Khẩu chiến điện than và thị trường có định hướng

- Cuộc khẩu chiến điện – than là một ví dụ nhỏ trong toàn bộ bức tranh ngành điện đang thiếu vắng một cơ chế cạnh tranh đầy đủ và lành mạnh.

Những ngày qua, tranh cãi giữa ngành điện và ngành than leo thang khi hai bên đổ lỗi cho nhau về nguy cơ thiếu điện ngay đầu năm sau. Đến mức trong kỳ họp thường kỳ chính phủ vừa qua, Thủ tướng đã phải lên tiếng cảnh báo “một số đồng chí sẽ mất chức” nếu nguy cơ này trở thành sự thực.

Nguồn cơn của câu chuyện bắt đầu từ việc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) than phiền về việc thiếu hụt nguyên liệu cho nhiệt điện – vốn chiếm tỉ trọng lớn nhất trong các nguồn phát điện ở nước ta – và đẩy quả bóng về phía bên cung cấp là Tập đoàn công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV). Trong khi đó, TKV cho rằng vì nhiều nhà máy của EVN không chủ động ký hợp đồng dài hạn nên bên này không thể chủ động việc khai thác, đáp ứng nhu cầu. Năm nay, TKV đã tăng sản lượng lên 22% so với năm ngoái.

Sẽ khó để chỉ ra lỗi hoàn toàn thuộc về bên nào. Sản xuất điện ở nước ta phụ thuộc rất lớn vào thủy điện – chiếm khoảng 32% tổng lượng điện tạo ra. Khi lượng nước ở hồ chứa được đáp ứng đầy đủ, nhu cầu nhiệt điện bằng khí hay than sẽ giảm xuống. Nhưng trong điều kiện thời tiết không thuận lợi như năm nay, nhiệt điện sẽ phải gánh trọng trách chính. Tuy thế, nhiệt điện lại phụ thuộc nhiều vào nguồn cung than từ TKV và Tổng Công ty Than Đông Bắc, hai bên cung cấp độc quyền cho EVN. Vì không thể dự đoán diễn biến thời tiết từ đầu năm, số lượng thỏa thuận mua than thiếu hụt rất nhiều so với nhu cầu phát điện thực tế. Bởi vậy, EVN không sai khi cho rằng thiếu điện là do thiếu than, của TKV cũng đúng khi nói than đã cung ứng đủ theo hợp đồng. Giá than TKV thấp hơn than nhập khẩu, cùng với việc TKV cũng bán than cho một số đối tượng tiêu dùng trong nước khác, khiến EVN thì muốn mua trong khi TKV không muốn bán thêm.

Khẩu chiến điện than và thị trường có định hướng
Cuộc khẩu chiến điện – than là một ví dụ nhỏ trong toàn bộ bức tranh ngành điện đang thiếu vắng một cơ chế cạnh tranh đầy đủ và lành mạnh.

Nếu chúng ta ngược thời gian cách đây hơn một năm, câu chuyện diễn biến trái ngược: do thủy điện hoạt động đủ công suất, lượng mua than của EVN “thừa” so với nhu cầu tới 2 triệu tấn, với giá cao hơn giá thị trường. EVN thông báo muốn giảm lượng mua. Lúc đó, TKV đã phải cầu cứu Chính phủ can thiệp do lo ngại nguy cơ sụt giảm sản xuất, gây thất nghiệp cho hơn 4000 công nhân.

Mấu chốt ở đây là mối quan hệ giữa EVN và TKV: tại sao EVN lại phải bắt buộc mua than từ hai tập đoàn nhà nước, mà không thể tự đàm phán mua theo cơ chế cạnh tranh, theo đó họ sẽ mua hàng từ nhà cung cấp phù hợp nhất về chất lượng và giá cả? Khi than trong nước rẻ hơn than nhập khẩu, EVN có thể lựa chọn TKV, nhưng nếu than trong nước đắt hơn, họ có thể mua nguồn than từ những quốc gia khác như Indonesia, Úc, hay LB Nga.

Thậm chí, các nhà cung cấp than không thuộc TKV và Tổng công ty Đông Bắc cũng có thể là một lựa chọn. Thị trường cạnh tranh sẽ giúp EVN chủ động hơn trong việc cân đối nguồn cung cho sản xuất điện, đồng thời khuyến khích TKV nâng cao hiệu quả sản xuất, mở rộng đối tượng mua, và chủ động trong kế hoạch kinh doanh.  

Dễ dàng nhận ra hình bóng của cơ chế bao cấp trong cách giải quyết vấn đề hiện tại của hai ông lớn nhà nước. Từ cách thỏa thuận số lượng, giá cả, đến cách “cầu cứu” cơ quan quản lý nhà nước khi thất bại trên bàn đàm phán, mối quan hệ giữa “cung” và “cầu” của than không được điều chỉnh bởi cơ chế thị trường.

Cuộc khẩu chiến điện – than là một ví dụ nhỏ trong toàn bộ bức tranh ngành điện đang thiếu vắng một cơ chế cạnh tranh đầy đủ và lành mạnh.

 

Dù đã thử nghiệm cơ chế thị trường phát điện và bán buôn điện cạnh tranh, ngành điện nằm hoàn toàn trong cơ chế độc quyền của EVN, từ phát điện, mua –bán điện, cho đến truyền tải. Quyết định số 852/QĐ-TTg phê duyệt đề án tái cơ cấu EVN ban hành năm 2017 tinh gọn phần nào bộ máy của tập đoàn này, tuy vậy vẫn giữ nguyên vai trò độc quyền của EVN trong toàn bộ các khâu của ngành điện quốc gia: sản xuất, truyền tải, phân phối, kinh doanh, và chỉ huy điều hành. Khi chưa tách bạch khâu quản lý – điều hành và kinh doanh, sẽ khó để tạo ra được một thị trường điện thực sự cạnh tranh và minh bạch, dù nước ta đang hướng đến thị trường bán lẻ cạnh tranh, nơi người tiêu dùng có thể lựa chọn nhà cung cấp.

Tất nhiên, vấn đề không nằm chỉ riêng ở EVN. Giá điện ở Việt Nam từ lâu vẫn được cho là ở mức dưới giá thành sản xuất và được nhà nước trợ giá. Tạo lập thị trường điện cạnh tranh sẽ là vô nghĩa nếu mức giá không cạnh tranh – khi doanh nghiệp được lựa chọn mức giá bán theo tính toán của mình. Cơ chế giá cứng nhắc như hiện tại sẽ khó lòng thu hút các nhà đầu tư tư nhân và nước ngoài nhảy vào ngành điện, nơi có chi phí đầu tư cao và thời gian hoàn vốn rất dài.

Do đó, sau khi cải tổ EVN, việc thực hiện cơ chế thị trường cho giá điện là yêu cầu tất yếu. Khi giá cả phản ánh đúng nhu cầu, người dân cũng như doanh nghiệp sẽ phải sử dụng điện tiết kiệm hơn, những công nghệ tiêu tốn điện năng sẽ bị loại bỏ dần khỏi sản xuất.

Là người sử dụng điện, tất nhiên tôi muốn có giá điện càng rẻ càng tốt. Nhưng tài nguyên là khan hiếm, và trong bối cảnh chúng ta chưa thể tạo ra được những nguồn phát điện chi phí thấp và ổn định, điện giá rẻ đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ luôn thường trực với nguy cơ thiếu điện. Bởi thế tôi chấp nhận mức giá điện cao hơn nhưng ổn định hơn – với điều kiện phương pháp định giá phải minh bạch và được kiểm toán – thay vì luôn thấp thỏm nỗi lo cắt điện mỗi khi đến mùa cao điểm.

Nguyễn Khắc Giang

'Không đủ điện thì mới chết chứ không phải giá'

'Không đủ điện thì mới chết chứ không phải giá'

Nguyên Bộ trưởng Bộ Năng lượng, ông Thái Phụng Nê nói về những vấn đề của ngành điện hiện nay.

Vấn đề nằm ở chính chúng ta, không hẳn tại ông láng giềng

Vấn đề nằm ở chính chúng ta, không hẳn tại ông láng giềng

“Nhà thầu Trung Quốc” có phải yếu huyệt trong các công trình hạ tầng ở nước ta?

Đừng nghĩ Việt Nam đang đánh đuổi công nghệ nước ngoài

Đừng nghĩ Việt Nam đang đánh đuổi công nghệ nước ngoài

Tôi ủng hộ ứng dụng công nghệ để kinh doanh, nhưng tôi cũng phản đối việc “bán phá giá” vi phạm pháp luật cạnh tranh và thương mại.      

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Khủng hoảng trong hệ thống chính trị Mỹ: Chưa thấy “ánh sáng cuối đường hầm”
Khủng hoảng trong hệ thống chính trị Mỹ: Chưa thấy “ánh sáng cuối đường hầm”
Tiêu điểmicon29/12/2018  
Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy nước Mỹ chưa bao giờ chia rẽ hơn hiện nay. Tình hình đang ngày càng xấu đi và dường như vẫn chưa thấy ánh sáng cuối đường hầm.
Ảo tưởng quyền lực, "hạt giống đỏ" bị hạ bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”
Ảo tưởng quyền lực, "hạt giống đỏ" bị hạ bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”
Tiêu điểmicon28/12/2018  
Thăng tiến nhanh, thành danh sớm, không ít “hạt giống đỏ” đã không lo tu dưỡng nên nhanh chóng bị hạ gục bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”.
Cần “đổi mới tư duy” để Việt Nam thịnh vượng
Cần “đổi mới tư duy” để Việt Nam thịnh vượng
Tiêu điểmicon31/12/2018  
Không kịp thời đổi mới đường lối, chính sách là tự mình đánh mất những cơ hội thuận lợi để góp phần phát triển đất nước và tụt hậu so với các quốc gia khác.
"Phải làm chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền"
"Phải làm chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền"
Tiêu điểmicon27/12/2018  
Tiến sỹ Phạm Duy Nghĩa, thành viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, các doanh nghiệp, các nhà đầu tư nên xây dựng niềm tin với chính quyền, làm cho chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền.
Cách ông Putin đáp trả những chỉ trích nặng nề
Cách ông Putin đáp trả những chỉ trích nặng nề
Tiêu điểmicon26/12/2018  
Các trừng phạt của Mỹ đang ngày càng siết chặt lên cổ Gấu Nga. Nhưng 72% người Nga luôn tin rằng đất nước của họ đang đóng vai trò quan trọng trên trường quốc tế hơn cách đây một thập kỷ.
Tuyển chọn nhân tài và xây lòng tự tôn dân tộc
Tuyển chọn nhân tài và xây lòng tự tôn dân tộc
TuanVietNamicon23/12/2018  
Việt Nam cần thay đổi cơ chế trọng dụng nhân tài hiệu quả, thật sự đưa những người có năng lực vào bộ máy để họ cống hiến cho xã hội – một độc giả chia sẻ với Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường”.
“Tựa cổ phần hóa” – góp phần giải pháp cho phát triển Việt Nam
“Tựa cổ phần hóa” – góp phần giải pháp cho phát triển Việt Nam
Tiêu điểmicon24/12/2018  
Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường” trên Tuần Việt Nam của VietNamNet đã mở ra cơ hội cho các cá nhân góp sức giúp khát vọng Việt Nam hùng cường có cơ may thành hiện thực. Tôi hi vọng, nói ra có người nghe và thực hiện.
Ông Trump liên tiếp đánh phủ đầu ông Tập, rồi sẽ thế nào?
Ông Trump liên tiếp đánh phủ đầu ông Tập, rồi sẽ thế nào?
TuanVietNamicon19/12/2018  
Trong bối cảnh Trung Quốc bị đánh theo kiểu ‘hội đồng’ như hiện nay thì việc chấp nhận có giới hạn những yêu cầu của đối phương là điều có thể diễn ra, nếu như muốn tồn tại.   
Từ chiếc cup vô địch nghĩ về tương lai đất nước
Từ chiếc cup vô địch nghĩ về tương lai đất nước
TuanVietNamicon18/12/2018  
Tôi đi giữa dòng người và nhận thấy, đó là những dòng năng lượng khổng lồ, trẻ trung, tươi mới – dòng năng lượng tích cực khác xa so với chính nó trên các tuyến phố đông nghẹt, tắc nghẽn hàng ngày.
Nếu Tổng thống Mỹ can thiệp vụ Huawei…
Nếu Tổng thống Mỹ can thiệp vụ Huawei…
Tiêu điểmicon22/12/2018  
Việc ông Trump gợi ý có thể can thiệp vụ Huawei đã gây ra phản ứng mạnh mẽ của một số nghị sĩ Mỹ và cựu quan chức chính phủ, đồng thời làm dấy lên cảnh báo ở nhiều nước khác.
Khát khao chiến thắng, khát vọng hùng cường
Khát khao chiến thắng, khát vọng hùng cường
Tiêu điểmicon17/12/2018  
Tình yêu bóng đá và khát vọng chiến thắng suốt một năm qua đã chứng minh, bóng đá cũng có thể giúp cả dân tộc Việt Nam đoàn kết thành một khối.
Hợp lực sức Nhà nước và sức Dân để làm những việc lớn
Hợp lực sức Nhà nước và sức Dân để làm những việc lớn
Tiêu điểmicon20/12/2018  
Ngày nay, sức Nhà nước và sức dân đã tăng cả về lượng và chất gấp nhiều chục lần so với trước đây và đang tiếp tục được giải phóng.    
Giải phóng sức Nhà nước để Việt Nam hùng cường
Giải phóng sức Nhà nước để Việt Nam hùng cường
Tiêu điểmicon17/12/2018  
Đây là phương thức để sức dân được tiếp cận ngày càng nhiều và đầy đủ với các nguồn tài sản do Nhà nước làm đại diện chủ sở hữu.
Vụ bắt bà Mạnh: Ông Tập Cận Bình ‘tiến thoái lưỡng nan’
Vụ bắt bà Mạnh: Ông Tập Cận Bình ‘tiến thoái lưỡng nan’
Tiêu điểmicon14/12/2018  
Không thể phủ nhận vụ bắt giữ CFO của Huawei là một giai đoạn mới trong cuộc chiến thương mại Trung - Mỹ.    
Vì sao Việt Nam tụt hậu?
Vì sao Việt Nam tụt hậu?
Tiêu điểmicon13/12/2018  
Câu hỏi đặt ra, tại sao chúng ta không những không đạt được mục tiêu đề ra trong hai chính sách lớn tôi nêu ở đây, mà ngược lại?
Biểu tình bạo loạn ở Pháp: Báo động cả châu Âu
Biểu tình bạo loạn ở Pháp: Báo động cả châu Âu
Tiêu điểmicon11/12/2018  
Những gì diễn ra ở Pháp vài tuần qua cảnh báo một cuộc khủng hoảng rộng hơn của nền dân chủ phương Tây, và một giai đoạn nguy hiểm mà châu Âu sắp phải đối mặt.
Đã giải phóng sức dân, cần giải phóng sức Nhà nước
Đã giải phóng sức dân, cần giải phóng sức Nhà nước
Tiêu điểmicon10/12/2018  
Việc thực hiện mục tiêu Dân giầu, Nước mạnh, Dân chủ, Công bằng, Văn minh đã đặt ra yêu cầu phải giải phóng sức Nhà nước tương xứng với sức dân đã được giải phóng.
“Khát vọng Việt Nam” khi tụt hậu không còn là "nguy cơ”
“Khát vọng Việt Nam” khi tụt hậu không còn là "nguy cơ”
Tiêu điểmicon09/12/2018  
'Chúng tôi thừa nhận Việt Nam vẫn đang đứng trước nhiều nguy cơ, trong đó nguy cơ bị bỏ lại và rơi vào bẫy thu nhập trung bình của Việt Nam là rất lớn”.
Bắt bà Mạnh: Chiến thuật “bắt nạt” và “hạ nhục”?
Bắt bà Mạnh: Chiến thuật “bắt nạt” và “hạ nhục”?
Tiêu điểmicon09/12/2018  
Việc Washington yêu cầu dẫn độ bà Mạnh Vãn Châu cho thấy Mỹ đã “chơi bài ngửa” với Trung Quốc.
Bắt bà Mạnh- Tại sao lại là một giám đốc tài chính?
Bắt bà Mạnh- Tại sao lại là một giám đốc tài chính?
Tiêu điểmicon08/12/2018  
Giám đốc tài chính tập đoàn Hoa Vi (Huawei) của Trung Quốc, bà Mạnh Vãn Châu bị bắt tại Canada và sẽ được dẫn độ sang Mỹ. Chuyện gì đang xảy ra?
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN