Gái điếm, gián điệp, giao tranh: Lịch sử rắc rối tại biên giới Mỹ-Mexico

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu số tiền 5,7 tỷ USD để xây tường biên giới với Mexico, lịch sử rắc rối biên giới phía nam lại được bổ sung thêm một chương phức tạp nữa.

Nhiều thập kỷ qua, biên giới giữa hai nước chỉ là một đường tưởng tượng trên cát, thỉnh thoảng được đánh dấu bằng một cái cột xiêu vẹo trên sa mạc Sonoran. Tuy nhiên, tình trạng buôn lậu tràn lan, cuộc cách mạng Mexico và Chiến tranh Thế giới thứ nhất bùng nổ đã khiến thị trấn vùng biên tách làm đôi, gieo rắc sợ hãi và căng thẳng.

Gái điếm, gián điệp, giao tranh: Lịch sử rắc rối tại biên giới Mỹ-Mexico
hố International năm 1929 với đường biên giới được dựng lên ở trung tâm phân chia khu vực Nogales ở Arizona và Nogales ở Mexico. Ảnh: AP

Chiều một ngày tháng 8/1918, một người đàn ông bí ẩn tiếp cận biên giới Mỹ-Mexico ở khu vực thị trấn Nogales. Người đàn ông đi bộ về phía Mexico, nơi binh sĩ Mexico đang vẫy tay. Đột nhiên, một thanh tra Hải quan Mỹ yêu cầu người này dừng lại. Do nghi người này là buôn lậu hoặc gián điệp nên viên thanh tra và hai binh sĩ Mỹ rút súng ra. Cách đó vài mét, các quan chức Mexico cũng nâng súng trường lên. Khi một người bắn phát đầu tiên trúng mặt một binh sĩ Mỹ, cả hai bên đấu súng ác liệt. 12 người chết, kể cả Thị trưởng Nogales.

Hai giờ đấu súng đã chấm dứt thời kỳ đi lại dễ dàng ở khu vực biên giới hai nước. Mỹ và Mexico nhanh chóng đồng ý dựng hàng rào cao 1,8m chạy giữa thị trấn vùng biên. Ngày nay, hàng rào gồm một loạt cột thép cao 6m và mới được gia cố dây thép gai.

Trước khi người tị nạn từ Trung Mỹ bị coi là mối đe dọa ở biên giới, nước Mỹ đề phòng nhiều hơn những đối tượng như gián điệp Đức, các nhà cách mạng Mexico, gái mại dâm, người đa thê, người nhập cư Trung Quốc và gia súc nhiễm bệnh sốt ve.

Biên giới giữa Mexico và Mỹ không chỉ là một đường trên bản đồ. Trong trí tưởng tượng của người Mỹ, nó đã trở thành một ranh giới biểu tượng giữa Mỹ và một thế giới đầy đe dọa. Dù vậy, mãi tới năm 1821 mới có biên giới Mỹ-Mexico khi Mexico giành độc lập từ Tây Ban Nha. Mãi 30 năm sau, đường biên giới mới có hình thù như hiện nay.

Người Texas nổi dậy chống lại Mexico năm 1836 và gia nhập Mỹ năm 1845, dẫn tới cuộc chiến giữa Mỹ và Mexico. Sau đó, binh sĩ Mỹ chiếm đóng Mexico City. Trong tình hình nguy cấp, Mexico phải ký giấy bán các khu vực ngày nay là bang Arizona, California, Nevada, New Mexico, Utah và Colorado với giá 15 triệu USD. Năm 1853, Mỹ mua thêm hơn 77.000km2 với giá 10 triệu USD để xây đường sắt liên lục địa.

Hai vụ mua bán trên chỉ thay đổi biên giới Mexico-Mỹ trên bản đồ mà không làm rõ những thứ trên mặt đất.

Gái điếm, gián điệp, giao tranh: Lịch sử rắc rối tại biên giới Mỹ-Mexico
Năm 1882, Mỹ và Mexico thành lập ủy ban chung để làm lại bản đồ khu vực biên giới. Ảnh: Reuters

Cuối thế kỷ 19, biên giới mờ nhạt không thể nhận ra. Các cột mốc đã bị phá hủy hoặc tháo bỏ. Các thị trấn mọc lên nhiều ở biên giới. Năm 1882, Mỹ và Mexico thành lập ủy ban chung để khảo sát lại, vẽ lại bản đồ và đánh dấu biên giới. Có một đoạn mà hơn 160km không có lấy một cột mốc. Tình trạng này gây nhiều tranh chấp giữa thợ mỏ, nông dân, người chăn gia súc ở hai bên, đồng thời tạo điều kiện cho buôn lậu.

Quan chức hai bên bắt đầu tìm cách áp đặt trật tự và thu phí. Khi một thanh tra Mỹ xác định trại gia súc của một người Mexico lấn biên giới, chủ trại bị bắt đóng thuế cho Mỹ. Khi không đóng thuế, người đó đã bị bắt.

Tổng thống Mỹ William McKinley đã ra lệnh giải tỏa dải đất rộng 18 mét dọc biên giới Nogales năm 1897. Các quán rượu bị phá bỏ hoặc di dời. Năm 1909, Quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật cấm nhập và sử dụng thuốc phiện ngoài mục đích y tế. Từ đó, tình trạng buôn lậu thuốc phiện bắt đầu tràn lan.

Gái điếm, gián điệp, giao tranh: Lịch sử rắc rối tại biên giới Mỹ-Mexico
Hàng rào bằng lưới mắt cáo và dây thép gai giữa Nogales ở Mexico và Nogales ở Arizona, Mỹ ngày 16/6/1940. Ảnh: AP

Cùng năm đó, hàng rào trên quy mô liên bang đầu tiên đã được dựng lên dọc biên giới để ngăn gia súc Mỹ nhiễm bệnh sốt ve. Từ đây, nhân viên hải quan bắt đầu ngăn chặn một số đối tượng vào Mỹ.

 

Theo bà Rachel St. John, Giáo sư lịch sử Đại học California, người Mỹ và Mexico di chuyển qua lại tự do ở khu vực biên giới, nhưng cuối thế kỷ 19, một loạt luật mới của Mỹ đã cấm người nhập cư vượt biên. Luật cấm nhập cư đầu tiên được thông qua nhằm vào đối tượng bị kết án và gái mại dâm năm 1875. Năm 1910, một luật nữa được thông qua nhằm vào người nhập cư Trung Quốc, người mất trí, lao động hợp đồng, người đa thê, người vô chính phủ và những đối tượng không được chào đón. Đạo luật đã khiến tình trạng nhập cư bất hợp pháp tăng dần.

Hệ thống buôn lậu phức tạp nhanh chóng hình thành dọc biên giới. Hệ thống này có những bác sĩ chuyên có nhiệm vụ xóa dấu vết bệnh tật hay các quan chức tham nhũng, toa tàu đầy người nhập cư Trung Quốc. Hàng rào biên giới có tác dụng với gia súc hơn là với người.

Khi Cách mạng Mexico bùng nổ năm 1910, những người tham gia cách mạng bàn bạc kế hoạch trong khách sạn bên Mỹ và các cuộc chiến tràn cả sang biên giới. Mỹ tìm cách duy trì quan điểm trung lập. Một số lính gác Mỹ bị chết vì đạn lạc. Người phía Mexico bắt đầu cướp phá thị trấn ở Mỹ. Trong cuộc chiến Sonora năm 1914, giao tranh sát biên giới tức mức binh sĩ Mỹ phải cắm cờ Mỹ dọc biên giới để ngăn các bên tràn qua biên giới.

Ngày 9/3/1916, khi Mỹ phá vỡ thế trung lập và ủng hộ một đối thủ của Pancho Villa, vị tướng Mexico này đã trả đũa bằng cách đột kích thị trấn vùng biên Columbus của Mỹ. Pancho Villa mất 100 người, Mỹ mất 17 người, khung cảnh như ngày diệt chủng.

Một tuần sau, Tướng Mỹ John “Black Jack” Pershing dẫn quân viễn chinh vũ trang vào Mexico bắt Pancho Villa. Cuộc truy lùng kéo dài gần 2 năm và khiến người Mexico lo sợ Mỹ định sáp nhập khu vực biên giới phía nam.

Gái điếm, gián điệp, giao tranh: Lịch sử rắc rối tại biên giới Mỹ-Mexico
Pancho Villa (giữa). Ảnh: AP

Khi Mỹ bị lôi kéo vào Chiến tranh Thế giới thứ nhất, người Mỹ lại lo lắng về gián điệp dọc biên giới. Theo một bức điện được Mỹ giải mật năm 2017, Bộ trưởng Ngoại giao Đức từng đề nghị hỗ trợ Mexico thu hồi lại lãnh thổ trước kia. Từng có Kế hoạch de San Diego để thực hiện điều đó nhưng bị đổ bể khi người đứng đầu bị bắt.

Theo cảnh báo của tờ Los Angeles Times năm 1917, nếu người dân Los Angeles biết điều gì đang xảy ra ở biên giới, họ sẽ không thể ngủ ban đêm. Nổi loạn, kế hoạch, mưu đồ khắp nơi. Đường dây điện thoại bị nghe lén, tổng đài viên điện thoại bị mua chuộc bằng vàng, điệp viên thì tự do đi lại.

Như vụ người đàn ông bị nghi ngờ nói trên, anh ta thực ra là một kỹ sư đến để xác định vị trí biên giới. Sau sự cố, hàng rào được dựng lên để đảm bảo binh sĩ Mỹ biết ai ở bên nào trước khi nổ súng.

Ngay cả sau khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất và Cách mạng Mexico kết thúc, một số hàng rào vẫn còn. Trong thế kỷ tiếp theo, các hàng rào gỗ và dây thép gai được nâng cấp thành lưới mắt cáo. Sau đó, trong những năm 1990, dưới thời Tổng thống George H.W. Bush và Bill Clinton, nó trở thành những tấm kim loại cao 3,6 mét.

Mặc dù những biện pháp dựng hàng rào này bị người dân địa phương phản đối nhưng được hai đảng ở Mỹ ủng hộ rộng rãi. Tổng thống George W. Bush ký Đạo luật Hàng rào an ninh năm 2006, cho phép xây dựng 1.126 mét hàng rào biên giới mới.

Tuy nhiên, bà St. John nhận định với tờ Washington Post, việc xây dựng hàng rào cách đây một thế kỷ khác với yêu cầu về bức tường biên giới hiện nay của Tổng thống Trump. Bà nói: "Khi họ xây hàng rào ở Nogales trong thời Cách mạng Mexico, đó là phản ứng với những gì đang xảy ra dọc biên giới. Đó không phải là điều đang diễn ra hiện nay. Yêu cầu xây bức tường này xuất phát từ trên xuống. Nó hoàn toàn khác với thực tế trên mặt đất.

Theo Baotintuc

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Ngày này năm xưa: Nông dân Trung Quốc đếm tiền thưởng Tết mỏi tay
Ngày này năm xưa: Nông dân Trung Quốc đếm tiền thưởng Tết mỏi tay
Hồ sơicon  15/01/2019 

Ngày 15/1/2014, những người nông dân tại làng Jianshe, tỉnh Tứ Xuyên, phía tây nam Trung Quốc đã trở nên nổi tiếng sau khi dựng một "bức tường" cao hơn 2m từ 13 triệu NDT (45 tỷ đồng) tiền thưởng Tết.

 
Ngày này năm xưa: Siêu hàng không mẫu hạm Mỹ gặp nạn thảm khốc
Ngày này năm xưa: Siêu hàng không mẫu hạm Mỹ gặp nạn thảm khốc
Hồ sơicon  14/01/2019 

Cách đây đúng 50 năm, khi đang trên đường đi làm nhiệm vụ, siêu hàng không mẫu hạm USS Enterprise của Mỹ bất ngờ gặp nạn thảm khốc gần Trân Châu Cảng ở Hawaii.

 
Ngày này năm xưa: Thảm kịch máy bay Mỹ lao xuống sông băng
Ngày này năm xưa: Thảm kịch máy bay Mỹ lao xuống sông băng
Hồ sơicon  13/01/2019 

Cách đây 37 năm, chiếc máy bay Boeing 737-200 số hiệu 90 của hãng hàng không Mỹ Air Florida gặp sự cố vì bão tuyết và lao xuống sông Potomac đóng băng ở thủ đô Washington.

 
Giải mã chiến lược vũ trụ đầy tham vọng của Trung Quốc
Giải mã chiến lược vũ trụ đầy tham vọng của Trung Quốc
Hồ sơicon  14/01/2019 

Một lần nữa, Trung Quốc đã làm được điều đầu tiên trong lĩnh vực vũ trụ: cho tàu thăm dò đáp xuống khu vực vùng tối bí ẩn chưa từng được khám phá của Mặt trăng. 

 
Ngày này năm xưa: Con trai “bà đầm thép” mất tích
Ngày này năm xưa: Con trai “bà đầm thép” mất tích
Hồ sơicon  12/01/2019 

Ngày 12/1/1982, Mark Thatcher - con trai “bà đầm thép” của nước Anh, được thông báo mất tích trong sa mạc Sahara.

 
Ngày này năm xưa: Nữ phi công huyền thoại mất tích bí ẩn
Ngày này năm xưa: Nữ phi công huyền thoại mất tích bí ẩn
Hồ sơicon  11/01/2019 

Ngày 11/1/1935, Amelia Earhart đã trở thành người đầu tiên thực hiện thành công chuyến bay một mình từ Hawaii tới Bắc Mỹ và giành giải thưởng 10.000USD.

Lộ mặt quan tham TQ bị 'hạ gục' ngay đầu năm
Lộ mặt quan tham TQ bị 'hạ gục' ngay đầu năm
Hồ sơicon  11/01/2019 

Trần Cương đã trở thành quan chức cấp phó bộ đầu tiên bị cơ quan chống tham nhũng Trung Quốc "hạ gục" trong năm 2019. 

Ngày này năm xưa: Cái giá phải trả của những sát nhân bên sườn đồi
Ngày này năm xưa: Cái giá phải trả của những sát nhân bên sườn đồi
Hồ sơicon  09/01/2019 

Ngày 9/1/1984, phiên tòa xét xử vụ "sát nhân bên sườn đồi" nổi tiếng ở Mỹ đã kết thúc, với án chung thân dành cho Angelo Buono Jr và đồng phạm Kenneth Bianchi.

Thí nghiệm kỳ dị ghép đầu chó của nhà khoa học Liên Xô
Thí nghiệm kỳ dị ghép đầu chó của nhà khoa học Liên Xô
Hồ sơicon  11/01/2019 

Vladimir Demikhov đã cắt đầu một con chó, giữ đầu còn sống bằng một công nghệ đặc biệt và ghép đầu này vào thân một con chó khác.

Ngày này năm xưa: Tàu ngầm hạt nhân Mỹ đâm vào núi ngầm
Ngày này năm xưa: Tàu ngầm hạt nhân Mỹ đâm vào núi ngầm
Hồ sơicon  08/01/2019 

Ngày 8/1/2005, khi đang chạy hết tốc lực, tàu ngầm hạt nhân Mỹ USS San Francisco đã đâm vào một ngọn núi dưới biển ở nam Guam. Dù nát mũi nhưng con tàu vẫn nổi lên an toàn.

Ngày này năm xưa: Châu Âu 'chết cóng' vì quyết định của Nga
Ngày này năm xưa: Châu Âu 'chết cóng' vì quyết định của Nga
Hồ sơicon  07/01/2019 

Ngày 7/1/2009, Nga đã đột ngột cắt giảm 60% lượng khí đốt xuất khẩu sang châu Âu, khiến lục địa này rơi vào một cuộc khủng hoảng năng lượng.

Những hình ảnh phơi bày sự tàn bạo của chế độ diệt chủng Pol Pot
Những hình ảnh phơi bày sự tàn bạo của chế độ diệt chủng Pol Pot
Hồ sơicon  06/01/2019 

Ngày 17/4/1975, đất nước Campuchia rơi vào tay chế độ diệt chủng Khmer Đỏ do Pol Pot đứng đầu.

Chuyện về những chiến sĩ tình nguyện bên đất bạn
Chuyện về những chiến sĩ tình nguyện bên đất bạn
Hồ sơicon  06/01/2019 

Những ngày tháng đồng cam cộng khổ bên đất bạn Campuchia vẫn in đậm trong tâm trí những người lính tình quyện cũng như chuyên gia Việt Nam.

Ngày này năm xưa: Cuộc đời nữ tướng trẻ lừng lẫy thế giới
Ngày này năm xưa: Cuộc đời nữ tướng trẻ lừng lẫy thế giới
Hồ sơicon  06/01/2019 

Ngày 6/1/1412 ghi dấu thời điểm ra đời của Jeanne d'Arc, nữ tướng huyền thoại của Pháp bị thiêu sống khi mới 19 tuổi vì cáo buộc là phù thủy.

Những ký ức không quên của quân dân Campuchia và Việt Nam (Kỳ III)
Những ký ức không quên của quân dân Campuchia và Việt Nam (Kỳ III)
Việt Nam và thế giớiicon  05/01/2019 

Tại tỉnh An Giang, những chứng tích về một thời đau thương do chế độ Khmer Đỏ gây ra vẫn còn đó.

Campuchia - Vùng đất chết hồi sinh
Campuchia - Vùng đất chết hồi sinh
Việt Nam và thế giớiicon  05/01/2019 

Ngày 7/1/1979 là dấu mốc lịch sử quan trọng được các thế hệ người dân Campuchia khắc sâu trong ký ức. Đã 40 năm kể từ ngày nhân dân Campuchia chiến thắng chế độ diệt chủng Pol Pot.

Những ký ức không quên của quân dân Campuchia và Việt Nam (Kỳ II)
Những ký ức không quên của quân dân Campuchia và Việt Nam (Kỳ II)
Việt Nam và thế giớiicon  05/01/2019 

Hơn 40 năm trước, khu vực Xa Mát, tỉnh Tây Ninh là nơi quân và dân Việt Nam đoàn kết với những người yêu nước Campuchia đánh trả quyết liệt với quân Khmer Đỏ.

Ngày này năm xưa: Sự thật tàn khốc về các 'phi công liều chết'
Ngày này năm xưa: Sự thật tàn khốc về các 'phi công liều chết'
Hồ sơicon  05/01/2019 

Ngày 5/1/1945, các phi công Nhật nhận được mệnh lệnh đầu tiên để trở thành Kamikaze - phi công liều chết lái máy bay đâm thẳng vào các mục tiêu của đối phương.

Chính phủ Mỹ tiếp tục đóng cửa nguy hại tới mức nào?
Chính phủ Mỹ tiếp tục đóng cửa nguy hại tới mức nào?
Hồ sơicon  04/01/2019 

Do bất đồng giữa Tổng thống Donald Trump và Quốc hội về gói tài trợ xây tường rào biên giới chưa được giải quyết, Chính phủ Mỹ sẽ phải tiếp tục đóng cửa một phần.

Những ký ức không quên của quân dân Campuchia và Việt Nam (Kỳ I)
Những ký ức không quên của quân dân Campuchia và Việt Nam (Kỳ I)
Việt Nam và thế giớiicon  04/01/2019 

Bốn mươi năm sau ngày đất nước Campuchia thoát khỏi chế độ Khmer Đỏ (7/1/1979 - 7/1/2018), những ký ức về tinh thần đoàn kết chiến đấu của quân dân Campuchia và Việt Nam vẫn không phai mờ.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN