PGS. TS Nguyễn Văn Huy bàn về dạy và học môn Lịch Sử:

Không nên dạy Lịch Sử bằng tư duy áp đặt

 Học về thời kháng chiến, hãy đưa các em đến gặp các anh bộ đội cụ Hồ, các bác cựu chiến binh vùng nào chả có. Hãy đưa các em đến để nghe họ kể lại lịch sử của bản thân họ, kể lại những gì họ đã trải qua.

Kì 1: Vì sao chúng ta lạc điệu với thế giới lâu thế?

Các trường của chúng ta vẫn tổ chức cho các em học sinh tham quan các bảo tàng, ông có góp ý gì với những chuyến đi thực tế như vậy?

Dường như từ trước đến nay ở nước ta vẫn chưa có cách hiểu đúng đắn nhất về bảo tàng? Việc các trường học tổ chức các chuyến thăm bảo tàng cho các em học sinh lâu nay phần nhiều mang tính hình thức chỉ tiêu, phi giáo dục và không có tính sư phạm.

Điều đó được cụ thể qua các đoàn học sinh được tổ chức thăm bảo tàng của các trường trong suốt 30 năm qua. Mỗi đoàn có đến 500 học sinh và có khi lên đến 1200, với số lượng như vậy khiến bảo tàng rất ồn ào và lộn xộn.

Tôi cũng không biết các em học được gì qua những chuyến đi ấy. Riêng tôi thì cho rằng, không có tính sư phạm. Thế mà ngành giáo dục vẫn để tồn tại.

Ông có biết, ở các nước họ tổ chức cho học sinh học tại bảo tàng như thế nào không?

Họ tổ chức cho các em đi thăm bảo tàng theo từng nhóm nhỏ từ 15-20-30 em. Có như vậy, thầy cô giáo mới giới thiệu được những kiến thức sâu cho các em hiểu những di sản được lưu lại từ những thời xa xưa nguồn gốc ra sao, hay khám phá  từ những bức tranh để hiểu được bối cảnh lịch sử, địa lí, tính văn hóa, nghệ thuật trong bức tranh ấy.

Không nên dạy Lịch Sử bằng tư duy áp đặt
Bảo tàng lịch sử quốc gia. Ảnh: mic.gov.vn

Ở London nước Anh có một chương trình với tên gọi “One picture one year” có nghĩa rằng mỗi năm các em chỉ học một bức tranh được chọn trong bảo tàng. Tức là học khám phá một bức tranh chứ không phải chỉ đơn giản ngắm nhìn nữa. Và nhờ hệ thống nhà trường và  bảo tàng kết hợp với nhau rất chặt chẽ  mà người ta  thiết kế một chương trình học để các em có thể khai thác được tất cả những kiến thức tối đa từ một bức tranh đó.

Ví dụ, về phương pháp, từ nhìn tranh người ta sẽ đặt ra không biết bao câu hỏi và học sinh sẽ chủ động đi tìm tòi và trả lời cho các câu hỏi đó.

 

Chẳng hạn với một bức tranh vẽ về cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng ở Bảo tàng Mỹ thuật, học sinh có thể tìm hiểu về lịch sử, địa lí và bối cảnh ra đời của bức tranh ấy trong thời kì nào, Hai Bà Trưng là ai, thời kì đó nước ta bị nô lệ thế nào và Hai Bà Trưng đã khởi nghĩa ra sao, diễn ra ở đâu…

Cũng từ bức tranh đó, học sinh còn có thể tìm hiểu về văn hóa truyền thống thời ấy của Việt Nam là gì qua các trang phục của họ, phong tục tập quán. Các em còn hiểu thêm về nghệ thuật vẽ tranh, màu sắc và bố cục thẩm mỹ. Chưa kể học sinh tìm hiểu xem tác giả vẽ bức tranh ấy là ai, họa sĩ vẽ trong hoàn cảnh nào…

Mỗi bảo tàng của họ thường có đến hàng ngàn tác phẩm điêu khắc nổi tiếng của thế giới. Nhưng họ lại không ôm đồm cưỡi ngựa xem hoa, mà phương pháp là học dần dần, từng bước vững chắc để có hiểu biết chuyên sâu từ đó thiết lập được phương pháp tiếp cận tích hợp về lịch sử, địa lý, nghệ thuật khi phân tích một tác phẩm nghệ thuật cho các em. Sau khi có phương pháp tiếp cận, các em tự trình bày  về những hiểu biết của mình xung quanh bức tranh đó hay sáng tạo một bức họa, một bài thơ từ nguồn cảm hứng khi học về bức tranh đó.

Một điều đặc biệt nữa là ở các nước tiên tiến, phát triển, người ta không áp đặt về tư duy. Học sinh có thể viết theo cách hiểu biết và sáng tạo riêng của mình. Rồi từ đó, các em thuyết trình dựa trên nội dung ấy.

Ngoài hệ thống bảo tàng, theo ông, chúng ta có thể sử dụng những gì để giúp môn Lịch Sử không bị khô cứng, tẻ nhạt?

Hãy đưa các em đi xem các di sản ở quanh chúng ta. Ở Đồng Văn, Mèo Vạc có vẻ đẹp vùng tam giác mạch mà gần đây người ta đang ùn ùn kéo nhau lên đó ngắm, đó chính là di sản. Những con đường, con sông, những thửa ruộng bậc thang, những hộc đá thổ canh, xóm làng của cư dân sinh sống xung quanh đấy lâu đời đều là những di sản sống.

Với những em ở vùng ruộng lúa, thì mỗi ngôi làng, mỗi mái đình cong hay những kỹ thuật canh tác lúa, những làng nghề thủ công truyền thống lâu đời…cũng là di sản, những di sản sống rất có hồn của lịch sử mà chúng ta còn lưu giữ được.

Hay khi học về thời kháng chiến chống Pháp hay chống Mỹ, hãy đưa các em đến gặp các anh bộ đội cụ Hồ, các bác cựu chiến binh vùng nào chả có. Hãy đưa các em đến để nghe họ kể lại lịch sử của bản thân họ, kể lại những gì họ đã trải qua.

Lâu nay các trường có đưa các em đi thăm các dấu tích xưa, ví dụ Ải Chi Lăng, phòng tuyến sống Như Nguyệt. Nhưng như tôi biết, các em đến nơi, được tập trung ngồi một chỗ nghe thầy cô thuyết giảng. Sao trong những chuyến đi như vậy, không thiết kế cho các em được trải nghiệm thực tế tại các khu dân cư sinh sống để các em tự mày mỏ hỏi chuyện, để tự các em tự tìm tòi khám phá...

Lịch sử không ngủ triền miên mà lịch sử luôn sống động, lịch sử hòa quện với cuộc sống đương đại.

Lan Anh thực hiện

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Cựu Ngoại trưởng Mỹ: Chúng ta cần thay đổi lịch sử
Cựu Ngoại trưởng Mỹ: Chúng ta cần thay đổi lịch sử
Tiêu điểmicon18/01/2019  
- Chúng ta không cần thiết là tù nhân lệ thuộc vào than, không phụ thuộc vào các quyết định đưa chúng ta đến một tương lai không tươi sáng - Cựu Ngoại trưởng Mỹ John Kerry.
Rác nhưng không phải là rác
Rác nhưng không phải là rác
Thông tin đa chiềuicon16/01/2019  
Khẩu hiệu để một Hà Nội xanh, sạch, đẹp vẫn chỉ là trên khẩu hiệu, nhất là vừa qua thủ đô gặp khủng hoảng về rác.
Đột phá thể chế cần đột phá về tư duy
Đột phá thể chế cần đột phá về tư duy
Tiêu điểmicon17/01/2019  
 - Đột phá về thể chế là thay đổi nội dung, nội hàm chứ không phải chỉ thay đổi hình thức, trình tự, thủ tục.
Quyền lực giám sát
Quyền lực giám sát
Thông tin đa chiềuicon16/01/2019  
 - Sự xuất hiện của smartphone, internet, và mạng xã hội thậm chí còn khiến quyền lực giám sát trở nên mạnh hơn.
Đại học tư lẹt đẹt
Đại học tư lẹt đẹt
Thông tin đa chiềuicon15/01/2019  
Thiếu sự hỗ trợ của nhà nước và của khu vực xã hội công dân nên trường tư bị đẩy trọn vào khu vực thị trường và hoạt động hoàn toàn giống như một doanh nghiệp thông thường.  
Chính phủ giỏi - chìa khoá mở cánh cửa kinh tế hùng cường
Chính phủ giỏi - chìa khoá mở cánh cửa kinh tế hùng cường
Tiêu điểmicon14/01/2019  
 - Muốn quốc gia hùng cường thì trước hết phải có nền kinh tế hùng cường. Muốn có nền kinh tế hùng cường thì nhất thiết phải có một chính phủ giỏi.   
Cán bộ ‘hư’, dân đi ‘cửa trước’ cũng khó… lọt
Cán bộ ‘hư’, dân đi ‘cửa trước’ cũng khó… lọt
Tiêu điểmicon13/01/2019  
Có biết bao sự cản trở trớ trêu khiến nhiều lúc người ta phải lựa chọn giữa tuân thủ và vi phạm, đâu chỉ là chuyện dừng đèn đỏ hay không.  
Miên man thắc mắc khi đi xe buýt Hà Nội thời 4.0
Miên man thắc mắc khi đi xe buýt Hà Nội thời 4.0
Blogicon12/01/2019  
 - Hãy thử nhìn vào xe buýt của Hà Nội, sơ bộ xem nó đang ở đâu trên thang bậc vận hành xe buýt của thế giới, của “4.0”.   
“Bứt phá” bằng đổi mới tư duy và hành động quyết liệt
“Bứt phá” bằng đổi mới tư duy và hành động quyết liệt
Tiêu điểmicon10/01/2019  
 - Không tăng trưởng cao, bền vững thì khoảng cách với các nước ngày càng doãng ra, chúng ta sẽ tụt hậu.
Trường công chất lượng cao đi ngược lý tưởng Cách mạng Tháng Tám
Trường công chất lượng cao đi ngược lý tưởng Cách mạng Tháng Tám
Thông tin đa chiềuicon10/01/2019  
 - Tầng lớp nào mới có đủ điều kiện để cho con cái theo học ở cái gọi là trường công chất lượng cao?  
Cơ quan tiếp dân có gì ‘mật’ mà cấm chụp ảnh, ghi âm?
Cơ quan tiếp dân có gì ‘mật’ mà cấm chụp ảnh, ghi âm?
Tiêu điểmicon09/01/2019  
 - Cần trao quyền rộng rãi cho người dân quay phim, ghi hình để thực thi giám sát.
‘Kỳ quan’ đáng xấu hổ của Việt Nam
‘Kỳ quan’ đáng xấu hổ của Việt Nam
Thông tin đa chiềuicon11/01/2019  
 Nhìn thẳng vào thực trạng giao thông ngổn ngang ở Việt Nam hiện nay có thể thấy điệp khúc “cứ mỗi lần” có lẽ không bao giờ dứt. 
Câu chuyện về những người con làm nên niềm tự hào Việt
Câu chuyện về những người con làm nên niềm tự hào Việt
TuanVietNamicon09/01/2019  
Thế hệ trẻ Việt Nam ngày nay với sự thông minh, nhạy bén đang dần tạo được những ảnh hưởng lớn đối với xã hội ở nhiều lĩnh vực khác nhau.
Thế giới vắng "thuyền trưởng" nhưng Việt Nam đã làm tốt việc của mình
Thế giới vắng "thuyền trưởng" nhưng Việt Nam đã làm tốt việc của mình
Tiêu điểmicon09/01/2019  
 - Việt Nam đã vượt qua nhiều con sóng lớn của năm 2018, giữ con thuyền quốc gia đi đúng hướng, nhưng phía trước vẫn còn những yếu tố khó đoán định.
Ẩn dụ mới và những thách thức dị thường
Ẩn dụ mới và những thách thức dị thường
Tiêu điểmicon08/01/2019  
 - Chúng ta vẫn thường nói hai mặt đồng tiền để chỉ cái tốt và xấu, tích cực và tiêu cực song hành trong mọi hiện tượng. Nhưng thế giới đã thay đổi. 
Đội quân giải phóng Campuchia khỏi chế độ diệt chủng
Đội quân giải phóng Campuchia khỏi chế độ diệt chủng
Tiêu điểmicon07/01/2019  
 - Các lãnh đạo Campuchia khẳng định, quân đội nhân dân VN đã giải phóng đất nước họ khỏi chế độ diệt chủng Pol Pot.
"Quyền tài sản của chúng ta còn rất yếu"
"Quyền tài sản của chúng ta còn rất yếu"
Tiêu điểmicon07/01/2019  
 - Các cải cách nhằm bảo vệ đầu tư tư nhân theo thị trường còn rất nhiều không gian để hoàn thiện.
Cuộc chiến hồi sinh cho dân tộc Khmer
Cuộc chiến hồi sinh cho dân tộc Khmer
Tiêu điểmicon06/01/2019  
 - Các lãnh đạo Campuchia khẳng định, quân đội nhân dân Việt Nam đã giải phóng đất nước họ khỏi chế độ diệt chủng Pol Pot.  
Từ vụ xe container tông 4 người chết: Đến lúc vào cuộc quyết liệt
Từ vụ xe container tông 4 người chết: Đến lúc vào cuộc quyết liệt
Thông tin đa chiềuicon06/01/2019  
Có thể thấy từ vụ tai nạn xe container tông xe máy vừa qua, có rất nhiều giải pháp cần phải được xem xét thực hiện.  
Xe container tông 4 người chết: Xử lái xe mới là ‘phần nổi tảng băng’
Xe container tông 4 người chết: Xử lái xe mới là ‘phần nổi tảng băng’
Tiêu điểmicon05/01/2019  
Nếu chỉ xử phạt lái xe thì không giải quyết được tận gốc vấn đề, vì hành vi vi phạm trên chỉ là phần nổi của tảng băng.  
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN