Báo điện tử chính thống hàng đầu Việt Nam

Sự trở lại của 'Vua trinh thám Việt'

- Tiểu thuyết trinh thám của Phạm Cao Củng là sự khai mở cho thời kỳ vàng son của trinh thám Việt Nam vốn nhiều thăng trầm.

'Kiến Phật': Hành trình tìm chốn an bình cho tâm hồn

'Bầu trời tuổi thơ' - cuốn sách những người mê thiên văn không thể bỏ qua

Cuốn sách về một thời thơ ấu 'chất lừ' 

Sự trở lại của 'Vua trinh thám Việt'
Thám tử Kỳ Phát từng “hùng bá” một thời trên văn đàn trinh thám Việt Nam một thuở nay đã trở lại với bạn đọc. Lần trở lại cùng với series Thám tử Kỳ Phát này mang bản trình bày đẹp và ấn tượng hơn. 

Phạm Cao Củng bắt đầu sự nghiệp viết truyện trinh thám của mình với Vết tay trên trần vào năm 1936, khi đang còn học trường Kỹ nghệ thực hành. Đây là cuốn truyện trinh thám mở đầu cho Series Thám tử Kỳ Phát “vang danh” một thời và cũng làm nên danh hiệu “Vua trinh thám Việt” của ông.

Có người đánh giá rằng tiểu thuyết trinh thám Việt Nam thời ấy là tiểu thuyết “ba xu”, chỉ mang mục đích giải trí. Ở phía ngược lại thì các ý kiến cho rằng đây chính mở đầu cho thời kỳ “hoàng kim” của trinh thám Việt, khai mở ra một dòng văn học mới, từ lâu đã được độc giả trên thế giới đón nhận và khẳng định.

Bộ truyện khai mở cho dòng trinh thám Việt

Trước khi Phạm Cao Củng xuất hiện, tiểu thuyết trinh thám cũng đã bắt đầu manh nha được hình thành ở Việt Nam. Nhưng để tạo thành chuỗi tác phẩm với các nhân vật thám tử được định hình thì có lẽ chỉ có Thanh Đình - Lê Văn Giới (với Lệ Hằng, Người nhạn trắng); Thế Lữ (với Lê Phong) và Phạm Cao Củng (với Kỳ Phát, Tám Huỳnh Kỳ).

Và khi chàng thám tử Kỳ Phát “ngật ngưỡng” bước ra thì ý thức về một tác phẩm văn học trinh thám mang đậm chất Việt mới thực sự được hoàn chỉnh. Tiểu thuyết trinh thám ra đời trong lòng xã hội thị dân Phương Tây, vì thể để “chuyển giao” sang Việt Nam sao cho phù hợp với trình độ, tri thức và cuộc sống của người dân thời đó là cả một hành trình dài.

Tác giả Phạm Cao Củng trong hồi ký của mình đã chia sẻ: “Sự thực, viết truyện trinh thám ở nước ta rất khó, vì dân ta vốn tính bình dị, ngay trong xã hội thực ít thấy xảy ra những vụ trộm hay những vụ án mạng khả dĩ có thể gọi là ly kỳ, bí mật…

Chính vì thế mà tôi luôn chỉ ao ước viết được những cuốn truyện trinh thám mà việc rất có thể được xảy ra trong xã hội Việt Nam mà vai chính… cần phải có được những tính cách thật hoàn toàn Việt Nam”. Nếu chỉ chạy theo thị hiếu của người đọc, chạy theo những truyện “mô phỏng” Phương Tây thì có lẽ truyện trinh thám của Phạm Cao Củng sẽ không được độc giả đón nhận đến vậy.

Nhà văn đã khéo léo lồng ghép những yếu tố bản địa vào trong các câu chuyện phá án của Kỳ Phát, khiến nó trở nên gần gũi với người đọc chứ không phải là một câu chuyện ở thành phố A, đất nước B được “bê” về Việt Nam. Như trong truyện Vết tay trên trần, câu chuyện phá án diễn ra ở vùng Xứ Thanh xa xôi với vụ án giết người ly kì. Một viên quan chết ở trong phòng kín với lưỡi dao đâm vào tim, những không hề có dấu hiệu cửa bị cạy mở.

Vụ án trong phòng kín là tình huống án mạng rất phổ biến ở Phương Tây, nạn nhân tử vong trong căn phòng kín. Khi viết vụ án này, Phạm Cao Củng đã tìm hiểu rất kỹ về cấu trúc nhà ở, cách bài trí đồ đạc của người dân vùng đó như gia đình càng giàu thì treo càng nhiều chiêng hay phong tục làm đám ma ở địa phương…Tất cả những điều đó tạo nên sự quen thuộc đối với người đọc.

 

Tương tự như trong vụ án Kho tàng nhà họ Đặng trong chiếc tất nhuộm bùn, cũng là một kiểu “giải mật thư” nhưng mật thư ở đây được ẩn dấu trong chiếc đĩa cổ gia truyền – một trong những vật dụng thường xuất hiện trong các gia đình Việt.

Sự trở lại của 'Vua trinh thám Việt'
Series Thám tử Kỳ Phát với 5 truyện tiêu biểu, được viết trong khoảng 6 năm

Sức hấp dẫn của nhân vật thám tử mang đậm nét Việt

Có thể nói, nét độc đáo của truyện trinh thám Phạm Cao Củng nói riêng, và trinh thám Việt nửa đầu thế kỷ nói chung, là thể hiện văn hóa truyền thống nước nhà, lồng ghép vào các câu chuyện vụ án. Các tình tiết, bối cảnh, đều khá gần gũi với đời sống hàng ngày thời bấy giờ, các suy luận trong truyện không quá sâu xa.

Series Thám tử Kỳ Phát với 5 truyện tiêu biểu, được viết trong khoảng 6 năm (1936 - 1942), gồm: Vết tay trên trần, Nhà sư thọt, Đám cưới Kỳ Phát, Chiếc tất nhuộm bùn, Kỳ Phát giết người. Chuỗi những câu chuyện này kể về chuyến phiêu lưu phá án của anh chàng thám tử Kỳ Phát và đã trở thành một trong những tác phẩm “ăn khách” nhất một thời.

Dưới ngòi bút của Phạm Cao Củng, nhân vật Kỳ Phát với dáng dấp thư sinh, đôi lưỡng quyền cao, cặp mắt đăm đăm đen láy, bình thường rất ít khi mở miệng, đã trở thành một “hình mẫu nhân vật thám tử tiêu biểu” của dòng văn học trinh thám Việt Nam. Đến mức mỗi lần nhắc đến trinh thám Việt, người ta lại nhớ đến danh hiệu “Vua trinh thám” của Phạm Cao Củng và tên của anh chàng Kỳ Phát.

Những tập truyện về hành trình phá án của Kỳ Phát hấp dẫn độc giả bởi chính sự thông minh, suy luận tài tình của nhân vật này. Đặt trong bối cảnh xã hội, khi người đọc đang háo hức cái mới, mong chờ những điều chưa biết thì hình tượng thám tử Kỳ Phát với tài suy luận sắc bén như Sherlock Holmes, Maigret, có đầy đủ cả “tình lẫn lý” đã trở thành “một cơn gió lạ” giữa các nhân vật ủy mị của văn học lãng mạn, hay những nhân vật luôn luôn giằng xé giữa cuộc sống đời thường và lý tưởng như văn học phê phán.

Kỳ Phát có thể phá giải những vụ án phức tạp dựa trên những manh mối mà với người khác là quá mơ hồ và không thể nhận biết. Và vì thế, các độc giả cứ háo hức theo dõi từng câu chuyện phá án của Kỳ Phát, xem hôm nay anh chàng sẽ lại phá giải những vụ án hóc búa nào. Điều tạo nên sự khác biệt của Kỳ Phát với các nhân vật thám tử cùng thời đó chính là dù được “vay mượn” từ Phương Tây nhưng nhân vật của Phạm Cao Củng mang đậm những phẩm chất được ưa chuộng ở Việt Nam như: trọng nghĩa khí, coi khinh tiền bạc, không hành động vì thù lao, luôn tôn trọng tình cảm và đạo đức.

Kỳ Phát không ở trên đám đông như các nhân vật trinh thám Phương Tây mà gần gũi với đời thực hơn. Ngoài việc phá án, Kỳ Phát cũng đôi khi trầm ngâm suy nghĩ về thời cuộc, cũng biết rung động trong tình yêu vì thế Kỳ Phát hiện lên “đầy đặn” và đậm chất Việt hơn. Chàng Kỳ Phát có thể ngồi trầm ngâm suy nghĩ, có thể đau lòng vì một đứa trẻ bị mẹ đánh và cho rằng “Nhỏ trộm gà, lớn trộm trâu”.

Đặc biệt Kỳ Phát là một người bạn rất nghĩa khí, chỉ cần bạn bè gặp khó khăn, nhờ giúp đỡ, anh luôn sẵn sàng hết mình với bạn bè. Như trong vụ án Người một mắt, một người bạn của anh bị mất bức ảnh “nhạy cảm”, vì muốn bảo vệ thanh danh cho bạn mà anh không ngại hiểm nguy, vất vả để tìm lại cho cô.

Tình Lê

Sách về Leonardo da Vinci ra mắt tại Việt Nam

Sách về Leonardo da Vinci ra mắt tại Việt Nam

Dựa trên hàng ngàn trang sổ tay kỳ lạ cùng những khám phá mới về cuộc đời và tác phẩm của Leonardo, câu chuyện mà Walter Isaacson kể lại xâu chuỗi nghệ thuật với khoa học của ông.

Câu chuyện xúc động về người mẹ có con bị ung thư máu

Câu chuyện xúc động về người mẹ có con bị ung thư máu

Cuốn sách gần 300 trang mang tên "Megan muốn về nhà và mẹ cũng thế" của tác giả Bạch Thái Hà kể về hành trình đầy xúc động đi tìm lại sự sống cho cô con gái thứ hai mới 9 tuổi bị ung thư máu.

Hơn cả một cuốn sách dạy tiếng Anh

Hơn cả một cuốn sách dạy tiếng Anh

"Let me kiss it better - Thổi phù cho đỡ đau nhé"- cuốn sách của June Đỗ vượt qua cả cuốn sách tiếng Anh cho trẻ thông thường, ở đó tác giả gửi gắm thông điệp quan trọng về giáo dục ngôn ngữ.