Cải cách giáo dục:

Học tập các nước văn minh, sao vẫn bị phản đối ầm ĩ?

Những chính sách cải cách giáo dục học hỏi từ nhiều nước trên thế giới vẫn gặp sự phản đối. Nguyên nhân nằm ở cả phía Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) lẫn phía giáo viên, phụ huynh.

Trong những năm gần đây, Bộ giáo dục & Đào tạo đề ra chính sách cải cách giáo dục tương tự như những chính sách vẫn đang được thực hiện ở nhiều nước khác, nhưng khi thực thi lại vấp phải sự phản ứng mạnh mẽ của cả giáo viên và phụ huynh. Những ý kiến phản đối thông tư 30; trường học VNEN; dạy học tích hợp và gần đây nhất là chủ trương thi trắc nghiệm cho hầu hết các môn trong kì thi THPTQG đều thể hiện hiện tượng đó.  

Chẳng hạn, vừa mới đây Bộ GD&ĐT điều chỉnh thông tư 30 theo cách đánh giá giữa và cuối kỳ dựa trên mức A, B, C. Thế là bao bậc phụ huynh “tá hỏa” vì con mình nhận điểm “xoàng” (điểm C). Có người thì thống thiết viết lên báo “xin trả lại điểm số cho học sinh tiểu học”. Nhiều giáo viên cũng tỏ ra lúng túng khi cho điểm theo cách mới này. 

Trên thực tế, nguyên nhân làm phát sinh những hiện tượng trên nằm ở cả phía Bộ giáo dục và đào tạo lẫn phía giáo viên, phụ huynh.  

Cơ quan ra chính sách: Mới ham chạy theo phần “kỹ thuật” 

Nếu quan sát kĩ chúng ta sẽ thấy, hầu hết những chủ trương - chính sách cải cách giáo dục (CCGD) được đưa ra đều là sản phẩm học tập từ nước ngoài.  

Chẳng hạn, dạy học tích hợp (đúng ra phải là học tập tổng hợp) từng được thực hiện rất sớm ở nhiều nước như Mĩ, Nhật, Hàn Quốc… Ở Nhật, môn Khoa học và môn Xã hội (Nghiên cứu xã hội), hai môn học có tính “tích hợp” cao đã xuất hiện trong khóa trình giáo dục trường học từ năm 1947 và tồn tại liên tục cho đến tận ngày nay.  

Cách đánh giá tương đối nhằm vào quá trình thay vì kết quả và không dùng điểm số, cốt lõi của thông tư 30, đã xuất hiện từ lâu trên thế giới và hiện tại vẫn đang được dùng phổ biến.  

Nếu vậy, chủ trương - chính sách CCGD của ta quá tuyệt vời rồi còn gì phải bàn cãi?  

Thực chất, những sai lầm xuất phát ngay từ tư duy CCGD. Những người đề ra chính sách đã mắc sai lầm khi chỉ chú trọng học phần ứng dụng, phần kĩ thuật của thế giới để đem về áp dụng sao cho “phù hợp với hoàn cảnh thực tế” của Việt Nam. Họ quên mất một tiền đề quan trọng là phải tạo ra môi trường và các điều kiện cần thiết để cho phần kĩ thuật đó chạy.

Học tập các nước văn minh, sao vẫn bị phản đối ầm ĩ?

Giáo viên quay cuồng trong đủ loại giấy tờ, sổ sách, tiền nong, thi đua… Ảnh minh họa: Tuổi trẻ

Chẳng hạn, nếu như đã du nhập phương thức “nghiên cứu bài học” thì phải tạo ra môi trường để các giáo viên ý thức sâu sắc về “thực tiễn giáo dục” của bản thân và tạo hành lang pháp lý đảm bảo cho các thực tiễn đó được diễn ra tự do, thoải mái. Nếu giáo viên không có quyền tự chủ nội dung giáo dục, hoạt động sinh hoạt chuyên môn này cũng sẽ chỉ rơi vào chủ nghĩa hình thức, khi cả nghìn giáo viên dạy hệt như nhau, hoặc chỉ khác nhau ở một vài biện pháp sư phạm.  

 

Đối với mô hình VNEN cũng tương tự. Tăng cường tính tự chủ, tự trị của học sinh, tạo điều kiện cho học sinh học tập trong môi trường tương tác cao là hướng đi phù hợp. Tuy nhiên, nếu hệ thống hành chính giáo dục và cách thức tổ chức trường học không thay đổi để tạo ra môi trường dân chủ thì sự tự trị, tự chủ của học sinh sẽ bị “giam cầm” trong không gian lớp học nhỏ bé và không thoát khỏi “chủ nghĩa quyền lực” của người thầy.  

Nếu việc học tập của học sinh vẫn chỉ nhắm tới thu nhận tri thức với tài liệu học tập chủ yếu là SGK thì cho dù có trao đổi nhóm, xếp bàn theo hình tròn… cũng sẽ vô nghĩa. Thêm nữa, để tiến hành các hoạt động học tập và sinh hoạt dân chủ như trên, học sinh còn cần tới các tổ chức tự trị của mình trong trường học và ở xã hội địa phương như các “hội học sinh có cùng sở thích”, “các câu lạc bộ”… Hiện tại ở Việt Nam chưa hề có cơ chế đảm bảo và khuyến khích những tổ chức đó.

Tương tự, chuyển từ đánh giá tuyệt đối sang đánh giá tương đối và quan tâm tới tố chất, cá tính, sự tiến bộ của từng cá nhân học sinh là ưu điểm nổi bật của thông tư 30. Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT dường như quên một điều cần làm trước là tạo ra điều kiện và môi trường cần và đủ cho thông tư phát huy được hiệu quả.  

Việc nhận xét, đánh giá đối với từng học sinh sẽ làm cho giáo viên quá tải và mỏi mệt khi sĩ số học sinh trong lớp học ở Việt Nam quá đông. Nó cũng sẽ làm giáo viên e ngại, khi cơ chế quản lý giáo dục (hành chính giáo dục) nặng tính trung ương tập quyền không thay đổi. Trong thang bậc “quyền lực” hình tháp, giáo viên là người đứng ở chân tháp và hứng chịu nhiều áp lực nhất.  

Việc cải tiến cách đánh giá đó sẽ hoàn toàn vô nghĩa khi cơ chế quản lý giáo dục vẫn khuyến khích “chủ nghĩa thành tích” được xây dựng dựa trên những con số.  

Khi hành chính giáo dục và phương thức điều hành trường học không đổi mới, giáo viên sẽ quay cuồng trong đủ loại giấy tờ, sổ sách, tiền nong, thi đua… Họ không còn thời gian, tâm trí để quan tâm, chú ý tới từng học sinh và đưa ra nhận xét, đánh giá phù hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển, tiến bộ của các em. Hiện tượng các giáo viên nhận xét chung chung, giống nhau với nhiều học sinh, thậm chí làm cả con dấu khắc lời nhận xét để “đóng dấu” hàng loạt phản ánh hệ quả đó.  

Tóm lại, khi học tập nước ngoài đương nhiên phải tính đến điều kiện cụ thể của Việt Nam. Nhưng việc quá nhấn mạnh “hoàn cảnh đặc thù” để bỏ qua các nguyên lý và nền tảng phổ quát vốn đã được thừa nhận trên thế giới sẽ làm cho cải cách khó tránh khỏi thất bại.

(Còn tiếp)

Nguyễn Quốc Vương

Mời độc giả đón đọc phần 2: Giáo viên và phụ huynh có hoàn toàn ‘vô can’?

Xem thêm các bài cùng loạt:

"Cuộc đời này đâu chỉ có mỗi bài thi"

Trong thế giới rộng lớn được kết nối đan xen hiện nay, người thành công không phải là người thuộc lòng nhiều công thức nhất, mà luôn là người nhanh nhạy linh hoạt học hỏi cái mới nhanh nhất.

Trường như phù thủy, thầy cô như zombie?

Hãy đặt địa vị mình vào một học sinh đã từng đọc và xem phim Harry Potter, có lẽ chúng ta cũng sẽ phải thốt lên – trường mình còn lạc hậu hơn trường phù thủy Hogwarts đến mấy trăm năm, và nhiều thầy cô cứ như thể… zombie!!!

Bộ đang tham gia 'Trò chơi sinh tử'?

Mọi con đường đều dẫn đến Roma”, mục tiêu không đổi, còn phương pháp thì tùy biến cho phù hợp. Áp đặt chỉ một phương pháp, thì khi xảy ra “sự tráo trở của phương pháp”, bị lên án là hoàn toàn đúng.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Nguy cơ phá nát cảnh quan Hồ Gươm linh thiêng
Nguy cơ phá nát cảnh quan Hồ Gươm linh thiêng
Thông tin đa chiềuicon31/05/2018  
Có 5 lý do không nên đặt ga ngầm C9, tuyến đường sắt đô thị số 2, nằm sát Hồ Gươm.  
Xét xử BS Hoàng Công Lương và quyền suy đoán vô tội
Xét xử BS Hoàng Công Lương và quyền suy đoán vô tội
Thông tin đa chiềuicon28/05/2018  
Để kết luận bác sỹ Lương có tội một cách công bằng, tòa phải có lập luận vượt qua những nghi ngờ vô tội-hợp lý mà ĐBQH, luật sư hay dư luận nêu ra.
‘Thu giá BOT’, ‘tụ nước’: Uyển ngữ và lòng tin
‘Thu giá BOT’, ‘tụ nước’: Uyển ngữ và lòng tin
Thông tin đa chiềuicon24/05/2018  
Trạm thu phí BOT đồng loạt đổi tên thành “trạm thu giá”. Một số điểm ngập nước của Sài Gòn sau trận mưa lịch sử được gọi là điểm “tụ nước”.    
Con anh chị ‘ngoan xuất sắc’, giỏi… xuất thần
Con anh chị ‘ngoan xuất sắc’, giỏi… xuất thần
Thông tin đa chiềuicon25/05/2018  
Xem ra tình trạng “khen đại trà, thưởng tràn lan, mưa danh hiệu” cho học sinh cuối năm học ở nhiều nơi vẫn như một “con ngựa bất kham”.
Vụ Phạm Anh Khoa, phong trào Metoo và điều ngạc nhiên ở Việt Nam
Vụ Phạm Anh Khoa, phong trào Metoo và điều ngạc nhiên ở Việt Nam
Thông tin đa chiềuicon18/05/2018  
Không ai xa lạ với cụm từ “quấy rối tình dục”, cũng như muôn vàn sắc thái của nó. Tuy vậy, thật đáng ngạc nhiên khi luật Việt Nam không chú trọng xử lí hành vi này.    
Nghĩa khí hay pháp quyền? Nếu tối hôm ấy không có hiệp sĩ xuất hiện….
Nghĩa khí hay pháp quyền? Nếu tối hôm ấy không có hiệp sĩ xuất hiện….
Thông tin đa chiềuicon16/05/2018  
Nếu tối qua không có hiệp sỹ đường phố nào xuất hiện, cũng không có người dân thường nào xông vào bắt cướp. Thì.....
Rồi chúng ta quên lối về quá khứ...
Rồi chúng ta quên lối về quá khứ...
Thông tin đa chiềuicon12/05/2018  
Phát triển, với tư duy phá bỏ hết cái cũ, e rằng rồi một ngày chúng ta ngẩn ngẩn ngơ ngơ giữa thời hiện đại, quên cả lối về quá khứ.
Giáo sư Mỹ công nhận ư, chưa đủ ‘tiêu chuẩn Việt’ cũng tạm biệt?
Giáo sư Mỹ công nhận ư, chưa đủ ‘tiêu chuẩn Việt’ cũng tạm biệt?
Thông tin đa chiềuicon11/05/2018  
Thu hút nhân tài không thể dừng ở sự kêu gọi, mà đòi hỏi phải có hành động cụ thể theo hướng tích cực, trao cơ hội thăng tiến, giúp họ thực hiện thành công ý tưởng.    
Đừng để Sài Gòn trở nên 'thành phố mất trí nhớ'
Đừng để Sài Gòn trở nên 'thành phố mất trí nhớ'
Thông tin đa chiềuicon09/05/2018  
Những công trình kiến trúc ghi dấu ấn lịch sử, đậm chất nhân văn xứng đáng có chỗ đứng trong không gian kiến trúc của thành phố, như hiện thân sống động một giai đoạn quá khứ lịch lãm.
Thực hư việc TQ trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam
Thực hư việc TQ trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam
Thông tin đa chiềuicon05/05/2018  
Nếu không tìm hiểu kỹ lưỡng về cách hai nước thống kê thương mại song phương, các giả thuyết trên sẽ khó được chứng minh.
Ngoại giao nước lớn TQ: Màn ảnh, hậu trường và ‘ảo ảnh’ chiến lược
Ngoại giao nước lớn TQ: Màn ảnh, hậu trường và ‘ảo ảnh’ chiến lược
Thông tin đa chiềuicon22/05/2018  
Bộ phim “Ngoại giao Nước lớn của Trung Quốc” không đưa ra được các cứ liệu lịch sử rõ ràng, mà chỉ nói dựa theo quan điểm và nhận định của những nhân vật được cho là các nhà địa lý hoặc nhà hàng hải.
Nhìn những phụ nữ khăn ren trắng che mặt, tôi gai người
Nhìn những phụ nữ khăn ren trắng che mặt, tôi gai người
Thông tin đa chiềuicon29/04/2018  
Cạm bẫy lừa đảo, đức tin 'ba xàm' thường dễ bị nhận diện bởi những người tinh ý có sức mạnh nội tâm.
Thêm ‘củi’ vào ‘lò’ để giữ ‘thành phố đáng sống’ Đà Nẵng
Thêm ‘củi’ vào ‘lò’ để giữ ‘thành phố đáng sống’ Đà Nẵng
Thông tin đa chiềuicon27/04/2018  
Những dấu ấn đẹp đẽ, thiện cảm mà Đà Nẵng ghi được không phải do một vài cá nhân nào đó, và không thể mất đi.
Lò đã nóng lên, ‘đỉnh cao quyền lực’ cũng không được miễn trừ
Lò đã nóng lên, ‘đỉnh cao quyền lực’ cũng không được miễn trừ
Thông tin đa chiềuicon16/04/2018  
Mới cách đây chưa lâu, người dân còn không thể tin có lúc hành vi sai trái của những người ở đỉnh cao quyền lực lại bị phanh phui, bị pháp luật trừng trị nghiêm khắc.
Hợp nhất đoàn thể, tại sao không?
Hợp nhất đoàn thể, tại sao không?
Thông tin đa chiềuicon12/04/2018  
Cải tổ không phải là nhằm giảm đi vai trò của các tổ chức này, mà giúp đoàn thể hoạt động hiệu quả hơn, hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ trung gian giữa nhà nước và người dân trong bối cảnh mới.
Bỗng dưng đỗ, bỗng dưng trượt, ‘bỗng dưng’ thành… Giáo sư
Bỗng dưng đỗ, bỗng dưng trượt, ‘bỗng dưng’ thành… Giáo sư
Thông tin đa chiềuicon11/04/2018  
Có thể tạm hình dung ra bức tranh lớn hơn của ngành giáo dục xét ở góc độ chất lượng đào tạo, tuyển dụng và đạo đức của các nhà giáo và các nhà quản lý giáo dục.
Nhà giáo sẽ là người thầy "quyền lực" hay "quyền uy"?
Nhà giáo sẽ là người thầy "quyền lực" hay "quyền uy"?
Thông tin đa chiềuicon07/04/2018  
Tại sao học sinh tiểu học Việt Nam lại có tinh thần nhẫn nại và sự chịu đựng bền bỉ đến thế cho dù trong nhiều giờ học giáo viên chỉ đọc đi đọc lại nội dung sách giáo khoa một cách rất nhàm chán?
Mặc quần cho tượng 12 con giáp: Đến tượng cũng đỏ mặt, xấu hổ...
Mặc quần cho tượng 12 con giáp: Đến tượng cũng đỏ mặt, xấu hổ...
Thông tin đa chiềuicon29/03/2018  
Khi bị lên án, chỉ trích chủ nhân của những bức tượng tại Hòn Dáu đã lúng túng, mặc vội váy, quần đùi cho tượng. Hành động chữa cháy này lại như đổ thêm dầu vào lửa. 
Chạy việc hàng trăm triệu: ‘Nhắm mắt đưa chân’ đổi lại cái gì?
Chạy việc hàng trăm triệu: ‘Nhắm mắt đưa chân’ đổi lại cái gì?
Thông tin đa chiềuicon15/04/2018  
Năm tháng qua đi, vận đổi người đi, luân chuyển và lo lắng dần tăng lên, dần mờ mịt như hình bóng người giúp đỡ mình khi họ nghỉ hưu hay chuyển công tác.    
Cháy chung cư Carina Plaza và ‘những cái chết được báo trước’
Cháy chung cư Carina Plaza và ‘những cái chết được báo trước’
Thông tin đa chiềuicon24/03/2018  
Một lần nữa, vấn đề phòng cháy chữa cháy ở các chung cư cao tầng lại được đặt ra cấp thiết mà nếu cứ tiếp tục cách xử lý “bắt cóc bỏ dĩa” thì nguy cơ cháy nổ sẽ luôn hiện hữu.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN