Cứu người mà bị ‘bắt vạ’, ai còn dám ra tay?

 - Nếu một người vì cứu giúp người khác lại bị “bắt vạ”, chịu đủ hệ lụy thì rồi trong xã hội, ai sẽ còn dám ra tay cứu người gặp nạn?

Câu chuyện anh tài xế ở Hải Phòng do cố gắng đánh lái giúp 2 nữ sinh thoát nạn trong gang tấc mà xe tải của anh đã va vào 2 ô tô trước khi lật nhào đang tạo ra những tranh luận xung quanh vấn đề trách nhiệm bồi thường.

Trong trường hợp này, nếu yêu cầu anh tài xế phải bồi thường thiệt hại liệu có là điều bất nhẫn, và có thể gây hại cho xã hội? Điều này sẽ khiến dư luận nhìn vào và đặt câu hỏi: "vậy có đáng cứu người không khi phải chịu thiệt hại như vậy?". Những bài học mà người lớn dạy trẻ con liệu có còn giá trị? Không thiếu những gia đình đã chọn dạy con cháu mình không cứu giúp người bị tai nạn giao thông vì những câu chuyện “làm ơn mắc oán”, người cứu giúp bị gia đình nạn nhân hành hung do tưởng nhầm là kẻ gây tai nạn.

Lường trước những tình huống như vậy, Điều 601 của Bộ Luật dân sự quy định, người tài xế sẽ không phải chịu trách nhiệm bồi thường nếu thiệt hại xảy ra trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết. Tình thế cấp thiết được định nghĩa là "tình thế của người vì muốn tránh một nguy cơ đang thực tế đe dọa trực tiếp lợi ích công cộng, quyền, lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác mà không còn cách nào khác là phải có hành động gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn chặn". 

Cứu người mà bị ‘bắt vạ’, ai còn dám ra tay?
Chiếc xe tải bị lật nhào sau cú đánh lái. Ảnh: VietnamNet.

Và trong tình thế cấp thiết (trừ phi vượt quá giới hạn), người gây thiệt hại không phải chịu bồi thường. Nhưng người gây ra tình thế cấp thiết thì phải bồi thường (Điều 595).

Do hai nữ sinh đã biến mất nên chủ hai ô tô chỉ còn cách quy trách nhiệm người còn ở ngay đó là anh tài xế và chủ xe như một phản ứng bình thường. Tuy nhiên, trong trường hợp này nếu muốn bồi thường, họ phải đòi hai nữ sinh đã gây ra tình thế cấp thiết đó, chứ không phải là người tài xế kia.

Nguyên tắc này tồn tại chính là để con người trong xã hội có thể giúp đỡ lẫn nhau trong hoạn nạn mà không phải chịu những trách nhiệm vốn không do lỗi của mình. Luật pháp các nước đều nỗ lực bảo vệ những người quên mình vì người khác như vậy. Pháp luật Anh - Mỹ còn gọi những quy định này là "Người Samari nhân hậu". Đây là cụm từ xuất phát từ một câu chuyện trong Kinh Thánh về một người Samari đã chọn cứu giúp kẻ hoạn nạn bất chấp bị dè bỉu hay người khác né tránh.

Luật Người Samari nhân hậu có mục đích khuyến khích người ta ra tay cứu người bằng cách miễn trừ trách nhiệm nếu "người Samari" đó vô tình gây ra những thiệt hại khi cứu giúp. Họ lập luận rằng không có những luật như vậy, sẽ không ai ra tay cứu người và xã hội sẽ trở nên vô cảm.

Nếu người ta bỏ mặc người gặp nạn?

Có rất nhiều ví dụ về hệ lụy của việc pháp luật không bảo vệ những “người Samari nhân hậu” trên thế giới. Ở Trung Quốc, năm 2006, một thanh niên tên Peng Yu thấy một phụ nữ lớn tuổi tên Xu Shoulan bị ngã khi đang cố chuyển xe bus. Peng Yu liền đến đỡ bà dậy và đưa bà vào bệnh viện, đồng thời cho bà 200 Nhân dân tệ để hỗ trợ viện phí.

Thế nhưng, bất ngờ sau đó, bà Xu khởi kiện Peng và yêu cầu anh này thanh toán toàn bộ viện phí với lý do là anh làm bà ngã. Tuy bà Xu không đưa ra được bằng chứng nào thuyết phục, tòa án Nam Kinh vẫn chấp nhận yêu cầu của bà với lập luận “một người thông thường sẽ không cứu giúp ai nếu không cảm thấy có lỗi”.[1] Anh Peng Yu bị yêu cầu bồi thường gần 6.000 USD cho bà cụ.

Bản án của tòa án Nam Kinh ngay lập tức nhận nhiều chỉ trích, nhưng hệ lụy của thì không hề suy giảm. Liên tiếp sau đó, nhiều vụ việc tương tự đã diễn ra khi những người ra sức giúp đỡ người hoạn nạn bị chính nạn nhân, hoặc người chịu thiệt hại do việc giúp đỡ gây nên, bắt vạ đòi bồi thường.

Điều kinh khủng là nó khiến người dân nước này hình thành một tâm lý bỏ mặc, không muốn giúp đỡ kẻ khác vì sợ rước vạ vào thân. Đỉnh điểm là vào năm 2011, một đứa trẻ 2 tuổi bị xe đâm phải ở Quảng Đông trên một con đường đông đúc. Vậy mà trong suốt 7 phút đứa trẻ nằm trên đường, 18 chiếc xe chạy qua không một ai dừng lại để cứu giúp em.

Một cuộc khảo sát chỉ ra rằng có 71% người được hỏi nghĩ rằng đứa trẻ bị bỏ mặc vì người qua đường sợ sẽ trở thành một Peng Yu thứ hai. Một khảo sát khác thì cho thấy 43% người khảo sát không sẵn sàng cứu giúp người hoạn nạn, 38% thì không chắc, và chỉ 20% nói rằng họ sẽ giúp. Có thể thấy những hệ lụy rõ ràng của việc pháp luật không đứng về phía người đã ra tay cứu giúp.

Sau những gì đã diễn ra, Trung Quốc mới dần đưa vào luật những điều khoản thực sự bảo vệ những “người Samari nhân hậu” để khôi phục lòng tin của công chúng vào việc làm lương thiện.

 

Trong vụ việc ở Hải Phòng, dẫu biết rằng tìm kiếm cho ra người gây tình thế cấp thiết là rất khó, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta đành “bắt vạ” người không có lỗi cốt chỉ để mọi thứ êm xuôi. Hệ lụy của việc này có thể sẽ rất lớn. Rồi ai sẽ sẵn sàng đánh lái nữa khi họ không chắc mình được bảo vệ sau cú đánh lái đó? 

Cứu người mà bị ‘bắt vạ’, ai còn dám ra tay?
Hai xe ô tô con bị hư hỏng nặng, biến dạng do bị xe tải đâm phải. Ảnh: Báo Giao thông

Người tài xế trong vụ việc này chính là "một người Samari nhân hậu”, và anh phải được pháp luật bảo vệ, truyền thông và dư luận ủng hộ. Việc góp tiền cho anh để trả cho chủ xe ô tô sẽ vô tình gây ra những hệ lụy lớn về vốn xã hội về sau, vì anh không có lỗi để phải có trách nhiệm bồi thường.

Cũng cần nói thêm rằng lực lượng chức năng có vai trò không nhỏ trong việc đảm bảo không ai cảm thấy chịu thiệt trong trường hợp này. Ngoài việc xác định và tìm ra người gây tình huống cấp thiết để yêu cầu bồi thường, họ cũng cần đảm bảo không tạm giữ phương tiện quá lâu. Giới lái xe có kinh nghiệm cho biết thông thường, người chủ xe sẽ chấp nhận bồi thường dù không cảm thấy có lỗi, cốt chỉ để người chủ xe ô tô không truy cứu nữa và lực lượng chức năng không tạm giữ xe tải mình, để tiếp tục làm ăn, bù đắp những thiệt hại đã qua. Nếu đó là sự thật thì rất cần phải có sự can thiệp.

Sự hài hòa, êm thấm phải trên tinh thần pháp luật, bảo vệ lẽ phải, chứ không phải ứng xử cho qua chuyện để rồi những người đáng lý phải được tuyên dương lại trở nên hoài nghi về chính hành vi của mình đã rước họa cho bản thân và gia đình.

Lê Nguyễn Duy Hậu

----

[1] Melody W. Young, The Aftermath of Peng Yu: Restoring Helping Behavior in China, Pacific Rim Law & Policy Journal

Khi sự tử tế vẫn bị coi là... chuyện lạ

Khi sự tử tế vẫn bị coi là... chuyện lạ

Dường như sự tử tế ngập tràn trong thế giới ảo nhưng lại hiu hắt ngoài đời thực.  

Thắp lên sự tử tế, nhưng ai sẽ là người 'giữ lửa'?

Thắp lên sự tử tế, nhưng ai sẽ là người 'giữ lửa'?

Khi một ngọn lửa của sự tử tế được thắp lên, nó sẽ trở thành "trái tim Đan-kô" dẫn lối trong đêm thẳm hay lụi tắt dần, trách nhiệm thuộc về chúng ta. 

Vô cảm, độc ác từ thiếu dinh dưỡng tinh thần

Vô cảm, độc ác từ thiếu dinh dưỡng tinh thần

Chính tinh thần và văn hóa đã đưa con người thoát khỏi con đường của hoang thú và dựng lên những lâu đài văn hóa kỳ vĩ của nhân loại.  

Vụ Camry gây tai nạn và chuyện người Việt 'nhờn luật'

Vụ Camry gây tai nạn và chuyện người Việt 'nhờn luật'

Đáng lo ngại là hiện tượng “nhờn luật” của số đông trở nên phổ biến hơn. Trên mặt đường, chỗ nào không có CSGT là người ta sẵn sàng phạm luật.

Gây tai nạn bỏ chạy, thấy móc túi lờ đi

Gây tai nạn bỏ chạy, thấy móc túi lờ đi

Trước nỗi đau, tai họa và bất công mà người khác phải chịu đựng, nhưng ai đó không phản ứng được tức là đã bị tê liệt về tinh thần xã hội.

'Hậu' tài xế bẻ lái ngoạn mục: 2 nữ sinh ở đâu?

'Hậu' tài xế bẻ lái ngoạn mục: 2 nữ sinh ở đâu?

Sau khi đọc chia sẻ của tài xế Tiến, hàng ngàn bạn đọc bày tỏ sự cảm kích, đồng thời thắc mắc 2 nữ sinh đã tới cám ơn ân nhân hay chưa.

Tài xế bẻ lái: Đáng biểu dương nhưng theo luật vẫn phải đền bù

Tài xế bẻ lái: Đáng biểu dương nhưng theo luật vẫn phải đền bù

“Dù sao đi nữa việc tài xế xử lỷ bẻ lái để tránh được vụ tai nạn thảm khốc cũng rất đáng biểu dương"

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Tiêu điểmicon04/11/2018  
Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại dai dẳng giữa Washington với Bắc Kinh, các công ty đã dời cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang các nước láng giềng xung quanh.
Năm cuộc 'đại chiến’ chưa từng thấy của ông Donald Trump
Năm cuộc 'đại chiến’ chưa từng thấy của ông Donald Trump
Tiêu điểmicon09/10/2018  
Trong lịch sử thế giới cận đại gần 500 năm qua, thế giới chưa từng chứng kiến một nhân vật lãnh đạo nào của một quốc gia hùng mạnh nhất thế giới như Donald Trump.
"Gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được"
"Gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được"
Tiêu điểmicon08/10/2018  
TBT Đỗ Mười đập tay xuống bàn than: “Trời ơi, các anh hợp tác đầu tư với nước ngoài để lấy được công nghệ về cho đất nước, thế mà gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được...'  
Liên minh Nga-Trung: Nắm tay nhau khuynh đảo thế giới
Liên minh Nga-Trung: Nắm tay nhau khuynh đảo thế giới
Tiêu điểmicon07/10/2018  
Các cuộc tập trận Nga – Trung quy mô lớn vừa qua là thông điệp: nếu tiếp tục gây sức ép với chúng tôi bằng trừng phạt, thuế quan và triển khai quân sự, chúng tôi sẽ nắm tay nhau và tiến lên phía trước.
"Nếu nêu gương suông thì không giải quyết được vấn đề gì cả"
"Nếu nêu gương suông thì không giải quyết được vấn đề gì cả"
Tiêu điểmicon05/10/2018  
Vấn đề nêu gương của cán bộ đảng viên, một lần nữa, lại được nhấn mạnh ở cấp độ rất cao và quyết liệt tại Hội nghị Trung ương VIII. 
"Phấn đấu không đạt thì bị phê bình, tội gì không bịa"
"Phấn đấu không đạt thì bị phê bình, tội gì không bịa"
Tiêu điểmicon05/10/2018  
Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động, TS Nguyễn Thị Lan Hương nói: “Quốc hội thực sự có dám đối diện với sự thật là tỷ lệ lao động qua đào tạo có mỗi 23% thôi? So với các nước là thua rất nhiều'.
Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước: Bước đột phá của hệ thống chính trị
Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước: Bước đột phá của hệ thống chính trị
Tiêu điểmicon06/10/2018  
Tổng Bí thư được bầu chọn làm Chủ tịch nước sẽ tạo điều kiện để thực hiện giám sát quyền lực tốt hơn.    
Tổng bí thư - Chủ tịch nước: "Thời điểm đã chín muồi!"
Tổng bí thư - Chủ tịch nước: "Thời điểm đã chín muồi!"
Tiêu điểmicon04/10/2018  
“Nếu chỉ nghĩ về oai quyền, lợi ích của mình, ai chả muốn bộ máy dưới quyền phình to mãi ra, ai chả thích hoành tráng”.
Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?
Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?
Tiêu điểmicon04/10/2018  
Hôm nay, ngày 4/10 Hội nghị “Tầm nhìn mới, cơ hội mới cho FDI trong kỷ nguyên mới” sẽ được tổ chức để tổng kết 30 năm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam.
'Trước khi mất, ông Đỗ Mười còn nhắc đi nhắc lại...'
'Trước khi mất, ông Đỗ Mười còn nhắc đi nhắc lại...'
Tiêu điểmicon04/10/2018  
Ông Nguyễn Đình Hương, nguyên Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, nguyên Trưởng Ban Bảo vệ Chính trị nội bộ Đảng chia sẻ những tình cảm về cố Tổng Bí thư Đỗ Mười với Tuần Việt Nam.
Chuyện nêu gương: Người trên ăn ở chính ngôi
Chuyện nêu gương: Người trên ăn ở chính ngôi
Tiêu điểmicon03/10/2018  
Khi anh ăn ở “chính ngôi”, liêm chính, đường hoàng, đĩnh đạc, “người dưới” ắt nể phục, chẳng dám “hỗn hào”, càng không thể làm loạn, “lộn nhào lên trên”.
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán”
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán”
Tiêu điểmicon03/10/2018  
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán trong việc làm theo nghị quyết của Đảng. Những gì Đảng đã quyết và giao, ông làm rất triệt để”.
Ông Đỗ Mười: ‘Ghế tôi là ghế cực nóng, anh nào muốn tôi nhường ngay’
Ông Đỗ Mười: ‘Ghế tôi là ghế cực nóng, anh nào muốn tôi nhường ngay’
Tiêu điểmicon02/10/2018  
“Anh nói là thành công à? Anh nâng lãi suất lên là đánh vào quốc doanh, làm cho nhiều xí nghiệp quốc doanh đình đốn không hoạt động được. Anh đánh vào giai cấp công nhân, làm biết bao người thất nghiệp”
Lãnh đạo nêu gương sáng: Xã tắc bình yên, dân nể phục
Lãnh đạo nêu gương sáng: Xã tắc bình yên, dân nể phục
Tiêu điểmicon02/10/2018  
Khi khẳng định cán bộ là gốc của mọi công việc, thì tấm gương của cán bộ chính là “chất keo” gắn kết bảo đảm cho “cái gốc” ấy trụ vững.
Tham nhũng kiểu “Chí Phèo”
Tham nhũng kiểu “Chí Phèo”
Tiêu điểmicon25/09/2018  
Việc khuyến khích làm giàu thay vì “xoá nghèo” sẽ liên quan đến việc thay đổi quan điểm chủ đạo về ưu tiên chính sách.
Thử bàn về tiêu chuẩn cán bộ thời công nghiệp 4.0
Thử bàn về tiêu chuẩn cán bộ thời công nghiệp 4.0
Tiêu điểmicon20/09/2018  
Trong thời đại công nghiệp 4.0, tôi nghĩ cán bộ cần có đủ 3 tiêu chuẩn: Đức, tài và bản lĩnh.
Rung lắc ngoại giao và  "tam giác chiến lược Mỹ – Hàn – Triều"
Rung lắc ngoại giao và "tam giác chiến lược Mỹ – Hàn – Triều"
Tiêu điểmicon20/09/2018  
Các xung lực ngoại giao và chiến lược đang thay đổi chóng mặt trên bán đảo Triều Tiên báo trước các thỏa thuận an ninh tiềm năng, sẽ khác nhiều so với bất kỳ sự mong đợi hay tưởng tượng nào cách đây vài năm.
“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”
“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”
Tiêu điểmicon19/09/2018  
“Em nghĩ thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”, tôi mạo muội nói thẳng những suy nghĩ của mình với riêng Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết.
Tập thể quyết định, sao bắt tôi chịu trách nhiệm?
Tập thể quyết định, sao bắt tôi chịu trách nhiệm?
Tiêu điểmicon18/09/2018  
Thực tế có quá nhiều lý do khiến việc xử lý người đứng đầu khi để ngành, cơ quan, tổ chức, đơn vị mình xảy ra tham nhũng không hề đơn giản.
Tập trận khủng, ‘đòn đánh’ của Putin nhắm vào đâu?
Tập trận khủng, ‘đòn đánh’ của Putin nhắm vào đâu?
Tiêu điểmicon14/09/2018  
Một cuộc tập trận quy mô khủng như Phương Đông 2018 là một “đòn đánh” từ nhiều góc độ đa dạng.     
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN