icon navigator icon

{keywords}

Ông Abe sinh năm 1954 tại Tokyo, trong một gia đình giàu truyền thống về chính trị. Cả ông ngoại và ông cậu của ông đều từng giữ cương vị Thủ tướng Nhật Bản, trong khi cha ông là cựu Tổng thư ký đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền.

Dù tốt nghiệp chuyên ngành khoa học chính trị ở Đại học Seiki và Đại học Nam California, nhưng ông Abe ban đầu làm công việc kinh doanh và đầu quân cho tập đoàn thép Kobe năm 1979. Ba năm sau, ông Abe trở thành trợ lý cho cha và cũng là Ngoại trưởng Nhật Bản khi đó Abe Shintaro.

Năm 1993, ông Abe lần đầu tiên được bầu vào Hạ viện. Ông tái đắc cử vào cơ quan lập pháp này 7 lần và giữ nhiều vị trí trong nội các. Năm 2003, ông được bầu làm Tổng thư ký LDP và 3 năm sau trở thành Chủ tịch đảng.

{keywords}

Ngày 26/9/2006 ghi dấu ông Abe trở thành Thủ tướng thứ 90 của nước Nhật. Tuy nhiên, nhiệm kỳ này của ông Abe bị phá hỏng vì các vụ từ chức của hàng loạt bộ trưởng nội các và bê bối mất dữ liệu lương hưu. Ông xin rút khỏi chiếc ghế quyền lực chỉ sau một năm tại nhiệm với lý do sức khỏe.

Sau nhiều năm nỗ lực, ông Abe quay trở lại làm Thủ tướng Nhật Bản vào năm 2012, với cam kết sẽ vực dậy nền kinh tế đất nước đang trì trệ. Sau gần 8 năm tại vị, hôm 28/8 vừa qua, ông Abe bất ngờ tuyên bố sẽ từ nhiệm.

Quyết định đột ngột của ông Abe khiến những người ủng hộ ông sửng sốt và tiếc nuối.

{keywords}

Dù còn nhiều tranh cãi nhưng giới quan sát nhất trí rằng, ông Abe đã để lại những dấu ấn đậm nét trên cương vị lãnh đạo Chính phủ Nhật Bản.

Về đối nội, ông Abe đã góp phần giúp liên minh cầm quyền giữa LDP với đảng Công minh thâu tóm quyền kiểm soát lưỡng viện cũng như giành thắng lợi trong 6 cuộc bầu cử quốc gia liên tiếp.

Nước Nhật dưới thời ông Abe nhìn chung ổn định, đoàn kết và trật tự. Một trong những đóng góp được nhắc tới nhiều nhất của ông là chính sách kinh tế mới toàn diện, thường được biết đến với tên gọi Abenomics. Theo báo New York Times, Abenomics được xem là phương thuốc đặc trị giúp chấn hưng kinh tế Nhật Bản.

Đến hết năm 2017, nền kinh tế Nhật Bản đã thoát khỏi vòng xoáy giảm phát. Tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống thấp nhất trong 26 năm. Xuất khẩu tăng, nhiều doanh nghiệp đạt lợi nhuận kỷ lục. Chỉ số chứng khoán Nikkei tăng mạnh trong giai đoạn 2013 - đầu 2018.

Ông Abe cũng tạo ra một bước ngoặt quan trọng trong chính sách an ninh thời hậu chiến của Nhật Bản, khi tháng 7/2014 thúc đẩy việc thông qua cách tái diễn giải hiến pháp, cho phép nước này điều lực lượng hỗ trợ các đồng minh đang bị tấn công vũ trang như một cách phòng vệ tập thể.

{keywords}{keywords}

Trong nhiệm kỳ của mình, ông Abe còn khởi xướng chính sách Womenomics để biến nước Nhật thành "nơi phụ nữ có thể tỏa sáng". Sáng kiến này không chỉ nhằm giúp giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trong bối cảnh dân số già hóa mà còn góp phần xử lý vấn đề bất bình đẳng giới ở đất nước Mặt trời mọc.

Về đối ngoại, ông đã khôi phục và củng cố quan hệ đồng minh chiến lược với Mỹ, vốn bị rạn nứt dưới thời đảng Dân chủ Nhật Bản cầm quyền (2007 - 2012). Ông duy trì được mối quan hệ cá nhân gần gũi, tốt đẹp với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Với chính sách ngoại giao hiệu quả, chính quyền ông Abe đã tạo dựng quan hệ hữu hảo với Trung Quốc. Ông đưa quan hệ song phương bước sang kỷ nguyên mới hơn, khi đến Bắc Kinh gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào năm 2018, đánh dấu chuyến công du đại lục đầu tiên của một Thủ tướng Nhật Bản trong vòng 7 năm.

Dưới tài chèo lái của ông, Nhật Bản cũng tăng cường quan hệ với các quốc gia khác trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương, xây dựng hình ảnh về một đất nước ủng hộ chủ nghĩa đa phương và hội nhập kinh tế toàn cầu. Chính phủ của ông đã góp phần cho ra đời Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương…

Theo khảo sát của Viện ISEAS-Yusof Ishak năm 2020, dư luận quốc tế đánh giá Nhật Bản là "quốc gia đáng tin cậy nhất" trong khu vực. Điều này được tin là nhờ sự đóng góp rất lớn của ông Abe trên cương vị lãnh đạo đất nước.

{keywords}

Những thành tích nổi bật trên đã giúp ông Abe nhận được sự tín nhiệm của đông đảo cử tri và đảng LDP, nhưng không phải mọi chương trình hành động của ông đều đạt kết quả như ý hay mọi mong muốn của ông đều trở thành hiện thực.

Về đối nội, đà tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản bắt đầu chững lại từ giữa 2018. Đến tháng 10 cùng năm, thời kỳ tăng trưởng liên tục dài thứ 2 sau Thế chiến thứ hai chấm dứt. Trong khi đó, sáng kiến Womenomics của ông Abe bị đánh giá là chưa tạo đủ động lực để giải quyết cơ bản tình trạng bất bình đẳng giới. Theo Goldman Sachs, tình trạng khan hiếm lãnh đạo nữ, chênh lệch lương theo giới... vẫn còn tồn tại.

Chưa hết, dù thâu tóm quyền kiểm soát Thượng viện, nhưng liên minh cầm quyền của ông Abe không có đủ 2/3 số ghế cần thiết tại Hạ viện để thúc đẩy quốc hội thông qua đề xuất sửa đổi hiến pháp vào tháng 7/2019.

Trong khi đó, từ đầu năm nay, mức tín nhiệm của cử tri đối với chính quyền ông Abe liên tục giảm. Khảo sát do tờ Yomiuri thực hiện tuần đầu tháng 8 cho thấy, tỷ lệ ủng hộ giảm còn 37%, trong khi tỷ lệ phản đối lên tới 54%, cao nhất từ 12/2012. Đáng chú ý, có tới 78% số người được hỏi nghĩ rằng Thủ tướng Abe chưa thể hiện được vai trò lãnh đạo trong cuộc chiến chống Covid-19, trong khi 66% nói không tán đồng cách chính phủ ứng phó dịch bệnh.

Một số bộ trưởng trong nội các cũng dính bê bối, đáng chú ý nhất là nghi án mua phiếu bầu vào Thượng viện hồi năm ngoái của vợ chồng cựu Bộ trưởng Tư pháp Katsuyuki Kawai và vụ Hạ nghị sĩ Tsukasa Akimoto thuộc đảng cầm quyền bị bắt vì cáo buộc nhận hối lộ của doanh nghiệp Trung Quốc.

{keywords}

Về đối ngoại, việc Thủ tướng Abe tháng 12/2013 đi thăm đền thờ Yasukuni, nơi thờ 2,5 triệu người thiệt mạng trong các cuộc chiến tranh của Nhật Bản, kể cả những binh sĩ và tướng lĩnh gây tội ác chiến tranh, đã vấp phải sự lên án dữ dội từ Trung Quốc và Hàn Quốc.

Vấn đề phát sinh từ phán quyết tháng 10/2018 của tòa án tối cao Hàn Quốc, vốn buộc các công ty Nhật phải bồi thường cho lao động thời chiến của Hàn Quốc, đã đẩy quan hệ Nhật-Hàn xuống thấp nhất kể từ khi hai bên bình thường hóa quan hệ năm 1965. Quan hệ Nhật-Trung bị kéo căng hơn do Tokyo công khai phản đối Bắc Kinh về một loạt vấn đề như Biển Đông, Biển Hoa Đông…

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump từ cuối năm ngoái đã đòi Tokyo phải tăng đóng góp thường niên để chi trả cho việc triển khai quân đồn trú Mỹ tại Nhật. Theo Bloomberg, lãnh đạo Nhà Trắng thậm chí còn cân nhắc rút Mỹ khỏi hiệp ước quốc phòng kéo dài 6 thập niên với Nhật. Hai nước dự kiến ​​sẽ bắt đầu đàm phán về “Thỏa thuận Biện pháp đặc biệt” mới liên quan đến quân đội đồn trú Mỹ vào cuối năm nay, khi thỏa thuận hiện tại dự kiến ​​hết hạn vào 2021.

Quan hệ Nhật-Nga dưới thời ông Abe cũng lâm vào tình cảnh "cơm không lành, canh chẳng ngọt", vì hai bên không thể tìm được tiếng nói chung về các đảo tranh chấp ở biển Okshotsk mà Tokyo gọi là Vùng lãnh thổ phương bắc, còn Moscow gọi là Nam Kuril.

{keywords}

Theo giới phân tích, bất kể ai được chọn làm người kế nhiệm thì cũng phải thừa kế di sản do ông Abe để lại, gồm cả những thành công, thất bại và các việc còn dang dở.

Nhà lãnh đạo mới cần có uy tín và tài năng để thống nhất nội bộ đảng, tập hợp sự ủng hộ của cử tri, hồi phục nền kinh tế, tiếp tục phát huy những thành quả đối nội của người tiền nhiệm, cũng như có đủ bản lĩnh để xử lý các tồn tại trong quan hệ với các nước láng giềng và quốc tế.

{keywords}

Tuấn Anh - Thiết kế: Thu Hằng

Bài viết có sử dụng hình ảnh của hãng tin AP, Reuters, Kyodo cùng các báo New York Times, Guardian và Business Insider.

tin nổi bật

Phó Tổng thống Mỹ tới thăm khu phi quân sự liên Triều

Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris đã tới thăm khu phi quân sự (DMZ) nằm giữa biên giới Triều Tiên và Hàn Quốc.

Na Uy giúp Việt Nam nâng cao năng lực xử lý chất thải nhựa không thể tái chế

Với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Na Uy tại Hà Nội, Tổ chức nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp Na Uy (SINTEF) phối hợp với Hiệp hội Xi măng Việt Nam (VNCA) đã tổ chức Hội thảo “Đồng xử lý các nhiên liệu thay thế và nguyên liệu thô trong ngành xi măng”.

Ông Trump đề nghị dàn xếp đối thoại Nga-Ukraine, Kiev công kích 10 khu vực

Ông Trump kêu gọi Mỹ, Nga và Ukraine đối thoại nhằm chấm dứt xung đột. Trong khi đó, lực lượng vũ trang Ukraine đã công kích 10 khu vực tập trung nhân lực và trang thiết bị của Nga.

Nga sẽ sáp nhập 4 vùng lãnh thổ của Ukraine vào ngày mai

Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ chính thức chủ trì lễ ký kết sáp nhập 4 vùng lãnh thổ Ukraine trong ngày mai (30/9).

Hình ảnh bang Florida tan hoang vì bão Ian 'dập vùi'

Hãng tin AP cho biết, do ảnh hưởng bởi sức gió của bão Ian nên nhiều nơi thuộc vùng ven biển bang Florida, Mỹ chịu thiệt hại nặng nề.

Bà Aung San Suu Kyi bị tuyên án thêm 3 năm tù giam

Bà Aung San Suu Kyi, cựu cố vấn nhà nước Myanmar tiếp tục bị kết án thêm 3 năm tù giam. Hồi đầu tháng 9 năm nay, bà đã bị tuyên phạt 3 năm tù lao động khổ sai với tội danh tham nhũng.

Đan Mạch muốn châu Âu bỏ phụ thuộc năng lượng Nga, nghi vấn tình báo Đức giúp Ukraine

Ngoại trưởng Đan Mạch Jeppe Kofod hôm nay (29/9) cho biết, ông đề cao việc châu Âu chấm dứt sự phụ thuộc vào năng lượng của Nga.

Phó Tổng thống Mỹ gặp gỡ lãnh đạo Hàn Quốc

Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris hôm nay (29/9) đã tới Hàn Quốc, nhằm thắt chặt quan hệ đồng minh giữa Washington và Seoul.

Siêu bão Ian tàn phá bang Florida, nhiều thị trấn ngập trong biển nước

Siêu bão Ian đã tấn công vào khu vực phía tây nam bang Florida vào khoảng 15 giờ ngày 28/9 (giờ địa phương) với sức gió khoảng 241 km/giờ, được coi là một trong những cơn bão mạnh nhất trong nhiều năm gần đây tại Mỹ.

Loạt tàu chiến Nga-Trung Quốc xuất hiện gần quần đảo Nhật Bản

Bảy tàu chiến của Nga và Trung Quốc đã di chuyển gần quần đảo Izu của Nhật Bản. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc và Nga tiến hành tuần tra chung.

Ông Zelensky điện đàm với lãnh đạo phương Tây, nổ kho đạn ở biên giới Nga

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 28/9 đã có các cuộc điện đàm với lãnh đạo nhiều nước phương Tây như Đức, Canada và Anh.

Uy lực lựu pháo Philippines triển khai trên đảo Mindanao

Quân đội Philippines thời gian gần đây đã điều hai khẩu đội pháo Atmos 155mm tới đảo Mindanao thuộc vùng đông nam nước này.

Phơi bày "địa ngục hậu trường" ngành khiêu dâm ở Pháp

Một báo cáo mang tên "Địa ngục hậu trường" của Thượng viện Pháp cho biết, tình trạng lạm dụng tình dục và thể chất trong ngành công nghiệp khiêu dâm ở nước này là có hệ thống.

EU cấm nhập khẩu giấy vệ sinh từ Nga

Bên cạnh giấy vệ sinh, các sản phẩm làm đẹp hoặc trang điểm của Nga cũng nằm trong danh sách cấm nhập khẩu.

Bão Ian làm hàng chục người mất tích, gây mất điện diện rộng ở Mỹ

Cuộc đổ bộ của cơn bão Ian đã khiến 1,8 triệu người chịu cảnh không có điện, 23 người trên một con tàu từ Cuba mất tích ngoài khơi Florida.

Mỹ hỗ trợ 1,1 tỷ đô cho Ukraine, Nga kêu gọi Hội đồng Bảo an họp khẩn

Bộ Quốc phòng Mỹ thông báo hỗ trợ an ninh bổ sung 1,1 tỷ USD cho Ukraine giữa lúc Nga kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc họp khẩn về nghi vấn đường ống dẫn khí Dòng chảy phương Bắc bị phá hoại.

Hai máy bay chở khách va chạm tại sân bay Anh

Máy bay của Iceland Air và Korean Air đã xảy ra một vụ va chạm nhẹ khi đang lăn trên đường băng ở sân bay Heathrow, Anh.

Vũ khí bí mật giúp tăng cường sức mạnh tập kích tầm xa của lục quân Anh

Hỏa lực tầm xa từ lâu được lục quân Anh xem là biện pháp hữu hiệu để giành thắng lợi trong chiến đấu.

Triều Tiên phóng liên tiếp hai tên lửa đạn đạo

Quân đội Hàn Quốc cho biết, hôm nay (28/9) Triều Tiên đã phóng hai tên lửa đạn đạo tầm ngắn ra khu vực ngoài khơi bờ biển phía đông nước này. Vụ phóng diễn ra một ngày trước khi Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris tới Seoul.

Mỹ khuyến cáo công dân rời Nga, Kremlin tái xác định mục tiêu ở Ukraine

Đại sứ quán Mỹ tại Nga đã khuyến cáo công dân Mỹ không tới Nga và những người đang cư trú hoặc tới nước này nên rời đi khi các chuyến bay thương mại hạn chế vẫn còn.