Lễ hội chọi trâu: Di sản thiếu an toàn

Thật ngạc nhiên trong vòng mươi năm trở lại đây lễ hội chọi trâu được mở ra trên nhiều tỉnh của Việt Nam. Một đôi chỗ được cấp phép. Hàng chục địa phương đã nộp đơn xin cấp phép cho Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn-Hải Phòng còn được công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia. Kể ra thì mảnh đất duyên hải có lịch sử gần 2000 năm này cũng rất xứng đáng để tôn vinh về truyền thống khai khẩn, canh tác và ngư nghiệp trong suốt chiều dài lịch sử 4000 năm lúa nước của dân tộc.

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn có từ bao giờ chẳng ai biết cả. Ta chỉ có thể phỏng đoán nó ra đời vào sau thời Hai Bà Trưng. Là khi mảnh đất Hải Phòng được bà nữ tướng Lê Chân khẩn hoang lấn biển mà nên. Có đất thì mới có người định cư và trồng lúa nước. Con trâu cũng gắn với nền văn minh lúa nước từ trước đó hàng nghìn năm rồi.

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là nghi lễ tưởng nhớ đến một nhân vật thần thoại tên là bà Đế. Bà này lỡ có thai với vua thuỷ tề nên bị dân làng dìm chết ngoài biển. Bà hiển linh khiến cho tôm cá tụ tập về vùng biển này rất nhiều. Dân chúng vì thế đánh bắt được nhiều, đời sống no đủ. Họ lập đền thờ bà và lấy ngày 9/8 hàng năm mở hội chọi trâu. Con trâu thắng sẽ được mang ra biển làm lễ cúng Bà.

Người đàn ông bị trâu húc tung người lên không tại lễ hội chọi trâu Đồ Sơn - Ảnh: Phong Pink

Thực ra thì không chỉ Đồ Sơn có tục cúng thần linh bằng trâu. Khắp nơi trên dải đất Việt này từ Bắc chí Nam đều có tục lệ tế trâu. Đơn giản vì “con trâu là đầu cơ nghiệp” gắn bó đã nghìn đời với mảnh đất trồng lúa nước này. Điển hình như lễ tế trên đền Đông Cuông-Yên Bái thờ bà Chúa Thượng Ngàn vào mồng 5 tháng giêng âm lịch. Lễ hội chọi trâu Hải Lựu- Vĩnh Phúc vào 17 tháng giêng âm lịch để tưởng nhớ ông Lữ Gia, tướng quân của Triệu Đà chống nhà Hán xâm lược. Và suốt trên dải đất miền trung, Tây Nguyên nhiều nơi có tập tục lễ hội đâm trâu cúng bái trời đất.

 

Con trâu vừa là sức kéo, vừa là thực phẩm tôn quí để cúng bái thần linh. Trước khi có cái máy cày độ ba chục năm trở lại đây thì trâu vẫn là con vật được tôn trọng nhất. Người ta chỉ làm thịt mỗi khi nó ốm, chết. Và cũng phải xin phép chính quyền đàng hoàng. Tương truyền Bà huyện Thanh Quan một hôm ông huyện đi vắng có người lý trưởng trong vùng đệ đơn xin thịt con trâu ốm. Bà biết không phải việc của mình nhưng thương cảnh ông lý chầu chực ngoài huyện đường đã lâu nên mạn phép ông phê một câu đầy ẩn ý “Người ta thì chẳng được đâu/Thôi thì ông lý làm trâu thì làm”. Dĩ nhiên ông lý hí hửng về thịt trâu. Nhưng rồi cũng hiểu ra.

Lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn và các tỉnh miền Bắc bị gián đoạn mất khoảng 30 năm. Đó là thời kì toàn dân dốc sức cho cuộc kháng chiến chống Mỹ và chế độ bao cấp kéo dài. Đời sống thiếu thốn trăm bề khiến không cần cấm đoán cũng chẳng ai dám nghĩ đến trò chơi tốn kém này.

Lễ hội mới chỉ được phục hồi 28 năm nay và gần đây mới được phong di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia. Thế nhưng nó đã có những bước tiến hết sức qui mô về mọi mặt. Cúng bái, rước sách rườm rà. Con trâu thắng cuộc có năm mổ bán đến hàng triệu đồng một cân thịt mà không phải ai cũng mua được. Con trâu thắng ấy nếu chỉ dành cho người Đồ Sơn mỗi người cũng chưa chắc được một miếng. Nhưng sau ngày 9/8 chọi trâu, nhiều người í ới gọi nhau đến nhà uống rượu thịt trâu thắng trận mới mua ở Đồ Sơn về. Bữa tiệc ấy bao giờ cũng phải độn thêm dăm món nữa bao gồm gà, ngỗng, lợn quay, cá bỏ lò. Đĩa thịt trâu xào rau muống để giữa bàn trang trọng chỉ đủ cho mỗi người một gắp. Nó cũng chẳng ngon lành gì.

Vòng loại lễ hội chọi trâu Đồ Sơn năm nay vừa diễn ra đã có một chuyện buồn. Người ta phải lập tức cho dừng ngay lại để kiểm tra. Cũng thấy hàng loạt sơ hở về khâu tổ chức được phái đoàn của Bộ Văn hoá, Thể thao và du lịch vạch ra. Đại khái do mải mê đến công việc chính là chọn những “ông trâu” vào chung kết mà người ta quên bẵng đi yếu tố an toàn. Đã không có bất kì một chuẩn bị nào khi một con trâu nổi điên lên húc chết chính người chủ của nó. Và cũng rất may cơn thịnh nộ trâu chỉ hướng đến một người. Độc giả báo chí cả nước chia buồn với mất mát của gia đình ông chủ trâu nhưng cũng không khỏi đặt ra câu hỏi. Vậy thì ban tổ chức đã chuẩn bị gì cho an toàn của vòng chung kết chọi trâu hay chưa?

Đã là di sản thì không thể xoá bỏ. Ta chỉ còn cách giữ an toàn cho các chủ trâu và hàng nghìn khán giả vào ngày 9/8 âm lịch đã cận kề.

Đỗ Phấn

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Tiêu điểmicon04/11/2018  
Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại dai dẳng giữa Washington với Bắc Kinh, các công ty đã dời cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang các nước láng giềng xung quanh.
"Gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được"
"Gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được"
Tiêu điểmicon08/10/2018  
TBT Đỗ Mười đập tay xuống bàn than: “Trời ơi, các anh hợp tác đầu tư với nước ngoài để lấy được công nghệ về cho đất nước, thế mà gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được...'  
Liên minh Nga-Trung: Nắm tay nhau khuynh đảo thế giới
Liên minh Nga-Trung: Nắm tay nhau khuynh đảo thế giới
Tiêu điểmicon07/10/2018  
Các cuộc tập trận Nga – Trung quy mô lớn vừa qua là thông điệp: nếu tiếp tục gây sức ép với chúng tôi bằng trừng phạt, thuế quan và triển khai quân sự, chúng tôi sẽ nắm tay nhau và tiến lên phía trước.
"Nếu nêu gương suông thì không giải quyết được vấn đề gì cả"
"Nếu nêu gương suông thì không giải quyết được vấn đề gì cả"
Tiêu điểmicon05/10/2018  
Vấn đề nêu gương của cán bộ đảng viên, một lần nữa, lại được nhấn mạnh ở cấp độ rất cao và quyết liệt tại Hội nghị Trung ương VIII. 
"Phấn đấu không đạt thì bị phê bình, tội gì không bịa"
"Phấn đấu không đạt thì bị phê bình, tội gì không bịa"
Tiêu điểmicon05/10/2018  
Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động, TS Nguyễn Thị Lan Hương nói: “Quốc hội thực sự có dám đối diện với sự thật là tỷ lệ lao động qua đào tạo có mỗi 23% thôi? So với các nước là thua rất nhiều'.
Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước: Bước đột phá của hệ thống chính trị
Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước: Bước đột phá của hệ thống chính trị
Tiêu điểmicon06/10/2018  
Tổng Bí thư được bầu chọn làm Chủ tịch nước sẽ tạo điều kiện để thực hiện giám sát quyền lực tốt hơn.    
Tổng bí thư - Chủ tịch nước: "Thời điểm đã chín muồi!"
Tổng bí thư - Chủ tịch nước: "Thời điểm đã chín muồi!"
Tiêu điểmicon04/10/2018  
“Nếu chỉ nghĩ về oai quyền, lợi ích của mình, ai chả muốn bộ máy dưới quyền phình to mãi ra, ai chả thích hoành tráng”.
Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?
Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?
Tiêu điểmicon04/10/2018  
Hôm nay, ngày 4/10 Hội nghị “Tầm nhìn mới, cơ hội mới cho FDI trong kỷ nguyên mới” sẽ được tổ chức để tổng kết 30 năm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam.
'Trước khi mất, ông Đỗ Mười còn nhắc đi nhắc lại...'
'Trước khi mất, ông Đỗ Mười còn nhắc đi nhắc lại...'
Tiêu điểmicon04/10/2018  
Ông Nguyễn Đình Hương, nguyên Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, nguyên Trưởng Ban Bảo vệ Chính trị nội bộ Đảng chia sẻ những tình cảm về cố Tổng Bí thư Đỗ Mười với Tuần Việt Nam.
Chuyện nêu gương: Người trên ăn ở chính ngôi
Chuyện nêu gương: Người trên ăn ở chính ngôi
Tiêu điểmicon03/10/2018  
Khi anh ăn ở “chính ngôi”, liêm chính, đường hoàng, đĩnh đạc, “người dưới” ắt nể phục, chẳng dám “hỗn hào”, càng không thể làm loạn, “lộn nhào lên trên”.
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán”
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán”
Tiêu điểmicon03/10/2018  
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán trong việc làm theo nghị quyết của Đảng. Những gì Đảng đã quyết và giao, ông làm rất triệt để”.
Ông Đỗ Mười: ‘Ghế tôi là ghế cực nóng, anh nào muốn tôi nhường ngay’
Ông Đỗ Mười: ‘Ghế tôi là ghế cực nóng, anh nào muốn tôi nhường ngay’
Tiêu điểmicon02/10/2018  
“Anh nói là thành công à? Anh nâng lãi suất lên là đánh vào quốc doanh, làm cho nhiều xí nghiệp quốc doanh đình đốn không hoạt động được. Anh đánh vào giai cấp công nhân, làm biết bao người thất nghiệp”
Lãnh đạo nêu gương sáng: Xã tắc bình yên, dân nể phục
Lãnh đạo nêu gương sáng: Xã tắc bình yên, dân nể phục
Tiêu điểmicon02/10/2018  
Khi khẳng định cán bộ là gốc của mọi công việc, thì tấm gương của cán bộ chính là “chất keo” gắn kết bảo đảm cho “cái gốc” ấy trụ vững.
Tham nhũng kiểu “Chí Phèo”
Tham nhũng kiểu “Chí Phèo”
Tiêu điểmicon25/09/2018  
Việc khuyến khích làm giàu thay vì “xoá nghèo” sẽ liên quan đến việc thay đổi quan điểm chủ đạo về ưu tiên chính sách.
Thử bàn về tiêu chuẩn cán bộ thời công nghiệp 4.0
Thử bàn về tiêu chuẩn cán bộ thời công nghiệp 4.0
Tiêu điểmicon20/09/2018  
Trong thời đại công nghiệp 4.0, tôi nghĩ cán bộ cần có đủ 3 tiêu chuẩn: Đức, tài và bản lĩnh.
Rung lắc ngoại giao và  "tam giác chiến lược Mỹ – Hàn – Triều"
Rung lắc ngoại giao và "tam giác chiến lược Mỹ – Hàn – Triều"
Tiêu điểmicon20/09/2018  
Các xung lực ngoại giao và chiến lược đang thay đổi chóng mặt trên bán đảo Triều Tiên báo trước các thỏa thuận an ninh tiềm năng, sẽ khác nhiều so với bất kỳ sự mong đợi hay tưởng tượng nào cách đây vài năm.
“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”
“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”
Tiêu điểmicon19/09/2018  
“Em nghĩ thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”, tôi mạo muội nói thẳng những suy nghĩ của mình với riêng Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết.
Tập thể quyết định, sao bắt tôi chịu trách nhiệm?
Tập thể quyết định, sao bắt tôi chịu trách nhiệm?
Tiêu điểmicon18/09/2018  
Thực tế có quá nhiều lý do khiến việc xử lý người đứng đầu khi để ngành, cơ quan, tổ chức, đơn vị mình xảy ra tham nhũng không hề đơn giản.
Tập trận khủng, ‘đòn đánh’ của Putin nhắm vào đâu?
Tập trận khủng, ‘đòn đánh’ của Putin nhắm vào đâu?
Tiêu điểmicon14/09/2018  
Một cuộc tập trận quy mô khủng như Phương Đông 2018 là một “đòn đánh” từ nhiều góc độ đa dạng.     
Chủ tịch WEF: cách mạng 4.0 thay đổi căn bản chúng ta
Chủ tịch WEF: cách mạng 4.0 thay đổi căn bản chúng ta
Tiêu điểmicon12/09/2018  
Nhà sáng lập và Chủ tịch điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới Klaus Schwab khẳng định, cách mạng công nghiệp lần thứ tư không chỉ ảnh hưởng tới cách sống của con người mà còn định nghĩa lại chúng ta là ai.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN