Phải học đại học mới có tiền và địa vị?

- Cải cách giáo dục không nên chỉ giới hạn trong phạm vi hệ thống giáo dục nằm dưới sự quản lý của Bộ Giáo dục Đào tạo, mà các cấp chính quyền, cơ quan, đoàn thể cần có trách nhiệm cao trong việc giáo dục công dân nắm bắt được những kiến thức mới của xã hội.

“Mở” để người học tự do thể hiện quan điểm

Trách nhiệm với xã hội

Qua nhiều thế hệ, môn đạo đức hay giáo dục công dân luôn dạy trẻ về những điều hay lẽ phải trong cuộc sống, nhưng tại sao tình trạng bạo lực học đường và những hành vi xấu hoặc vi phạm pháp luật vẫn xảy ra tràn lan trong xã hội?

Mặc dù một phần nguyên nhân có thể xuất phát từ môi trường giáo dục trong gia đình hay năng lực yếu kém của các nhà quản lý xã hội, nhưng phải thừa nhận rằng chương trình giáo dục nói chung và môn học giáo dục công dân nói riêng chưa đủ hấp dẫn và thiết thực để giúp người học cảm thấy gần gũi, áp dụng được trong đời sống hàng ngày.

Các bài học về đạo đức, pháp luật và trách nhiệm công dân… thường khô khan, mang nặng tính lý thuyết, chỉ gói gọn trong chương trình sách giáo khoa. Để người học nhận thấy tầm quan trọng và tính thiết yếu của những chủ đề này, cần gắn từng bài học với bối cảnh kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị của đất nước và những tình huống cụ thể.

Các em cần được khơi dậy lòng yêu nước, thông qua những câu chuyện lịch sử dựng nước và giữ nước của cha anh, hoặc chuyện về các nhà khoa học, doanh nhân thành đạt, hoặc các tấm gương cá nhân tiêu biểu khác.

Nhà trường cũng cần tổ chức những dịp để học sinh cùng nhau thảo luận cởi mở về những vấn đề còn bất cập của địa phương, đất nước mình và tìm cách thay đổi dù chỉ bằng những hành động nhỏ nhất. Đồng thời, trẻ em và thanh thiếu niên nên được khuyến khích tham gia các hoạt động xã hội có ý nghĩa như các chương trình thiện nguyện, chương trình bảo vệ môi trường… Có như thế, các em mới cảm thấy mình là một bộ phận của một cộng đồng to lớn hơn, và hình thành tinh thần công dân và trách nhiệm đóng góp cho cộng đồng, đất nước, thay vì lối sống ích kỷ, “đèn nhà ai nấy rạng”.

Trong quá trình học tại trường phổ thông, học sinh nên được tư vấn, hướng dẫn xác định và theo đuổi những đam mê, sở trường của mình, để sau khi tốt nghiệp cấp 3, các em có thể lựa chọn một hướng đi phù hợp. Học sinh sau khi hoàn thành chương trình phổ thông không nhất thiết phải học đại học, mà có thể lựa chọn học nghề.

Phải học đại học mới có tiền và địa vị?
Nền giáo dục cần khơi dậy được khát vọng của từng người, hay cao hơn nữa là khát vọng của quốc gia. Ảnh: Lê Văn

Hiện nay, nhiều thanh niên luôn nghĩ phải học đại học mới là thành đạt và có khả năng thăng tiến về địa vị, thu nhập. Nhưng đối với một số người, làm một người thợ xuất sắc có thể là con đường tốt hơn để có mức lương cao và sự nghiệp phát triển.

Tuy nhiên, để đào tạo nghề trở nên hấp dẫn hơn đối với giới trẻ, cần chú trọng phát triển hệ thống trường đào tạo nghề hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp và theo sát nhu cầu xã hội. Trường nghề cũng cần kết nối với các doanh nghiệp để trao đổi kiến thức, công nghệ, đồng thời mở rộng các cơ hội thực tập và việc làm cho sinh viên.

Tại bậc đại học, thay vì truyền thụ cho sinh viên quá nhiều kiến thức, chương trình đào tạo nên áp dụng mô hình tự lựa chọn, theo đó, sinh viên có thể tự chọn nhiều môn học theo nguyện vọng của mình, bên cạnh một số môn cơ bản bắt buộc. Sinh viên chỉ cần lên lớp một vài buổi một tuần, thời gian còn lại nên dành cho việc tự học, tự nghiên cứu, thay vì chỉ ngồi nghe thầy cô giảng.

Chỉ khi được tập trung cho những lĩnh vực mà mình có đam mê, sinh viên mới có đủ động lực và thời gian để nghiên cứu, sáng tạo, phát huy được hết tiềm năng cá nhân. Từ đó, nền giáo dục mới khơi dậy được khát vọng của từng người, hay cao hơn nữa là khát vọng của quốc gia.

Để thực hiện được các mục tiêu nêu trên, công cuộc cải cách giáo dục Việt Nam cần phải xây dựng một triết lý giáo dục mới phù hợp với thời đại, trên cơ sở đó cần bình tĩnh xem xét, đánh giá các thành quả và những sai lầm để tiến hành điều chỉnh, bổ sung.

Những giá trị giáo dục truyền thống vẫn tốt và những kiến thức cơ bản không nên cải cách. Có chăng, cần cải cách phương pháp dạy và học, theo phương châm học đi đôi với hành, đồng thời cải cách cơ chế quản lý các trường công lập, đảm bảo quyền hạn và trách nhiệm của hiệu trưởng.

Trên thực tế đã có một số ít trường học (có lẽ đa số là trường tư thục, trường quốc tế) áp dụng các phương pháp giáo dục mới như đã nêu ở phần trên. Với xu hướng này, ta có thể lạc quan rằng sẽ ngày càng có nhiều cơ sở giáo dục tiến bộ, hiện đại hơn nữa.

Câu hỏi lớn nhất là liệu Bộ Giáo dục và cả hệ thống chính trị có ủng hộ và có đủ quyết tâm theo đuổi những mục tiêu này cho toàn bộ hệ thống giáo dục hay không? Nếu những phương pháp giáo dục hiệu quả, hấp dẫn chỉ được thực hành ở một số trường học tại đô thị, thì sẽ là một thiệt thòi lớn cho đa số trẻ em Việt Nam hiện vẫn được đào tạo trong hệ thống trường công, nhất là ở vùng nông thôn, miền núi.

Giáo dục cộng đồng

Một vấn đề không kém phần quyết định là nhà nước cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa việc xã hội hóa giáo dục nước nhà. Bài học thực tế cho thấy việc các doanh nghiệp lớn tham gia vào lĩnh vực giáo dục, đào tạo, đã tạo ra các cơ sở giáo dục đạt được các tiêu chuẩn như mong muốn và mở ra cơ hội liên doanh, liên kết, tích hợp các phương pháp giáo dục tiên tiến của các nước vào nền giáo dục nước nhà.

 

Giáo dục cộng đồng cũng là một hướng quan trọng để nâng cao dân trí của nước ta. Trong hơn một thập kỷ qua và đặc biệt là trong khoảng ba năm trở lại đây, tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, đã xuất hiện nhiều hoạt động giáo dục cho cộng đồng.

Bảo tàng Dân tộc học đã tổ chức các chương trình tìm hiểu về văn hóa truyền thống các địa phương vào những dịp đặc biệt như Tết Nguyên đán, Trung Thu; Trung tâm Văn hóa Pháp, Viện Goethe (Đức) và một số tổ chức nước ngoài khác thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo, triển lãm về các chủ đề văn hóa, nghệ thuật, lịch sử… mở cửa miễn phí cho công chúng. Trường Đại học Quốc gia và một số viện nghiên cứu đã thông báo trên mạng xã hội về địa điểm, thời gian tổ chức và nội dung của các buổi hội thảo, sinh hoạt chuyên môn để bất cứ ai quan tâm cũng có thể tham gia.

Nhiều không gian văn hóa nghệ thuật như Six Space và Heritage Space (Hà Nội) đã tổ chức các buổi nói chuyện, trao đổi học thuật với các nghệ sĩ, nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế. Một số thư viện tư nhân như Ago Hub (thư viện kiến trúc), Kids Need Book (thư viện sách tiếng Anh dành cho trẻ em)… đã được thành lập và được quảng bá rộng rãi, giúp gây dựng văn hóa đọc trong cộng đồng dân cư đô thị.

Trên mạng xã hội Facebook cũng có nhiều hội nhóm nghiên cứu về pháp luật, lịch sử, văn hóa, trong đó các thành viên trao đổi với nhau rất nhiều kiến thức, thông tin hữu ích. Những hội nhóm này đã giúp mang lịch sử dân tộc đến gần hơn với người trẻ thông qua những bài viết, hình ảnh chân thực, hấp dẫn.

Sự phát triển nở rộ của những hoạt động giáo dục cộng đồng là một điểm sáng trong quang cảnh văn hóa, giáo dục Việt Nam hiện nay nhưng chủ yếu phục vụ thanh thiếu niên và những người hoạt động trong lĩnh vực tri thức. Còn thiếu vắng các hoạt động học tập phù hợp hơn với nhiều nhóm xã hội khác như người cao tuổi, lao động di cư, người nghèo đô thị, và người dân nông thôn.

Các đoàn thể quần chúng vẫn còn chú trọng vào chuyện lễ lạt, họp hành hình thức, chứ chưa dành cho họ sự quan tâm thích đáng về mặt giáo dục, phát triển con người.

Giáo dục cộng đồng có thể xuất phát từ những sự kiện, vấn đề thiết thân trong đời sống hàng ngày như sức khỏe, môi trường, pháp luật, phòng chống tội phạm, phòng chống cháy nổ, kỹ năng sinh tồn, đối phó với thiên tai, thảm họa, thông qua nhiều hình thức thể hiện linh hoạt, hấp dẫn như triển lãm, thư viện cộng đồng, các buổi tư vấn, thảo luận...

Việc thiết kế những hoạt động giáo dục cộng đồng cần gắn liền với hoàn cảnh địa phương và nhu cầu của người dân. Ví dụ, các điểm dân cư có thể tổ chức các buổi sinh hoạt cộng đồng, cập nhật thông tin về các vấn đề, các vụ việc tiêu cực xảy ra để mọi người biết và cùng nhau trao đổi, làm rõ nguyên nhân, qua đó tìm biện pháp phòng ngừa, bên cạnh việc phổ biến các kiến thức, kỹ năng sống và các chính sách, luật pháp của nhà nước. Có làm được như vậy thì cộng đồng mới hứng khởi tham gia, tạo nền tảng cho một xã hội học tập với tinh thần học tập suốt đời.

Như vậy, cải cách giáo dục không nên chỉ giới hạn trong phạm vi hệ thống giáo dục nằm dưới sự quản lý của Bộ Giáo dục Đào tạo, mà các cấp chính quyền, cơ quan, đoàn thể cần có trách nhiệm cao trong việc giáo dục công dân nắm bắt được những kiến thức mới của xã hội, nắm bắt được chính sách, luật pháp hiện hành, tu bổ kỹ năng sống thích ứng với cuộc sống hiện tại và sống có trách nhiệm với xã hội, với môi trường xung quanh.

Nhà nước cũng cần khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều hoạt động giáo dục do các cá nhân và tổ chức xã hội tự thực hiện. Dù được tiến hành theo hình thức nào đi chăng nữa, giáo dục nên lấy người học làm trung tâm, nhấn mạnh sự tự chủ và tư duy sáng tạo của họ, đồng thời tăng cường mối gắn kết, trao đổi tri thức giữa các nhóm khác nhau. Đường lối giáo dục đó sẽ đem lại cho ta một nguồn lực làm biến đổi xã hội.

Nguyễn Văn Hưởng

Sách Công nghệ giáo dục: Câu hỏi thẳng gửi giáo sư Hồ Ngọc Đại

Sách Công nghệ giáo dục: Câu hỏi thẳng gửi giáo sư Hồ Ngọc Đại

“Tôi hoàn toàn ủng hộ cách dạy tiếng Việt một cách khoa học, đi vào bản chất, dạy ngữ âm trước, dạy ngữ nghĩa, ghép vần, ngữ pháp, văn phạm sau.”

Sao cứ thản nhiên ném đá vào tương lai?

Sao cứ thản nhiên ném đá vào tương lai?

Khi đánh giá một công nghệ, một phương pháp, xem nó là hữu ích hay vô bổ, thành công hay thất bại, nên nhìn vào đâu, nếu không nhìn vào sản phẩm mà nó tác động?    

“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”

“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”

“Em nghĩ thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”, tôi mạo muội nói thẳng những suy nghĩ của mình với riêng Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết.

Thầy giáo phanh phui gian lận điểm ở Hà Giang: Thương học trò, chúng tôi lên tiếng

Thầy giáo phanh phui gian lận điểm ở Hà Giang: Thương học trò, chúng tôi lên tiếng

Thầy giáo Trần Mạnh Tùng và thầy Vũ Khắc Ngọc là hai trong 3 người đầu tiên phát giác, tố cáo những tiêu cực trong thi cử ở Hà Giang đã có những lo lắng về những tin nhắn đe dọa với mình.

Giáo dục 'chạy' và 'phi lý Hà Giang'

Giáo dục 'chạy' và 'phi lý Hà Giang'

Thật đáng lo ngại khi căn bệnh này di căn đến một bộ phận học trò quen được bao cấp từ thứ văn hoá “chạy” mà người lớn, bậc cha mẹ ban tặng.  

‘Phù phép’ điểm thi ở Hà Giang và niềm tin bị đánh cắp

‘Phù phép’ điểm thi ở Hà Giang và niềm tin bị đánh cắp

Đối mặt với nhiều bất cập, có lẽ đa số người dân vẫn nuôi dưỡng niềm tin rằng, giáo dục là niềm hy vọng lớn nhất để xây dựng một xã hội văn minh hơn, tiến bộ hơn.    

Đâu là “phi lý Hà Giang”?

Đâu là “phi lý Hà Giang”?

Không chỉ là vi phạm rất nghiêm trọng quy chế thi, mà về nhiều mặt, hành vi này là đặc biệt nghiêm trọng.

Gian lận thi cử ở Hà Giang: Sau phanh phui quyết liệt là gì?

Gian lận thi cử ở Hà Giang: Sau phanh phui quyết liệt là gì?

Muốn giáo dục đi đúng hướng thì phải triệt tiêu những nhu cầu xã hội giả tạo và hình thức.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
“Mở” để người học tự do thể hiện quan điểm
“Mở” để người học tự do thể hiện quan điểm
Thông tin đa chiềuicon30/10/2018  
Một nền giáo dục đúng hướng vừa phải coi trọng chất lượng ở các trường, vừa phải coi trọng giáo dục công dân mang tính xã hội.
Từ cú đấm của bác xe ôm đến câu hỏi khó phải đối mặt
Từ cú đấm của bác xe ôm đến câu hỏi khó phải đối mặt
Thông tin đa chiềuicon28/10/2018  
Công nghệ đã tạo ra những lợi ích không thể chối cãi cho tất cả chúng ta, nhưng những hình thức kinh doanh dựa trên công nghệ rõ ràng vẫn còn nhiều khoảng trống cần phải xem xét.      
Đừng ‘dội nước lạnh’ vào tâm huyết cải cách
Đừng ‘dội nước lạnh’ vào tâm huyết cải cách
Thông tin đa chiềuicon28/10/2018  
Các sự việc xảy ra đan xen cho thấy môi trường kinh doanh, pháp lý, tính chuyên nghiệp... những yếu tố cấp thiết của môi trường khởi nghiệp, cho Cách mạng 4.0 ở nước ta còn lộn xộn, tự phát.    
Vinasun kiện Grab: Không phải chuyện của con trâu và máy cày
Vinasun kiện Grab: Không phải chuyện của con trâu và máy cày
Thông tin đa chiềuicon27/10/2018  
Một nhà nước kiến tạo thì cần phải kiến tạo cả luật lệ, nếu cần thiết, chứ không thể chỉ bám vào quy định cũ và buộc xã hội phải đi theo tốc độ xây dựng, sửa đổi luật của mình.
Đừng nghĩ Việt Nam đang đánh đuổi công nghệ nước ngoài
Đừng nghĩ Việt Nam đang đánh đuổi công nghệ nước ngoài
Thông tin đa chiềuicon26/10/2018  
Tôi ủng hộ ứng dụng công nghệ để kinh doanh, nhưng tôi cũng phản đối việc “bán phá giá” vi phạm pháp luật cạnh tranh và thương mại.      
Ám ảnh đàn bà say rượu sau vụ tông xe ở Hàng Xanh
Ám ảnh đàn bà say rượu sau vụ tông xe ở Hàng Xanh
Thông tin đa chiềuicon23/10/2018  
Người ta ép nhau uống đến say để vui ư? Tôi không thể hiểu niềm vui ấy, cũng như chưa từng nhìn thấy ở đâu người ta có cái văn hóa ép nhau uống rượu như ở xứ xở này.  
Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung: Con bài lợi hại của Bắc Kinh
Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung: Con bài lợi hại của Bắc Kinh
Thông tin đa chiềuicon23/10/2018  
Trung Quốc hiện nắm giữ hơn 1.000 tỷ USD trái phiếu của Mỹ và điều này thường được gọi là “phương án vũ khí hạt nhân” của Trung Quốc trong cuộc chiến tranh thương mại với Mỹ.
Đòn trừng phạt ư? Ông Putin tận dụng chúng để Nga mạnh hơn
Đòn trừng phạt ư? Ông Putin tận dụng chúng để Nga mạnh hơn
Thông tin đa chiềuicon19/10/2018  
Washington nghĩ rằng các biện pháp trừng phạt sẽ thay đổi các tính toán của Moscow, nhưng nền kinh tế Nga vẫn vận hành tốt.    
Khi người ta cố gắn mào cho xe Grab
Khi người ta cố gắn mào cho xe Grab
Thông tin đa chiềuicon15/10/2018  
Các phần mềm ứng dụng gọi xe điện tử sẽ phải đáp ứng tất cả các quy định kinh doanh như một hãng taxi truyền thống.    
Hơn 10 năm nữa, người Việt có rời xa được xe máy?
Hơn 10 năm nữa, người Việt có rời xa được xe máy?
Thông tin đa chiềuicon15/10/2018  
Xe máy sẽ ở đâu trong bức tranh giao thông Việt Nam 2030 và những năm tiếp theo?
Làm nhà cho đường
Làm nhà cho đường
Thông tin đa chiềuicon12/10/2018  
Những người có trách nhiệm với chất lượng công trình bàn tay không sạch và cái đầu không sáng, thì đường cũng sẽ hỏng, mà nhà rồi cũng sẽ nát, không lâu sau đó.
Dự án Nhà hát 1500 tỷ tại Thủ Thiêm:  Tiếng oan cho Nhà hát giao hưởng?
Dự án Nhà hát 1500 tỷ tại Thủ Thiêm:  Tiếng oan cho Nhà hát giao hưởng?
Thông tin đa chiềuicon12/10/2018  
Vấn đề ở chỗ, không phải tại cái nhà hát 1500 tỷ. Nó bị oan. Nó cần cho sự phát triển đời sống tinh thần của người dân như các công trình dân sinh khác.
Đã có nhà nước lo, cứ yên tâm mà… nghèo?
Đã có nhà nước lo, cứ yên tâm mà… nghèo?
Thông tin đa chiềuicon08/10/2018  
Trên bình diện rộng hơn, tâm lý yên vị với cái nghèo vì đã có nhà nước hỗ trợ không chỉ dừng lại ở cấp độ cộng đồng.    
Chương trình hàng ngàn tỷ: Vì sao bị phản ứng?
Chương trình hàng ngàn tỷ: Vì sao bị phản ứng?
Thông tin đa chiềuicon02/10/2018  
Có thể nói, người dân Hà Nội không chống lại việc triển khai chương trình Sữa học đường, mà cái họ cần là sự minh bạch và giám sát chặt chẽ.    
“Vì lợi ích các con tôi có trách nhiệm lên tiếng”
“Vì lợi ích các con tôi có trách nhiệm lên tiếng”
Thông tin đa chiềuicon01/10/2018  
Mỗi đứa trẻ sinh ra có cơ địa, khẩu vị khác nhau. Không phải đứa nào cũng thích uống sữa, không phải đứa trẻ nào cũng có thể uống được sữa, thậm chí có những đứa trẻ còn có thể gặp nguy hiểm tính mạng nếu uống sữa.
Lợi và hại của mô hình Đối tác Công – Tư
Lợi và hại của mô hình Đối tác Công – Tư
Thông tin đa chiềuicon27/09/2018  
Một logic giống như vậy dường như cũng đang được áp dụng cho mô hình đối tác công – tư (PPP).
Quan hưu rồi vẫn ‘xuất ngoại học hỏi’
Quan hưu rồi vẫn ‘xuất ngoại học hỏi’
Thông tin đa chiềuicon26/09/2018  
Điều lạ lùng là đã có chế tài về chuyện xuất ngoại học hỏi của cán bộ, xem ra rất chặt chẽ nhưng không hiểu sao những chuyến “du lịch” trá hình vẫn diễn ra?
Người giàu phải biết khóc
Người giàu phải biết khóc
Thông tin đa chiềuicon24/09/2018  
Người giàu không thể không nhớ ba chữ: Giàu trách nhiệm. Người giàu phải biết khóc, mà phải biết khóc nhiều hơn.
Ông Trần Đại Quang bàn cách củng cố "thế trận lòng dân"
Ông Trần Đại Quang bàn cách củng cố "thế trận lòng dân"
Thông tin đa chiềuicon23/09/2018  
Lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đã, đang và sẽ tiếp tục tục làm suy giảm lòng tin của quần chúng với Đảng, với chế độ.
Ông Trần Đại Quang bàn về lợi ích quốc gia trên không gian mạng
Ông Trần Đại Quang bàn về lợi ích quốc gia trên không gian mạng
Thông tin đa chiềuicon21/09/2018  
Do mắc bệnh hiểm nghèo, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã từ trần lúc 10h05 ngày 21/9/2018 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Tuần Việt Nam xin trích đăng Chương 5 trong cuốn sách ông viết về an ninh mạng.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN