Cứu người mà bị ‘bắt vạ’, ai còn dám ra tay?

 - Nếu một người vì cứu giúp người khác lại bị “bắt vạ”, chịu đủ hệ lụy thì rồi trong xã hội, ai sẽ còn dám ra tay cứu người gặp nạn?

Câu chuyện anh tài xế ở Hải Phòng do cố gắng đánh lái giúp 2 nữ sinh thoát nạn trong gang tấc mà xe tải của anh đã va vào 2 ô tô trước khi lật nhào đang tạo ra những tranh luận xung quanh vấn đề trách nhiệm bồi thường.

Trong trường hợp này, nếu yêu cầu anh tài xế phải bồi thường thiệt hại liệu có là điều bất nhẫn, và có thể gây hại cho xã hội? Điều này sẽ khiến dư luận nhìn vào và đặt câu hỏi: "vậy có đáng cứu người không khi phải chịu thiệt hại như vậy?". Những bài học mà người lớn dạy trẻ con liệu có còn giá trị? Không thiếu những gia đình đã chọn dạy con cháu mình không cứu giúp người bị tai nạn giao thông vì những câu chuyện “làm ơn mắc oán”, người cứu giúp bị gia đình nạn nhân hành hung do tưởng nhầm là kẻ gây tai nạn.

Lường trước những tình huống như vậy, Điều 601 của Bộ Luật dân sự quy định, người tài xế sẽ không phải chịu trách nhiệm bồi thường nếu thiệt hại xảy ra trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết. Tình thế cấp thiết được định nghĩa là "tình thế của người vì muốn tránh một nguy cơ đang thực tế đe dọa trực tiếp lợi ích công cộng, quyền, lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác mà không còn cách nào khác là phải có hành động gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn chặn". 

Cứu người mà bị ‘bắt vạ’, ai còn dám ra tay?
Chiếc xe tải bị lật nhào sau cú đánh lái. Ảnh: VietnamNet.

Và trong tình thế cấp thiết (trừ phi vượt quá giới hạn), người gây thiệt hại không phải chịu bồi thường. Nhưng người gây ra tình thế cấp thiết thì phải bồi thường (Điều 595).

Do hai nữ sinh đã biến mất nên chủ hai ô tô chỉ còn cách quy trách nhiệm người còn ở ngay đó là anh tài xế và chủ xe như một phản ứng bình thường. Tuy nhiên, trong trường hợp này nếu muốn bồi thường, họ phải đòi hai nữ sinh đã gây ra tình thế cấp thiết đó, chứ không phải là người tài xế kia.

Nguyên tắc này tồn tại chính là để con người trong xã hội có thể giúp đỡ lẫn nhau trong hoạn nạn mà không phải chịu những trách nhiệm vốn không do lỗi của mình. Luật pháp các nước đều nỗ lực bảo vệ những người quên mình vì người khác như vậy. Pháp luật Anh - Mỹ còn gọi những quy định này là "Người Samari nhân hậu". Đây là cụm từ xuất phát từ một câu chuyện trong Kinh Thánh về một người Samari đã chọn cứu giúp kẻ hoạn nạn bất chấp bị dè bỉu hay người khác né tránh.

Luật Người Samari nhân hậu có mục đích khuyến khích người ta ra tay cứu người bằng cách miễn trừ trách nhiệm nếu "người Samari" đó vô tình gây ra những thiệt hại khi cứu giúp. Họ lập luận rằng không có những luật như vậy, sẽ không ai ra tay cứu người và xã hội sẽ trở nên vô cảm.

Nếu người ta bỏ mặc người gặp nạn?

Có rất nhiều ví dụ về hệ lụy của việc pháp luật không bảo vệ những “người Samari nhân hậu” trên thế giới. Ở Trung Quốc, năm 2006, một thanh niên tên Peng Yu thấy một phụ nữ lớn tuổi tên Xu Shoulan bị ngã khi đang cố chuyển xe bus. Peng Yu liền đến đỡ bà dậy và đưa bà vào bệnh viện, đồng thời cho bà 200 Nhân dân tệ để hỗ trợ viện phí.

Thế nhưng, bất ngờ sau đó, bà Xu khởi kiện Peng và yêu cầu anh này thanh toán toàn bộ viện phí với lý do là anh làm bà ngã. Tuy bà Xu không đưa ra được bằng chứng nào thuyết phục, tòa án Nam Kinh vẫn chấp nhận yêu cầu của bà với lập luận “một người thông thường sẽ không cứu giúp ai nếu không cảm thấy có lỗi”.[1] Anh Peng Yu bị yêu cầu bồi thường gần 6.000 USD cho bà cụ.

Bản án của tòa án Nam Kinh ngay lập tức nhận nhiều chỉ trích, nhưng hệ lụy của thì không hề suy giảm. Liên tiếp sau đó, nhiều vụ việc tương tự đã diễn ra khi những người ra sức giúp đỡ người hoạn nạn bị chính nạn nhân, hoặc người chịu thiệt hại do việc giúp đỡ gây nên, bắt vạ đòi bồi thường.

Điều kinh khủng là nó khiến người dân nước này hình thành một tâm lý bỏ mặc, không muốn giúp đỡ kẻ khác vì sợ rước vạ vào thân. Đỉnh điểm là vào năm 2011, một đứa trẻ 2 tuổi bị xe đâm phải ở Quảng Đông trên một con đường đông đúc. Vậy mà trong suốt 7 phút đứa trẻ nằm trên đường, 18 chiếc xe chạy qua không một ai dừng lại để cứu giúp em.

Một cuộc khảo sát chỉ ra rằng có 71% người được hỏi nghĩ rằng đứa trẻ bị bỏ mặc vì người qua đường sợ sẽ trở thành một Peng Yu thứ hai. Một khảo sát khác thì cho thấy 43% người khảo sát không sẵn sàng cứu giúp người hoạn nạn, 38% thì không chắc, và chỉ 20% nói rằng họ sẽ giúp. Có thể thấy những hệ lụy rõ ràng của việc pháp luật không đứng về phía người đã ra tay cứu giúp.

Sau những gì đã diễn ra, Trung Quốc mới dần đưa vào luật những điều khoản thực sự bảo vệ những “người Samari nhân hậu” để khôi phục lòng tin của công chúng vào việc làm lương thiện.

 

Trong vụ việc ở Hải Phòng, dẫu biết rằng tìm kiếm cho ra người gây tình thế cấp thiết là rất khó, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta đành “bắt vạ” người không có lỗi cốt chỉ để mọi thứ êm xuôi. Hệ lụy của việc này có thể sẽ rất lớn. Rồi ai sẽ sẵn sàng đánh lái nữa khi họ không chắc mình được bảo vệ sau cú đánh lái đó? 

Cứu người mà bị ‘bắt vạ’, ai còn dám ra tay?
Hai xe ô tô con bị hư hỏng nặng, biến dạng do bị xe tải đâm phải. Ảnh: Báo Giao thông

Người tài xế trong vụ việc này chính là "một người Samari nhân hậu”, và anh phải được pháp luật bảo vệ, truyền thông và dư luận ủng hộ. Việc góp tiền cho anh để trả cho chủ xe ô tô sẽ vô tình gây ra những hệ lụy lớn về vốn xã hội về sau, vì anh không có lỗi để phải có trách nhiệm bồi thường.

Cũng cần nói thêm rằng lực lượng chức năng có vai trò không nhỏ trong việc đảm bảo không ai cảm thấy chịu thiệt trong trường hợp này. Ngoài việc xác định và tìm ra người gây tình huống cấp thiết để yêu cầu bồi thường, họ cũng cần đảm bảo không tạm giữ phương tiện quá lâu. Giới lái xe có kinh nghiệm cho biết thông thường, người chủ xe sẽ chấp nhận bồi thường dù không cảm thấy có lỗi, cốt chỉ để người chủ xe ô tô không truy cứu nữa và lực lượng chức năng không tạm giữ xe tải mình, để tiếp tục làm ăn, bù đắp những thiệt hại đã qua. Nếu đó là sự thật thì rất cần phải có sự can thiệp.

Sự hài hòa, êm thấm phải trên tinh thần pháp luật, bảo vệ lẽ phải, chứ không phải ứng xử cho qua chuyện để rồi những người đáng lý phải được tuyên dương lại trở nên hoài nghi về chính hành vi của mình đã rước họa cho bản thân và gia đình.

Lê Nguyễn Duy Hậu

----

[1] Melody W. Young, The Aftermath of Peng Yu: Restoring Helping Behavior in China, Pacific Rim Law & Policy Journal

Khi sự tử tế vẫn bị coi là... chuyện lạ

Khi sự tử tế vẫn bị coi là... chuyện lạ

Dường như sự tử tế ngập tràn trong thế giới ảo nhưng lại hiu hắt ngoài đời thực.  

Thắp lên sự tử tế, nhưng ai sẽ là người 'giữ lửa'?

Thắp lên sự tử tế, nhưng ai sẽ là người 'giữ lửa'?

Khi một ngọn lửa của sự tử tế được thắp lên, nó sẽ trở thành "trái tim Đan-kô" dẫn lối trong đêm thẳm hay lụi tắt dần, trách nhiệm thuộc về chúng ta. 

Vô cảm, độc ác từ thiếu dinh dưỡng tinh thần

Vô cảm, độc ác từ thiếu dinh dưỡng tinh thần

Chính tinh thần và văn hóa đã đưa con người thoát khỏi con đường của hoang thú và dựng lên những lâu đài văn hóa kỳ vĩ của nhân loại.  

Vụ Camry gây tai nạn và chuyện người Việt 'nhờn luật'

Vụ Camry gây tai nạn và chuyện người Việt 'nhờn luật'

Đáng lo ngại là hiện tượng “nhờn luật” của số đông trở nên phổ biến hơn. Trên mặt đường, chỗ nào không có CSGT là người ta sẵn sàng phạm luật.

Gây tai nạn bỏ chạy, thấy móc túi lờ đi

Gây tai nạn bỏ chạy, thấy móc túi lờ đi

Trước nỗi đau, tai họa và bất công mà người khác phải chịu đựng, nhưng ai đó không phản ứng được tức là đã bị tê liệt về tinh thần xã hội.

'Hậu' tài xế bẻ lái ngoạn mục: 2 nữ sinh ở đâu?

'Hậu' tài xế bẻ lái ngoạn mục: 2 nữ sinh ở đâu?

Sau khi đọc chia sẻ của tài xế Tiến, hàng ngàn bạn đọc bày tỏ sự cảm kích, đồng thời thắc mắc 2 nữ sinh đã tới cám ơn ân nhân hay chưa.

Tài xế bẻ lái: Đáng biểu dương nhưng theo luật vẫn phải đền bù

Tài xế bẻ lái: Đáng biểu dương nhưng theo luật vẫn phải đền bù

“Dù sao đi nữa việc tài xế xử lỷ bẻ lái để tránh được vụ tai nạn thảm khốc cũng rất đáng biểu dương"

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Việc đảng Dân chủ nắm thế đa số tại Hạ viện làm bức tranh chính trị Mỹ “cân bằng” hơn, nhưng có giúp nước Mỹ hiệu quả hơn, mạnh hơn?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Sau hai năm nhận được ủng hộ của đa số ở lưỡng viện, giờ mất Hạ viện Tổng thống Donald Trump sẽ xoay xở thế nào?
CPTPP đã ở trong tầm tay
CPTPP đã ở trong tầm tay
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Phiên thảo luận của Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) sáng 5/11 đã trở nên nhẹ nhàng rất nhiều khi bàn về những điều khoản chưa từng có tiền lệ.
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Một trong những biểu hiện tinh vi nhất của những kẻ cơ hội chính trị như “con lươn, con chạch” là thái độ “sống giả”.
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
TuanVietNamicon05/11/2018  
CPTPP sẽ mang lại cơ hội tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, có thêm việc làm, nâng cao đời sống của nhân dân, nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro gây lo lắng khôn nguôi.
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Tiêu điểmicon05/11/2018  
Ngẫm cho cùng, lời giải cho nan đề “đạo đức xuống cấp” trước hết đặt lên vai những người gánh trách nhiệm, nghĩa vụ nêu gương.
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Tiêu điểmicon04/11/2018  
Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại dai dẳng giữa Washington với Bắc Kinh, các công ty đã dời cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang các nước láng giềng xung quanh.
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Tiêu điểmicon31/10/2018  
Quản lý phải tôn trọng nguyên tắc: tất cả vì sự phát triển. Quản lý để phát triển, theo kịp sự phát triển và thúc đẩy quá trình phát triển tốt hơn, chứ không phải kìm hãm sự phát triển.
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Tiêu điểmicon30/10/2018  
Dừng phiên tòa là quyết định rất cẩn trọng của Hội đồng xét xử trong bối cảnh đây là vụ kiện đầu tiên trên thế giới một công ty taxi truyền thống đối với một công ty công nghệ với lý do bị sụt giảm doanh thu.
Trung Quốc lại gặp ác mộng
Trung Quốc lại gặp ác mộng
Tiêu điểmicon01/11/2018  
Trong khi cuộc chiến thương mại ngày càng leo thang với Mỹ, Trung Quốc lại gặp “ác mộng” mới khi Tổng thống Trump nói sẽ “khai tử” Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF).
Đổi 100 USD bị phạt 90 triệu: Vì sao gây sốc?
Đổi 100 USD bị phạt 90 triệu: Vì sao gây sốc?
Tiêu điểmicon26/10/2018  
Để một quy định pháp luật đi vào cuộc sống và phát huy được tác dụng giúp xã hội tốt lên thì phải đến từ cả hai khía cạnh: tính hợp lý, công bằng của quy định và cách thực thi.    
Nếu có lỡ nhịp đó là do cách tư duy, hành xử
Nếu có lỡ nhịp đó là do cách tư duy, hành xử
Tiêu điểmicon25/10/2018  
“… Lần này mà bỏ lỡ cách mạng 4.0 là do chính chúng ta, do tư duy và hành xử của chúng ta chứ không thể đổ lỗi cho bất kỳ lý do nào khác được”.
Cảnh báo của Tổng bí thư–Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng
Cảnh báo của Tổng bí thư–Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng
Tiêu điểmicon25/10/2018  
Hơn 6 năm trước, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có bài phát biểu sâu sắc đề cập đến những vấn đề liên quan đến sự sống còn của Đảng.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Bây giờ hoặc không bao giờ”
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Bây giờ hoặc không bao giờ”
Mediaicon24/10/2018  
Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư – Nguyễn Chí Dũng trăn trở: Chúng ta đã tăng trưởng tốt nhưng tăng trưởng vẫn dưới tiềm năng. Nhiều thế hệ người Việt Nam chưa giàu đã già.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Giữ ổn định mới giữ được niềm tin”
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Giữ ổn định mới giữ được niềm tin”
Mediaicon23/10/2018  
'Tư duy chính sách lớn là luôn giữ ổn định kinh tế vĩ mô. Ổn định vĩ mô là động lực tăng trưởng, tăng trưởng là động lực để duy trì ổn định'.
Sau sự cố đáng tiếc, Việt Nam sắp có 'cú hích' mới?
Sau sự cố đáng tiếc, Việt Nam sắp có 'cú hích' mới?
Tiêu điểmicon22/10/2018  
Những áp lực từ EVFTA đưa ra đối với chính phủ và các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh ở nước ta là khá rõ ràng. Nhưng đó là những cam kết và sức ép tốt.  
Chúng ta sẽ có những bước tiến xa hơn
Chúng ta sẽ có những bước tiến xa hơn
Tiêu điểmicon20/10/2018  
Hai hiệp định thương mại thế hệ mới EVFTA và CPTPP đang ở rất gần sau hàng loạt các động thái tích cực của tất cả các bên.     
Dự án nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm bị phản đối- Vì sao?
Dự án nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm bị phản đối- Vì sao?
Tiêu điểmicon18/10/2018  
HĐND TP HCM thử làm khoảng 2.000 phiếu khảo sát hỏi nhiều tầng lớp nhân dân thành phố xem họ ủng hộ hay phản đối dự án này để biết việc xây dựng nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm có “cấp bách và dân cần“ hay không.
Phó Thủ tướng: “Đây là thành tựu rất lớn phải nhấn mạnh trong báo cáo của QH”
Phó Thủ tướng: “Đây là thành tựu rất lớn phải nhấn mạnh trong báo cáo của QH”
Tiêu điểmicon17/10/2018  
Trong vô số tin tức và dữ liệu kinh tế - xã hội để chuẩn bị cho kỳ họp Quốc hội khai mạc vào tuần tới, có một chi tiết về ngân sách nhà nước rất đáng chú ý.
Không còn phải “vỡ òa” sung sướng với các chỉ tiêu kinh tế
Không còn phải “vỡ òa” sung sướng với các chỉ tiêu kinh tế
Tiêu điểmicon15/10/2018  
Các chỉ tiêu kinh tế đã về đích ngoạn mục sớm thay vì cuối năm giúp các nhà điều hành kinh tế không còn phải “hồi hộp” hay “vỡ òa” như năm trước.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN