Tôi đã chứng kiến truyền thông Nhật ứng xử trước thiên tai

Trong hoàn cảnh người dân đang gánh chịu thảm họa, việc họ ngừng phát các chương trình giải trí sẽ gây thiệt hại kinh tế tức thời, nhưng hành động đó là trách nhiệm của “người trong một nước”.

Ngày 11/3/2011, một trận động đất lớn xảy ra ở vùng Đông Bắc Nhật Bản, kéo theo sóng thần khổng lồ và sự cố nhà máy điện nguyên tử Fukushima, khiến nước Nhật gánh chịu thiệt hại lớn về người và tài sản.

Trong những ngày đó tôi đang du học tại Nhật Bản. Cho dù cách xa tâm chấn khoảng 700km và an toàn, người thân ở Việt Nam vẫn vô cùng lo lắng và muốn gọi tôi về nhà. Lúc đó tôi vừa bảo vệ xong luận văn cao học và công việc chính là dịch các bản tin trên báo, tóm tắt các bản tin trên truyền hình về thảm họa thiên tai, đưa lên mạng xã hội, blog cho bạn bè người Việt ở Nhật và gia đình ở quê nhà đọc..

Công việc giống như một phóng viên “bất đắc dĩ” đó đã giúp tôi hiểu thêm về cách thức ứng xử của truyền thông nước Nhật trước thảm họa thiên tai.

Tôi đã chứng kiến truyền thông Nhật ứng xử trước thiên tai
Những hình ảnh ám ảnh từ thảm họa lịch sử của nước Nhật. Ảnh: AP

Phản ứng tức thời

Ngay sau khi động đất xảy ra, các hãng truyền hình, phát thanh Nhật Bản đã ngay lập tức thiết lập một chương trình đặc biệt với quy mô lớn chưa từng thấy để đưa tin về thiên tai. Riêng NHK, hãng truyền hình lớn có sử dụng ngân sách công để phát sóng, đã dừng các chương trình truyền hình thường lệ để dành 60 tiếng liên tục phát tin tức về thảm họa thiên tai này kể từ khi động đất xảy ra. Tính chung trong vòng hai tuần kể từ khi xảy ra động đất, NHK đã trở thành hãng truyền hình dành nhiều giờ phát sóng nhất về thiên tai với trên 300 giờ phát sóng.

Các hãng truyền hình khác như Truyền hình Nhật Bản, Truyền hình Asahi, Truyền hình Tokyo, TBS… đều có các động thái tương tự. Họ đã cắt các chương trình thường lệ và thay vào đó là chương trình đưa tin thiệt hại, hướng dẫn cứu trợ nạn nhân. Họ đã chấp nhận thiệt hại về kinh tế khi cắt đi thời gian vốn dành cho quảng cáo để thay vào đó là nội dung liên quan đến thiên tai.

Một bảng thống kê sơ bộ trên mạng cho biết hầu hết các kênh truyền hình, phát thanh nói trên đều dành ít nhất 14 giờ đồng hồ sau khi động đất xảy ra dành cho các bản tin và chương trình liên quan đến thiên tai.

Bày tỏ sự cảm thông

Trong bối cảnh người dân ở các tỉnh Đông Bắc bị thiệt hại nặng nề vì động đất, sóng thần và cả nước lo lắng vì rò rỉ phóng xạ, các kênh truyền hình ở Nhật đã ngưng chiếu các chương trình, bộ phim giải trí một thời gian để dành thời gian phát sóng nội dung liên quan đến cứu trợ thiên tai, bản đồ các khu vực nhiễm phóng xạ. Chẳng hạn NHK đã tạm thời ngưng chiếu bộ phim truyền hình “Teppan” hay “Go” đang ăn khách để phát sóng chương trình đặc biệt chuyên đưa tin tức liên quan tới trận động đất Đông Nhật Bản. Các bộ phim này được phát sóng lại như thường lệ vào ngày 19, tức là hơn một tuần sau khi thảm họa thiên tai xảy ra.

Bộ phim “Ohisama” vốn dự định được phát sóng từ ngày 28/3 đã được dời đến ngày 4/4. Kênh truyền hình giáo dục của NHK cũng tạm ngừng cả chương trình dạy tiếng nước ngoài và chương trình về nhà trường. Tuy nhiên sau đó, để đáp ứng nhu cầu của trẻ em, NHK đã tiếp tục chương trình giáo dục vào hai khung giờ : 7-9 giờ sáng và 4-6 giờ chiều.

 

Truyền hình Asahi cũng tạm dừng các chương trình nấu ăn, giải trí như “Căn phòng của Tetsuko” và chỉ đến ngày 15 các chương trình này mới được phát sóng trở lại.

Nhìn chung, theo quan sát của tôi trong những ngày đang sống ở Nhật đó thì các kênh truyền hình dù lớn dù nhỏ đều dành ưu tiên cho thông tin liên quan đến thiên tai và hạn chế hoặc ngừng phát sóng các chương trình hài, giải trí, quảng cáo.

Tại sao các hãng truyền thông làm như vậy?

Trong số các hãng truyền hình nói trên thì chỉ có hãng NHK (Hiệp hội phát thanh truyền hình Nhật Bản) là có nhận tiền từ ngân sách phục vụ phát sóng các chương trình giáo dục, phúc lợi xã hội. Các kênh truyền hình khác thuần túy là doanh nghiệp. Tuy nhiên, họ đã chấp nhận hi sinh quyền lợi kinh tế, thậm chí vi phạm hợp đồng với đối tác để cung cấp các chương trình phục vụ công tác cứu hộ cứu nạn và bày tỏ sự cảm thông với các nạn nhân của thảm họa động đất sóng thần.

Tại sao họ lại làm như vậy? Phải chăng trong điều lệ của hiệp hội phát thanh truyền hình nước Nhật có điều khoản nào đó ràng buộc họ? Tôi chưa có điều kiện tìm hiểu điều đó, nhưng nếu có thì có lẽ hành động của họ cũng không phải chỉ đơn giản xuất phát từ điều đó.

Trong những ngày ấy, nước Nhật thực sự đứng trước khó khăn vô cùng nghiêm trọng, nhưng người Nhật vẫn kiên nhẫn xếp hàng mua xăng và trật tự tìm nơi sơ tán. Giá cả hàng hóa không hề leo thang và trật tự xã hội vẫn được kiểm soát tốt.

Trong thảm họa, thái độ và hành vi của những người có trách nhiệm, của truyền thông sẽ có ảnh hưởng lớn đến tình hình chung. Không phải ngẫu nhiên mà sau khi thảm họa xảy ra, người Nhật đã không giấu nổi sự kinh ngạc cũng như thay đổi cách nhìn về giới trẻ khi chứng kiến sự tham gia tình nguyện của thanh niên trên khắp nước Nhật vào công tác cứu hộ, cứu nạn ở vùng Đông Bắc.

Truyền thông nước Nhật ít nhiều đã có đóng góp trong việc tạo ra sợi dây gắn kết, cảm thông và chia sẻ giữa mọi người trong hoạn nạn và lan tỏa các giá trị nhân văn đó. Trong các thảm họa thiên tai lớn, thiệt hại thứ phát có khi lớn hơn thiệt hại ban đầu do thiên tai gây ra trực tiếp. Thông tin nhanh, chính xác, kịp thời là một cách phòng chống các thiệt hại thứ phát đó. Vai trò và trách nhiệm của truyền thông trong các tình huống khẩn cấp được thể hiện ở đó.

Các ông chủ truyền thông Nhật đủ thông minh để hiểu rằng truyền thông luôn được xã hội nhìn nhận như là một phương tiện bảo vệ và nêu cao chính nghĩa. Trong hoàn cảnh nước Nhật gặp khó khăn và người dân đang gánh chịu thảm họa, việc họ ngừng phát các chương trình giải trí sẽ gây thiệt hại kinh tế tức thời, nhưng hành động đó cũng là hành động nâng cao uy tín và là trách nhiệm của “người trong một nước”.

Nguyễn Quốc Vương


Ngay sau ngày xảy ra vụ chìm phà Sewol - thảm kịch hàng hải tồi tệ nhất của Hàn Quốc vào 16/4/2014 vừa qua, các đài truyền hình của Hàn Quốc đã đồng loạt cho ngừng phát sóng một số bộ phim và các chương trình giải trí.

Trong một tuần vừa qua, hầu hết các chương trình giải trí nổi bật của SBS, KBS và MBC đều bị dừng phát sóng để tưởng nhớ đến các nạn nhân của vụ chìm phà Sewol. Đây được coi là một trong những tai nạn thảm khốc nhất của Hàn Quốc, tính đến thời điểm hiện tại đã có 64 người thiệt mạng, 238 người mất tích.

Mới đây nhất, KBS tiếp tục thông báo tất cả các chương trình giải trí trong khung phát sóng 23h00 của kênh sẽ bị hủy bỏ toàn bộ từ 21/4 đến 25/4. Các chương trình cuối tuần vào ngày 26/4 và 27/4 bao gồm Immortal Songs, Entertainment Weekly, Happy Sunday và Gag Concert cũng được KBS tạm dừng phát sóng.

Trước đó, vào hai ngày 19/4 và 20/4 cuối tuần vừa qua - khoảng thời gian tập trung những chương trình đặc sắc nhất, ba đài truyền hình của Hàn Quốc cũng ngừng phát sóng các show thực tế và dành thời lượng để đưa các bản tin về vụ chìm phà Sewol.

3 Đài lớn của Hàn Quốc tiếp tục hủy chương trình sau vụ chìm phà Sewol, Vtv.vn, 21/04/2014.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Báo cáo quốc gia UPR đề cập tổng thể việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam
Báo cáo quốc gia UPR đề cập tổng thể việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam
TuanVietNamicon06/12/2018  
Ngày 3/12, Bộ Ngoại giao đã tổ chức Hội thảo công bố Báo cáo quốc gia theo Cơ chế Rà soát định kỳ phổ quát (UPR) chu kỳ III của Hội đồng Nhân quyền LHQ.
Muốn tạo niềm tin xã hội, báo chí phải tạo niềm tin cho chính mình
Muốn tạo niềm tin xã hội, báo chí phải tạo niềm tin cho chính mình
Thông tin đa chiềuicon15/11/2018  
Chỉ số hài lòng của công chúng dành cho báo chí càng cao, thì chứng tỏ bản lĩnh chính trị, phẩm chất nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội của nhà báo càng lớn.
Tứ giác kim cương do Mỹ dẫn đầu có ‘cầm cương’ được Trung Quốc?
Tứ giác kim cương do Mỹ dẫn đầu có ‘cầm cương’ được Trung Quốc?
Tiêu điểmicon14/11/2018  
Việc thúc đẩy hình thành tứ giác kim cương còn có ý nghĩa đặc biệt trong chiến lược an ninh quốc gia của Mỹ.    
Mỹ không thể đối phó Trung Quốc theo kiểu thời chiến tranh lạnh
Mỹ không thể đối phó Trung Quốc theo kiểu thời chiến tranh lạnh
Tiêu điểmicon13/11/2018  
Sự ra đời của Chiến lược Ấn - Thái thực chất là một nước cờ để kiểm soát, đối kháng một Trung Quốc trỗi dậy thiếu hòa khí?
Một vấn đề cấp bách hà cớ gì phải lẩn tránh?
Một vấn đề cấp bách hà cớ gì phải lẩn tránh?
Thông tin đa chiềuicon12/11/2018  
Việc phản ứng với những cái tên không vừa ý, như với Hiệp hội Nhà vệ sinh Việt Nam, phần nào phản ánh tâm lý phòng vệ vô thức của một số người.
“Nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”
“Nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”
Thông tin đa chiềuicon11/11/2018  
Cũng không phải vô lý khi một bài báo mới đây đã miêu tả tình trạng thiếu nhà vệ sinh như một “nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”.
Quyền chính đáng của Hiệp hội Nhà vệ sinh
Quyền chính đáng của Hiệp hội Nhà vệ sinh
Thông tin đa chiềuicon10/11/2018  
Ở Việt Nam, ước tính vẫn còn khoảng 20 triệu người chưa tiếp cận với điều kiện vệ sinh hợp chuẩn.
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Tiêu điểmicon09/11/2018  
Với thắng lợi tại Hạ viện, liệu đảng Dân chủ có cứu vãn di sản của Chính quyền Obama và thúc đẩy các ưu tiên truyền thống hay không?
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Việc đảng Dân chủ nắm thế đa số tại Hạ viện làm bức tranh chính trị Mỹ “cân bằng” hơn, nhưng có giúp nước Mỹ hiệu quả hơn, mạnh hơn?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Sau hai năm nhận được ủng hộ của đa số ở lưỡng viện, giờ mất Hạ viện Tổng thống Donald Trump sẽ xoay xở thế nào?
Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông
Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông
Tiêu điểmicon12/11/2018  
Cho phép người lao động được thành lập tổ chức công đoàn, song song với tổ chức công đoàn đã có hiện nay  là một điều rất mới mẻ.
Nhiều gia đình văn hóa thế, sao lại nói ‘xuống cấp’?
Nhiều gia đình văn hóa thế, sao lại nói ‘xuống cấp’?
Blogicon07/11/2018  
Có vẻ như con số đẹp đẽ trên lại phản ánh không đồng nhất với những cảm nhận về đạo đức, văn hóa xã hội hiện nay.    
CPTPP đã ở trong tầm tay
CPTPP đã ở trong tầm tay
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Phiên thảo luận của Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) sáng 5/11 đã trở nên nhẹ nhàng rất nhiều khi bàn về những điều khoản chưa từng có tiền lệ.
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Một trong những biểu hiện tinh vi nhất của những kẻ cơ hội chính trị như “con lươn, con chạch” là thái độ “sống giả”.
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
TuanVietNamicon05/11/2018  
CPTPP sẽ mang lại cơ hội tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, có thêm việc làm, nâng cao đời sống của nhân dân, nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro gây lo lắng khôn nguôi.
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Tiêu điểmicon05/11/2018  
Ngẫm cho cùng, lời giải cho nan đề “đạo đức xuống cấp” trước hết đặt lên vai những người gánh trách nhiệm, nghĩa vụ nêu gương.
Có thành cường quốc, đạo đức vẫn xuống cấp nếu…
Có thành cường quốc, đạo đức vẫn xuống cấp nếu…
Blogicon03/11/2018  
Khi lời nói, sách vở, và thực tế cuộc sống khớp nhau hài hòa như thế thì người dân có lòng tin, coi trọng sách vở, và ý thức giữ gìn văn minh kỷ luật xã hội sinh ra một cách tự nhiên thành nền tảng đạo đức.    
Vinasun kiện Grab: Bước phát triển của nền kinh tế thị trường
Vinasun kiện Grab: Bước phát triển của nền kinh tế thị trường
Thông tin đa chiềuicon03/11/2018  
Với các diễn biến cho đến thời điểm này có thể nói vụ kiện Vinasun và Grab là một vụ kiện thú vị. Nó thể hiện một bước phát triển của nền kinh tế thị trường.    
Thưa đại biểu, có thật ‘văn hóa xuống cấp’?
Thưa đại biểu, có thật ‘văn hóa xuống cấp’?
Thông tin đa chiềuicon02/11/2018  
Trong 30 năm Đổi mới, văn hóa Việt Nam thực ra có rất nhiều thành tựu đáng khen, mà có lẽ những người làm trong ngành văn hóa có thể thay tôi liệt kê.    
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Tiêu điểmicon31/10/2018  
Quản lý phải tôn trọng nguyên tắc: tất cả vì sự phát triển. Quản lý để phát triển, theo kịp sự phát triển và thúc đẩy quá trình phát triển tốt hơn, chứ không phải kìm hãm sự phát triển.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN