn hướng Trận Stalingrad.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN