Tin tức, Đọc báo Online, Tin tức trong ngày 24h - VietNamNet
Báo điện tử chính thống hàng đầu Việt Nam

Mobile0923 457 788 (Hà Nội) | 0962 237 788 (Tp.HCM)

18/01/2019 02:49:19 (GMT +7)

 

Người Việt trầm trồ, đỏ mặt vì người Nhật rồi… để đấy?

Nếu chỉ dừng lại ở mức trầm trồ và thán phục, có lẽ 100 năm sau, con cháu chúng ta sẽ vẫn còn ngạc nhiên trước người Nhật hệt như tiền nhân từ hơn một thế kỷ trước.

Xem lại Phần 1:Trật tự kinh ngạc trong thảm họa: Không phải vì người Nhật ‘tốt’

Nền tảng giáo dục 

phần trước, tôi đã bàn về lý do thứ nhất khiến người Nhật có thể bình tĩnh, trật tự ngay cả trong thảm họa. Lý do thứ hai, theo tôi là sự tự giác và trưởng thành của người dân có được nhờ nền tảng xã hội vững mạnh và giáo dục.  

Hành động của con người muốn đạt được hiệu quả và ổn định ngay cả trong tình huống khẩn cấp thì phải dựa trên các giá trị quan được định hình vững chắc và các thói quen được lặp đi lặp lại. Kể từ năm 1945, khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc và công cuộc cải cách giáo dục bắt đầu, những giá trị quan có tính nhân văn, phổ quát như hòa bình, dân chủ, coi trọng con người đã trở thành các giá trị trung tâm của giáo dục Nhật Bản.  

Dựa trên nền tảng ấy, giáo dục học sinh thành người công dân có tinh thần hợp tác, thói quen sinh hoạt văn minh, khoa học được tiến hành thông qua các môn giáo khoa và các sinh hoạt trường học phong phú khác. Hoạt động tự trị của các câu lạc bộ của học sinh trong trường học, nơi đề cao vai trò tự chủ của học sinh cũng có vai trò rất quan trọng.  

Vì thế những thói quen như xếp hàng, giữ vệ sinh chung, tôn trọng sở hữu của người khác, chú ý tới an toàn, ứng phó với sự cố khẩn cấp như thiên tai… được giáo dục ngay từ khi trẻ mới vào nhà trẻ hoặc trường mầm non. Giáo dục gia đình và các sinh hoạt xã hội khác cũng chia sẻ và hỗ trợ nhà trường.  

Nhờ thế, những sự “phi thường” mà người nước ngoài ngưỡng mộ đã trở thành nếp sinh hoạt rất bình thường ở Nhật. Những người đi lệch khỏi “thường thức” ấy, chẳng hạn chen ngang, xô đẩy…, sẽ phải nhận sự trừng phạt của dư luận hoặc pháp luật.   

Người Việt trầm trồ, đỏ mặt vì người Nhật rồi… để đấy?Người Việt trầm trồ, đỏ mặt vì người Nhật rồi… để đấy?

Người Nhật xếp hàng nhận cơm nắm sau thảm họa động đất vừa qua. Ảnh: AP

Câu chuyện 100 năm trước 

Sự thán phục của người Việt trước hành động ứng phó thiên tai của người Nhật tự nhiên làm tôi nhớ đến sự kinh ngạc của Phan Bội Châu hơn 100 năm trước trên đất Nhật.

Ngày đó, vào khoảng cuối năm 1905, Phan Bội Châu và Tăng Bạt Hổ tới Tokyo để tìm một du học sinh người Trung Quốc. Người phu xe chở hai cụ đã kéo xe đưa họ tới Chấn Võ học hiệu hỏi thăm nhưng không thấy. Người phu xe liền bảo hai cụ chờ để đi tìm hộ và cuối ngày đã trở lại và giúp tìm được du học sinh kia.  

 

Khi hỏi tiền công người phu xe đáp “Hai hào năm xu”, cụ Phan Bội Châu đưa một đồng bạc tỏ ý đền ơn. Chẳng ngờ người phu xe nổi giận mắng “Theo quy luật Nội vụ sảnh đã định thì từ nhà ga Tokyo đến nhà trọ này, giá xe chỉ có ngần ấy. Vả lại các người là ngoại quốc, yêu mến văn minh nước Nhật mà đến đây; Vậy ta nên hoan nghênh các vị, chứ không phải hoan nghênh tiền bạc đâu. Bây giờ, các người cho tôi tiền xe vượt quá lệ, thế là khinh bạc người Nhật Bản đó!”. Hai ông vừa cảm phục người phu xe vừa ngẫm tới chuyện nước mình mà thêm tủi[1].  

Đó là câu chuyện hơn 100 năm trước. Thật ngẫu nhiên cách đây hai ngày, chúng tôi cũng gặp một chuyện đáng kinh ngạc khác.  

Nhân dịp nhà nghiên cứu Trần Quang Đức tới Kyoto, tôi liền dẫn tới thành phố Nara thăm chùa Todaiji (Đông đại tự). Xuống ga Nara đi bộ một hồi thì ông bạn tôi chợt nhớ ra đã bỏ quên điện thoại ở trên tàu. Tôi gọi điện tới nhà ga cung cấp các thông tin để nhờ tìm giúp.  

Đúng mùa du lịch, tàu đông tấp nập nên tôi cũng đâm lo. Nhưng thật kì diệu, ngày hôm sau khi tôi tới trung tâm thông tin hành lý bỏ quên ở nhà ga Kyoto, nhân viên thông báo nhà ga cách đó 20 ga đang giữ một chiếc điện thoại giống như tôi mô tả. Chúng tôi đã nhận lại chiếc điện thoại nguyên vẹn.  

Một nữ du học sinh người Việt ở trường tôi cũng từng nhận lại chiếc Iphone 6 được gửi về đến tận nhà sau khi đã bỏ quên trong nhà vệ sinh ở một nhà ga của thành phố Sendai, cách chỗ chúng tôi khá xa.  

Ngạc nhiên rồi… để đấy? 

Những câu chuyện về người Nhật khiến người Việt ngạc nhiên sẽ còn dài nữa. Nhưng sau khi ngạc nhiên, thán phục rồi sẽ làm gì? Chúng ta sẽ chỉ trầm trồ, đem những chuyện ấy lên Facebook, quán nước hay bàn làm việc để bình luận, giết thời gian hay sẽ nhìn lại bản thân, nhìn ra xung quanh để tư duy và hành động?  

Ở góc độ vĩ mô, có bao nhiêu người sẽ suy ngẫm tới chuyện làm thế nào để kiến tạo nên xã hội ngày một tốt đẹp hơn? Ở góc độ vi mô, sẽ có bao nhiêu người sẵn sàng tách khỏi đám đông để hành động theo những giá trị phổ quát và thói quen văn minh? Có bao nhiêu phụ huynh sẵn sàng dạy con học theo những thói quen văn minh, thay vì nhồi vào đầu con tư duy thiển cận về sự thiệt hơn như thường thấy?  

Nếu chỉ dừng lại ở mức trầm trồ và thán phục, có lẽ 100 năm sau, con cháu chúng ta sẽ vẫn còn ngạc nhiên trước người Nhật hệt như cụ Phan Bội Châu và cụ Tăng Bạt Hổ hơn một thế kỷ trước.

Nguyễn Quốc Vương

-------

[1] Câu chuyện được Phan Bội Châu thuật lại trong tác phẩm “Tự phán”.


