Kỳ 2:

Thuật dùng người độc đáo của Bộ trưởng Giáo dục

 - "Chú phải chia bớt chữ cho nhân dân" - lời khuyên và tín nhiệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt ông vào nghiệp giáo dục kéo dài suốt từ 3/11/1946 cho đến khi qua đời năm 1975.

Trong các nghiên cứu của cố GS.TS Nguyễn Văn Huyên, phải kể đến công trình Những vấn đề của nông dân ở Bắc Kỳ (1939). Từ tư liệu sống động thu thập trong các cuộc điền dã dân tộc học và điều tra xã hội học, ông phân tích tình trạng cơ cực của nông dân và chỉ rõ những yếu kém của chính quyền đương thời.

Trong đó ông nhấn mạnh nếu không có giáo dục, nông dân sẽ chẳng xây dựng được gì vững chắc. “Cần phải tiếp nhận những đứa trẻ quặt quẹo, nghèo khổ này và thử làm cho chúng trở thành những người có hiểu biết khách quan hơn về lợi ích của mình, có một ý thức hiện đại hơn về đời sống làng xã. Thì đó sẽ là một bước dài theo hướng thực hiện một đời sống nông thôn tốt đẹp hơn” - ông viết.

Khi Cách mạng Tháng 8 thành công, một sự thực nổi lên, đó là 95% người dân mù chữ. Làm thế nào để ngành giáo dục vượt qua bức tường thành quá lớn như vậy?

Thuật dùng người độc đáo của Bộ trưởng Giáo dục
PGS.TS Nguyễn Văn Huy luôn tâm đắc về cách giáo dục dục sáng tạo và dụng người tài từ tâm của cha mình

PGS.TS Nguyễn Văn Huy kể, trong kháng chiến chống thực dân Pháp, nhiều anh bộ đội không đọc được thư của gia đình, nhiều vị tướng lĩnh cũng học hết cấp 1, ít người học cao. Ngày hòa bình lập lại, cán bộ cũng chỉ học đến lớp 3, 4. Giáo dục khi ấy chủ yếu tập trung xóa mù rồi bổ túc văn hóa để phục vụ kháng chiến, xây dựng miền Bắc.

"Chú phải chia bớt chữ cho nhân dân" - lời khuyên và tín nhiệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt cho mình khiến GS.TS Nguyễn Văn Huyên trăn trở trước bối cảnh xã hội lúc bấy giờ.

Ông quyết định kiến tạo một nền giáo dục không cầu toàn, đào tạo theo nhu cầu xã hội để nâng cao dần dân trí toàn dân, đặc biệt nâng cao trình độ văn hóa cho đội ngũ cán bộ, viên chức, nông dân, công nhân. Có thời còn tổ chức các trường sư phạm 7+1, 7+2, 10+2 … để sớm có đội ngũ giáo viên, nâng cao dân trí toàn dân. Thậm chí sinh viên vừa tốt nghiệp ra trường liền quay lại giảng cho năm sau.

Với cách làm đó, ngành giáo dục thời Bộ trưởng Nguyễn Văn Huyên có những nhà lãnh đạo sau này từng học bổ túc công nông một năm hai, ba lớp. "Đó là sự sáng tạo và là bài học cho ngành giáo dục ngày nay. Muốn làm gì trước hết phải đáp ứng nhu cầu xã hội", ông Huy chia sẻ.

Nghệ thuật dùng người độc đáo

Trong Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên vẫn còn lưu giữ bút tích, công điện đích thân Bộ trưởng Nguyễn Văn Huyên gửi Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Liên khu 4 từ năm 1950 đề nghị những chính sách đãi ngộ lương bổng, sắp xếp công việc cho những trí thức lúc bấy giờ.

Thuật dùng người độc đáo của Bộ trưởng Giáo dục
Tờ trình và công điện Bộ trưởng Huyên gửi các cơ quan mời GS  Đặng Văn Ngữ về làm việc

Năm 1950, GS Đặng Văn Ngữ là Việt kiều từ Nhật sang Bangkok, Thái Lan, rồi đi bộ qua về Lào để trở lại Nghệ An. Hay tin, GS Nguyễn Văn Huyên mời ngay về làm việc tại trường Đại học Y khoa.

Trong phiếu gửi Bộ trưởng Nội vụ ngày 18/7/1950, ông ghi: “Dự nghị định bổ dụng và tạm xếp ngạch bác sỹ Đặng Văn Ngữ làm giáo sư Trường Đại học Y khoa. Để quý Bộ ý hiệp, chuyển Bộ Tài chính thỏa thuận rồi gửi bản Bộ. Bác sỹ Đặng Văn Ngữ trước khi đi Nhật đã làm tại Trường ĐH Y khoa từ năm 1937-1943 và phụ trách thêm phòng thí nghiệm Vi trùng học trường ấy”.

Thuật dùng người độc đáo của Bộ trưởng Giáo dục

 

Công điện số 74 của Bộ Giáo dục gửi Liên khu 4 cũng ghi rõ: “Yêu cầu báo bà Đặng Văn Ngữ, ở trường chuyên khoa Châu Phong, Đức Thọ, Hà Tĩnh biết là bác sỹ Đặng Văn Ngữ bận công việc quan trọng không thể vào đón được. Rồi Chính phủ sẽ tổ chức đưa ra, không cần lo. Về sinh hoạt và tài chính sẽ có giải pháp. Cứ tin tưởng vào Chính phủ và các bạn ở Liên khu 4”.

“Đây là công điện của ông Huyên với tư cách Bộ trưởng Giáo dục gửi Liên khu 4 với đề nghị tạo mọi điều kiện để đưa ông Đặng Văn Ngữ từ Nghệ An ra Tuyên Quang”, ông Huy chỉ vào tờ công điện nói và bồi hồi: “Cách ứng xử với trí thức của cụ Huyên rất độc đáo”.

Có hai điều quan trọng liên quan cách ứng xử với trí thức. Thứ nhất là đề nghị cấp tiền để GS Đặng Văn Ngữ mang đầy đủ phòng thí nghiệm đi cùng. Thứ hai là điện cho vợ ông Ngữ biết việc đưa chồng bà an toàn ra miền Bắc làm việc, đồng thời để bà yên tâm “không phải lo về kinh tế, mọi thứ Chính phủ lo”.

Với GS Đặng Thai Mai, Bộ trưởng cũng gửi công điện cho Bộ Tài chính xin tiền đưa ông từ Thanh Hóa lên Việt Bắc, trong đó có cả việc vận chuyển nguyên thư viện của GS Mai đi cùng cũng như lo kinh phí để thuê người đưa cụ ra vì đã có tuổi.

“Sau này con gái GS Đặng Thai Mai, chị Đặng Xuyến Như viết hồi ký kể lại lúc đi từ Thanh Hóa ra Tuyên Quang, gia đình cụ thuê 13 người để toàn bộ sách vở của cụ ra đến tận Chiêm Hóa. Còn cụ Mai thì đi bộ cùng gia đình", ông Huy kể.

Thuật dùng người độc đáo của Bộ trưởng Giáo dục
Các tư liệu thể hiện cái tâm dùng người tài của Bộ trưởng Nguyễn Văn Huyên được con trai út lưu trữ cẩn thận

Trường hợp của Tiến sĩ  toán học Lê Văn Thiêm cũng quyết liệt không kém. Khi hay tin ông Thiêm từ Pháp sang Bangkok, qua Campuchia về đến chiến khu ở Nam Bộ, Bộ trưởng Nguyễn Văn Huyên gửi ngay công điện cho ông Phạm Văn Đồng đề nghị điều động ông Thiêm ra Tuyên Quang giúp phát triển nền đại học kháng chiến.

Bài học từ Hồ Chủ tịch

PGS Nguyễn Văn Huy khâm phục sự tinh tế của cha mình trong cách trọng dùng người tài. Với những nhà khoa học, nhà nghiên cứu, điều họ cần là phòng thí nghiệm, là thư viện.

Cách đối đãi với người tài GS Nguyễn Văn Huyên không học đâu xa, chính từ Chủ tịch Hồ Chí Minh, học ngay từ cách Người đã đối đãi với chính ông từ những việc nhỏ nhất không chỉ của ông mà cả gia đình. 

Thuật dùng người độc đáo của Bộ trưởng Giáo dục
Gia đình Bộ trưởng Huyên tiễn ông đi Pháp dự hội nghị Fontainebleau năm 1946

Ông Huy nhớ, năm 1946, khi cha đi Pháp dự hội nghị Fontainebleau, được mẹ bế sang sân bay Gia Lâm tiễn cha. Bác Hồ đến động viên rồi tặng con trẻ một chiếc khăn mùi xoa bằng lụa rất đẹp. "Mẹ tôi giữ mãi kỷ vật này đến hết kháng chiến chống Mỹ, khi chúng tôi chuyển nhà, chiếc khăn này đã bị thất lạc".

"Nhớ có lần chị Hiếu (chị gái PGS Nguyễn Văn Huy) bị bó bột chân hai năm do lao xương, Bác Hồ còn gửi cao hổ cốt để chị trị bệnh. Sau này khi chị tôi gặp Bác ở một hội nghị vừa nói là con ông Huyên, Bác nhớ ngay tên chị là Hiếu. Những hành động quan tâm nho nhỏ nhưng tự tâm ấy đã góp phần không nhỏ khích lệ đội ngũ trí thức lúc bấy giờ. Tôi tin chắc cụ Huyên là một trong những người học Bác thật sự, học từ thực tiễn, rất thực tiễn", ông Huy chia sẻ.

Bài và ảnh: Thu Hằng

Kỳ tới: Bộ trưởng thế mới là bộ trưởng

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Thủ tướng: Không để tình trạng ‘ngâm lâu’, gây ách tắc cho sản xuất, kinh doanh
Thủ tướng: Không để tình trạng ‘ngâm lâu’, gây ách tắc cho sản xuất, kinh doanh
Chính trịicon  18/03/2019 

Thủ tướng đề nghị tập trung tháo gỡ vướng mắc về thể chế, không để tình trạng “ngâm lâu”, giữ một số quy định gây ách tắc, khó khăn cho sản xuất, kinh doanh.

 
Việt Nam và Nam Phi kết thúc đàm phán song phương hiệu quả
Việt Nam và Nam Phi kết thúc đàm phán song phương hiệu quả
Chính trịicon  18/03/2019 

 Trong hai ngày 14 - 15/3, Diễn đàn Đối tác Liên chính phủ Việt Nam - Nam Phi lần thứ 4 đã rà soát toàn diện các vấn đề hợp tác song phương. 

 
Tắm mương thủy lợi, 3 anh em chết đuối thương tâm
Tắm mương thủy lợi, 3 anh em chết đuối thương tâm
Thời sựicon  17/03/2019 

 Ba em bị đuối nước ở bể tiêu năng của kênh mương thủy lợi Văn Phong, có thể do bị ngạt nước trong lúc tắm mương, đại diện UBND xã Cát Trinh, Phù Cát, Bình Định cho biết.

 
Diễn biến mới vụ phá rừng gỗ quý ở VQG Phong Nha - Kẻ Bàng
Diễn biến mới vụ phá rừng gỗ quý ở VQG Phong Nha - Kẻ Bàng
Môi trườngicon  17/03/2019 

UBND tỉnh Quảng Bình vừa thành lập đoàn liên ngành để điều tra vụ phá rừng nghiêm trọng xảy ra tại Vườn Quốc gia (VQG) Phong Nha - Kẻ Bàng.

 
Tài xế ngỡ ngàng khi CSGT ra quân xử phạt người không thắt dây an toàn
Tài xế ngỡ ngàng khi CSGT ra quân xử phạt người không thắt dây an toàn
An toàn giao thôngicon  17/03/2019 

Trong ngày đầu CSGT ở TP.HCM kiểm tra việc thắt dây an toàn, có rất nhiều tài xế và người ngồi trên ôtô vi phạm. Có người tỏ ra ngỡ ngàng với quy định này.

 
2 nữ, 1 nam trên xe máy, tông người đàn ông tử vong tại chỗ
2 nữ, 1 nam trên xe máy, tông người đàn ông tử vong tại chỗ
An toàn giao thôngicon  17/03/2019 

 Chạy xe máy với tốc độ cao, 3 thanh niên trên một xe máy húc chết người đàn ông đi chiều ngược lại.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân làm việc tại Bình Thuận
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân làm việc tại Bình Thuận
Chính trịicon  17/03/2019 

Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân có cuộc làm việc với lãnh đạo chủ chốt tỉnh Bình Thuận về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, công tác xây dựng Đảng năm 2018 và quý 1/2019.

Bí thư xã ở Khánh Hòa bị cách tất cả chức vụ trong Đảng
Bí thư xã ở Khánh Hòa bị cách tất cả chức vụ trong Đảng
Chống tham nhũngicon  17/03/2019 

Ông Nguyễn Thanh Nam bị kết luận là chưa thực hiện đúng quy định về công khai tài sản và cho thuê đất công không đúng quy định.

Nữ sinh lớp 9 chạy xe máy điện bị xe tải cán chết thương tâm
Nữ sinh lớp 9 chạy xe máy điện bị xe tải cán chết thương tâm
An toàn giao thôngicon  17/03/2019 

Nữ sinh lớp 9 đang trên đường trở về nhà thì xảy ra va chạm với xe tải. Nạn nhân ngã xuống đường và bị xe tải cán qua người dẫn tới tử vong.

3 bà cháu chết đuối thương tâm
3 bà cháu chết đuối thương tâm
Thời sựicon  16/03/2019 

 Sự việc thương tâm khi 3 bà cháu đi mò ốc bán kiếm tiền thì bị sảy chân chết đuối.

Xin đi tập văn nghệ, nữ sinh lớp 10 mất tích khó hiểu
Xin đi tập văn nghệ, nữ sinh lớp 10 mất tích khó hiểu
Thời sựicon  16/03/2019 

Một nữ sinh lớp 10 trường THPT Hải Hậu B mất liên lạc hai ngày nay, sau khi xin gia đình đi tập văn nghệ.

Dự báo thời tiết 17/3: Hà Nội mưa phùn gió bấc, Sài Gòn oi nóng
Dự báo thời tiết 17/3: Hà Nội mưa phùn gió bấc, Sài Gòn oi nóng
Thời sựicon  17/03/2019 

 Nam Bộ nắng từ sớm và kéo dài tới chiều muộn, trời oi nóng. Trong khi đó, Bắc Bộ sáng sớm có mưa nhỏ, mưa phùn và sương mù, trời rét.

Kẻ ngáo đá 'tung hoành' trụ sở Viện kiểm sát Bình Thuận
Kẻ ngáo đá 'tung hoành' trụ sở Viện kiểm sát Bình Thuận
Thời sựicon  16/03/2019 

 Nam thanh niên đột nhập trụ sở VKSND tỉnh Bình Thuận la hét đòi nhảy từ lầu 2 xuống đất, khiến lực lượng cảnh sát phải tổ chức khống chế.

Tường sập, 6 người chết: Thứ trưởng Xây dựng yêu cầu phong tỏa tài liệu
Tường sập, 6 người chết: Thứ trưởng Xây dựng yêu cầu phong tỏa tài liệu
Thời sựicon  16/03/2019 

Thứ trưởng Bộ Xây dựng yêu cầu đình chỉ thi công, phong tỏa hiện trường và toàn bộ tài liệu của vụ sập tường làm 6 người chết ở Vĩnh Long.

Trưởng Ban Tổ chức TƯ: Quảng Ninh có nhiều cách làm mới
Trưởng Ban Tổ chức TƯ: Quảng Ninh có nhiều cách làm mới
Chính trịicon  16/03/2019 

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Phạm Minh Chính khẳng định: Quảng Ninh đã có nhiều cách làm mới, sáng tạo trong thời gian qua.

Phó Thủ tướng kêu gọi thay đổi thói quen chen lấn, xả rác bừa bãi
Phó Thủ tướng kêu gọi thay đổi thói quen chen lấn, xả rác bừa bãi
Chính trịicon  16/03/2019 

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam mong muốn báo chí góp phần định hướng, thay đổi hành vi từ những việc nhỏ nhất như thói quen chen lấn, xả rác…

Vụ sập tường 6 người chết: Công ty xây dựng lên tiếng
Vụ sập tường 6 người chết: Công ty xây dựng lên tiếng
Clip Nóngicon  16/03/2019 

Cơ quan điều tra đang làm rõ vụ sập tường công trình nhà xưởng tại công ty TNHH Bo Hsing ở khu công nghiệp Hòa Phú (huyện Long Hồ, Vĩnh Long) khiến 6 người chết.

Chiếc túi màu nâu khách Trung Quốc bỏ quên ở sân bay Đà Nẵng
Chiếc túi màu nâu khách Trung Quốc bỏ quên ở sân bay Đà Nẵng
Thời sựicon  16/03/2019 

 Bên trong chiếc túi màu nâu bỏ quên ở sân bay có nhiều loại tiền với tổng trị giá gần 700 triệu đồng.

Băng qua quốc lộ, 2 nữ tu sĩ bị ô tô tông tử vong
Băng qua quốc lộ, 2 nữ tu sĩ bị ô tô tông tử vong
An toàn giao thôngicon  16/03/2019 

 Cú tông mạnh của ô tô khiến 2 người phụ nữ ngã xuống đường. Một người tử vong tại chỗ, nạn nhân còn lại được đưa đi cấp cứu nhưng không qua khỏi.

Giọt nước mắt đau đớn của bé gái bị 'yêu râu xanh' xâm hại ở vườn chuối
Giọt nước mắt đau đớn của bé gái bị 'yêu râu xanh' xâm hại ở vườn chuối
Thời sựicon  17/03/2019 

 Trên đường đi học về, tên 'yêu râu xanh' nhẫn tâm ép bé gái 9 tuổi vào vườn chuối giở trò đồi bại. Cũng từ đó, giấc ngủ của em vẫn chưa thôi ám ảnh về cảnh tượng đau lòng.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN