“Thò mặt là đuổi” và tâm lý cục bộ địa phương

 - Chỉ biết giữ nồi cơm của mình, dù có lợi trong ngắn hạn, chính là tự xoá đi cả bếp ăn của địa phương trong dài hạn.

Tôi quê ở Nghệ An, và cũng giống như nhiều người xứ Nghệ tha phương khác, tôi hay được gọi là dân "cá gỗ". Nhưng tôi cảm thấy bớt tự ái hơn một chút nếu nghĩ về những người hàng xóm phía bắc vốn bị kì thị thậm tệ hơn: Thanh Hóa “ăn rau má, phá đường tàu”, hay cả về phía nam với “Quảng Bình khoai khoai toàn khoai”. Những kiểu kì thị địa phương như vậy không phải là hiếm ở nước ta, là chỉ dấu cho thấy tư duy cục bộ ăn sâu bám rễ trong tiềm thức mỗi người.

Nhưng đô thị hóa xóa nhòa rất nhanh ranh giới vùng miền. Ở những đô thị lớn như Hà Nội và Sài Gòn, phần đông là dân nhập cư, xuất thân từ nhiều tỉnh thành trên cả nước. Hội nhập quốc tế cũng dẫn đến hội nhập vùng miền, khi kinh tế địa phương phụ thuộc lẫn nhau, xóa bỏ rào cản tư tưởng ngăn sông cấm chợ từ thời bao cấp. Việc “anh quê ở đâu” không còn là mối quan tâm lớn trong những cuộc chuyện trò hay phỏng vấn xin việc.

Nhưng đó là câu chuyện của người dân. Với nhiều lãnh đạo địa phương, dường như thời gian vẫn dừng lại ở năm 1986. Vừa qua, công chúng được một phen cười ra nước mắt khi các chủ tàu ở Hải Phòng phàn nàn rằng bên phía Quảng Ninh không cho phép họ đưa khách tham quan vịnh Hạ Long, nếu như không vào đăng ký xuất bến ở Quảng Ninh. Ngược lại, tàu từ Quảng Ninh cũng không được phép đưa khách sang đảo Cát Bà, vốn là địa bàn thuộc Hải Phòng. Việc này không khác nào yêu cầu tàu thuyền phải được “cấp visa” khi đi qua hai tỉnh láng giềng của miền Đông Bắc.

Đó hẳn nhiên là một quy định phi lý, dù bào chữa như thế nào chăng nữa. Ở một quốc gia toàn vẹn lãnh thổ, người dân có quyền đi lại tới bất kì nơi nào họ muốn mà không bị phân biệt đối xử. Những rào cản kỹ thuật, nếu có, phải được áp dụng chung cho tất cả pháp nhân ở nước đó, bất kể nguồn gốc xuất xứ. Một con tàu được đăng kiểm hợp pháp, có đủ tiêu chuẩn hoạt động trên vịnh Hạ Long, tại sao buộc họ phải đăng ký lại và thậm chí có trụ sở ở Quảng Ninh?

Quy định kiểu một mình một chợ này, tuy thế, không chỉ là đặc sản của miền đất mỏ. Hải Phòng, không chịu thua kém, năm ngoái từng gây xôn xao khi yêu cầu các doanh nghiệp có hàng xuất nhập khẩu qua hệ thống cảng ở đây phải nộp một khoản phí gọi là “phí hạ tầng”. Ở nhiều tỉnh thành khác, hiện tượng này cũng rất phổ biến. Tính trong năm 2017, văn bản trái pháp luật về nội dung, thẩm quyền của các bộ, ngành, địa phương tăng 20,5% so với năm 2016. Tính cục bộ, lợi ích nhóm của địa phương được cho là một trong những nguyên nhân chính cho thực trạng này.

Câu chuyện ở vịnh Hạ Long, vì thế, không đơn giản là những quy định phi lý. Đó là bài toán lớn hơn về việc hợp tác, liên kết vùng của các địa phương, thay vì tâm lý “ăn cây nào rào cây ấy”, khư khư giữ lấy nồi cơm của mình mà gây thiệt hại đến sự phát triển chung của đất nước.

Trước và trong thời kì bao cấp, cục bộ địa phương chủ yếu là hiện tượng của cá nhân. Đến giai đoạn kinh tế thị trường, cục bộ là câu chuyện về quản lý nhà nước.

Kinh tế thị trường một mặt thúc đẩy tự do kinh tế, nhưng mặt khác khiến các địa phương cạnh tranh khốc liệt với nhau để tăng nguồn thu. Hàng năm, các tỉnh ganh đua với nhau ở bảng xếp hạng Năng lực Cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), liên tục đưa ra những chính sách ưu đãi “kịch trần” để thu hút FDI và doanh nghiệp trong nước. Nhìn chung đây là một hiện tượng tốt: nhờ cạnh tranh, môi trường kinh doanh của cả nước được cải thiện đáng kể trong vài năm qua. Thậm chí trong bảng xếp hạng Doing Business của Ngân hàng Thế giới năm 2018, Việt Nam còn vượt lên trên nước láng giềng Trung Quốc đến 10 bậc (68 so với 78).

Tuy nhiên, cũng giống như các cuộc đua xuống đáy khi các doanh nghiệp Việt dìm nhau về giá để lấy thị phần xuất khẩu, cạnh tranh khiến nhiều tỉnh thành cố gắng đạt chỉ tiêu bằng mọi giá, bất chấp thiệt hại cho các địa phương khác. Không phải ngẫu nhiên mà các nhà tư vấn nước ngoài thường nhắc nhở doanh nghiệp khi bước vào Việt Nam rằng, ở quốc gia này có 63 thay vì chỉ một điểm đến duy nhất. Quy định của Quảng Ninh, như một số hãng tàu ở Hải Phòng “tố”, cũng chỉ xoay quanh mục tiêu mỗi năm phải thu về 600 tỷ đồng từ vé tham quan vịnh Hạ Long.

 

Đến đây, trách nhiệm quản lý thuộc về chính quyền trung ương. Việc thống nhất các quy định và cụ thể hoá quyền và nghĩa vụ của địa phương là yêu cầu thiết yếu. Tuy Luật Tổ chức chính quyền địa phương có hiệu lực từ năm 2016, cho đến nay vẫn chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể nào. Thêm vào đó, bộ luật này cũng cần phải chờ hợp nhất một số điều từ Luật Quy hoạch, vốn có hiệu lực từ năm 2019.

Hơn nữa, khung khổ pháp lý cũng cần phải đi kèm với hoạt động giám sát và chế tài đủ mạnh. Xu hướng gia tăng các văn bản trái luật được ban hành là rất đáng lo ngại, đặc biệt trong bối cảnh chính phủ đang nỗ lực kiến tạo môi trường kinh doanh lành mạnh hơn. Sẽ khó có thể yêu cầu các cơ quan trung ương nắm hết thông tin, nội dung chỉ đạo từ địa phương, bởi thế, việc khuyến khích người dân và doanh nghiệp cùng tham gia giám sát là rất cần thiết.

Quan trọng hơn vẫn là phải thay đổi được não trạng cục bộ của một số lãnh đạo các địa phương. Một tỉnh không phải là một đơn vị hành chính cô lập, mà cần liên kết với các địa phương khác để phát huy hết tiềm năng. Khi biết bổ trợ cho nhau, thì đất nước mới có sức mạnh thống nhất của 63 tỉnh thành, chứ không phải là những mảnh ghép rời rạc dẫm lên chân nhau. Chỉ biết giữ nồi cơm của mình, dù có lợi trong ngắn hạn, chính là tự xoá đi cả bếp ăn của địa phương trong dài hạn.

Nguyễn Khắc Giang

Chính phủ quyết liệt giải cứu ĐBSCL

Chính phủ quyết liệt giải cứu ĐBSCL

“Chính phủ kiến tạo” sau gần hai năm vận hành đã đem lại rất nhiều chuyển biến mới. Việc Thủ tướng đích thân tham gia hội nghị “Diên Hồng” về phát triển ĐBSCL khiến nhiều người mong đợi những nỗ lực này sẽ sớm giải cứu vùng châu thổ này.

Thủ tướng và chuyện tìm giải pháp bền vững phát triển ĐBSCL

Thủ tướng và chuyện tìm giải pháp bền vững phát triển ĐBSCL

Các thách thức dự báo sẽ đến nhanh hơn đối với ĐBSCL. Chính phủ đã nhận rõ điều này và việc tìm giải pháp đã được thúc đẩy nhanh chưa từng có.

Chính quyền địa phương: Phận nàng dâu có được ở riêng?

Chính quyền địa phương: Phận nàng dâu có được ở riêng?

 Trong quá khứ, để đáp ứng nhiệm vụ cách mạng cấp bách, chúng ta đã tiến hành Cải cách ruộng đất, Đổi mới không cần chờ hiến pháp và đã hình thành nên tập quán xé rào hiến pháp.

Nhóm “Hiệp sĩ đường phố” xin chính danh, 4 năm chính quyền không hồi âm

Nhóm “Hiệp sĩ đường phố” xin chính danh, 4 năm chính quyền không hồi âm

Đội trưởng nhóm Hiệp sĩ Tp HCM Lâm Hiếu Long cho biết, 4 năm qua đã nhiều lần đề nghị chính quyền thành phố đăng ký thành lập, nhưng không có hồi âm cụ thể.

Công trình hoành tráng sừng sững: Chính quyền nói không biết, ai tin?

Công trình hoành tráng sừng sững: Chính quyền nói không biết, ai tin?

Di sản thế giớ Tràng An đã bị xâm phạm, hiển nhiên các cơ quan quản lý không thể vô can.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
TuanVietNamicon05/11/2018  
CPTPP sẽ mang lại cơ hội tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, có thêm việc làm, nâng cao đời sống của nhân dân, nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro gây lo lắng khôn nguôi.
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Tiêu điểmicon05/11/2018  
Ngẫm cho cùng, lời giải cho nan đề “đạo đức xuống cấp” trước hết đặt lên vai những người gánh trách nhiệm, nghĩa vụ nêu gương.
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Tiêu điểmicon04/11/2018  
Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại dai dẳng giữa Washington với Bắc Kinh, các công ty đã dời cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang các nước láng giềng xung quanh.
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Tiêu điểmicon31/10/2018  
Quản lý phải tôn trọng nguyên tắc: tất cả vì sự phát triển. Quản lý để phát triển, theo kịp sự phát triển và thúc đẩy quá trình phát triển tốt hơn, chứ không phải kìm hãm sự phát triển.
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Tiêu điểmicon30/10/2018  
Dừng phiên tòa là quyết định rất cẩn trọng của Hội đồng xét xử trong bối cảnh đây là vụ kiện đầu tiên trên thế giới một công ty taxi truyền thống đối với một công ty công nghệ với lý do bị sụt giảm doanh thu.
Trung Quốc lại gặp ác mộng
Trung Quốc lại gặp ác mộng
Tiêu điểmicon01/11/2018  
Trong khi cuộc chiến thương mại ngày càng leo thang với Mỹ, Trung Quốc lại gặp “ác mộng” mới khi Tổng thống Trump nói sẽ “khai tử” Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF).
Đổi 100 USD bị phạt 90 triệu: Vì sao gây sốc?
Đổi 100 USD bị phạt 90 triệu: Vì sao gây sốc?
Tiêu điểmicon26/10/2018  
Để một quy định pháp luật đi vào cuộc sống và phát huy được tác dụng giúp xã hội tốt lên thì phải đến từ cả hai khía cạnh: tính hợp lý, công bằng của quy định và cách thực thi.    
Nếu có lỡ nhịp đó là do cách tư duy, hành xử
Nếu có lỡ nhịp đó là do cách tư duy, hành xử
Tiêu điểmicon25/10/2018  
“… Lần này mà bỏ lỡ cách mạng 4.0 là do chính chúng ta, do tư duy và hành xử của chúng ta chứ không thể đổ lỗi cho bất kỳ lý do nào khác được”.
Cảnh báo của Tổng bí thư–Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng
Cảnh báo của Tổng bí thư–Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng
Tiêu điểmicon25/10/2018  
Hơn 6 năm trước, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có bài phát biểu sâu sắc đề cập đến những vấn đề liên quan đến sự sống còn của Đảng.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Bây giờ hoặc không bao giờ”
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Bây giờ hoặc không bao giờ”
Mediaicon24/10/2018  
Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư – Nguyễn Chí Dũng trăn trở: Chúng ta đã tăng trưởng tốt nhưng tăng trưởng vẫn dưới tiềm năng. Nhiều thế hệ người Việt Nam chưa giàu đã già.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Giữ ổn định mới giữ được niềm tin”
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Giữ ổn định mới giữ được niềm tin”
Mediaicon23/10/2018  
'Tư duy chính sách lớn là luôn giữ ổn định kinh tế vĩ mô. Ổn định vĩ mô là động lực tăng trưởng, tăng trưởng là động lực để duy trì ổn định'.
Sau sự cố đáng tiếc, Việt Nam sắp có 'cú hích' mới?
Sau sự cố đáng tiếc, Việt Nam sắp có 'cú hích' mới?
Tiêu điểmicon22/10/2018  
Những áp lực từ EVFTA đưa ra đối với chính phủ và các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh ở nước ta là khá rõ ràng. Nhưng đó là những cam kết và sức ép tốt.  
Chúng ta sẽ có những bước tiến xa hơn
Chúng ta sẽ có những bước tiến xa hơn
Tiêu điểmicon20/10/2018  
Hai hiệp định thương mại thế hệ mới EVFTA và CPTPP đang ở rất gần sau hàng loạt các động thái tích cực của tất cả các bên.     
Dự án nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm bị phản đối- Vì sao?
Dự án nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm bị phản đối- Vì sao?
Tiêu điểmicon18/10/2018  
HĐND TP HCM thử làm khoảng 2.000 phiếu khảo sát hỏi nhiều tầng lớp nhân dân thành phố xem họ ủng hộ hay phản đối dự án này để biết việc xây dựng nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm có “cấp bách và dân cần“ hay không.
Phó Thủ tướng: “Đây là thành tựu rất lớn phải nhấn mạnh trong báo cáo của QH”
Phó Thủ tướng: “Đây là thành tựu rất lớn phải nhấn mạnh trong báo cáo của QH”
Tiêu điểmicon17/10/2018  
Trong vô số tin tức và dữ liệu kinh tế - xã hội để chuẩn bị cho kỳ họp Quốc hội khai mạc vào tuần tới, có một chi tiết về ngân sách nhà nước rất đáng chú ý.
Không còn phải “vỡ òa” sung sướng với các chỉ tiêu kinh tế
Không còn phải “vỡ òa” sung sướng với các chỉ tiêu kinh tế
Tiêu điểmicon15/10/2018  
Các chỉ tiêu kinh tế đã về đích ngoạn mục sớm thay vì cuối năm giúp các nhà điều hành kinh tế không còn phải “hồi hộp” hay “vỡ òa” như năm trước.
“Xoá bàn cờ làm lại” và luật chơi mới với 5 bước đi
“Xoá bàn cờ làm lại” và luật chơi mới với 5 bước đi
Tiêu điểmicon14/10/2018  
Hiện tại thế và lực của Mỹ, tuy mạnh nhưng không còn ở thế áp đảo, khuynh loát các quốc gia khác. Ngoài ra, các đối thủ của Mỹ cũng sẽ không ngồi yên khoanh tay chịu trận.
Không phải cứ viết lên trán chữ 'cộng sản' là được dân yêu
Không phải cứ viết lên trán chữ 'cộng sản' là được dân yêu
Tiêu điểmicon16/10/2018  
Sẽ không còn những cán bộ lãnh đạo chỉ biết ra rả rao giảng đạo đức mà hành động khác hẳn? Đó là kì vọng lớn của nhân dân.    
Nhà hát 1500 tỉ tại Thủ Thiêm: Cần nhưng không nhất thiết phải làm ngay
Nhà hát 1500 tỉ tại Thủ Thiêm: Cần nhưng không nhất thiết phải làm ngay
Tiêu điểmicon13/10/2018  
Ngàn tỉ đồng xây nhà hát là nhiều hay ít? và có cần xây một nhà hát hoành tráng như vậy?
Không xem Hà Đông là doanh nhân sẽ hủy diệt tính sáng tạo
Không xem Hà Đông là doanh nhân sẽ hủy diệt tính sáng tạo
Tiêu điểmicon13/10/2018  
Nhân ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trao đổi với Tuần Việt Nam về những vấn đề đặt ra cho doanh nghiệp Việt Nam.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN