Ngày đó ở Tiệp Khắc có một bài hát rất nổi tiếng là "Babettasla do sveta" (Babetta bước vào thế giới), trong đó Babetta là tên cô gái được nhắc đến ở nội dung bài hát.

Hình ảnh chiếc xe Babetta đã trở nên quen thuộc ở Việt Nam những năm 80, nhưng chẳng mấy ai biết rằng, Babetta lại là tên của một cô gái.

Babetta là dòng xe moped (xe máy có bàn đạp) của nhà máy JAWA (Tiệp Khắc cũ). JAWA xuất phát từ sự hợp nhất của JAWA và một nhà máy sản xuất đạn thành lập năm 1928 có tên Ceske Municne a Korodelne Zavody Brno, sau chiến tranh thế giới thứ II, năm 1948 đổi tên thành Povazska Strojarne (PS).

Babetta ban đầu ra đời để phục vụ nhu cầu xuất khẩu sang các nước cùng khối như Hungaria, Bulgaria, Romania, Đông Đức vẫn dưới thương hiệu Manet. Hai phiên bản gồm loại moped bánh 23 inch và loại 16 inch ra đời. Năm 1970, nhà máy sản xuất 100 chiếc chỉ để chạy thử và phục vụ cho các hoạt động marketing. Đến năm 1971, xe mới chính thức tung ra thị trường. Vào thời điểm này xe chưa có giảm xóc sau, nhưng đã xuất hiện hệ thống đánh lửa, yếu tố chỉ tìm thấy trên ôtô.

{keywords}

"Tiền thân" của Babetta

Nhưng cái tên Manet không được nhà máy sử dụng nữa và muốn thay thế bởi một cái tên khác. Quá trình tìm kiếm một cái tên thương mại thực sự không hề dễ dàng nhưng cũng khá thú vị. Cái tên và nội dung bài hát có vẻ khá phù hợp trong hoàn cảnh JAWA đang muốn giới thiệu sản phẩm mới tới thị trường thế giới, Babetta được lựa chọn và trường tồn cùng thời gian.

{keywords}

{keywords}

{keywords}

Hình ảnh những chiếc xe babetta bên các thiếu nữ Đông Âu ngày trước

Những ngày đầu mới xuất hiện, lượng bán hàng của Babetta vành 23 inch không được như mong đợi, buộc nhà máy phải ra đời thế hệ thứ hai sử dụng vành nhỏ hơn, chỉ 16 inch có tên Babetta 206. "Cô gái" nhanh chóng chiếm cảm tình tại Mỹ và Đức, 18.000 xe bán ra tại Đức trong tổng số 60.000 chiếc đến tay người tiêu dùng trên toàn thế giới.

Năm 1975, xe bổ sung hệ thống giảm xóc sau với cái tên Babetta 207. Thành công rực rỡ của chiếc moped phải kể đến năm 1976, với 100% số xe sản xuất ra đều dành cho xuất khẩu. Một thời gian dài sau, xe trang bị thêm đèn chiếu sáng "Green-Light", những mẫu xe ra xuất xưởng có tốc độ tối đa chỉ ở mức 40 km/h.

Năm 1983 là thời điểm đánh dấu sự đổi mới của Babetta. Với tên gọi babetta 210, xe có thiết kế hoàn toàn mới đồng thời nâng cấp động cơ với hộp số tự động 2 cấp. Đến năm 1986, PS chuyển toàn bộ quy trình và dây chuyển sản xuất tới vùng nông thôn Kolarovo gần biên giới Hungaria. Việc không liên lạc thường xuyên giữa nhà máy mới và cũ khiến những sản phẩm ra đời ở Kolarovo phần nào không còn được tin tưởng như trước, nhưng vẫn rất nhiều thế hệ Babetta ra đời ở đây, đều phát triển trên nền tảng chiếc 210.

{keywords}

Babetta 210

Sau khi khối liên kết các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ, hành trình của Babetta cũng bị xáo trộn. PS liên kết với Piaggio để ra mắt moped mới có tên Korado dựa trên nền tảng những chiếc Babetta. Còn về phần mình, thương hiệu Babetta tiếp tục với mẫu 225, sau đó về dưới trướng của một nhà máy sản xuất xe moped ở Riga, Latvia, ra đời mẫu Babetta 134. Sự xuất hiện của mẫu xe nhỏ hơn không giúp thương hiệu này tránh được cơn khủng hoảng mà chính trị mang tới. Năm 1997, Babetta chính thức ngừng sản xuất.

Babetta rất được ưa chuộng ở Việt Nam những năm 80 của thế kỷ trước, chỉ những gia đình khá giả hoặc có người nhà đi xuất khẩu lao động ở Tiệp Khắc thì mới có thể mua được loại xe này. Chỉ có điều, ngày ấy đi lao động xuất khẩu cũng phải chọn lý lịch khắt khe lắm mới được, nhất lại là đi Tiệp, nên người sở hữu Babetta càng thêm vẻ kiêu hãnh.

Giữa thủ đô của một nước mà phương tiện di chuyển chủ yếu bằng xe đạp thì Babetta nhanh chóng nổi lên như một niềm kiêu hãnh, là ước mơ của không ít trai Hà thành. Có người còn bán nhà mặt phố Khâm Thiên để sở hữu hai “nàng” Babetta với vài chỉ vàng dắt bên chạy chơi.

Nhưng khi Việt Nam mở cửa, hàng Nhật theo các thủy thủ viễn dương tràn về, Babetta dần dần hết thời, nhường chỗ cho những Honda Cub, DD đỏ. Tuột mất đi sự “sủng ái” của những chàng trai thủ đô, hay những ông chủ khá giả khác ở đất Bắc, “Cô gái Tiệp Khắc” tàn tạ dần nhan sắc và dần trở thành chiếc xe chuyên đi thồ hàng.

{keywords}

Một số xe babetta còn tồn tại ngày nay thường được độ lại máy và đóng vai trò xe thồ hàng


{keywords}

Giờ thì Babetta đã “đi xa” với nhiều người Việt, nhưng người ta vẫn nhắc tới nó như một kỷ niệm, một chiếc xe “vang bóng một thời”.

(Theo Autodaily)