Hùng khí dân tộc, làm sao để phát lộ?

Những dân tộc hùng mạnh trên thế giới đều là dân tộc có hùng khí. Mất đi cái khí chất, cái cốt cách tinh thần căn bản ấy, một dân tộc không thể đứng nổi bằng đôi chân của mình, chứ đừng nói tới việc có thể đứng cạnh, càng không thể đứng ngang hàng với các dân tộc năm châu.

Dân tộc Việt Nam có khí chất không?

Một trong những câu chuyện cổ xưa nhất - Phù Đổng Thiên Vương buộc chúng ta phải nghĩ nhiều, và nghĩ nhiều chiều quanh câu hỏi đó. Khi ngoại bang xâm lăng bờ cõi, một đứa trẻ bỗng nhiên ăn rất nhiều, lớn rất nhanh, và bỗng có khả năng khoác lên mình áo sắt, cưỡi lên ngựa sắt, khiến quân thù khiếp sợ thì tất yếu phải rất có khí chất rồi. Không có khí chất thì không thể vụt lớn lên đánh giặc như vậy được.

Nhưng rồi chúng ta lại nghĩ: Nếu không có giặc thì chú bé 3 tuổi không biết nói, không biết ngồi kia mãi vẫn vậy chăng? Nếu không có giặc thì bao giờ chú bé ấy mới có đủ khí chất để nói được, ngồi được, chứ chưa nói gì tới việc trưởng thành? Như thế có nghĩa “giặc” là một nỗi đau, nhưng “giặc” cũng là cái điều kiện để gợi ra khí chất thẳm sâu của một chú bé - một dân tộc.

Và nữa, sau khi đánh giặc rồi, tại sao chú bé - người anh hùng ấy không thể tiếp tục ở lại cõi trần để gây dựng đất nước, mà lại bay vút về trời? Hình ảnh Phù Đổng Thiên Vương cởi áo, cưỡi ngựa bay về trời là một cái kết tuyệt đẹp cho một câu chuyện cổ. Nhưng từ câu chuyện mang màu sắc truyền thuyết, chúng ta lại buộc phải ngẫm nghĩ và liên tưởng đến những giá trị thực tiễn: giả dụ không “về trời”, mà cứ ở lại với cõi trần thì cậu bé - người anh hùng đánh giặc ấy có đủ khí chất để giúp một đất nước, một dân tộc phát triển bền vững không?

Hùng khí dân tộc, làm sao để phát lộ?
Khí chất của một dân tộc không chỉ phụ thuộc vào một nhóm hiền tài, mà phải được tạo ra bởi toàn dân.

Một cậu bé bỗng nhiên vụt lớn để trở thành một người anh hùng thì dù thế nào cũng là "chín ép". Mà đã "chín ép" thì cũng chỉ có thể huy động tối đa nguồn năng lượng trong một khoảnh khắc nào đó để giải quyết một nhiệm vụ nhất thời, chứ khó tạo ra một khí chất bền bỉ, căn cốt để tiến xa.

Đấy là còn chưa nói tới khía cạnh, ngay cả khi may mắn có được cái khí chất bền bỉ căn cốt ấy thì cũng khó mà tiến xa được trong bối cảnh "Hùng Vương cậy nước mình giàu mạnh mà chểnh mảng..." - Lĩnh Nam Chích Quái, một trong những văn bản cổ nhất đã mở đầu câu chuyện về Phù Đổng Thiên Vương như thế!

Ngẫm nhiều chiều truyền thuyết cũ để thấy rằng cái khí chất của dân tộc chúng ta thường bùng lên mãnh liệt khi "giặc" đến, còn trước và sau khi giặc đến, khi phải đối diện với những vấn đề của chính mình, chứ không phải những vấn đề trong mối quan hệ với những kẻ xâm lược mình thì cái khí chất ấy lại như ẩn nấp?  

Vậy phải làm gì để nó thôi ẩn nấp?

Sử thần Thân Nhân Trung đời Hậu Lê bảo rằng: "Hiền tài là nguyên khí quốc gia. Nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh và càng lớn lao. Nguyên khí thấp thì thế nước yếu và càng đi xuống". Trong cái nhìn của một sử quan thì nguyên khí có mối quan hệ đặc biệt với hiền tài. Trọng hiền tài và giữ gìn hiền tài là giữ gìn nguyên khí.

Quan điểm ấy đúng trong những vận động xã hội kiểu phong kiến, và ở một khía cạnh nào đó vẫn đúng trong xã hội hiện tại, nhưng tuyệt nhiên không đủ. Bởi lịch sử chứng minh sau những minh quân như Lê Đại Hành lại có thể xuất hiện ngay những "khuyển tử" như Lê Long Đĩnh. Lịch sử cũng chứng minh, nhà Lý mở đầu với vua hiền Lý Thái Tổ nhưng lại diệt vong bởi ông vua nhu nhược Lý Huệ Tông - hậu duệ của Lý Thái Tổ.  

Trông vào những ông "vua hiền" là khao khát lớn nhất của mọi thần dân phong kiến. Kỳ vọng vào một nhóm tinh hoa quản trị quốc gia vẫn tiếp tục là khao khát của không ít xã hội trong giai đoạn đầu thế kỷ 20. Dùng một nhóm tinh hoa như thế để quản trị xã hội, dẫn dắt dân chúng cũng là điều mà Trần Trọng Kim nghĩ đến khi được Quốc trưởng Bảo Đại nhờ thiết kế một chính phủ vào nửa sau thế kỷ 20 ở đất nước ta.

Hiền tài đúng là nguyên khí của một quốc gia. Một nhóm tinh hoa trí thức đúng là nguyên khí của một dân tộc. Việc trọng dụng hiền tài, trân trọng trí thức là điều tất yếu đúng, không có gì phải bàn cãi. Nhưng nếu chỉ gửi gắm nguyên khí của một dân tộc vào một nhóm trí thức thì nó là một gửi gắm mong manh, nhất thời, may nhờ rủi chịu.

Thế nên đầu thế kỷ 20, khi mà vận động xã hội đã bước qua khỏi lằn ranh phong kiến, vẫn bàn về khái niệm "khí", Phan Châu Trinh không nói đến "nguyên khí" gắn liền với "hiền tài" như Thân Nhân Trung nữa, mà đưa ra một khái niệm mới: DÂN KHÍ! Với khái niệm này, khí chất của một dân tộc không chỉ phụ thuộc vào một nhóm hiền tài, mà phải được tạo ra bởi toàn dân.

Vậy thì làm thể nào để có "khí" toàn dân?

 

Câu trả lời của Phan Châu Trinh: Phải “Khai dân trí”! Nếu “khai dân trí” thì tất yếu sẽ chấn được “dân khí”. Cụ Phan dùng chữ “chấn”, vì thời đại của cụ là một thời đại nô lệ, một thời đại mà khí phách dân tộc có nhiều biểu hiện lạc nhịp so với truyền thống xưa.

Thời đại hôm nay, những thập niên đầu tiên của thế kỷ 21 thực sự là một thời đại mà dân tộc chúng ta độc lập, tự chủ, nghĩa là có điều kiện “khai dân trí" - “chấn dân khí” hơn bao giờ hết. Ở thời đại này, chúng ta hiểu “khai dân trí" có nghĩa là vừa phải tiếp tục nâng cao trình độ nhận thức toàn dân, vừa thực sự đặt dân ở trung tâm trong các vận động hệ thống của mình.

Dân sẽ gửi gắm nguyện vọng qua đại biểu quốc hội. Vậy thì đại biểu quốc hội phải thực chất, hoạt động quốc hội phải thực chất. Và khi một vị đại biểu quốc hội đứng lên phát biểu thì tất cả phải hỏi nhau: “Đồng chí này đại diện cho quyền lợi của nhóm dân chúng nào? ”, chứ không phải: “Đồng chí này là con ai? ”.

Dân sẽ chứng kiến và giám sát mọi vận động của guồng máy theo đúng tiêu chí: “Dân biết - dân bàn - dân làm - dân kiểm tra” mà Đảng đã luôn nhấn mạnh. Vậy thì các nhánh quyền lực trong một guồng máy phải phân minh, và việc giám sát, kiểm tra các nhánh quyền lực phải công khai, minh bạch.

Thời gian vừa qua, với quyết tâm của Đảng, chúng ta đã thực hiện những chiến dịch chống tham nhũng quyết liệt chưa từng thấy. Việc chỉ ra những biểu hiện suy thoái biến chất trong đội ngũ đảng viên - những suy thoái mà nói như Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng là “đặc biệt nghiêm trọng” cũng không ngừng được nhắc đi nhắc lại. Tất cả những điều đó dần dần khiến niềm tin của dân được khôi phục.

Và niềm tin ấy sẽ tiếp tục được khôi phục nếu song song với việc “cải cách con người", chúng ta sẽ có những cải cách về mặt tổ chức để sao cho ở trong tổ chức đó, hiền tài có cơ hội phát huy giá trị đã đành, ngay cả sâu mọt (nếu chẳng may lọt vào) cũng không có cơ hội để mà đục ruỗng.  

Dân khí sẽ được “chấn”, thậm chí sẽ “hưng thịnh” từ những thay đổi căn cốt như thế. Và nếu làm được thế, có quyền tin rằng chúng ta không chỉ có cái khả năng “chín ép” như cậu bé 3 tuổi trong câu chuyện truyền thuyết xưa, để giải quyết một bài toán tình thế nào đó, mà sẽ khoẻ khoắn và đủ nội lực để tiến xa.

Nếu được viết lại câu chuyện xưa, thật lòng tôi không muốn cái kết về một cậu bé - một anh hùng - một Phù Đổng sau khi giải quyết xong một bài toán tình thế - đánh giặc, liền cưỡi ngựa về trời.

Tôi mơ về một một cái kết mà cậu bé ấy ở lại, từ từ lớn lên, từ từ trưởng thành, và đến một ngày nào đó sẽ là một người khổng lồ thực sự, ngay cả khi đất nước không còn ngoại bang!

Phan Đăng

Kinh tế phi chính thức và trò tham nhũng vặt

Kinh tế phi chính thức và trò tham nhũng vặt

"Khủng hoảng" chỉ được giải quyết khi chúng tôi nghe theo lời gợi ý của quán ăn hàng xóm, rằng việc này không phong bì thì không xong.    

Khi lòng dân đồng thuận

Khi lòng dân đồng thuận

Chưa khi nào như bây giờ, khi chúng ta chủ động, tích cực bước ra thế giới, dân tộc đồng tâm chuẩn bị thực lực cho mình mạnh mẽ.

Chúng ta phải tự mình hùng mạnh!

Chúng ta phải tự mình hùng mạnh!

Trong đại cuộc sinh tử chống tham nhũng, không dung thứ bất cứ ai, những phe nhóm nào xâm phạm lợi ích của đất nước, của Dân tộc, của Nhân dân, của Đảng và của chế độ xã hội chủ nghĩa!

Tướng Vĩnh, tướng Hoá phạm tội: Chuyến tàu vét toa đen xấu xí

Tướng Vĩnh, tướng Hoá phạm tội: Chuyến tàu vét toa đen xấu xí

Giờ đây, các cơ quan phòng chống tội phạm phải dũng cảm, sắc bén phát hiện, loại trừ tội phạm ngay trong lực lượng, tổ chức mình...

Lò đã nóng lên, ‘đỉnh cao quyền lực’ cũng không được miễn trừ

Lò đã nóng lên, ‘đỉnh cao quyền lực’ cũng không được miễn trừ

Mới cách đây chưa lâu, người dân còn không thể tin có lúc hành vi sai trái của những người ở đỉnh cao quyền lực lại bị phanh phui, bị pháp luật trừng trị nghiêm khắc.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Tiêu điểmicon04/11/2018  
Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại dai dẳng giữa Washington với Bắc Kinh, các công ty đã dời cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang các nước láng giềng xung quanh.
Mỹ không cần "cải tổ" hay "công khai hóa" vì làm thường xuyên
Mỹ không cần "cải tổ" hay "công khai hóa" vì làm thường xuyên
Tiêu điểmicon10/10/2018  
Có nhà báo hỏi Tổng thống Reagan là nước Mỹ có ý định thực thi 'cải tổ' và 'công khai hóa' như Gorbachev đang theo đuổi hay không.
Ngay từ đầu Việt Nam đã mở toang, thông thoáng hết mức
Ngay từ đầu Việt Nam đã mở toang, thông thoáng hết mức
Tiêu điểmicon10/10/2018  
Chính sự ra đời của Luật Đầu tư nước ngoài đã góp phần tạo ra một bước tiến dài của hành trình Đổi mới đất nước, đưa Việt Nam trở thành một điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài.
Năm cuộc 'đại chiến’ chưa từng thấy của ông Donald Trump
Năm cuộc 'đại chiến’ chưa từng thấy của ông Donald Trump
Tiêu điểmicon09/10/2018  
Trong lịch sử thế giới cận đại gần 500 năm qua, thế giới chưa từng chứng kiến một nhân vật lãnh đạo nào của một quốc gia hùng mạnh nhất thế giới như Donald Trump.
"Gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được"
"Gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được"
Tiêu điểmicon08/10/2018  
TBT Đỗ Mười đập tay xuống bàn than: “Trời ơi, các anh hợp tác đầu tư với nước ngoài để lấy được công nghệ về cho đất nước, thế mà gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được...'  
Liên minh Nga-Trung: Nắm tay nhau khuynh đảo thế giới
Liên minh Nga-Trung: Nắm tay nhau khuynh đảo thế giới
Tiêu điểmicon07/10/2018  
Các cuộc tập trận Nga – Trung quy mô lớn vừa qua là thông điệp: nếu tiếp tục gây sức ép với chúng tôi bằng trừng phạt, thuế quan và triển khai quân sự, chúng tôi sẽ nắm tay nhau và tiến lên phía trước.
"Nếu nêu gương suông thì không giải quyết được vấn đề gì cả"
"Nếu nêu gương suông thì không giải quyết được vấn đề gì cả"
Tiêu điểmicon05/10/2018  
Vấn đề nêu gương của cán bộ đảng viên, một lần nữa, lại được nhấn mạnh ở cấp độ rất cao và quyết liệt tại Hội nghị Trung ương VIII. 
"Phấn đấu không đạt thì bị phê bình, tội gì không bịa"
"Phấn đấu không đạt thì bị phê bình, tội gì không bịa"
Tiêu điểmicon05/10/2018  
Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động, TS Nguyễn Thị Lan Hương nói: “Quốc hội thực sự có dám đối diện với sự thật là tỷ lệ lao động qua đào tạo có mỗi 23% thôi? So với các nước là thua rất nhiều'.
Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước: Bước đột phá của hệ thống chính trị
Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước: Bước đột phá của hệ thống chính trị
Tiêu điểmicon06/10/2018  
Tổng Bí thư được bầu chọn làm Chủ tịch nước sẽ tạo điều kiện để thực hiện giám sát quyền lực tốt hơn.    
Tổng bí thư - Chủ tịch nước: "Thời điểm đã chín muồi!"
Tổng bí thư - Chủ tịch nước: "Thời điểm đã chín muồi!"
Tiêu điểmicon04/10/2018  
“Nếu chỉ nghĩ về oai quyền, lợi ích của mình, ai chả muốn bộ máy dưới quyền phình to mãi ra, ai chả thích hoành tráng”.
Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?
Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?
Tiêu điểmicon04/10/2018  
Hôm nay, ngày 4/10 Hội nghị “Tầm nhìn mới, cơ hội mới cho FDI trong kỷ nguyên mới” sẽ được tổ chức để tổng kết 30 năm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam.
'Trước khi mất, ông Đỗ Mười còn nhắc đi nhắc lại...'
'Trước khi mất, ông Đỗ Mười còn nhắc đi nhắc lại...'
Tiêu điểmicon04/10/2018  
Ông Nguyễn Đình Hương, nguyên Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, nguyên Trưởng Ban Bảo vệ Chính trị nội bộ Đảng chia sẻ những tình cảm về cố Tổng Bí thư Đỗ Mười với Tuần Việt Nam.
Chuyện nêu gương: Người trên ăn ở chính ngôi
Chuyện nêu gương: Người trên ăn ở chính ngôi
Tiêu điểmicon03/10/2018  
Khi anh ăn ở “chính ngôi”, liêm chính, đường hoàng, đĩnh đạc, “người dưới” ắt nể phục, chẳng dám “hỗn hào”, càng không thể làm loạn, “lộn nhào lên trên”.
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán”
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán”
Tiêu điểmicon03/10/2018  
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán trong việc làm theo nghị quyết của Đảng. Những gì Đảng đã quyết và giao, ông làm rất triệt để”.
Ông Đỗ Mười: ‘Ghế tôi là ghế cực nóng, anh nào muốn tôi nhường ngay’
Ông Đỗ Mười: ‘Ghế tôi là ghế cực nóng, anh nào muốn tôi nhường ngay’
Tiêu điểmicon02/10/2018  
“Anh nói là thành công à? Anh nâng lãi suất lên là đánh vào quốc doanh, làm cho nhiều xí nghiệp quốc doanh đình đốn không hoạt động được. Anh đánh vào giai cấp công nhân, làm biết bao người thất nghiệp”
Lãnh đạo nêu gương sáng: Xã tắc bình yên, dân nể phục
Lãnh đạo nêu gương sáng: Xã tắc bình yên, dân nể phục
Tiêu điểmicon02/10/2018  
Khi khẳng định cán bộ là gốc của mọi công việc, thì tấm gương của cán bộ chính là “chất keo” gắn kết bảo đảm cho “cái gốc” ấy trụ vững.
Tham nhũng kiểu “Chí Phèo”
Tham nhũng kiểu “Chí Phèo”
Tiêu điểmicon25/09/2018  
Việc khuyến khích làm giàu thay vì “xoá nghèo” sẽ liên quan đến việc thay đổi quan điểm chủ đạo về ưu tiên chính sách.
Thử bàn về tiêu chuẩn cán bộ thời công nghiệp 4.0
Thử bàn về tiêu chuẩn cán bộ thời công nghiệp 4.0
Tiêu điểmicon20/09/2018  
Trong thời đại công nghiệp 4.0, tôi nghĩ cán bộ cần có đủ 3 tiêu chuẩn: Đức, tài và bản lĩnh.
Rung lắc ngoại giao và  "tam giác chiến lược Mỹ – Hàn – Triều"
Rung lắc ngoại giao và "tam giác chiến lược Mỹ – Hàn – Triều"
Tiêu điểmicon20/09/2018  
Các xung lực ngoại giao và chiến lược đang thay đổi chóng mặt trên bán đảo Triều Tiên báo trước các thỏa thuận an ninh tiềm năng, sẽ khác nhiều so với bất kỳ sự mong đợi hay tưởng tượng nào cách đây vài năm.
“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”
“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”
Tiêu điểmicon19/09/2018  
“Em nghĩ thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”, tôi mạo muội nói thẳng những suy nghĩ của mình với riêng Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN