Đạo diễn Trần Văn Thủy

'Các ông đổ lỗi cho chính quyền nhiều quá!'

Sau này tôi cũng đã điều chỉnh suy nghĩ. Tôi cho rằng những lầm lẫn trong xã hội, nếu có, có lẽ trách nhiệm ở chính người dân chúng ta, chiếm 51%.

Tuần Việt Nam tiếp tục cuộc trò chuyện với đạo diễn Trần Văn Thủy.

Một đất nước nhất định phải giàu mạnh

Gần đây Chuyện tử tế đang được nhắc đến nhiều, giống như một cụm từ nóng. Sự tử tế, vấn đề tử tế cách đây ba mươi năm so với bây giờ có những chuyển đổi thế nào?

Thường những phim tài liệu làm ra chỉ được chiếu vài lần rồi xếp kho, nhưng tương tự như Hà Nội trong mắt ai, phim Chuyện tử tế trở nên nổi tiếng và được chiếu đi chiếu lại nhiều lần. Nhưng Chuyện tử tế không nổi tiếng vì được xem xét kỹ, mà vì đề tài và vấn đề được đặt ra trong đó đã chạm vào dây thần kinh của xã hội.

Trong một bộ phim làm theo đơn đặt hàng của người Nhật: Có một làng quê, kể về Phù Lãng, một ngôi làng có nghề làm đất nung. Nghề cổ, làng nghèo, nhưng tình người thì lúc nào cũng chứa chan. Cha thương con, vợ thương chồng, em thương anh, dì ghẻ thương con chồng..

'Các ông đổ lỗi cho chính quyền nhiều quá!'
Đại tướng Võ Nguyên GIáp (trái) trong một lần trao đổi với đạo diễn Trần Văn Thủy về phim Hà Nội trong mắt aiChuyện tử tế - Ảnh tư liệu

Khi nhận phim, tôi vẫn hoàn toàn không hiểu người Nhật muốn gì, cần gì khi tài trợ cho tôi. Tôi chỉ đơn giản làm theo những gì tôi cảm nhận và chia sẻ.

Đến ngày ra mắt bộ phim tại Nhật, một người có trách nhiệm và uy tín của nhà sản xuất Nhật đứng ra phát biểu: "Bộ phim này nên có một tên khác: Chuyện cổ tích thời hiện đại" Tôi bắt đầu hiểu người Nhật muốn gì.

Sau này họ cũng giải thích: bộ phim này cần cho nước Nhật. Cách đây không lâu lắm, người Nhật cũng từng tốt với nhau như thế. Nhưng có một quy luật nghiệt ngã: đời sống vật chất giàu lên, lòng tốt lại nghèo đi. Đó là một vấn đề đang diễn ra trong xã hội Nhật, và người Nhật cần những bộ phim như thế.

Tôi cũng rút ra kết luận cho riêng mình: một dân tộc, một đất nước nhất định phải phát triển, phải giàu mạnh; không thể nghèo vì nghèo đi với hèn; nhưng điều cốt tử không phải ở sự phát triển vật chất mà là hồn cốt của dân tộc đó.

Chúng ta vốn có và tự hào về tinh thần dân tộc, về sự tử tế. Bao câu ca dao 'giấy rách còn giữ lấy lề' 'thương người như thể thương thân'.. chúng ta thuộc đó. Giờ nhìn những cảnh hôi của, cướp bia.. ta không thể nào không cho rằng, sự tử tế nên được đặt lên hàng đầu trong việc xây dựng đất nước.

Những vụ bảo mẫu đánh trẻ, bệnh viện sai phạm, bác sĩ ném xác, thầy trò đánh lẫn nhau.. những người cầm quyền nhất định phải lên tiếng, phải tỏ thái độ, không thể im lặng như thế. Giống như người làm chủ một gia đình, gia đình anh có vấn đề gì, anh phải chịu trách nhiệm điều chỉnh và thể hiện thái độ đúng đắn.

Những vinh quang trong quá khứ sẽ chẳng còn ý nghĩa gì, nếu người dân không có được một cuộc sống ấm no, hạnh phúc hôm nay và ngày mai.

'Các ông đổ lỗi cho chính quyền nhiều quá!'

Đạo diễn Trần Văn Thủy. Ảnh: Hoàng Hường

 

Nhân dân nào, chính phủ ấy

Bộ phim Chuyện tử tế đã được làm cách đây vài thập kỷ. Trong những dịp gần đây, chủ đề sự tử tế lại được mổ xẻ xới xáo. Bên cạnh sự ra đời của cuốn sách Chuyện nghề của Thủy, ông có cho rằng chính những vấn đề xã hội nhức nhối vừa đề cập khiến người ta phải nhìn nhận kỹ lưỡng hơn? Qua trải nghiệm của ông, quan điểm đạo đức và yêu cầu có thay đổi theo thời đại?

Khi nhìn vào bức tranh đạo đức xã hội bây giờ, chúng ta sẽ bi quan. Người ngoài nhìn vào cũng sẽ ngỡ ngàng. Khi người ta đi du lịch, tham quan; họ sẽ tìm đến nơi nào mà họ có thể chiêm nghiệm, chia sẻ. Ở xã hội Việt Nam bây giờ, sự đổ vỡ và băng hoại đang diễn ra hàng ngày...thì sự tử tế, như ông cha ta nói: "nhân chi sơ tính bản thiện" "giấy rách giữ lấy lề" ... càng cần phải chú trọng, mổ xẻ. Vai trò của trí thức, truyền thông, giáo dục vô cùng quan trọng.

Tôi cũng vỡ ra được nhiều điều, sau những dằn vặt trăn trở trong cả cuộc đời: Tôi nhớ mãi khi phim Hà Nội trong mắt aiChuyện tử tế được chiếu trở lại. Trong buổi tiệc mừng, một nhà báo Pháp nâng ly chúc mừng tôi và ông ta nói một câu buộc tôi phải suy tư mãi: "Công bằng mà nói, người Việt Nam các ông đổ lỗi cho chính quyền nhiều quá. Người Pháp chúng tôi có một câu: nhân dân nào, chính phủ đó!"

Khi nghe ông ta nói vậy, tôi giật mình và buộc phải ôn lại những trải nghiệm trong suốt cuộc đời mình, đất nước mình, đặc biệt từ đầu thế kỷ 20, khi các đấng tiên liệt như Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu, Huỳnh Thúc Kháng ..  đều có một điểm chung: điều các cụ trăn trở nhất là dân trí. Dân trí, hiểu theo nghĩa rộng là kiến thức, văn hóa, đạo đức.

Sau này tôi cũng đã điều chỉnh suy nghĩ. Tôi cho rằng những lầm lẫn trong xã hội, nếu có, có lẽ trách nhiệm ở chính người dân chúng ta, chiếm 51%.  Ngay việc chúng ta chấp nhận những tiêu cực, chấp nhận hiện thực như vậy, chung sống với nó và vô cảm với mọi nỗi đau và các điều xấu xung quanh ta, thì đó là lỗi của ta.

Trên truyền hình, không mấy khi ta được nghe những người có chức vụ phát biểu về các vấn đề đạo đức, tương thân tương ái, cư xử giữa người với người... Họ chủ yếu nói về kinh tế, phát triển.

Tôi cho rằng để có một xã hội tốt đẹp, xứng đáng với truyền thống và vong linh những người đã ngã xuống bảo vệ và xây dựng đất nước này, cần phải có sự hợp tác thật chân thành và nghiêm túc giữa người dân và những người cầm quyền để giải đáp những câu hỏi: tại sao lại có bảo mẫu đánh trẻ man rợ như vậy? Tại sao có người đi tù oan cả thập kỷ?...

Vấn đề quan trọng khác, theo tôi, là tôn giáo. Con người ta luôn cần một niềm tin làm bệ đỡ tinh thần, để hướng thiện và suy tư. Các lãnh đạo thế giới đã nhận ra điều này. Sự xuất hiện của các linh mục, giám mục, tu sĩ.. trong các sự kiện chính trị lớn đã thể hiện điều này.

Một thời chúng ta vô thần vô thánh, tôi cũng thế, nhưng sau nhiều sự kiện, tôi buộc phải cho rằng, con người phải có một đức tin để răn đe mình trước ham muốn xấu; hướng mình đến khát vọng tốt. Nếu ta chối bỏ tôn giáo sẽ là điều thiệt thòi rất lớn, vì đơn giản: không có một tôn giáo nào hướng con người đến việc xấu, điều ác cả.

Thêm nữa, chúng ta phải thay đổi triết lý giáo dục: con người phải là mục đích chứ không phải phương tiện. Chừng nào con người vẫn là phương tiện của chủ nghĩa này khác là hỏng.

Chúng ta chỉ đi thẳng tới mục tiêu chúng ta đặt ra: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh! Thế là đủ để chúng ta tập hợp được rất nhiều người ở khắp trong và ngoài nước.

Tôi xin trích lời bình phim Chuyện tử tế: "Không có lòng tin thì con người không thể sống với con người được. Con người đã từ lòng tin thần thánh, lòng tin tôn giáo mà đến lòng tin có chứng cứ. Tin vào những cái đích thật! Lòng tin vốn tự nhiên và mãnh liệt! Lòng tin vốn không thể vay mượn, áp đặt hoặc tước đoạt! Mất lòng tin là mất tất cả!"

Những điều tôi - Trần Văn Thủy - đã viết cách đây 30 năm!

Hoàng Hường(Thực hiện)

Cùng tác giả:


>> Vì sao VN tránh được bi kịch thánh chiến?

>> Một mặt trái trong tính cách người Việt

>> 'Đúng quy trình' là cách rũ bỏ trách nhiệm

>>Đừng để truyền thông 'lề trái' giễu 'lề phải'

>> Sẽ không còn nhục hình như 'vụ Nguyễn Thanh Chấn'?

>> Có sự cố, chỉ ngay kẻ phải "giơ đầu" chịu

  • Chủ đề :
 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Báo cáo quốc gia UPR đề cập tổng thể việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam
Báo cáo quốc gia UPR đề cập tổng thể việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam
TuanVietNamicon06/12/2018  
Ngày 3/12, Bộ Ngoại giao đã tổ chức Hội thảo công bố Báo cáo quốc gia theo Cơ chế Rà soát định kỳ phổ quát (UPR) chu kỳ III của Hội đồng Nhân quyền LHQ.
Muốn tạo niềm tin xã hội, báo chí phải tạo niềm tin cho chính mình
Muốn tạo niềm tin xã hội, báo chí phải tạo niềm tin cho chính mình
Thông tin đa chiềuicon15/11/2018  
Chỉ số hài lòng của công chúng dành cho báo chí càng cao, thì chứng tỏ bản lĩnh chính trị, phẩm chất nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội của nhà báo càng lớn.
Tứ giác kim cương do Mỹ dẫn đầu có ‘cầm cương’ được Trung Quốc?
Tứ giác kim cương do Mỹ dẫn đầu có ‘cầm cương’ được Trung Quốc?
Tiêu điểmicon14/11/2018  
Việc thúc đẩy hình thành tứ giác kim cương còn có ý nghĩa đặc biệt trong chiến lược an ninh quốc gia của Mỹ.    
Mỹ không thể đối phó Trung Quốc theo kiểu thời chiến tranh lạnh
Mỹ không thể đối phó Trung Quốc theo kiểu thời chiến tranh lạnh
Tiêu điểmicon13/11/2018  
Sự ra đời của Chiến lược Ấn - Thái thực chất là một nước cờ để kiểm soát, đối kháng một Trung Quốc trỗi dậy thiếu hòa khí?
Một vấn đề cấp bách hà cớ gì phải lẩn tránh?
Một vấn đề cấp bách hà cớ gì phải lẩn tránh?
Thông tin đa chiềuicon12/11/2018  
Việc phản ứng với những cái tên không vừa ý, như với Hiệp hội Nhà vệ sinh Việt Nam, phần nào phản ánh tâm lý phòng vệ vô thức của một số người.
Anh giám đốc sốt sắng và chuyện ‘tân trang’ trụ sở
Anh giám đốc sốt sắng và chuyện ‘tân trang’ trụ sở
Thông tin đa chiềuicon16/11/2018  
Giá như cái sự sốt sắng ấy ông dành cho việc “cải tạo, sữa chữa”, xây dựng nền nếp làm việc của cơ quan theo tinh thần hành động, kiến tạo, minh bạch với phương châm thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.
“Nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”
“Nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”
Thông tin đa chiềuicon11/11/2018  
Cũng không phải vô lý khi một bài báo mới đây đã miêu tả tình trạng thiếu nhà vệ sinh như một “nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”.
Quyền chính đáng của Hiệp hội Nhà vệ sinh
Quyền chính đáng của Hiệp hội Nhà vệ sinh
Thông tin đa chiềuicon10/11/2018  
Ở Việt Nam, ước tính vẫn còn khoảng 20 triệu người chưa tiếp cận với điều kiện vệ sinh hợp chuẩn.
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Tiêu điểmicon09/11/2018  
Với thắng lợi tại Hạ viện, liệu đảng Dân chủ có cứu vãn di sản của Chính quyền Obama và thúc đẩy các ưu tiên truyền thống hay không?
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Việc đảng Dân chủ nắm thế đa số tại Hạ viện làm bức tranh chính trị Mỹ “cân bằng” hơn, nhưng có giúp nước Mỹ hiệu quả hơn, mạnh hơn?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Sau hai năm nhận được ủng hộ của đa số ở lưỡng viện, giờ mất Hạ viện Tổng thống Donald Trump sẽ xoay xở thế nào?
Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông
Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông
Tiêu điểmicon12/11/2018  
Cho phép người lao động được thành lập tổ chức công đoàn, song song với tổ chức công đoàn đã có hiện nay  là một điều rất mới mẻ.
Nhiều gia đình văn hóa thế, sao lại nói ‘xuống cấp’?
Nhiều gia đình văn hóa thế, sao lại nói ‘xuống cấp’?
Blogicon07/11/2018  
Có vẻ như con số đẹp đẽ trên lại phản ánh không đồng nhất với những cảm nhận về đạo đức, văn hóa xã hội hiện nay.    
CPTPP đã ở trong tầm tay
CPTPP đã ở trong tầm tay
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Phiên thảo luận của Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) sáng 5/11 đã trở nên nhẹ nhàng rất nhiều khi bàn về những điều khoản chưa từng có tiền lệ.
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Một trong những biểu hiện tinh vi nhất của những kẻ cơ hội chính trị như “con lươn, con chạch” là thái độ “sống giả”.
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
TuanVietNamicon05/11/2018  
CPTPP sẽ mang lại cơ hội tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, có thêm việc làm, nâng cao đời sống của nhân dân, nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro gây lo lắng khôn nguôi.
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Tiêu điểmicon05/11/2018  
Ngẫm cho cùng, lời giải cho nan đề “đạo đức xuống cấp” trước hết đặt lên vai những người gánh trách nhiệm, nghĩa vụ nêu gương.
Có thành cường quốc, đạo đức vẫn xuống cấp nếu…
Có thành cường quốc, đạo đức vẫn xuống cấp nếu…
Blogicon03/11/2018  
Khi lời nói, sách vở, và thực tế cuộc sống khớp nhau hài hòa như thế thì người dân có lòng tin, coi trọng sách vở, và ý thức giữ gìn văn minh kỷ luật xã hội sinh ra một cách tự nhiên thành nền tảng đạo đức.    
Vinasun kiện Grab: Bước phát triển của nền kinh tế thị trường
Vinasun kiện Grab: Bước phát triển của nền kinh tế thị trường
Thông tin đa chiềuicon03/11/2018  
Với các diễn biến cho đến thời điểm này có thể nói vụ kiện Vinasun và Grab là một vụ kiện thú vị. Nó thể hiện một bước phát triển của nền kinh tế thị trường.    
Thưa đại biểu, có thật ‘văn hóa xuống cấp’?
Thưa đại biểu, có thật ‘văn hóa xuống cấp’?
Thông tin đa chiềuicon02/11/2018  
Trong 30 năm Đổi mới, văn hóa Việt Nam thực ra có rất nhiều thành tựu đáng khen, mà có lẽ những người làm trong ngành văn hóa có thể thay tôi liệt kê.    
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN