GDP và cạm bẫy ‘thịnh vượng’

 -Tổng hoà của sự “thịnh vượng” đến từ mỗi người dân, những thứ mà nhiều khi không thể đo lường được bằng GDP.

Năm 1776, khi nước Mỹ vừa mới tuyên bố độc lập với lời văn bất hủ của Thomas Jefferson, thì ở bên kia bờ Đại Tây Dương, một tác phẩm bất hủ khác cũng ra đời: Sự thịnh vượng của các quốc gia (The wealth of the nations). Cuốn sách là kinh điển của giới kinh tế học, và là nền tảng cho những tranh luận sau này về “thịnh vượng”, như lý thuyết giải thích “vì sao các quốc gia thất bại” của Daron Acemoglu và James Robinson mà Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có trích dẫn trong một bài phát biểu đầu năm.  

Để trở thành một “quốc gia thịnh vượng” là khó. Cái khó trước tiên là về mặt định nghĩa: thịnh vượng chỉ đơn thuần về mặt kinh tế, hay mang tính đa chiều để bao gồm cả phúc lợi, công bằng xã hội, và mở rộng quyền làm chủ của nhân dân? Nếu xét đơn chiều về mặt kinh tế, GDP đầu người hẳn nhiên là chỉ số được quan tâm nhiều nhất. Nhưng cả về mặt lý thuyết lẫn thực tiễn, GDP không phải là không có vấn đề. Từ lâu, nhiều tổ chức đã sử dụng chỉ số GDP đầu người tính theo giá so sánh (PPP) để phản ánh được chính xác hơn sức mua tương đương ở các quốc gia khác nhau.

GDP đầu người cũng không đo lường được những biến số hết sức quan trọng khác về mặt xã hội – vốn thể hiện bản chất phụng sự người dân của chế độ ta – ví dụ như bất bình đẳng, thể hiện qua hệ số GINI. Đây là chỉ số đo lường chênh lệnh thu nhập giữa các nhóm dân cư, với giá trị càng gần đến 1 càng bất bình đẳng.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, hệ số GINI ở Việt Nam luôn nằm trên mốc 0.39 từ năm 1998, và có dấu hiệu tăng nhẹ trong gần hai thập kỷ qua (0.436, sơ bộ năm 2016). Đáng lo ngại hơn, hệ số này đặc biệt tăng mạnh ở những khu vực kém phát triển hơn về mặt kinh tế (Đồng bằng sông Cửu Long, miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ), cho thấy thành quả của thịnh vượng kinh tế chưa thực sự được phân bổ đồng đều như kỳ vọng.

Trong khi nền kinh tế đang hướng tới những mục tiêu tăng trưởng cao hơn, thì một xã hội gần 100 triệu dân, với nguyên tắc từ "nhà nước chỉ huy sang nhà nước kiến tạo phát triển", đang phải tự đối mặt với rất nhiều vấn đề nảy sinh khi những chính sách bao cấp, trợ giá của nhà nước dần được hủy bỏ.

Năm 2017 chứng kiến mặt bằng giá của các dịch vụ cơ bản, từ y tế, giáo dục, xăng dầu, cho đến giao thông tăng tốc. Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp diễn trong năm 2018, khi nhà nước tiếp tục thoái lui khỏi hoạt động kinh tế. Điều này, nói như Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Nguyễn Chí Dũng trong một phỏng vấn gấn đây, sẽ làm gia tăng mức độ phân hóa trong sử dụng dịch vụ giữa người giàu và người nghèo, thành thị và nông thôn, hay giữa vùng - miền khác nhau. Dù hiện tượng này là tất yếu trong một kinh tế thị trường, nhà nước vẫn cần phải đóng vai trò tích cực để làm giảm nguy cơ bần cùng hóa của những nhóm yếu thế trong xã hội.

 

Khi chúng ta nói đến tăng trưởng phải “nhanh và bền vững”, điều đó đã hàm ý tốc độ được ưu tiên hơn là sự an toàn. Tôi cho rằng đó là một rủi ro lớn, với cái giá rất đắt chúng ta đã phải trả trong giai đoạn mở rộng quy mô GDP bằng tín dụng bừa bãi, đầu tư nhà nước không kiểm soát, hay hoạt động kinh doanh dàn trải của các doanh nghiệp nhà nước. Chính vì thế, tôi ủng hộ quan điểm trong bài viết mới của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, cần coi ổn định vĩ mô là “trụ đỡ của nền kinh tế”, và là “nhiệm vụ xuyên suốt và ưu tiên”.    

Năm 2017, xét về mặt các chỉ số, là một năm thành công về mặt kinh tế. Tuy nhiên, chúng ta cần đề phòng tâm lý “thừa thắng xông lên”, để bị rơi vào cạm bẫy của tăng trưởng GDP không bền vững.

Một quốc gia thịnh vượng không hẳn là nhờ tăng trưởng kinh tế cao, mà nhiều khi phụ thuộc vào mức độ "bao trùm" (inclusive) của tăng trưởng: bao nhiêu người được hưởng lợi, bao nhiêu người bị bỏ lại phía sau. Vì thế, nhà nước không cần phải quá sốt sắng trong việc cố gắng đạt được những mục tiêu như GDP. Bởi “thịnh vượng” của một quốc gia, nói như Adam Smith, suy cho cùng là tổng hoà của sự “thịnh vượng” đến từ mỗi người dân, những thứ mà nhiều khi không thể đo lường được bằng GDP.

Nguyễn Khắc Giang  

GDP tăng ngoạn mục, phản chiếu Nhà nước kiến tạo

GDP tăng ngoạn mục, phản chiếu Nhà nước kiến tạo

Mức tăng trưởng kinh tế quý III ngoạn mục có được nhờ đổi mới cơ cấu kinh tế và thực hiện Nhà nước kiến tạo.

GDP và Gia Cát Dự

GDP và Gia Cát Dự

 Nếu khai thác trên một triệu tấn dầu thì GDP có thể tăng hơn 5,8%, chỉ tiêu thất nghiệp dẫu dư luận có nhiều ý kiến nhưng là đánh giá theo thông lệ quốc tế…

GDP và 'con đường mì gói'

GDP và 'con đường mì gói'

Lộ trình đầu tư không đúng sẽ làm lạm phát tăng. Không khéo có ngày người nghèo còn nhầm lẫn, họ nghe GDP tăng thì không phấn khởi, lại hoảng hốt kêu rằng: "Thôi rồi, giá cả lại sắp tăng!".

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Vượt lên định mệnh
Vượt lên định mệnh
Tiêu điểmicon01/01/2019  
Như là một quy luật, mỗi giai đoạn lịch sử, khi đất nước gặp phải những thách thức tưởng không thể vượt qua, lại xuất hiện con người trí lự, yêu nước thương dân, đứng mũi chịu sào, cùng dân tộc hoá giải thách thức.   
Chìa khóa cho Việt Nam thịnh vượng
Chìa khóa cho Việt Nam thịnh vượng
Tiêu điểmicon01/01/2019  
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhắc đi nhắc lại yêu cầu phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết của Đảng. Đó mới chính là chìa khóa để Việt Nam trở nên thịnh vượng.
Khủng hoảng trong hệ thống chính trị Mỹ: Chưa thấy “ánh sáng cuối đường hầm”
Khủng hoảng trong hệ thống chính trị Mỹ: Chưa thấy “ánh sáng cuối đường hầm”
Tiêu điểmicon29/12/2018  
Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy nước Mỹ chưa bao giờ chia rẽ hơn hiện nay. Tình hình đang ngày càng xấu đi và dường như vẫn chưa thấy ánh sáng cuối đường hầm.
Ảo tưởng quyền lực, "hạt giống đỏ" bị hạ bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”
Ảo tưởng quyền lực, "hạt giống đỏ" bị hạ bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”
Tiêu điểmicon28/12/2018  
Thăng tiến nhanh, thành danh sớm, không ít “hạt giống đỏ” đã không lo tu dưỡng nên nhanh chóng bị hạ gục bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”.
Cần “đổi mới tư duy” để Việt Nam thịnh vượng
Cần “đổi mới tư duy” để Việt Nam thịnh vượng
Tiêu điểmicon31/12/2018  
Không kịp thời đổi mới đường lối, chính sách là tự mình đánh mất những cơ hội thuận lợi để góp phần phát triển đất nước và tụt hậu so với các quốc gia khác.
"Phải làm chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền"
"Phải làm chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền"
Tiêu điểmicon27/12/2018  
Tiến sỹ Phạm Duy Nghĩa, thành viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, các doanh nghiệp, các nhà đầu tư nên xây dựng niềm tin với chính quyền, làm cho chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền.
Cách ông Putin đáp trả những chỉ trích nặng nề
Cách ông Putin đáp trả những chỉ trích nặng nề
Tiêu điểmicon26/12/2018  
Các trừng phạt của Mỹ đang ngày càng siết chặt lên cổ Gấu Nga. Nhưng 72% người Nga luôn tin rằng đất nước của họ đang đóng vai trò quan trọng trên trường quốc tế hơn cách đây một thập kỷ.
Tuyển chọn nhân tài và xây lòng tự tôn dân tộc
Tuyển chọn nhân tài và xây lòng tự tôn dân tộc
TuanVietNamicon23/12/2018  
Việt Nam cần thay đổi cơ chế trọng dụng nhân tài hiệu quả, thật sự đưa những người có năng lực vào bộ máy để họ cống hiến cho xã hội – một độc giả chia sẻ với Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường”.
“Tựa cổ phần hóa” – góp phần giải pháp cho phát triển Việt Nam
“Tựa cổ phần hóa” – góp phần giải pháp cho phát triển Việt Nam
Tiêu điểmicon24/12/2018  
Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường” trên Tuần Việt Nam của VietNamNet đã mở ra cơ hội cho các cá nhân góp sức giúp khát vọng Việt Nam hùng cường có cơ may thành hiện thực. Tôi hi vọng, nói ra có người nghe và thực hiện.
Ông Trump liên tiếp đánh phủ đầu ông Tập, rồi sẽ thế nào?
Ông Trump liên tiếp đánh phủ đầu ông Tập, rồi sẽ thế nào?
TuanVietNamicon19/12/2018  
Trong bối cảnh Trung Quốc bị đánh theo kiểu ‘hội đồng’ như hiện nay thì việc chấp nhận có giới hạn những yêu cầu của đối phương là điều có thể diễn ra, nếu như muốn tồn tại.   
Từ chiếc cup vô địch nghĩ về tương lai đất nước
Từ chiếc cup vô địch nghĩ về tương lai đất nước
TuanVietNamicon18/12/2018  
Tôi đi giữa dòng người và nhận thấy, đó là những dòng năng lượng khổng lồ, trẻ trung, tươi mới – dòng năng lượng tích cực khác xa so với chính nó trên các tuyến phố đông nghẹt, tắc nghẽn hàng ngày.
Nếu Tổng thống Mỹ can thiệp vụ Huawei…
Nếu Tổng thống Mỹ can thiệp vụ Huawei…
Tiêu điểmicon22/12/2018  
Việc ông Trump gợi ý có thể can thiệp vụ Huawei đã gây ra phản ứng mạnh mẽ của một số nghị sĩ Mỹ và cựu quan chức chính phủ, đồng thời làm dấy lên cảnh báo ở nhiều nước khác.
Khát khao chiến thắng, khát vọng hùng cường
Khát khao chiến thắng, khát vọng hùng cường
Tiêu điểmicon17/12/2018  
Tình yêu bóng đá và khát vọng chiến thắng suốt một năm qua đã chứng minh, bóng đá cũng có thể giúp cả dân tộc Việt Nam đoàn kết thành một khối.
Hợp lực sức Nhà nước và sức Dân để làm những việc lớn
Hợp lực sức Nhà nước và sức Dân để làm những việc lớn
Tiêu điểmicon20/12/2018  
Ngày nay, sức Nhà nước và sức dân đã tăng cả về lượng và chất gấp nhiều chục lần so với trước đây và đang tiếp tục được giải phóng.    
Giải phóng sức Nhà nước để Việt Nam hùng cường
Giải phóng sức Nhà nước để Việt Nam hùng cường
Tiêu điểmicon17/12/2018  
Đây là phương thức để sức dân được tiếp cận ngày càng nhiều và đầy đủ với các nguồn tài sản do Nhà nước làm đại diện chủ sở hữu.
Vụ bắt bà Mạnh: Ông Tập Cận Bình ‘tiến thoái lưỡng nan’
Vụ bắt bà Mạnh: Ông Tập Cận Bình ‘tiến thoái lưỡng nan’
Tiêu điểmicon14/12/2018  
Không thể phủ nhận vụ bắt giữ CFO của Huawei là một giai đoạn mới trong cuộc chiến thương mại Trung - Mỹ.    
Vì sao Việt Nam tụt hậu?
Vì sao Việt Nam tụt hậu?
Tiêu điểmicon13/12/2018  
Câu hỏi đặt ra, tại sao chúng ta không những không đạt được mục tiêu đề ra trong hai chính sách lớn tôi nêu ở đây, mà ngược lại?
Khẩu chiến điện than và thị trường có định hướng
Khẩu chiến điện than và thị trường có định hướng
Tiêu điểmicon11/12/2018  
Cuộc khẩu chiến điện – than là một ví dụ nhỏ trong toàn bộ bức tranh ngành điện đang thiếu vắng một cơ chế cạnh tranh đầy đủ và lành mạnh.
Biểu tình bạo loạn ở Pháp: Báo động cả châu Âu
Biểu tình bạo loạn ở Pháp: Báo động cả châu Âu
Tiêu điểmicon11/12/2018  
Những gì diễn ra ở Pháp vài tuần qua cảnh báo một cuộc khủng hoảng rộng hơn của nền dân chủ phương Tây, và một giai đoạn nguy hiểm mà châu Âu sắp phải đối mặt.
Đã giải phóng sức dân, cần giải phóng sức Nhà nước
Đã giải phóng sức dân, cần giải phóng sức Nhà nước
Tiêu điểmicon10/12/2018  
Việc thực hiện mục tiêu Dân giầu, Nước mạnh, Dân chủ, Công bằng, Văn minh đã đặt ra yêu cầu phải giải phóng sức Nhà nước tương xứng với sức dân đã được giải phóng.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN