icon navigator icon

{keywords}

Ông Abe sinh năm 1954 tại Tokyo, trong một gia đình giàu truyền thống về chính trị. Cả ông ngoại và ông cậu của ông đều từng giữ cương vị Thủ tướng Nhật Bản, trong khi cha ông là cựu Tổng thư ký đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền.

Dù tốt nghiệp chuyên ngành khoa học chính trị ở Đại học Seiki và Đại học Nam California, nhưng ông Abe ban đầu làm công việc kinh doanh và đầu quân cho tập đoàn thép Kobe năm 1979. Ba năm sau, ông Abe trở thành trợ lý cho cha và cũng là Ngoại trưởng Nhật Bản khi đó Abe Shintaro.

Năm 1993, ông Abe lần đầu tiên được bầu vào Hạ viện. Ông tái đắc cử vào cơ quan lập pháp này 7 lần và giữ nhiều vị trí trong nội các. Năm 2003, ông được bầu làm Tổng thư ký LDP và 3 năm sau trở thành Chủ tịch đảng.

{keywords}

Ngày 26/9/2006 ghi dấu ông Abe trở thành Thủ tướng thứ 90 của nước Nhật. Tuy nhiên, nhiệm kỳ này của ông Abe bị phá hỏng vì các vụ từ chức của hàng loạt bộ trưởng nội các và bê bối mất dữ liệu lương hưu. Ông xin rút khỏi chiếc ghế quyền lực chỉ sau một năm tại nhiệm với lý do sức khỏe.

Sau nhiều năm nỗ lực, ông Abe quay trở lại làm Thủ tướng Nhật Bản vào năm 2012, với cam kết sẽ vực dậy nền kinh tế đất nước đang trì trệ. Sau gần 8 năm tại vị, hôm 28/8 vừa qua, ông Abe bất ngờ tuyên bố sẽ từ nhiệm.

Quyết định đột ngột của ông Abe khiến những người ủng hộ ông sửng sốt và tiếc nuối.

{keywords}

Dù còn nhiều tranh cãi nhưng giới quan sát nhất trí rằng, ông Abe đã để lại những dấu ấn đậm nét trên cương vị lãnh đạo Chính phủ Nhật Bản.

Về đối nội, ông Abe đã góp phần giúp liên minh cầm quyền giữa LDP với đảng Công minh thâu tóm quyền kiểm soát lưỡng viện cũng như giành thắng lợi trong 6 cuộc bầu cử quốc gia liên tiếp.

Nước Nhật dưới thời ông Abe nhìn chung ổn định, đoàn kết và trật tự. Một trong những đóng góp được nhắc tới nhiều nhất của ông là chính sách kinh tế mới toàn diện, thường được biết đến với tên gọi Abenomics. Theo báo New York Times, Abenomics được xem là phương thuốc đặc trị giúp chấn hưng kinh tế Nhật Bản.

Đến hết năm 2017, nền kinh tế Nhật Bản đã thoát khỏi vòng xoáy giảm phát. Tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống thấp nhất trong 26 năm. Xuất khẩu tăng, nhiều doanh nghiệp đạt lợi nhuận kỷ lục. Chỉ số chứng khoán Nikkei tăng mạnh trong giai đoạn 2013 - đầu 2018.

Ông Abe cũng tạo ra một bước ngoặt quan trọng trong chính sách an ninh thời hậu chiến của Nhật Bản, khi tháng 7/2014 thúc đẩy việc thông qua cách tái diễn giải hiến pháp, cho phép nước này điều lực lượng hỗ trợ các đồng minh đang bị tấn công vũ trang như một cách phòng vệ tập thể.

{keywords}{keywords}

Trong nhiệm kỳ của mình, ông Abe còn khởi xướng chính sách Womenomics để biến nước Nhật thành "nơi phụ nữ có thể tỏa sáng". Sáng kiến này không chỉ nhằm giúp giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trong bối cảnh dân số già hóa mà còn góp phần xử lý vấn đề bất bình đẳng giới ở đất nước Mặt trời mọc.

Về đối ngoại, ông đã khôi phục và củng cố quan hệ đồng minh chiến lược với Mỹ, vốn bị rạn nứt dưới thời đảng Dân chủ Nhật Bản cầm quyền (2007 - 2012). Ông duy trì được mối quan hệ cá nhân gần gũi, tốt đẹp với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Với chính sách ngoại giao hiệu quả, chính quyền ông Abe đã tạo dựng quan hệ hữu hảo với Trung Quốc. Ông đưa quan hệ song phương bước sang kỷ nguyên mới hơn, khi đến Bắc Kinh gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào năm 2018, đánh dấu chuyến công du đại lục đầu tiên của một Thủ tướng Nhật Bản trong vòng 7 năm.

Dưới tài chèo lái của ông, Nhật Bản cũng tăng cường quan hệ với các quốc gia khác trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương, xây dựng hình ảnh về một đất nước ủng hộ chủ nghĩa đa phương và hội nhập kinh tế toàn cầu. Chính phủ của ông đã góp phần cho ra đời Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương…

Theo khảo sát của Viện ISEAS-Yusof Ishak năm 2020, dư luận quốc tế đánh giá Nhật Bản là "quốc gia đáng tin cậy nhất" trong khu vực. Điều này được tin là nhờ sự đóng góp rất lớn của ông Abe trên cương vị lãnh đạo đất nước.

{keywords}

Những thành tích nổi bật trên đã giúp ông Abe nhận được sự tín nhiệm của đông đảo cử tri và đảng LDP, nhưng không phải mọi chương trình hành động của ông đều đạt kết quả như ý hay mọi mong muốn của ông đều trở thành hiện thực.

Về đối nội, đà tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản bắt đầu chững lại từ giữa 2018. Đến tháng 10 cùng năm, thời kỳ tăng trưởng liên tục dài thứ 2 sau Thế chiến thứ hai chấm dứt. Trong khi đó, sáng kiến Womenomics của ông Abe bị đánh giá là chưa tạo đủ động lực để giải quyết cơ bản tình trạng bất bình đẳng giới. Theo Goldman Sachs, tình trạng khan hiếm lãnh đạo nữ, chênh lệch lương theo giới... vẫn còn tồn tại.

Chưa hết, dù thâu tóm quyền kiểm soát Thượng viện, nhưng liên minh cầm quyền của ông Abe không có đủ 2/3 số ghế cần thiết tại Hạ viện để thúc đẩy quốc hội thông qua đề xuất sửa đổi hiến pháp vào tháng 7/2019.

Trong khi đó, từ đầu năm nay, mức tín nhiệm của cử tri đối với chính quyền ông Abe liên tục giảm. Khảo sát do tờ Yomiuri thực hiện tuần đầu tháng 8 cho thấy, tỷ lệ ủng hộ giảm còn 37%, trong khi tỷ lệ phản đối lên tới 54%, cao nhất từ 12/2012. Đáng chú ý, có tới 78% số người được hỏi nghĩ rằng Thủ tướng Abe chưa thể hiện được vai trò lãnh đạo trong cuộc chiến chống Covid-19, trong khi 66% nói không tán đồng cách chính phủ ứng phó dịch bệnh.

Một số bộ trưởng trong nội các cũng dính bê bối, đáng chú ý nhất là nghi án mua phiếu bầu vào Thượng viện hồi năm ngoái của vợ chồng cựu Bộ trưởng Tư pháp Katsuyuki Kawai và vụ Hạ nghị sĩ Tsukasa Akimoto thuộc đảng cầm quyền bị bắt vì cáo buộc nhận hối lộ của doanh nghiệp Trung Quốc.

{keywords}

Về đối ngoại, việc Thủ tướng Abe tháng 12/2013 đi thăm đền thờ Yasukuni, nơi thờ 2,5 triệu người thiệt mạng trong các cuộc chiến tranh của Nhật Bản, kể cả những binh sĩ và tướng lĩnh gây tội ác chiến tranh, đã vấp phải sự lên án dữ dội từ Trung Quốc và Hàn Quốc.

Vấn đề phát sinh từ phán quyết tháng 10/2018 của tòa án tối cao Hàn Quốc, vốn buộc các công ty Nhật phải bồi thường cho lao động thời chiến của Hàn Quốc, đã đẩy quan hệ Nhật-Hàn xuống thấp nhất kể từ khi hai bên bình thường hóa quan hệ năm 1965. Quan hệ Nhật-Trung bị kéo căng hơn do Tokyo công khai phản đối Bắc Kinh về một loạt vấn đề như Biển Đông, Biển Hoa Đông…

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump từ cuối năm ngoái đã đòi Tokyo phải tăng đóng góp thường niên để chi trả cho việc triển khai quân đồn trú Mỹ tại Nhật. Theo Bloomberg, lãnh đạo Nhà Trắng thậm chí còn cân nhắc rút Mỹ khỏi hiệp ước quốc phòng kéo dài 6 thập niên với Nhật. Hai nước dự kiến ​​sẽ bắt đầu đàm phán về “Thỏa thuận Biện pháp đặc biệt” mới liên quan đến quân đội đồn trú Mỹ vào cuối năm nay, khi thỏa thuận hiện tại dự kiến ​​hết hạn vào 2021.

Quan hệ Nhật-Nga dưới thời ông Abe cũng lâm vào tình cảnh "cơm không lành, canh chẳng ngọt", vì hai bên không thể tìm được tiếng nói chung về các đảo tranh chấp ở biển Okshotsk mà Tokyo gọi là Vùng lãnh thổ phương bắc, còn Moscow gọi là Nam Kuril.

{keywords}

Theo giới phân tích, bất kể ai được chọn làm người kế nhiệm thì cũng phải thừa kế di sản do ông Abe để lại, gồm cả những thành công, thất bại và các việc còn dang dở.

Nhà lãnh đạo mới cần có uy tín và tài năng để thống nhất nội bộ đảng, tập hợp sự ủng hộ của cử tri, hồi phục nền kinh tế, tiếp tục phát huy những thành quả đối nội của người tiền nhiệm, cũng như có đủ bản lĩnh để xử lý các tồn tại trong quan hệ với các nước láng giềng và quốc tế.

{keywords}

Tuấn Anh - Thiết kế: Thu Hằng

Bài viết có sử dụng hình ảnh của hãng tin AP, Reuters, Kyodo cùng các báo New York Times, Guardian và Business Insider.

tin nổi bật

Phần Lan, Thụy Điển được mời gia nhập NATO

Sau khi Thổ Nhĩ Kỳ đạt được thỏa thuận với Phần Lan và Thụy Điển, NATO đã đưa ra lời mời gia nhập chính thức với hai nước Bắc Âu.

Ông Zelensky hối thúc NATO viện trợ Ukraine, Anh cấm vận em họ ông Putin

Tại hội nghị NATO diễn ra ở Tây Ban Nha, Tổng thống Zelensky đã lên tiếng thúc giục việc viện trợ vũ khí và tiền bạc cho Ukraine. Trong khi đó, Anh đã đưa thêm 13 người vào danh sách cấm vận, trong đó có cả em họ ông Putin.

Hiện trường bên trong thùng xe chứa thi thể người nhập cư ở Texas, bắt giữ 3 nghi phạm

Tính đến thời điểm này, có ít nhất 51 người nhập cư đã thiệt mạng sau khi bị nhồi nhét bên trong thùng container tại bang Texas, Mỹ. Giới chức đã mô tả hiện trường bên trong xe và 3 nghi phạm đã bị bắt giữ.

Moscow cảnh báo phương Tây, Nga bị tố nã tên lửa vào chung cư miền nam Ukraine

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cảnh báo, việc phương Tây tiếp tục cung cấp các vũ khí tiên tiến cho Ukraine sẽ chỉ kéo dài cuộc xung đột ở quốc gia Đông Âu.

NATO thừa nhận 'đối diện thách thức lớn nhất kể từ Thế chiến II'

Ngoài việc tái khẳng định sự ủng hộ với Ukraine, lãnh đạo NATO cũng thống nhất công bố Khái niệm chiến lược mới để đối phó với những thay đổi về các mối đe dọa an ninh toàn cầu.

Ukraine tố Nga bắt giữ thị trưởng Kherson

Các quan chức do Nga bổ nhiệm ở vùng Kherson, Ukraine cho biết, lực lượng an ninh của họ đã bắt giữ thị trưởng thành phố Kherson sau khi ông từ chối tuân theo lệnh của Moscow. Ngược lại, cố vấn của thị trưởng nói ông bị bắt cóc.

Công ty Thổ Nhĩ Kỳ tặng máy bay không người lái cho Ukraine

Người Ukraine đã gây quỹ được 20 triệu USD để mua thêm máy bay chiến đấu, nhưng công ty Baykar ở Thổ Nhĩ Kỳ đã từ chối số tiền này. Thay vào đó, họ tặng Kiev 3 chiếc máy bay không người lái (UAV) Bayraktar-TB2.

Ám ảnh kinh hoàng của nạn nhân vụ trung tâm thương mại Ukraine trúng tên lửa

Những nạn nhân sống sót sau khi trung tâm thương mại Kremenchuk bị trúng tên lửa đều chưa hết bàng hoàng và ám ảnh.Trong khi nhiều gia đình vẫn đang cố gắng tìm kiếm người thân trong vô vọng.

Mỹ bắt giữ nghi phạm trong vụ 46 người tử vong trong xe tải

Các nhà chức trách bang Texas cho biết đã bắt giữ 3 nghi phạm liên quan tới vụ việc 46 người tử vong trong một xe tải bị bỏ rơi ở San Antonio, trong số này có 2 công dân Mexico, 1 công dân Mỹ.

Bulgaria trục xuất hàng chục nhân viên ngoại giao Nga

Theo chính quyền Bulgaria, các nhân viên ngoại giao Nga bị trục xuất với lý do “có những hành vi gián điệp”.

Video khoảnh khắc trung tâm thương mại Ukraine trúng tên lửa

Văn phòng Tổng thống Ukraine rạng sáng nay (29/6) đã công bố video ghi lại cảnh tên lửa Nga tấn công trung tâm thương mại ở thành phố Kremenchuk.

Thổ Nhĩ Kỳ mở đường cho Thụy Điển và Phần Lan gia nhập NATO

Thủ tướng Thụy Điển Magdalena Andersson cho biết, thỏa thuận ba bên giữa nước này và Thổ Nhĩ Kỳ cùng Phần Lan vừa được ký kết.

G7 tuyên bố sẽ khiến Nga 'trả giá', Ukraine bác cáo buộc chứa vũ khí trong khu dân sự

Nhóm 7 nước có nền công nghiệp phát triển (G7) hôm 28/6 đảm bảo rằng sẽ khiến Nga “trả giá về chính trị và kinh tế” vì cuộc xung đột ở Ukraine.

Chiến lược quốc phòng của Pháp

Sách trắng quốc phòng công bố năm 2020 của Pháp nêu rõ, “bảo vệ nhân dân và lãnh thổ nước Pháp” là cốt lõi của chiến lược quốc phòng Pháp.

Hình ảnh pháo tự hành Đức viện trợ ‘ẩn nấp’ ở miền đông Ukraine

Theo truyền thông Đức, pháo tự hành Panzerhaubitze 2000 (PzH-2000) của nước này vừa chuyển cho Ukraine hồi tuần trước đã có mặt ở vùng Donbass.

G7 cam kết tái thiết Ukraine, Kiev tuyên bố Lysychansk là ‘tiền đồn cuối cùng’

Nhóm 7 nước có nền công nghiệp phát triển (G7) hôm nay đã ra tuyên bố cam kết hỗ trợ tái thiết dành cho Ukraine.

Nga nêu lý do vụ hỏa hoạn, phủ nhận tập kích vào trung tâm thương mại ở Ukraine

Lực lượng Ukraine ngày 28/6 tiếp tục tìm kiếm những người mắc kẹt trong đống đổ nát của một trung tâm thương mại tại thành phố Kremenchuk. Trong khi đó, Nga nêu lý do đằng sau vụ việc khiến ít nhất 18 người thiệt mạng này.

Con trai Tổng thống Philippines Duterte nhậm chức thị trưởng

Sebastian “Baste” Duterte, con trai Tổng thống Philippines sắp mãn nhiệm Rodrigo Duterte, đã tuyên thệ nhậm chức thị trưởng thành phố Davao, thay cho chị gái vừa được bầu làm Phó tổng thống.

Lũ lớn cuốn phăng cầu ở Thổ Nhĩ Kỳ, gây ngập lụt trầm trọng ở Trung Quốc

Nhiều quốc gia đang phải đối mặt với tình trạng mưa lớn, lũ lụt trầm trọng. Tại một tỉnh miền bắc của Thổ Nhĩ Kỳ, lũ lớn cuốn phăng một cây cầu bắc qua sống, trong khi tại Trung Quốc, những cơn mưa lớn gây ngập lụt trầm trọng.

Quân Ukraine rút khỏi Lysychansk, Kiev tuyên bố phá kho đạn Nga

Phe ly khai thân Nga cho biết, nhiều đơn vị của quân đội Ukraine đã rút chạy khỏi thành phố Lysychansk.