Bằng việc phóng thành công Agni 5, tên lửa đạn đạo có khả năng chạm đến Bắc Kinh và Thượng Hải, Ấn Độ đã tham gia một câu lạc bộ không nhiều thành viên của những quốc gia có tên lửa tầm xa với khả năng hạt nhân gồm Trung Quốc, Anh, Pháp, Nga, Israel và Mỹ. Agni 5 được phóng vào một buổi sáng gần đây từ hòn đảo nhỏ ở ngoài khơi bờ biển phía đông Ấn Độ - một ngày sau khi kế hoạch thử nghiệm phải dừng lại vì thời tiết.
Các nhà lãnh đạo Ấn Độ đã chào mừng vụ thử thành công, còn Pakistan và Trung Quốc thì phản ứng khá thận trọng trong bối cảnh cộng đồng quốc tế ngày một lo ngại về tốc độ quân sự hóa nhanh chóng ở châu Á.
Chính quyền Obama, trong khi vẫn đang cố gắng giảm dần hiện diện tại Afghanistan, thì giờ đây lại nỗ lực thắt chặt quan hệ liên minh với các nước châu Á, đồng thời thay đổi sự tập trung chiến lược và quân sự hướng về châu Á để chế ngự sức mạnh quân sự mới từ Trung Quốc.
Trung Quốc đã tuyên bố mức gia tăng hai con số trong chi tiêu quân sự hồi tháng trước, và một số nhà lãnh đạo quân sự nước này đã cáo buộc Mỹ đang cố gắng kiềm chế sự trỗi dậy của họ. Và, rất nhiều nước châu Á, lo ngại bởi những tuyên bố gây hấn của Trung Quốc về các quyền hàng hải và những vấn đề khác, đã hoan nghênh và chào đón một sự hiện diện mạnh mẽ của Mỹ trong khu vực.
 Ảnh: Getty Images |
Philippines và Mỹ đã bắt đầu cuộc tập trận chung hàng năm kéo dài hai tuần lễ, bao gồm cả ở một số khu vực sát cạnh vùng tranh chấp tại Biển Đông, như là một phần nỗ lực tăng cường liên minh quân sự giữa hai nước. Một số đơn vị lính thủy đánh bộ Mỹ đã tới phía bắc Australia - lực lượng đầu tiên trong tổng số dự kiến 2.500 quân sẽ được triển khai theo một thỏa thuận ký giữa hai nước năm ngoái.
Ngay trong lúc Ấn Độ thử tên lửa, thì đồng minh lâu năm của Mỹ là Hàn Quốc đã công khai xác nhận việc triển khai các tên lửa hành trình có tầm bắn hơn 1.000km, có thể chạm tới bất kỳ nơi nào ở Triều Tiên. Các quan chức Mỹ và Bangladesh thì gặp nhau tại Dhaka để bàn về các vấn đề an ninh. Sát cạnh Trung Quốc, trong tháng 1, Mỹ đã bán vũ khí trị giá 6 tỉ USD cho Đài Loan và có những bước đi "cởi mở" với Myanmar khi quốc gia này bắt đầu mở cửa đổi mới.
Trung Quốc và Ấn Độ cùng chia sẻ quan hệ thương mại ngày càng phát triển, và thường "đứng cùng hàng ngũ" trong những vấn đề toàn cầu như thương mại hay biến đổi khí hậu. Nhưng giờ đây, rất nhiều nhà hoạch định chiến lược Ấn Độ xem Trung Quốc - hơn cả Pakistan - là mối đe dọa quân sự lớn nhất với nước họ. Trong vài tháng gần đây, quân đội Ấn Độ gặp ít nhiều trục trặc với các vụ bê bối, tranh cãi nội bộ, nhưng các quan chức quốc phòng quốc gia Nam Á này đã đẩy mạnh tiến độ mua sắm vũ khí. Và, Ấn Độ đã trở thành nhà nhập khẩu vũ khí lớn nhất thế giới.
Từ cân bằng tới kiềm chế
Ấn Độ và Trung Quốc cùng chia sẻ đường biên giới cả ngàn km, đó cũng là khu vực mà cả hai bên đã tăng cường quân sự trong những năm gần đây. Và vụ thử tên lửa Agni 5 - có nghĩa là lửa theo tiếng Hindi - lần đầu tiên có thể giúp quân đội Ấn Độ "tiếp cận" các thành phố quan trọng nhất của Trung Quốc như Bắc Kinh, Thượng Hải với một cuộc tấn công hạt nhân.
"Tất cả những điều này, nhìn từ Trung Quốc, giống như một phong trào từ cân bằng đến kiềm chế Trung Quốc", Graeme P. Herd, một chuyên gia nghiên cứu an ninh tại Trung tâm Chính sách An ninh Geneva nói. Ông nói thời điểm phóng tên lửa - cũng là lúc chính phủ Trung Quốc rung chấn vì vụ bê bối liên quan tới một nhà lãnh đạo cấp cao - đã làm gia tăng những hoài nghi của Trung Quốc và cũng gia tăng "nhận thức về một cuộc chạy đua vũ trang, và thực tế của một cuộc chạy đua vũ trang tại Đoogn Á, đặc biệt giữa Trung Quốc và Ấn Độ".
Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh đã đề cao các nhà khoa học - những người phát triển tên lửa tầm xa nói trên và gọi vụ thử tên lửa là một "cột mốc quan trọng trong nỗ lực tìm kiếm của chúng ta nhằm tăng cường khả năng an ninh và sẵn sàng ứng phó cũng như tiếp tục khám phá mặt trận khoa học".
Mỹ - nước dẫn đầu các quốc gia chỉ trích vụ phóng tên lửa của Triều Tiên, đã tỏ ra khá thận trọng khi bình luận về việc Ấn Độ thử tên lửa. "Chúng tôi thúc giục mọi quốc gia có khả năng hạt nhân thể hiện sự kiềm chế về các khả năng hạt nhân", Mark C. Toner, người phát ngôn bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.
Tại Bắc Kinh, người phát ngôn bộ Ngoại giao Trung Quốc Lưu Vĩ Dân đã cố xoa dịu vụ thử nghiệm và mô tả Ấn Độ - Trung Quốc "không phải cạnh tranh mà là các đối tác". Ông này nhấn mạnh, hai nước nên "tăng cường làm việc để thúc đẩy mối quan hệ hợp tác chiến lược hữu nghị. CCTV, mạng lưới truyền hình quốc gia Trung Quốc đã đặt ra câu hỏi về độ chính xác trong hệ thống dẫn đường của Agni 5 và khẳng định, trọng lượng 50 tấn của tên lửa sẽ khiến nó buộc phải được phóng từ một địa điểm cố định, nghĩa là biến tên lửa này trở thành một mục tiêu dễ dàng bị tấn công.
Ấn Độ tuyên bố tên lửa của họ có thể phóng đi từ một bệ phóng di động - và tuyên bố này lập tức gây ra sự lo lắng cho đối thủ truyền thống của Ấn Độ - Pakistan - cũng là một quốc gia hạt nhân. Mansoor Ahmed, một nhà phân tích quốc phòng tại Islamabad, nói rằng, tên lửa góp phần vào việc gia tăng khả năng tấn công hạt nhân của Ấn Độ, đặc biệt là nếu Ấn Độ có thể xây dựng một phiên bản hải quân cho Agni 5 để triển khai trên tàu ngầm hạt nhân. Một tên lửa trên tàu ngầm "có thể được triển khai vượt ra ngoài tầm với của một cuộc tấn công phủ đầu của Pakistan, vì thế nó đảm bảo sự tồn tại cho lực lượng hạt nhân", ông nói.
Cuộc chạy đua vô ích?
Mặc dù động thái này có thể đẩy nhanh sự thay đổi cân bằng chiến lược ở Nam Á, nhưng ông Ahmed gọi vụ thử nghiệm ấy là "Trung Quốc làm trung tâm" và nói nó không tác động lập tức tới quan hệ Pakistan - Ấn Độ. Quan chức ngoại giao Pakistan nói họ đã được thông tin về vụ thử tên lửa của Ấn Độ và không bình luận gì thêm.
Các khả năng tên lửa chiến lược cũng như thông thường của Ấn Độ dù sao vẫn còn tụt hậu so với Trung Quốc - nước sở hữu loại tên lửa có thể đánh trúng mục tiêu cách xa 6.200 dặm.
"Agni 5 sẽ giúp cho Ấn Độ hoàn tất khả năng tiếp cận các mục tiêu ở Trung Quốc", Poornima Subramaniam, nhà phân tích vũ trang châu Á - Thái Bình Dương tại IHS Jane's Defense, nói trong một bức thư điện tử. "Công nghệ Agni 5 thu hẹp khoảng cách tên lửa giữa Ấn Độ và Trung Quốc, trong khi cân bằng chiến lược giữa hai đối thủ này vẫn thiên về Trung Quốc".
Ấn Độ lần đầu tiên đưa vệ tinh vào quỹ đạo là năm 1980, và bắt đầu phát triển chương trình tên lửa năm 1983. Họ tửh nghiệm Agni 4, với tầm bắn 2.200 dặm hồi tháng 11. Loại Agni 5 với động cơ mới đảm bảo cho tên lửa bay xa hơn.
Theo giới phân tích, vụ thử nghiệm mới giúp cho Ấn Độ thêm khả năng trong phóng các vệ tinh hạng nặng, và dễ dàng có được một tên lửa hùng mạnh, đủ mang theo các đầu đạn hạt nhân với tầm bắn xuyên lục địa. Mặc dù Ấn Độ luôn khẳng định, tên lửa luôn chỉ nhằm mục tiêu phòng thủ, nhưng tầm bắn loại tên lửa mới mà họ thử nghiệm đã đặt ra các câu hỏi về ý định của nước này và nguy cơ leo thang cuộc chạy đua vũ trang khu vực.
"Mọi người đã quên nghị quyết 1172 của Hội đồng Bảo an LHQ, kêu gọi cả Ấn Độ và Pakistan chấm dứt phát triển tên lửa đạn đạo có khả năng cung cấp vũ khí hạt nhân", Paul K. Kerr, chuyên gia chống phổ biến vũ khí hạt nhân thuộc Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ nói trong một cuộc phỏng vấn. Ông cho rằng, khi Trung Quốc - Ấn Độ và Pakistan thử tên lửa, nó "sẽ tạo ra phản ứng dây chuyền và không có sự kiểm soát vũ khí giữa ba bên".
Có những phản đối ở Ấn Độ - nơi người ta đặt câu hỏi có "sáng suốt" khi phát triển chương trình tên lửa hao tiền tốn của trong khi hàng trăm triệu người vẫn sống nghèo khổ. "Thật vô lý", Praful Bidwai, một nhà nghiên cứu nói. "Chúng ta đang lao vào một cuộc chạy đua vũ trang vô ích".
Nguyễn Huy dịch theo Nytimes
.svg){kind=icon}
