Chiều nay, 01/11, Phó Đại sứ Mỹ tại Việt Nam đã tọa đàm với VietNamNet về bầu cử Mỹ và con đường phía trước của siêu cường này trong 4 năm tới.

Toàn văn cuộc tọa đàm sẽ được gửi tới bạn đọc trong thời gian sớm nhất.

Ảnh Lê Anh Dũng.

Nhà báo Huỳnh Phan: Cảm ơn bà đã dành thời gian cho độc giả VietNamNet. Chỉ còn vài ngày nữa, nước Mỹ sẽ đứng trước quyết định về vận mệnh của nước mình trong 4 năm tới, ai sẽ là gương mặt của nước Mỹ trong thời gian này. 

Câu hỏi đầu tiên dành cho bà: Trong chiến dịch vận động tranh cử, dường như cả hai ứng cử viên đều muốn hoàn thiện Luật Nhập cư của Mỹ, tuy theo những cách khác nhau. Liệu đây có phải là một chủ trương của Mỹ trong việc hồi phục tăng trưởng cho nền kinh tế Mỹ với chi phí thấp nhất, khi cố gắng thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao đã cơ bản được đào tạo từ các khu vực khác nhau trên thế giới, nhất là châu Á. Thành công của Tổng thống Obama có thể là tấm gương tốt cho những người da màu khác, đặc biệt trong số những thanh niên châu Á, chẳng hạn, đang học tập và làm việc ở Mỹ.

Bà Claire A. Pierangelo:  Chính sách nhập cư của chúng tôi luôn cởi mở, mang lại cơ hội không chỉ trong việc làm mà còn cho những người tìm kiếm tự do tôn giáo, dân chủ. Nó đã tồn tại trong hơn 200 năm. Chúng tôi có chính sách nhập cư gia đình.  Hiện nay tiêu chí được nhiều người nhập cư là những người họ hàng của người Mỹ hoặc sống lâu năm ở Mỹ. 

Hàng năm chúng tôi có 480 ngàn trường hợp nhập cư đoàn tụ, và đến làm việc. Với đối tượng vào làm việc chia làm nhập cư lâu dài (150 ngàn mỗi năm) và nhập cư tạm thời. Chúng tôi cũng có tiêu chuẩn cho những người nhập cư có tay nghề thấp hơn. Ngoài ra cũng khuyến khích nhập cư những thủ lĩnh tôn giáo, trong lĩnh vực tôn giáo, nhà đầu tư. Ngoài ra cũng cấp visa tạm thời cho những người đến làm việc tạm thời.

Một hạng mục cũng rất quan trọng là tạo ra không gian cho những người tị nạn để nhập cư vì muốn bảo vệ họ, tị nạn chính trị hoặc các nguyên nhân khiến họ không an toàn. Số này hàng năm có khoảng 80 ngàn. Đó là cách nước Mỹ tiếp nhận người nhập cư, và luôn hoan nghênh những người đến làm việc dù có tay nghề hay không.

Trong cuộc bầu cử Tổng thống lần này, cả 2 ứng cử viên, Tổng thống Obama và nghị sĩ Mitt Romney đều nói đến cần có cải cách để hệ thống tốt hơn. Họ cũng nói đến cách thức củng cố hệ thống để người nhập cư tôn trọng luật pháp, quy định. Họ cũng nói đến xử lý những người đã ở Mỹ nhưng chưa có giấy tờ hợp pháp.

Tất nhiên cũng có những người nói cần gia tăng cấp visa cho sinh viên ở Mỹ để tận dụng họ luôn. 

Nhưng thực ra một trong những triết lý của chúng tôi làm sao giúp mọi người đến Mỹ học tập rồi quay lại phục vụ quê hương. Đã có những tranh luận rất thú vị về các vấn đề này.

Trong câu hỏi của anh có phần về nước Mỹ muốn có người nhập cư để đỡ tốn tiền nuôi con em nhưng thực ra hiện nay người nuôi con tôi là tôi, không phải chính phủ.

Nhà báo Huỳnh Phan:  Hiện với chính sách nhập cư như vậy có tạo ra những sức ép từ các nhóm lợi ích đến các đàm phán quốc tế, như TPP  chẳng hạn về khả năng mất việc làm của người gốc Mỹ?

Ảnh Lê Anh Dũng.
Bà Claire A. Pierangelo:  Câu trả lời của tôi là không. Hai vấn đề này được xử lý riêng rẽ ở Mỹ. Vấn đề ở đây không phải chúng tôi cấp visa cho nhân lực sang làm việc.

Về các hiệp định thương mại các nước cũng làm việc với nhau để tạo ra cách thức công bằng, minh bạch, tìm giải pháp mở cửa thị trường, ko tạo ra bất công cho bên kia. Như vậy những tác động của hiệp định thương mại đối với Mỹ hay Việt Nam hay bất cứ nước nào cũng đều phải được xem xét cẩn thận.

Đó là trách nhiệm của các nhà đàm phán làm sao để tạo ra được việc làm cho cả 2 bên.

Nhà báo Huỳnh Phan:  Bà có nói trong việc đào tạo người sang Mỹ học chẳng hạn như với học bổng Fulbright. Nước chúng tôi có khá nhiều quan chức, chẳng hạn Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân hay Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh.... Bà tiếp xúc với họ thì cảm thấy họ có gì khác với những người chưa được đào tạo tại Mỹ?

Bà Claire A. Pierangelo:  Một câu hỏi thú vị, tôi không biết trực tiếp những người anh nêu ra như Phó Thủ tướng hay Bộ trưởng Ngoại giao, nhưng tôi biết nhiều sinh viên Fulbright, cũng như các nghiên cứu sinh. 
Điều quan trọng hàng đầu đối với những người đi học nước ngoài khi về nước là họ mang về những kinh nghiệm rộng lớn hơn, các cách làm tốt ở nơi khác. 
Điều đáng ngạc nhiên là những người đi học ở Mỹ về là họ kể khi học ở Mỹ họ gặp rất nhiều người không phải Mỹ và trải nghiệm của họ là trải nghiệm quốc tế, 

Nhà báo Huỳnh Phan: Trong bối cảnh hiện nay, người Mỹ hiện quan tâm nhiều nhất đến vấn đề nào. Và trong các cuộc tranh luận vừa qua thì ứng cử viên nào đáp ứng được nhiều nhất? Nhiều người Mỹ gốc Á nói chung, và người gốc Việt nói riêng là một lực lượng quan trọng hiện nay tại Mỹ. Bà cho rằng họ sẽ quan tâm đến gì?

Bà Claire A. Pierangelo: Điều này quay lại với hệ thống của chúng tôi. Một khi bạn là công dân Mỹ bạn có đầy đủ quyền đi bỏ phiếu, tranh cử. Chỉ có 2 việc đòi hỏi là công dân sinh ra tại Mỹ là tổng thống và phó tổng thống. 
Một điều thú vị ta đang thấy trong cộng đồng Mỹ gốc Á đang ngày càng giữ nhiều công việc trong chính phủ cũng như làm quan chức. Cách đây 2 năm có sự gia tăng của Tây Ban Nha và đến nay chúng tôi thấy sự gia tăng của người châu Á.
Ở những bang cụ thể như Cali, Texas đang có rất nhiều người gốc Á, trong đó có người gốc Việt tham gia chính trị.
Tôi cũng không thể nói thay họ quan tâm gì nhưng tôi nghĩ họ quan tâm những vấn đề sau:
Nhiều người châu Á đã đến Mỹ với tư cách nhập cư và họ đã hưởng lợi thích thú sự cởi mở công khai sự tự do, cơ hội làm việc nuôi sống gia đình….Ở nhiều cộng đồng nhập cư chúng tôi nhận thấy họ muốn Mỹ tiếp tục đóng vai trò đứng ra giúp thế giới về các vấn đề nhân quyền, các quyền tự do chính trị… Họ cũng muốn Mỹ duy trì hệ thống nhập cư tự do, cởi mở, công bằng. 
Một độc giả trẻ hỏi: Trong những lần bầu cử trước 2008, cử tri trẻ lười đi bầu cử, chỉ đến năm 2008, Obama với khẩu hiệu “Change we need” thu hút được họ. Năm nay dường như không có nhân tố mới nào để thu hút như vậy. Vậy nước Mỹ có tổ chức nào để thu hút họ, ví dụ ở Việt Nam có đoàn thanh niên?
Bà Claire A. Pierangelo: Một câu hỏi thú vị nhưng tôi không đồng ý với phân tích trong đó. Cuộc bầu cử nào cũng có quan tâm rất lớn của giới trẻ. Theo tôi nhớ kể từ những năm 1960 đã có sự quan tâm lớn của cử tri trẻ vì các cuộc bầu cử có nhiều vấn đề liên quan đến họ. 
Ở Mỹ, bầu cử là quyền của mọi công dân. Không ai bị ép buộc đi bỏ phiếu cả. 
Tôi nhớ ở Mỹ, những tổ chức cấp cơ sở có những nỗ lực để khuyến khích cử tri kêu goi cử tri đi bầu. Kênh MTV có nỗ lực thúc giúc bạn trẻ đi bầu. Ngay các trường đại học và các tổ chức chính trị cũng có những nỗ lực riêng để vận động cử tri đi bầu. Trước các cuộc bầu cửa bao giờ cũng là những cuộc vận động lớn. Nhưng không có tổ chức do chính phủ điều hành, thúc giục người dân đi bỏ phiếu.

---
Toàn văn cuộc tọa đàm sẽ được gửi tới bạn đọc trong thời gian sớm nhất.
  • Tuần Việt Nam