GDP và cạm bẫy ‘thịnh vượng’

 -Tổng hoà của sự “thịnh vượng” đến từ mỗi người dân, những thứ mà nhiều khi không thể đo lường được bằng GDP.

Năm 1776, khi nước Mỹ vừa mới tuyên bố độc lập với lời văn bất hủ của Thomas Jefferson, thì ở bên kia bờ Đại Tây Dương, một tác phẩm bất hủ khác cũng ra đời: Sự thịnh vượng của các quốc gia (The wealth of the nations). Cuốn sách là kinh điển của giới kinh tế học, và là nền tảng cho những tranh luận sau này về “thịnh vượng”, như lý thuyết giải thích “vì sao các quốc gia thất bại” của Daron Acemoglu và James Robinson mà Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có trích dẫn trong một bài phát biểu đầu năm.  

Để trở thành một “quốc gia thịnh vượng” là khó. Cái khó trước tiên là về mặt định nghĩa: thịnh vượng chỉ đơn thuần về mặt kinh tế, hay mang tính đa chiều để bao gồm cả phúc lợi, công bằng xã hội, và mở rộng quyền làm chủ của nhân dân? Nếu xét đơn chiều về mặt kinh tế, GDP đầu người hẳn nhiên là chỉ số được quan tâm nhiều nhất. Nhưng cả về mặt lý thuyết lẫn thực tiễn, GDP không phải là không có vấn đề. Từ lâu, nhiều tổ chức đã sử dụng chỉ số GDP đầu người tính theo giá so sánh (PPP) để phản ánh được chính xác hơn sức mua tương đương ở các quốc gia khác nhau.

GDP đầu người cũng không đo lường được những biến số hết sức quan trọng khác về mặt xã hội – vốn thể hiện bản chất phụng sự người dân của chế độ ta – ví dụ như bất bình đẳng, thể hiện qua hệ số GINI. Đây là chỉ số đo lường chênh lệnh thu nhập giữa các nhóm dân cư, với giá trị càng gần đến 1 càng bất bình đẳng.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, hệ số GINI ở Việt Nam luôn nằm trên mốc 0.39 từ năm 1998, và có dấu hiệu tăng nhẹ trong gần hai thập kỷ qua (0.436, sơ bộ năm 2016). Đáng lo ngại hơn, hệ số này đặc biệt tăng mạnh ở những khu vực kém phát triển hơn về mặt kinh tế (Đồng bằng sông Cửu Long, miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ), cho thấy thành quả của thịnh vượng kinh tế chưa thực sự được phân bổ đồng đều như kỳ vọng.

Trong khi nền kinh tế đang hướng tới những mục tiêu tăng trưởng cao hơn, thì một xã hội gần 100 triệu dân, với nguyên tắc từ "nhà nước chỉ huy sang nhà nước kiến tạo phát triển", đang phải tự đối mặt với rất nhiều vấn đề nảy sinh khi những chính sách bao cấp, trợ giá của nhà nước dần được hủy bỏ.

Năm 2017 chứng kiến mặt bằng giá của các dịch vụ cơ bản, từ y tế, giáo dục, xăng dầu, cho đến giao thông tăng tốc. Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp diễn trong năm 2018, khi nhà nước tiếp tục thoái lui khỏi hoạt động kinh tế. Điều này, nói như Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Nguyễn Chí Dũng trong một phỏng vấn gấn đây, sẽ làm gia tăng mức độ phân hóa trong sử dụng dịch vụ giữa người giàu và người nghèo, thành thị và nông thôn, hay giữa vùng - miền khác nhau. Dù hiện tượng này là tất yếu trong một kinh tế thị trường, nhà nước vẫn cần phải đóng vai trò tích cực để làm giảm nguy cơ bần cùng hóa của những nhóm yếu thế trong xã hội.

 

Khi chúng ta nói đến tăng trưởng phải “nhanh và bền vững”, điều đó đã hàm ý tốc độ được ưu tiên hơn là sự an toàn. Tôi cho rằng đó là một rủi ro lớn, với cái giá rất đắt chúng ta đã phải trả trong giai đoạn mở rộng quy mô GDP bằng tín dụng bừa bãi, đầu tư nhà nước không kiểm soát, hay hoạt động kinh doanh dàn trải của các doanh nghiệp nhà nước. Chính vì thế, tôi ủng hộ quan điểm trong bài viết mới của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, cần coi ổn định vĩ mô là “trụ đỡ của nền kinh tế”, và là “nhiệm vụ xuyên suốt và ưu tiên”.    

Năm 2017, xét về mặt các chỉ số, là một năm thành công về mặt kinh tế. Tuy nhiên, chúng ta cần đề phòng tâm lý “thừa thắng xông lên”, để bị rơi vào cạm bẫy của tăng trưởng GDP không bền vững.

Một quốc gia thịnh vượng không hẳn là nhờ tăng trưởng kinh tế cao, mà nhiều khi phụ thuộc vào mức độ "bao trùm" (inclusive) của tăng trưởng: bao nhiêu người được hưởng lợi, bao nhiêu người bị bỏ lại phía sau. Vì thế, nhà nước không cần phải quá sốt sắng trong việc cố gắng đạt được những mục tiêu như GDP. Bởi “thịnh vượng” của một quốc gia, nói như Adam Smith, suy cho cùng là tổng hoà của sự “thịnh vượng” đến từ mỗi người dân, những thứ mà nhiều khi không thể đo lường được bằng GDP.

Nguyễn Khắc Giang  

GDP tăng ngoạn mục, phản chiếu Nhà nước kiến tạo

GDP tăng ngoạn mục, phản chiếu Nhà nước kiến tạo

Mức tăng trưởng kinh tế quý III ngoạn mục có được nhờ đổi mới cơ cấu kinh tế và thực hiện Nhà nước kiến tạo.

GDP và Gia Cát Dự

GDP và Gia Cát Dự

 Nếu khai thác trên một triệu tấn dầu thì GDP có thể tăng hơn 5,8%, chỉ tiêu thất nghiệp dẫu dư luận có nhiều ý kiến nhưng là đánh giá theo thông lệ quốc tế…

GDP và 'con đường mì gói'

GDP và 'con đường mì gói'

Lộ trình đầu tư không đúng sẽ làm lạm phát tăng. Không khéo có ngày người nghèo còn nhầm lẫn, họ nghe GDP tăng thì không phấn khởi, lại hoảng hốt kêu rằng: "Thôi rồi, giá cả lại sắp tăng!".

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Tiêu điểmicon04/11/2018  
Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại dai dẳng giữa Washington với Bắc Kinh, các công ty đã dời cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang các nước láng giềng xung quanh.
Mỹ không cần "cải tổ" hay "công khai hóa" vì làm thường xuyên
Mỹ không cần "cải tổ" hay "công khai hóa" vì làm thường xuyên
Tiêu điểmicon10/10/2018  
Có nhà báo hỏi Tổng thống Reagan là nước Mỹ có ý định thực thi 'cải tổ' và 'công khai hóa' như Gorbachev đang theo đuổi hay không.
Năm cuộc 'đại chiến’ chưa từng thấy của ông Donald Trump
Năm cuộc 'đại chiến’ chưa từng thấy của ông Donald Trump
Tiêu điểmicon09/10/2018  
Trong lịch sử thế giới cận đại gần 500 năm qua, thế giới chưa từng chứng kiến một nhân vật lãnh đạo nào của một quốc gia hùng mạnh nhất thế giới như Donald Trump.
"Gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được"
"Gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được"
Tiêu điểmicon08/10/2018  
TBT Đỗ Mười đập tay xuống bàn than: “Trời ơi, các anh hợp tác đầu tư với nước ngoài để lấy được công nghệ về cho đất nước, thế mà gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được...'  
Liên minh Nga-Trung: Nắm tay nhau khuynh đảo thế giới
Liên minh Nga-Trung: Nắm tay nhau khuynh đảo thế giới
Tiêu điểmicon07/10/2018  
Các cuộc tập trận Nga – Trung quy mô lớn vừa qua là thông điệp: nếu tiếp tục gây sức ép với chúng tôi bằng trừng phạt, thuế quan và triển khai quân sự, chúng tôi sẽ nắm tay nhau và tiến lên phía trước.
"Nếu nêu gương suông thì không giải quyết được vấn đề gì cả"
"Nếu nêu gương suông thì không giải quyết được vấn đề gì cả"
Tiêu điểmicon05/10/2018  
Vấn đề nêu gương của cán bộ đảng viên, một lần nữa, lại được nhấn mạnh ở cấp độ rất cao và quyết liệt tại Hội nghị Trung ương VIII. 
"Phấn đấu không đạt thì bị phê bình, tội gì không bịa"
"Phấn đấu không đạt thì bị phê bình, tội gì không bịa"
Tiêu điểmicon05/10/2018  
Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động, TS Nguyễn Thị Lan Hương nói: “Quốc hội thực sự có dám đối diện với sự thật là tỷ lệ lao động qua đào tạo có mỗi 23% thôi? So với các nước là thua rất nhiều'.
Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước: Bước đột phá của hệ thống chính trị
Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước: Bước đột phá của hệ thống chính trị
Tiêu điểmicon06/10/2018  
Tổng Bí thư được bầu chọn làm Chủ tịch nước sẽ tạo điều kiện để thực hiện giám sát quyền lực tốt hơn.    
Tổng bí thư - Chủ tịch nước: "Thời điểm đã chín muồi!"
Tổng bí thư - Chủ tịch nước: "Thời điểm đã chín muồi!"
Tiêu điểmicon04/10/2018  
“Nếu chỉ nghĩ về oai quyền, lợi ích của mình, ai chả muốn bộ máy dưới quyền phình to mãi ra, ai chả thích hoành tráng”.
Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?
Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?
Tiêu điểmicon04/10/2018  
Hôm nay, ngày 4/10 Hội nghị “Tầm nhìn mới, cơ hội mới cho FDI trong kỷ nguyên mới” sẽ được tổ chức để tổng kết 30 năm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam.
'Trước khi mất, ông Đỗ Mười còn nhắc đi nhắc lại...'
'Trước khi mất, ông Đỗ Mười còn nhắc đi nhắc lại...'
Tiêu điểmicon04/10/2018  
Ông Nguyễn Đình Hương, nguyên Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, nguyên Trưởng Ban Bảo vệ Chính trị nội bộ Đảng chia sẻ những tình cảm về cố Tổng Bí thư Đỗ Mười với Tuần Việt Nam.
Chuyện nêu gương: Người trên ăn ở chính ngôi
Chuyện nêu gương: Người trên ăn ở chính ngôi
Tiêu điểmicon03/10/2018  
Khi anh ăn ở “chính ngôi”, liêm chính, đường hoàng, đĩnh đạc, “người dưới” ắt nể phục, chẳng dám “hỗn hào”, càng không thể làm loạn, “lộn nhào lên trên”.
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán”
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán”
Tiêu điểmicon03/10/2018  
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán trong việc làm theo nghị quyết của Đảng. Những gì Đảng đã quyết và giao, ông làm rất triệt để”.
Ông Đỗ Mười: ‘Ghế tôi là ghế cực nóng, anh nào muốn tôi nhường ngay’
Ông Đỗ Mười: ‘Ghế tôi là ghế cực nóng, anh nào muốn tôi nhường ngay’
Tiêu điểmicon02/10/2018  
“Anh nói là thành công à? Anh nâng lãi suất lên là đánh vào quốc doanh, làm cho nhiều xí nghiệp quốc doanh đình đốn không hoạt động được. Anh đánh vào giai cấp công nhân, làm biết bao người thất nghiệp”
Lãnh đạo nêu gương sáng: Xã tắc bình yên, dân nể phục
Lãnh đạo nêu gương sáng: Xã tắc bình yên, dân nể phục
Tiêu điểmicon02/10/2018  
Khi khẳng định cán bộ là gốc của mọi công việc, thì tấm gương của cán bộ chính là “chất keo” gắn kết bảo đảm cho “cái gốc” ấy trụ vững.
Tham nhũng kiểu “Chí Phèo”
Tham nhũng kiểu “Chí Phèo”
Tiêu điểmicon25/09/2018  
Việc khuyến khích làm giàu thay vì “xoá nghèo” sẽ liên quan đến việc thay đổi quan điểm chủ đạo về ưu tiên chính sách.
Thử bàn về tiêu chuẩn cán bộ thời công nghiệp 4.0
Thử bàn về tiêu chuẩn cán bộ thời công nghiệp 4.0
Tiêu điểmicon20/09/2018  
Trong thời đại công nghiệp 4.0, tôi nghĩ cán bộ cần có đủ 3 tiêu chuẩn: Đức, tài và bản lĩnh.
Rung lắc ngoại giao và  "tam giác chiến lược Mỹ – Hàn – Triều"
Rung lắc ngoại giao và "tam giác chiến lược Mỹ – Hàn – Triều"
Tiêu điểmicon20/09/2018  
Các xung lực ngoại giao và chiến lược đang thay đổi chóng mặt trên bán đảo Triều Tiên báo trước các thỏa thuận an ninh tiềm năng, sẽ khác nhiều so với bất kỳ sự mong đợi hay tưởng tượng nào cách đây vài năm.
“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”
“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”
Tiêu điểmicon19/09/2018  
“Em nghĩ thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”, tôi mạo muội nói thẳng những suy nghĩ của mình với riêng Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết.
Tập thể quyết định, sao bắt tôi chịu trách nhiệm?
Tập thể quyết định, sao bắt tôi chịu trách nhiệm?
Tiêu điểmicon18/09/2018  
Thực tế có quá nhiều lý do khiến việc xử lý người đứng đầu khi để ngành, cơ quan, tổ chức, đơn vị mình xảy ra tham nhũng không hề đơn giản.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN