Sức mạnh của bản sắc đảng phái

Lý thuyết dân chủ sẽ cho rằng, trong một chiến dịch vận động tranh cử, các ứng viên sẽ giải thích cẩn thận quan điểm của họ về những vấn đề chính sách, phác thảo các kế hoạch của họ cho tương lai, và xác định các lĩnh vực họ có thể tán thành hay không nhất trí với những đối thủ khác. Sau đó cử tri, hành động một cách lý trí, sẽ thận trọng xem xét sự khác biệt giữa các ứng viên và bỏ phiếu cho một người có quan điểm về chính sách và tư cách cá nhân dường như có thể làm cho ông/bà ấy thích hợp nhất với vai trò tổng thống.

Không nghi ngờ gì việc có một số cử tri hành động theo cách này. Nhưng rất hiếm. Mặc dù hầu hết người Mỹ muốn tin rằng, lá phiếu của họ là kết quả sự đánh giá thận trọng ưu/nhược điểm của các ứng viên, nhưng thực tế lại là điều khác biệt.

Vào cuối những năm 1950, một nhóm các nhà khoa học chính trị tại Đại học Michigan đã tiến hành khảo sát chiều sâu các kết quả của những gì được gọi là Nghiên cứu Bầu cử Quốc gia Mỹ (ANES). Đây là nghiên cứu quan điểm công chúng đầu tiên và dĩ nhiên là sâu sắc nhất với các cử tri Mỹ. Kể từ đó, chúng trở thành chuẩn mực vàng cho các nghiên cứu về bầu cử Mỹ. Cứ hai năm/lần có một cuộc bầu cử quốc gia, người Mỹ lại được khảo sát về rất nhiều thứ, nhưng đặc biệt là về các lý tại sao họ bầu cử theo cách họ chọn.

Nghiên cứu ban đầu của Michigan đã cho ra đời cuốn sách gọi là Cử tri Mỹ, và kết luận chủ yếu chính là: Yếu tố dự báo mạnh nhất để một cử tri Mỹ chọn lựa bỏ phiếu là "bản sắc đảng phái" của người đó. Nếu bạn nghĩ bạn theo phe Cộng hòa, thì rất có khả năng bạn sẽ bầu cho ứng viên Cộng hòa làm tổng thống. Nếu bạn nghĩ bạn là người Dân chủ, thì hầu như chắc chắn bạn sẽ bầu cho ứng viên Dân chủ.

Ảnh: politico

Có thể có một số vấn đề hoặc nhân tố trong một năm bầu cử cụ thể khiến một số người xa rời bản sắc đảng phái của họ và bầu cho ứng viên phe đối lập.

Tuy nhiên, các yếu tố ngắn hạn như vậy là rất hiếm, và chúng sẽ phải rất mạnh mẽ để có thể lấn át sức mạnh của bản sắc đảng phái.

Cuốn sách được viết vào thời điểm vai trò các đảng phái trong hoạt động chính trị Mỹ quan trọng hiện tại và khi bản sắc đảng phái tác động với các cử tri sâu sắc hơn. Ngày nay, rất nhiều người Mỹ tuyên bố ít chịu tác động của bản sắc đảng phái hoặc thậm chí có trường hợp khoảng 10% đơn vị bầu cử hoàn toàn không có bản sắc đảng phái.

Tuy nhiên, cho tới thời điểm hiện tại, yếu tố dự báo tốt nhất của một lá phiếu bầu tổng thông vẫn là sự kết nối giữa cử tri với một đảng nào đó. Ví dụ trong năm 2008, Barack Obama có gần 90% số phiếu bầu của những cử tri tự coi thuộc đảng Dân chủ và John McCain cũng có tỉ lệ tương tự từ các cử tri tự coi thuộc về Cộng hòa. Điều này phù hợp với tấc cả các mô hình gần đây trong những cuộc bầu cử tổng thống Mỹ. Obama chiến thắng năm 2008 vì có nhiều cử tri Dân chủ hơn Cộng hòa, và vì ông đã gây ấn tượng tốt hơn trong nhóm cử tri nhỏ ít chịu tác động của bản sắc đảng phái chính trị.

Thực tế này có tác động mạnh mẽ tới các chiến lược tranh cử của hai ứng viên tổng thống trong năm 2012. Cả hai đều có khả năng giành được sự ủng hộ áp đảo từ các cử tri thuộc đảng chính trị của họ. Nhưng ủng hộ một ứng viên và quyết định bỏ phiếu cho một ứng viên là hai điều khác biệt. Và yêu cầu cấp bách với hai ứng viên là tập hợp được những người ủng hộ, khiến họ bỏ phiếu cho mình trong ngày bầu cử.

Từ nay tới khi đó, các ứng viên sẽ muốn nói và làm tất cả những gì họ có thể để duy trì sự ủng hộ và khuyến khích lòng nhiệt thành theo đảng chính trị của họ. Cùng lúc đó, họ sẽ phải nỗ lực tiếp cận nhóm nhỏ gồm các cử tri độc lập - những người có thể xác định kết quả cuộc bầu cử này. Thậm chí, các ứng viên còn cố gắng tranh thủ sự ủng hộ từ những người có truyền thống theo đảng khác.

Ví dụ, vợ chồng tổng thống Obama đã nỗ lực tiếp cận với các cựu binh trẻ tuổi. Trong vài năm gần đây, tầng lớp quân nhân có xu hướng thiên về Cộng hòa. Vợ chồng ông Obama hy vọng nỗ lực vượt trội của họ sẽ thu hút các cựu binh trẻ bỏ phiếu cho tổng thống.

Cùng lúc đó, Mitt Romney, ứng viên Cộng hòa, lại đang cố gắng thuyết phục các cử tri tầng lớp lao động theo phe Dân chủ rằng, các chính sách của tổng thống đã gây ra những khó khăn kinh tế mà họ đang phải đối mặt, và vì thế, họ nên bỏ phiếu bầu cho ông.

Vì cạnh tranh trong cuộc bầu cử này rất sít sao, nên bất kỳ chiến lược nào cũng có tác động đáng kể tới kết quả bầu cử. Và, cần phải hiểu rằng, các ứng viên sẽ tập trung rất nhiều sự chú ý của họ vào nhóm cử tri tiềm năng ít chịu tác động nhất của bản sắc đảng phái.

GS. Calvin Mackenzie là giáo sư chính trị học nổi tiếng của ĐH Colby, Hoa Kỳ. Ông hiện là một học giả của chương trình Fulbright ở Việt Nam.

Nguyễn Huy dịch