 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Nguy cơ phá nát cảnh quan Hồ Gươm linh thiêng
Nguy cơ phá nát cảnh quan Hồ Gươm linh thiêng
Thông tin đa chiềuicon31/05/2018  
Có 5 lý do không nên đặt ga ngầm C9, tuyến đường sắt đô thị số 2, nằm sát Hồ Gươm.  
Xét xử BS Hoàng Công Lương và quyền suy đoán vô tội
Xét xử BS Hoàng Công Lương và quyền suy đoán vô tội
Thông tin đa chiềuicon28/05/2018  
Để kết luận bác sỹ Lương có tội một cách công bằng, tòa phải có lập luận vượt qua những nghi ngờ vô tội-hợp lý mà ĐBQH, luật sư hay dư luận nêu ra.
‘Thu giá BOT’, ‘tụ nước’: Uyển ngữ và lòng tin
‘Thu giá BOT’, ‘tụ nước’: Uyển ngữ và lòng tin
Thông tin đa chiềuicon24/05/2018  
Trạm thu phí BOT đồng loạt đổi tên thành “trạm thu giá”. Một số điểm ngập nước của Sài Gòn sau trận mưa lịch sử được gọi là điểm “tụ nước”.    
Con anh chị ‘ngoan xuất sắc’, giỏi… xuất thần
Con anh chị ‘ngoan xuất sắc’, giỏi… xuất thần
Thông tin đa chiềuicon25/05/2018  
Xem ra tình trạng “khen đại trà, thưởng tràn lan, mưa danh hiệu” cho học sinh cuối năm học ở nhiều nơi vẫn như một “con ngựa bất kham”.
Vụ Phạm Anh Khoa, phong trào Metoo và điều ngạc nhiên ở Việt Nam
Vụ Phạm Anh Khoa, phong trào Metoo và điều ngạc nhiên ở Việt Nam
Thông tin đa chiềuicon18/05/2018  
Không ai xa lạ với cụm từ “quấy rối tình dục”, cũng như muôn vàn sắc thái của nó. Tuy vậy, thật đáng ngạc nhiên khi luật Việt Nam không chú trọng xử lí hành vi này.    
Nghĩa khí hay pháp quyền? Nếu tối hôm ấy không có hiệp sĩ xuất hiện….
Nghĩa khí hay pháp quyền? Nếu tối hôm ấy không có hiệp sĩ xuất hiện….
Thông tin đa chiềuicon16/05/2018  
Nếu tối qua không có hiệp sỹ đường phố nào xuất hiện, cũng không có người dân thường nào xông vào bắt cướp. Thì.....
Rồi chúng ta quên lối về quá khứ...
Rồi chúng ta quên lối về quá khứ...
Thông tin đa chiềuicon12/05/2018  
Phát triển, với tư duy phá bỏ hết cái cũ, e rằng rồi một ngày chúng ta ngẩn ngẩn ngơ ngơ giữa thời hiện đại, quên cả lối về quá khứ.
Giáo sư Mỹ công nhận ư, chưa đủ ‘tiêu chuẩn Việt’ cũng tạm biệt?
Giáo sư Mỹ công nhận ư, chưa đủ ‘tiêu chuẩn Việt’ cũng tạm biệt?
Thông tin đa chiềuicon11/05/2018  
Thu hút nhân tài không thể dừng ở sự kêu gọi, mà đòi hỏi phải có hành động cụ thể theo hướng tích cực, trao cơ hội thăng tiến, giúp họ thực hiện thành công ý tưởng.    
Đừng để Sài Gòn trở nên 'thành phố mất trí nhớ'
Đừng để Sài Gòn trở nên 'thành phố mất trí nhớ'
Thông tin đa chiềuicon09/05/2018  
Những công trình kiến trúc ghi dấu ấn lịch sử, đậm chất nhân văn xứng đáng có chỗ đứng trong không gian kiến trúc của thành phố, như hiện thân sống động một giai đoạn quá khứ lịch lãm.
Thực hư việc TQ trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam
Thực hư việc TQ trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam
Thông tin đa chiềuicon05/05/2018  
Nếu không tìm hiểu kỹ lưỡng về cách hai nước thống kê thương mại song phương, các giả thuyết trên sẽ khó được chứng minh.
Ngoại giao nước lớn TQ: Màn ảnh, hậu trường và ‘ảo ảnh’ chiến lược
Ngoại giao nước lớn TQ: Màn ảnh, hậu trường và ‘ảo ảnh’ chiến lược
Thông tin đa chiềuicon22/05/2018  
Bộ phim “Ngoại giao Nước lớn của Trung Quốc” không đưa ra được các cứ liệu lịch sử rõ ràng, mà chỉ nói dựa theo quan điểm và nhận định của những nhân vật được cho là các nhà địa lý hoặc nhà hàng hải.
Nhìn những phụ nữ khăn ren trắng che mặt, tôi gai người
Nhìn những phụ nữ khăn ren trắng che mặt, tôi gai người
Thông tin đa chiềuicon29/04/2018  
Cạm bẫy lừa đảo, đức tin 'ba xàm' thường dễ bị nhận diện bởi những người tinh ý có sức mạnh nội tâm.
Thêm ‘củi’ vào ‘lò’ để giữ ‘thành phố đáng sống’ Đà Nẵng
Thêm ‘củi’ vào ‘lò’ để giữ ‘thành phố đáng sống’ Đà Nẵng
Thông tin đa chiềuicon27/04/2018  
Những dấu ấn đẹp đẽ, thiện cảm mà Đà Nẵng ghi được không phải do một vài cá nhân nào đó, và không thể mất đi.
Lò đã nóng lên, ‘đỉnh cao quyền lực’ cũng không được miễn trừ
Lò đã nóng lên, ‘đỉnh cao quyền lực’ cũng không được miễn trừ
Thông tin đa chiềuicon16/04/2018  
Mới cách đây chưa lâu, người dân còn không thể tin có lúc hành vi sai trái của những người ở đỉnh cao quyền lực lại bị phanh phui, bị pháp luật trừng trị nghiêm khắc.
Hợp nhất đoàn thể, tại sao không?
Hợp nhất đoàn thể, tại sao không?
Thông tin đa chiềuicon12/04/2018  
Cải tổ không phải là nhằm giảm đi vai trò của các tổ chức này, mà giúp đoàn thể hoạt động hiệu quả hơn, hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ trung gian giữa nhà nước và người dân trong bối cảnh mới.
Bỗng dưng đỗ, bỗng dưng trượt, ‘bỗng dưng’ thành… Giáo sư
Bỗng dưng đỗ, bỗng dưng trượt, ‘bỗng dưng’ thành… Giáo sư
Thông tin đa chiềuicon11/04/2018  
Có thể tạm hình dung ra bức tranh lớn hơn của ngành giáo dục xét ở góc độ chất lượng đào tạo, tuyển dụng và đạo đức của các nhà giáo và các nhà quản lý giáo dục.
Nhà giáo sẽ là người thầy "quyền lực" hay "quyền uy"?
Nhà giáo sẽ là người thầy "quyền lực" hay "quyền uy"?
Thông tin đa chiềuicon07/04/2018  
Tại sao học sinh tiểu học Việt Nam lại có tinh thần nhẫn nại và sự chịu đựng bền bỉ đến thế cho dù trong nhiều giờ học giáo viên chỉ đọc đi đọc lại nội dung sách giáo khoa một cách rất nhàm chán?
Mặc quần cho tượng 12 con giáp: Đến tượng cũng đỏ mặt, xấu hổ...
Mặc quần cho tượng 12 con giáp: Đến tượng cũng đỏ mặt, xấu hổ...
Thông tin đa chiềuicon29/03/2018  
Khi bị lên án, chỉ trích chủ nhân của những bức tượng tại Hòn Dáu đã lúng túng, mặc vội váy, quần đùi cho tượng. Hành động chữa cháy này lại như đổ thêm dầu vào lửa. 
Chạy việc hàng trăm triệu: ‘Nhắm mắt đưa chân’ đổi lại cái gì?
Chạy việc hàng trăm triệu: ‘Nhắm mắt đưa chân’ đổi lại cái gì?
Thông tin đa chiềuicon15/04/2018  
Năm tháng qua đi, vận đổi người đi, luân chuyển và lo lắng dần tăng lên, dần mờ mịt như hình bóng người giúp đỡ mình khi họ nghỉ hưu hay chuyển công tác.    
Cháy chung cư Carina Plaza và ‘những cái chết được báo trước’
Cháy chung cư Carina Plaza và ‘những cái chết được báo trước’
Thông tin đa chiềuicon24/03/2018  
Một lần nữa, vấn đề phòng cháy chữa cháy ở các chung cư cao tầng lại được đặt ra cấp thiết mà nếu cứ tiếp tục cách xử lý “bắt cóc bỏ dĩa” thì nguy cơ cháy nổ sẽ luôn hiện hữu.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN